Giữa những đô thị đang vươn mình mạnh mẽ, vẫn còn đó những “gờ cao” vô cảm tại các công trình công cộng đang tước đi quyền được hòa nhập cơ bản nhất của hàng triệu người khuyết tật.
Dù Luật Người khuyết tật, quy chuẩn xây dựng về tiếp cận đã có hiệu lực từ lâu, việc thực thi các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng công trình đảm bảo người khuyết tật tiếp cận vẫn chưa thực sự hiệu quả.
Dạo quanh các tuyến phố chính của nơi tôi đang ở hay thậm chí là các trụ sở cơ quan hành chính, không khó để bắt gặp những hình ảnh trớ trêu. Một vỉa hè được lát đá hoa cương sang trọng nhưng lại thiếu đường dốc cho xe lăn, hay có đường lên nhưng không có đường xuống, gờ cao, khoảng cách xa không đúng quy chuẩn.
Một nhà vệ sinh công cộng gắn mác “hiện đại” nhưng lối vào lại hẹp hơn bề ngang một chiếc xe lăn tiêu chuẩn, không có đường lên cho người khuyết tật.
Một người khuyết tật vận động có thể phải luôn nhìn trước ngó sau nhờ người khiêng xe lăn khi đến trụ sở UBND phường xã, hay đi bệnh viện. Lúc đó, họ cảm giác mình như một gánh nặng. Chỉ một cái gờ xi măng nhỏ thôi cũng đủ để ngăn bước chân người khuyết tật vận động với thế giới bên ngoài.
Ngay đường lên cho người khuyết tật lại có một rãnh sâu thoát nước
Ở các công trình công cộng hiện còn tồn tại nhiều vấn đề về thiết kế, ngăn cản người khuyết tật vận động hòa nhập. Đó là đường dốc siêu dốc: có những công trình xây đường dốc cho xe lăn với độ dốc lên đến 300 hoặc 450. Đây không phải là lối đi, đây là một “cái bẫy” nguy hiểm. Theo quy chuẩn, độ dốc lý tưởng phải là 1/12.
Vỉa hè bị chiếm: Ngay cả khi vỉa hè có lối lên xuống thì việc hàng quán, xe máy bủa vây đã biến những nỗ lực tiếp cận này trở nên vô nghĩa.
Còn với hệ thống giao thông công cộng, xe buýt sàn thấp vẫn là một khái niệm xa xỉ tại nhiều tỉnh thành.
Việc thiếu vắng các hạng mục tiếp cận vật lý không đơn thuần là thiếu một lối đi. Khi thiết kế một công trình công cộng mà quên đi người khuyết tật, chúng ta đã vô tình gạt họ ra khỏi đời sống xã hội, tước đi quyền tự lập của họ.
Cần phải khẳng định mạnh mẽ rằng: Tiếp cận vật lý là quyền, không phải là sự ban ơn. Người khuyết tật có quyền được đi học, đi làm, đi khám bệnh và hưởng thụ văn hóa mà không cần phải phụ thuộc hoàn toàn vào sự giúp đỡ của người khác.
Một xã hội văn minh là một xã hội mà ở đó người yếu thế nhất vẫn có thể di chuyển tự do. Các địa phương cần có chế tài nghiêm khắc hơn đối với các công trình công cộng không tuân thủ quy chuẩn tiếp cận. Đã đến lúc các kiến trúc sư, các nhà thầu xây dựng và cơ quan quản lý phải đặt mình vào vị trí của người ngồi xe lăn trước khi đặt viên gạch đầu tiên.
Đừng để những “gờ nhỏ” tiếp tục ngăn cản những khát vọng lớn. Một lối đi bằng phẳng, một tay vịn đúng tầm, một thang máy có chữ nổi… không chỉ là những khối bê tông, sắt thép. Đó là sự thấu cảm, là sự công bằng và là thước đo lòng nhân ái của một cộng đồng.
Mong rằng, đã đến lúc chúng ta đo lường sự phát triển bằng nụ cười tự tin của người khuyết tật khi họ có thể tự mình lăn bánh vào những không gian công cộng.
Người Nhật chú trọng việc tặng quà. Quá trình lựa chọn thường bị chi phối bởi hình dáng, tính chất, tên gọi hoặc chữ Hán của vật phẩm. Dưới đây là những vật phẩm người Nhật tránh dùng làm quà tặng:
Giày và tất
Những vật dụng này không được tặng cho cấp trên hoặc người lớn tuổi vì mang hàm ý "giẫm dưới chân", thể hiện sự thiếu tôn trọng.
Đồng hồ và văn phòng phẩm
Việc tặng những món đồ này cho người lớn tuổi mang thông điệp hối thúc, khuyến khích người nhận "phải chăm chỉ và nỗ lực hơn nữa".
