Tây Ban Nha đóng không phận với máy bay Mỹ tham gia tấn công Iran

Giới chức thành phố Garden Grove, quận Cam, bang California chiều 21/5 phát hiện bồn chứa 26.500 lít hóa chất methyl methacrylate (MMA) ở công ty sản xuất hàng không vũ trụ GKN Aerospace bị rò hơi, nóng dần, có nguy cơ phát nổ.

Hàng chục nghìn cư dân tại Garden Grove và các thành phố lân cận phải sơ tán, trong lúc giới chức, các chuyên gia chạy đua tìm cách kiểm soát phản ứng. Khu vực này là một phần của Little Saigon, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.

Elias Picazo, chuyên gia hóa học tại Đại học Nam California, cho biết nhiệt độ trong bồn tăng dần cho thấy các phân tử MMA dạng lỏng đang phản ứng với nhau để tạo thành polymer, tức chuyển dần sang trạng thái rắn.

"Phản ứng này giải phóng nhiệt. Nhiệt lượng đó sẽ kích hoạt thêm phản ứng, nên quá trình có thể lan theo dây chuyền", Picazo nói.

Craig Covey, chỉ huy cấp phân khu của Cơ quan Cứu hỏa Quận Cam, nói nếu nhiệt độ trong bồn vượt một ngưỡng nhất định, lực lượng tại hiện trường sẽ phải rút khỏi khu vực để bảo đảm an toàn.

"Giống như viên đá đóng băng từ ngoài vào trong, MMA hóa rắn, tỏa nhiệt và đông từ ngoài vào trong. Trong quá trình đó, áp suất tăng lên", ông Covey nói.

Phương án tối ưu ban đầu là bơm chất trung hòa vào bồn để ngăn chặn phản ứng của MMA, qua đó loại bỏ nguy cơ bồn phát nổ. Tuy nhiên, lực lượng ứng phó phát hiện van đã bị tắc, nhiều khả năng do hóa chất đông rắn bên trong, khiến họ không thể bơm chất trung hòa vào bên trong, cũng không thể rút bớt lượng MMA ra ngoài.

Ban đầu, giới chức chỉ tính đến hai kịch bản: Bồn vỡ khiến hóa chất tràn ra ngoài, hoặc lượng nhiệt sinh ra quá lớn khiến bồn phát nổ. Sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia, lực lượng ứng phó tính đến kịch bản thứ ba là tiếp tục làm mát để quá trình đông rắn MMA diễn ra chậm, hạn chế tích tụ áp suất trong bồn.

Làm mát bồn chứa hiện trở thành phương án khả thi nhất. Lực lượng cứu hỏa đang liên tục phun nước để hạ nhiệt bồn chứa, kéo dài thời gian nhằm đánh giá tình hình, tìm thêm phương pháp xử lý.

Do bồn chứa vẫn còn khoảng không phía trên lớp hóa chất, phần thể tích trống này có thể đóng vai trò như vùng đệm, giúp hấp thụ một phần áp suất phát sinh nếu quá trình đông rắn xảy ra từ từ, ngăn áp suất vượt ngưỡng và gây nổ, ông Covey giải thích.

Chuyên gia Picazo cũng cho rằng một trong những kịch bản thuận lợi nhất là để MMA phản ứng trong điều kiện được kiểm soát. Nếu quá trình diễn ra đủ chậm, khối chất rắn hình thành trong bồn có thể làm giãn cách các phân tử còn khả năng phản ứng, qua đó giảm khả năng tiếp xúc, hạn chế phản ứng tiếp diễn.

"Để thứ này mặc sức phản ứng rồi nổ tung là điều không thể chấp nhận", ông Covey nói, cho biết giới chức đã liên hệ tham khảo ý kiến hàng loạt chuyên gia trên toàn quốc.

Khi quá trình ứng phó bước sang ngày thứ ba, giới chức thông báo một diễn biến mới có thể giúp giảm bớt rủi ro: bồn chứa đã xuất hiện vết nứt. TJ McGovern, quyền lãnh đạo lực lượng cứu hỏa quận Cam, cho biết vết nứt có thể giúp giải tỏa phần nào áp suất trong bồn, làm giảm nguy cơ phát nổ.

Tiến sĩ Elaine Bernal, giảng viên Hóa học và Hóa sinh tại Đại học bang California, cho biết giới chức đang xác định liệu vết nứt đã có từ trước hay mới xuất hiện. Nếu đây là vết nứt mới xuất hiện, nó có thể cho thấy nỗ lực làm mát bồn từ bên ngoài đang phát huy tác dụng.

Lực lượng ứng phó cũng có thêm thời gian đánh giá khi giảm áp, nhưng giới chuyên gia cảnh báo điều này không đồng nghĩa nguy cơ đã chấm dứt.

Suzanne Blum, giáo sư hóa học tại Đại học California Irvine, nói vết nứt có thể giảm khả năng xảy ra kịch bản tồi tệ nhất là bồn nổ tung và phát tán hơi độc ra không khí, nhưng vẫn có thể dẫn đến nguy cơ tràn hóa chất.

