Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles hôm 30/3 khẳng định Tây Ban Nha không cho phép sử dụng căn cứ quân sự hay không phận nước này cho bất kỳ hành động nào liên quan xung đột tại Trung Đông.
Báo El Pais trước đó dẫn nguồn tin quốc phòng cho biết quyết định đóng không phận sẽ buộc máy bay quân đội Mỹ thay đổi lộ trình tới Trung Đông, làm phức tạp thêm hoạt động tác chiến và hậu cần của Washington. Tuy nhiên, phi cơ gặp tình huống khẩn cấp vẫn được phép quá cảnh hoặc hạ cánh tại Tây Ban Nha.
Khi được hỏi liệu động thái này có làm quan hệ Tây Ban Nha – Mỹ xấu đi hay không, Bộ trưởng Kinh tế Carlos Cuerpo khẳng định đây là một phần trong quyết định của Madrid về không tham gia hoặc hỗ trợ cuộc chiến mà nước này cho là “được khởi xướng đơn phương, đi ngược luật pháp quốc tế”.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Thủ tướng Pedro Sanchez là một trong những lãnh đạo phương Tây lên tiếng phản đối mạnh mẽ nhất đối với các cuộc tấn công của Mỹ – Israel nhằm vào Iran, gọi đây là hành động “liều lĩnh và phi pháp”. Lập trường này đã làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ giữa Madrid và Washington.
Tây Ban Nha đã từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này, trong đó có quân cảng Rota và sân bay quân sự Moron.
Ngoại trưởng Jose Manuel Albares nhấn mạnh những cơ sở thuộc chủ quyền Tây Ban Nha sẽ không được dùng cho bất kỳ hoạt động nào nằm ngoài hiệp ước NATO hoặc không phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích quyết định của Madrid là “rất tệ”, đồng thời đe dọa cắt toàn bộ quan hệ thương mại để gây sức ép. Ông cũng khẳng định quân đội Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng các căn cứ tại Tây Ban Nha và “không ai có quyền ngăn cản”.
Căng thẳng giữa hai đồng minh trong NATO còn bị khoét sâu bởi bất đồng về chi tiêu quốc phòng. Chính phủ Tây Ban Nha đã từ chối nâng ngân sách quốc phòng lên mức 5% GDP theo yêu cầu của ông Trump, động thái từng khiến Washington không hài lòng.
Ron Shinnick, người đứng đầu thị trấn Cohutta, phía tây bắc bang Georgia, Mỹ, hồi đầu tuần đóng cửa Sở Cảnh sát Cohutta và sa thải toàn bộ 10 sĩ quan tại đây, kênh tin tức Mỹ WDEF ngày 9/5 đưa tin. Điều này khiến thị trấn với gần 1.000 dân không có lực lượng cảnh sát đảm bảo trị an.
Sáng 6/5, một thông báo được dán trên cửa của sở cảnh sát với nội dung: "Sở đã bị giải thể, toàn bộ nhân sự bị sa thải". Chưa rõ liệu các sĩ quan có được thông báo trước về quyết định này hay không.
Việc toàn bộ lực lượng thực thi pháp luật của thị trấn bị sa thải đã làm dấy lên những câu hỏi về năng lực lãnh đạo của Thị trưởng, nghi vấn về hành vi trả đũa và nguy cơ mất an toàn tại thị trấn Cohutta.
Quyết định được Thị trưởng Shinnick đưa ra sau khi các sĩ quan Sở Cảnh sát Cohutta bị cho là đã có những "bình luận không phù hợp" trên Facebook về vợ ông, bà Pat Shinnick.
Pat Shinnick từng giữ chức thư ký chính quyền thị trấn Cohutta, nhưng bị sa thải với cáo buộc tạo ra "môi trường làm việc thù địch". Tháng trước, các sĩ quan Sở Cảnh sát Cohutta nộp đơn khiếu nại, cáo buộc bà Pat Shinnick vẫn tiếp tục làm việc dù đã bị cách chức và tiếp tục có quyền truy cập vào thông tin cá nhân của cư dân trong thị trấn.
Sau những khiếu nại, Thị trưởng Shinnick, cảnh sát trưởng Greg Fowler và luật sư thị trấn Brian Rayburn cho biết trong một cuộc họp báo rằng mọi việc đã được giải quyết thông qua "đối thoại cởi mở và hòa giải trên tinh thần thiện chí".
Nhưng một tuần sau, toàn bộ Sở Cảnh sát Cohutta bị giải tán.
"Tất cả chuyện này đều bắt nguồn từ thù hằn cá nhân của Thị trưởng. Tôi hoàn toàn tin là như vậy", cựu trung sĩ cảnh sát Jeremy May nói với truyền thông. "Chúng tôi đã đấu tranh vì sự minh bạch và kết quả là tất cả mọi người đều mất việc".
Trong thời gian thị trấn hoạt động mà không có sở cảnh sát, văn phòng cảnh sát trưởng hạt Whitfield cho biết họ sẽ tiếp quản nhiệm vụ thực thi pháp luật.
Hội đồng thị trấn Cohutta ngày 8/5 đã tổ chức phiên họp khẩn để thảo luận về vấn đề. Họ sau đó bỏ phiếu và thông qua quyết định tái lập Sở Cảnh sát và tuyển lại các sĩ quan, đồng thời phê chuẩn nghị quyết cấm Thị trưởng sa thải họ trong vòng 30 ngày tới.
Một số người kêu gọi Thị trưởng Shinnick từ chức, nhưng Hội đồng thị trấn Cohutta cho biết họ chưa xem xét tới vấn đề này.