Khăn tay
Vật dụng này hay dùng để lau nước mắt nên thường xuất hiện làm quà chia tay. Trong tiếng Nhật, chữ Hán của khăn tay đọc là "tegire" (cắt đứt quan hệ). Khăn tay trắng trơn là cấm kỵ trong dịp hỷ sự vì giống mảnh vải phủ mặt người quá cố.
Đồ thủy tinh
Đồ thủy tinh dễ nứt vỡ, gợi liên tưởng đến sự đổ vỡ trong hôn nhân nên không thích hợp làm quà cưới.
Vật dụng liên quan đến lửa
Quạt sưởi dầu hỏa, gạt tàn, nến thơm gợi liên tưởng đến hỏa hoạn, không dùng làm quà mừng tân gia. Một số người Nhật kiêng kỵ tất cả những vật có màu đỏ trong dịp này.
Chậu cây cảnh
Từ "bén rễ" (nezuku) phát âm gần giống với "nằm liệt giường" (netsuku), không dùng làm quà thăm người bệnh.
Trà xanh
Cụm từ "nghiền trà" mang nghĩa bóng là "rảnh rỗi", xuất phát từ việc kỹ nữ xưa vắng khách thường nghiền trà giết thời gian. Trà xanh bị kiêng tặng vào dịp khai trương. Tuy nhiên, đây là món quà đáp lễ phổ biến trong tang lễ hoặc dịp cuối năm.
Lược và dao kéo
Lược (kushi) phát âm gợi nhớ "khổ" và "tử", còn dao kéo từng ám chỉ sự "cắt đứt nhân duyên". Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp hiện quảng cáo lược mang ý nghĩa "chải gỡ rắc rối", còn dao kéo giúp "khai phá vận mệnh" để thu hút khách.
Chuyên gia nghi thức Shibasaki Naoto, Phó giáo sư Đại học Gifu, cho biết mục đích cốt lõi của việc tặng quà là truyền đạt sự quan tâm và lòng biết ơn. Do đó, mức độ thiết thực và sở thích của người nhận là yếu tố cần cân nhắc.
Khi kết hôn năm 24 tuổi, Jill Gardner gần như không biết gì về công việc kinh doanh của nhà chồng. Chồng bà thuộc thế hệ thứ năm của gia đình sở hữu Công ty Laird Norton. Mọi thứ thay đổi khi con gái đầu lòng ra đời.
"Tôi bắt đầu đọc lịch sử gia đình và bị cuốn hút", bà kể. Gardner cho biết ở các gia đình thông thường, anh em khó giữ liên lạc khi cha mẹ qua đời. Nhưng ở gia đình chồng bà, công ty là sợi dây kết nối.
Hiện Gardner là Chủ tịch gia đình (Family President) của Laird Norton. Nhiệm vụ của bà là gắn kết hơn 500 thành viên để duy trì di sản chung.
Cơ nghiệp 170 năm
Trong giới kinh doanh có thành ngữ "không ai giàu ba họ", ám chỉ tài sản gây dựng đời đầu thường tiêu tán vào đời cháu chắt. Nhưng Laird Norton là ngoại lệ hiếm hoi khi duy trì cơ nghiệp suốt hơn 170 năm qua 8 thế hệ.
Năm 1855, ba nhà sáng lập William Harris Laird, Matthew G. Norton và James L. Norton khởi nghiệp bằng một xưởng cưa tại Winona, bang Minnesota. Đầu thế kỷ 20, họ hợp tác với Frederick Weyerhaeuser mua 900.000 mẫu đất rừng, tạo tiền đề cho Công ty Weyerhaeuser.
Gia tộc sau đó chuyển trụ sở về Seattle, bang Washington. Hiện cơ nghiệp vận hành qua hai tổ chức: Công ty Đầu tư Laird Norton (LNC) chuyên về vốn cổ phần tư nhân, bất động sản; và Công ty Quản lý Gia sản Laird Norton (LNWM). Ước tính tổng giá trị tài sản của gia đình là hơn 15 tỷ USD.
Từ ba người ban đầu, dòng họ hiện có 551 thành viên sống tại 7 quốc gia cùng sở hữu và điều hành doanh nghiệp. "Chúng tôi có thể bất đồng về nhiều thứ, nhưng luôn thống nhất đưa ra quyết định cho công ty", Gardner cho biết.
Theo Gardner, Laird Norton duy trì được cơ nghiệp qua 8 thế hệ nhờ một thành viên đời thứ ba là ông Norton Clapp (cháu ngoại của nhà sáng lập Matthew G. Norton) - người có vai trò định hình cả đế chế Weyerhaeuser và Laird Norton giữa thế kỷ 20. Đ. Người này xây dựng nền tảng quản trị tách bạch giữa kinh doanh và gia đình.