"Thông thường, vết nứt giúp giảm áp bằng cách tạo ra một lỗ hở, khiến một phần vật chất bên trong bồn thoát ra ngoài, từ đó tránh tình trạng áp suất tăng quá mức", bà giải thích.

Tiến sĩ Bernal bác bỏ một số phương án được đề xuất trên mạng xã hội, như dội nitơ lỏng lên bồn. Bà Bernal cho rằng cách làm này có thể làm lạnh bồn quá nhanh, gây hư hại kết cấu, tạo thêm các vết nứt nghiêm trọng.

Bà cũng phản đối đề xuất để toàn bộ hóa chất trong bồn đông rắn rồi mới phá bỏ vỏ chứa bên ngoài, vì mọi hành động can thiệp trực tiếp như khoan, chọc thủng hoặc mở bồn đều có thể tạo tia lửa hay nhiệt, kích hoạt phần MMA chưa phản ứng còn lại.

"Chúng ta không nên làm bất cứ điều gì tác động từ bên ngoài có thể khiến bồn nứt, thủng hoặc phải khoan vào bồn", Bernal nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 29/5 phát biểu dẫn đề về hòa bình, an ninh quốc tế và khu vực tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ở Singapore. Đây là lần đầu tiên lãnh đạo cao nhất của Việt Nam phát biểu khai mạc Đối thoại Shangri-La, diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á, với sự tham dự của khoảng 500 đại biểu từ hơn 40 quốc gia.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho hay bài phát biểu là điểm nhấn của sự kiện, thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tình hình thế giới hiện nay, những thách thức đặt ra và những kiến nghị, đề xuất quan trọng, nhận được sự quan tâm và phản hồi tích cực của dư luận trong và ngoài khu vực.

Khẳng định vị thế mới

Theo nhiều học giả quốc tế, bài phát biểu cho thấy Việt Nam đang tự tin tự định vị mình ở vị thế cao hơn trước đây, với khả năng đóng góp vào định hình môi trường an ninh khu vực.

"Đây là sự khẳng định rất rõ ràng về khát vọng của Việt Nam trở thành một cường quốc khu vực chủ động và một 'quốc gia tầm trung' trên trường quốc tế, có khả năng định hình an ninh khu vực cũng như truyền tải một cách rõ ràng, nhất quán tầm nhìn của mình về trật tự an ninh khu vực mong muốn", Hunter Marston, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á và Trưởng dự án Chỉ số Sức mạnh Châu Á, thuộc Viện Lowy của Australia, nói với VnExpress.

Thông điệp "Chủ động kiến tạo hòa bình, ổn định, phát triển trong một thế giới nhiều biến động" được đưa ra trong bối cảnh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang chứng kiến cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa các cường quốc, khủng hoảng lòng tin và áp lực tái cấu trúc chuỗi an ninh - kinh tế toàn cầu.

Theo Marston, bài phát biểu được thiết kế phù hợp với bối cảnh các nước Đông Nam Á đang tìm cách theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập hơn, đa dạng hóa quan hệ với hai siêu cường là Mỹ và Trung Quốc. Các quốc gia đồng thời mong muốn đảm bảo an ninh và ổn định khu vực trước các cuộc khủng hoảng toàn cầu, những thách thức kinh tế và an ninh, cũng như áp lực kinh tế từ các nước lớn.

"Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã làm rất tốt trong việc đại diện cho lợi ích khu vực, dù đó không hẳn là nhiệm vụ chính của một bài phát biểu khai mạc. Nó đã nhấn mạnh được lợi ích và tầm nhìn của Việt Nam, đồng thời tạo ra khuôn khổ tham chiếu hữu ích cho các phát biểu tiếp theo", chuyên gia này nói.

Marston đồng thời cho rằng sự tham gia của Việt Nam tại sự kiện lần này cho thấy sự phát triển trong tư duy đối ngoại của đất nước: từ "tham gia tích cực" sang "chủ động kiến tạo" trật tự khu vực.

Ông nhận định rằng chính sách này đang trở nên "đa tầng, phức tạp và chủ động hơn" khi Việt Nam nâng vai trò của mình trên trường quốc tế. Việt Nam muốn thể hiện mình là đối tác đáng tin cậy, một bên liên quan có trách nhiệm và quốc gia trung lập mà "cả cường quốc lẫn nước nhỏ đều có thể hợp tác".

Phát triển gắn liền với an ninh

Cách tiếp cận này được thể hiện rõ trong cấu trúc lập luận bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trong đó lãnh đạo Việt Nam cho rằng thế giới đang đồng thời đối mặt ba cuộc khủng hoảng liên hệ mật thiết với nhau, gồm: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Việc nhìn nhận các bất ổn khu vực dưới góc nhìn "ba cuộc khủng hoảng đồng thời" cho thấy cách tiếp cận mang tính hệ thống của Việt Nam đối với an ninh khu vực, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi Lê Phương Hòa nói trong cuộc phỏng vấn với TTXVN.