Theo Hãng tin AFP, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares ngày 9-4 tuyên bố Madrid sẽ mở lại đại sứ quán tại Iran, đồng thời cáo buộc Israel vi phạm luật pháp quốc tế và thỏa thuận ngừng bắn hai tuần ở Trung Đông khi tiến hành không kích vào Lebanon.
Phát biểu trước báo giới, ông Albares cho biết đã chỉ đạo đại sứ Tây Ban Nha tại Tehran quay lại nhiệm sở, khôi phục hoạt động đại sứ quán, nhằm tham gia các nỗ lực thúc đẩy hòa bình trong khu vực từ "mọi hướng có thể", kể cả từ thủ đô Iran.
Trước đó tại phiên họp hạ viện, ông Albares chỉ trích Israel "phớt lờ lệnh ngừng bắn và vi phạm luật pháp quốc tế" khi thả "hàng trăm quả bom xuống Lebanon" trong ngày 8-4.
Tây Ban Nha hiện là một trong những quốc gia phương Tây có lập trường cứng rắn nhất đối với các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel tại Iran và Lebanon.
Madrid cũng đã đóng cửa không phận với các máy bay liên quan đến xung đột, cho rằng đây là hành động "liều lĩnh và bất hợp pháp".
Cùng ngày, Anh cũng bày tỏ quan ngại về tình hình leo thang tại Lebanon. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết London "rất mong muốn" lệnh ngừng bắn được mở rộng sang Lebanon, trước những hậu quả nhân đạo nghiêm trọng và làn sóng di dời quy mô lớn.
Phát biểu này được đưa ra trong chuyến công du vùng Vịnh của Thủ tướng Anh Keir Starmer, nhằm thúc đẩy các nỗ lực củng cố lệnh ngừng bắn và hướng tới một giải pháp hòa bình lâu dài.
Dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ - Iran đã được công bố trước đó, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz chiến lược vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn do vẫn còn xung đột tại Lebanon.
Anh kêu gọi mở lại tuyến đường thủy này một cách "đầy đủ và vô điều kiện", đồng thời nhấn mạnh không được phép áp đặt phí hoặc hạn chế đối với tuyến vận tải quốc tế quan trọng.
Trong khi đó tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning cho biết nước này hy vọng "các bên liên quan có thể nắm bắt cơ hội hòa bình và sớm đưa khu vực trở lại ổn định" sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn
Theo bà Mao, Trung Quốc đã duy trì liên lạc với tất cả các bên và tích cực thúc đẩy hòa giải nhằm ngăn chặn xung đột lan rộng. Bắc Kinh cũng nhấn mạnh các bất đồng cần được giải quyết thông qua đối thoại và tham vấn.
Liên quan đến Lebanon, Trung Quốc nhấn mạnh chủ quyền và an ninh của quốc gia này cần được tôn trọng, đồng thời kêu gọi bảo đảm an toàn cho dân thường và hạ nhiệt căng thẳng khu vực.
Trong video do kênh truyền hình Al Jazeera công bố hôm 10/4, các mặt ăng-ten cùng tòa nhà bên dưới radar cảnh giới AN/FPS-132 đã bị thủng và cháy xém tại nhiều vị trí, mảnh vỡ nằm rải rác xung quanh. Cơ sở này cũng chìm trong bóng tối, dường như do bị cắt điện.
Đây là lần đầu tiên xuất hiện hình ảnh cận cảnh về thiệt hại của tổ hợp radar này kể từ khi nó hứng đòn tập kích của Iran trong giai đoạn đầu xung đột. "Mức độ tổn thất dường như nghiêm trọng hơn so với những gì quan sát được qua ảnh vệ tinh", Egypt's Intel Observer, tài khoản mạng xã hội X chuyên phân tích thông tin nguồn mở về chiến sự Trung Đông, nhận định.
AN/FPS-132 là radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), thường được bố trí 2-3 mặt ăng-ten thu phát. Thiết kế này cho phép loại bỏ cơ cấu quay của radar thông thường. Mỗi mặt radar sẽ quản lý một khu vực không phận riêng với góc phương vị 120 độ, cung cấp tổng góc nhìn 240-360 độ.
Radar AN/FPS-132 có tầm theo dõi tối đa 4.800 km, được ví như "mắt thần" chuyên cảnh báo sớm về những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Mỹ đang vận hành tổng cộng 5 hệ thống, chủ yếu để phát hiện tên lửa đạn đạo xuyên lục địa phóng từ Nga, hoặc tên lửa đạn đạo khai hỏa từ tàu ngầm ở Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, có quỹ đạo hướng về lãnh thổ Mỹ.
Bộ Ngoại giao Mỹ hồi năm 2013 duyệt thương vụ trị giá 1,1 tỷ USD, tương đương hơn 2,1 tỷ USD hiện nay, để bán một tổ hợp AN/FPS-132 cho Qatar, kèm theo phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật. Hệ thống này được đặt ở miền bắc Qatar, cách thủ đô Doha khoảng 55 km, có khả năng phát hiện tên lửa phóng từ lãnh thổ Iran và Yemen.
Một số chuyên gia quân sự nhận định tổ hợp thuộc biên chế quân đội Qatar, nhưng do lực lượng Mỹ đồn trú chịu trách nhiệm vận hành. Trang phân tích chiến sự Clash Report cho rằng đây là một phần trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Mỹ nhằm bảo vệ các căn cứ đồn trú ở Trung Đông trước mối đe dọa từ Iran và những nhóm vũ trang ủy nhiệm như Houthi.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 28/2 thông báo đã phá hủy "tổ hợp radar AN/FPS-132 đặt tại một căn cứ của Mỹ ở Qatar". Ảnh vệ tinh thương mại do công ty Planet Labs chụp sau đó vài ngày cho thấy dấu vết hư hại trên mặt radar, kèm theo vệt nước tràn trong nỗ lực chữa cháy.