Họ lập ra Hội đồng gia đình (Family Council) đại diện tiếng nói cho các thành viên, phụ trách xuất bản nội san cập nhật đời sống, sở thích, tin hỷ sự. Về kinh doanh, Hội đồng quản trị gồm 12 người (7 thành viên gia tộc và 5 nhân sự bên ngoài) để bảo đảm các quyết định luôn khách quan.
Quỹ từ thiện gia đình Laird Norton cũng được lập ra để thế hệ trẻ học cách quản lý dự án và dòng tiền.
Trao quyền cho người ngoài và thế hệ trẻ
Laird Norton có truyền thống trao quyền cho người không cùng huyết thống. Từ thế hệ thứ hai, các chàng rể được tham gia vào các quyết định của công ty. Truyền thống này áp dụng cho cả con dâu, tiêu biểu như bà Gardner. Hàng năm, gia tộc tổ chức hội nghị thường niên gồm cuộc họp cổ đông và hoạt động cộng đồng.
Trong quá khứ, công ty từng không chú trọng việc kết nối khiến nhóm anh em họ của chồng Gardner tự gọi mình là "thế hệ bị lãng quên". Gia tộc sau đó thay đổi cách tiếp cận.
Mùa hè này, khoảng 350 thành viên gia đình gặp nhau tại Salt Lake. Trong khi người lớn họp cổ đông, trẻ em tham gia trại hè riêng. Từ 14 tuổi, các em được dự các buổi giới thiệu về tình hình kinh doanh của dòng họ. Ban lãnh đạo cũng thiết kế chương trình thực tập nội bộ và sự kiện hai năm một lần cho độ tuổi 21-40 để giúp lớp kế thừa hiểu doanh nghiệp là gì và vì sao cần gìn giữ.
Gardner cho biết các con bà rất thích tham gia những dịp này để trò chuyện cùng anh em họ. "Duy trì doanh nghiệp đến thế hệ thứ 8 đòi hỏi rất nhiều công sức. Các hoạt động kết nối thành viên với nhau và với công ty giúp chúng tôi bảo đảm di sản gia tộc tiếp tục được truyền lại", Gardner nói.
Sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Hòa Thắng và Hồng Phong, xã Hòa Thắng mới đang đứng trước những cơ hội lớn để bứt phá, trở thành địa phương phát triển năng động dựa trên lợi thế về du lịch, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển.
Với diện tích hơn 328km², dân số trên 11.500 người, Hòa Thắng sở hữu nhiều tiềm năng đặc biệt mà không nhiều địa phương có được. Nổi bật là danh thắng quốc gia Bàu Trắng, hệ sinh thái biển – đồi cát độc đáo cùng vị trí kết nối thuận lợi với Mũi Né, cao tốc Bắc – Nam, Quốc lộ 1A, Quốc lộ 28B và Cảng hàng không Phan Thiết trong tương lai.
Hòa Thắng là địa bàn có lợi thế nổi trội về năng lượng tái tạo với điều kiện nắng, gió quanh năm. Các dự án điện gió, điện mặt trời và khai thác khoáng sản titan.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn xã Hòa Thắng tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Nổi bật nhất là kết quả thu ngân sách nhà nước đạt 136,22/83,747 tỷ. Trong đó, nguồn thu từ thuế và phí đạt hơn 116,6 tỷ đồng, tương đương 165,3% kế hoạch, trở thành động lực quan trọng bảo đảm nguồn lực cho đầu tư phát triển và thực hiện các nhiệm vụ an sinh xã hội tại địa phương.
Lĩnh vực du lịch tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khi lượng khách tham quan đạt hơn 140.200 lượt, tăng khoảng 19% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo ông Nguyễn Công Lý, Chủ tịch UBND xã Hòa Thắng, ngay sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa phương đã bám sát các chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các sở, ngành để cụ thể hóa thành các kế hoạch, chương trình hành động phù hợp với tình hình thực tế.
"Chúng tôi xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm đối với từng nhiệm vụ. Trên cơ sở đó, UBND xã thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện của các phòng, ban chuyên môn nhằm bảo đảm tiến độ và hiệu quả công việc", ông Lý cho biết.
Cũng theo Chủ tịch UBND xã Hòa Thắng, địa phương đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. Trong đó, công tác quản lý đất đai được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm ngăn chặn tình trạng lấn chiếm đất đai, sử dụng đất sai mục đích và các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.
"Chúng tôi tăng cường quản lý trên toàn bộ diện tích tự nhiên của xã, đặc biệt đối với các khu vực đã được tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư. Địa phương phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư để quản lý hiện trạng đất đai, bảo đảm sử dụng đất đúng quy hoạch, đúng quy định của pháp luật", ông Lý nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Công Lý - Chủ tịch UBND xã Hòa Thắng, các dự án điện gió, điện mặt trời trên địa bàn đang phát huy hiệu quả, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Không chỉ đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách, các dự án năng lượng tái tạo còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng xanh, bền vững.