Bà cho rằng bài phát biểu đã đưa ra một cách tiếp cận "mang tính lý luận sâu sắc" về quan hệ giữa an ninh và phát triển. Theo bà, trong một thế giới đầy biến động, không thể có an ninh bền vững nếu kinh tế và các mô hình phát triển bị đứt gãy bởi cạnh tranh chiến lược.

"Đối với rất nhiều quốc gia, phát triển không phải là lựa chọn thứ yếu đặt sau an ninh. Phát triển chính là nền tảng của an ninh bền vững. Nếu quá trình phát triển bị gián đoạn, nếu các nước đang phát triển bị thu hẹp cơ hội vươn lên, thì sự 'tròng trành' về kinh tế rất dễ chuyển hóa thành bất ổn về xã hội, chính trị và thậm chí bất định về chiến lược", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu.

Thông điệp này cũng phản ánh ưu tiên chiến lược của Việt Nam là đặt phát triển làm nền tảng của an ninh, theo chuyên gia Marston. Ông cho rằng, đối với Việt Nam, năng lực đảm bảo đời sống của người dân và tăng trưởng kinh tế mới là nền tảng quan trọng nhất của an ninh quốc gia.

Lãnh đạo Việt Nam cũng tái khẳng định mạnh mẽ trong bài phát biểu về vai trò trung tâm của ASEAN và nói rằng các sáng kiến khu vực không được biến Đông Nam Á thành đấu trường đối đầu giữa các cường quốc. Ông cho rằng khu vực cần "sự cam kết có trách nhiệm", chứ không đơn thuần là sự hiện diện hay vắng mặt của bất kỳ cường quốc nào.

Theo Marston, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những cụm từ rất quan trọng với toàn bộ khu vực nói chung và Việt Nam nói riêng.

"Việt Nam muốn hợp tác với nhiều đối tác khác nhau và đặc biệt mong muốn khu vực không bị riêng một cường quốc nào chi phối. Sự hiện diện của cả Mỹ và Trung Quốc góp phần duy trì thế cân bằng quyền lực. Sự vắng mặt của một trong hai bên cũng có thể gây mất ổn định tương tự", ông nói.

Marston cho rằng điều Việt Nam muốn thấy là một thế giới mà Mỹ và Trung Quốc cùng tồn tại, vừa cạnh tranh vừa hợp tác, bởi Việt Nam là đối tác quan trọng của cả hai nước. "Do vậy, Việt Nam mong muốn một thế cân bằng ổn định cùng sự can dự mang tính xây dựng từ cả hai cường quốc", ông nhận định.

Điểm sáng từ thông điệp 'ngoại giao phòng ngừa'

Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu quốc tế và chính sách công (IISPP) Neak Chandarith, thuộc Đại học Hoàng gia Phnom Penh (RUPP), bài phát biểu còn cho thấy Việt Nam kiên định ủng hộ một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và dựa trên luật lệ quốc tế.

Chuyên gia Campuchia đánh giá 6 đề xuất mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra tại Đối thoại Shangri-La sẽ góp phần xây dựng cấu trúc an ninh khu vực bảo vệ lợi ích của các quốc gia nhỏ và vừa.

Đáng chú ý là lời kêu gọi tăng cường "ngoại giao phòng ngừa" và xây dựng các "lối thoát ngoại giao" trước khi khủng hoảng leo thang. Việt Nam đề xuất thiết lập mạng lưới tham vấn và cơ chế truyền thông giữa quốc phòng, lực lượng thực thi pháp luật trên biển, học giả và doanh nghiệp nhằm ngăn nguy cơ xung đột vượt tầm kiểm soát.

Marston cũng đồng tình rằng khái niệm "lối thoát ngoại giao" là một trong những điểm thú vị nhất trong bài phát biểu. Theo ông, điều này cho thấy Việt Nam đang suy nghĩ sáng tạo hơn về cách tăng sức chống chịu khu vực và duy trì các kênh liên lạc chiến lược giữa các bên.

Ông nhắc lại việc Hà Nội từng tổ chức hội nghị thượng đỉnh giữa ông Donald Trump và lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào năm 2019 như minh chứng cho năng lực trung gian đối thoại của Việt Nam. Chuyên gia này cho rằng Việt Nam hiện đã đạt được vị thế "gần tương đương Singapore" trong điều phối và làm cầu nối ngoại giao.

Bà Hòa cho rằng lợi thế lớn nhất của Việt Nam không nằm ở sức mạnh quân sự hay kinh tế, mà ở "vị thế chính trị và lòng tin chiến lược" mà đất nước đã xây dựng với nhiều đối tác quốc tế. Theo bà, mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với nhiều nước tạo cơ sở để Việt Nam phát huy vai trò cầu nối thúc đẩy đối thoại và hợp tác.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng được chú ý trong bối cảnh các nước khu vực ngày càng lo ngại nguy cơ chạy đua vũ trang. Chuyên gia của Viện Lowy cảnh báo việc các cường quốc thúc ép tăng chi tiêu quốc phòng có thể làm gia tăng bất ổn khu vực, nhất là khi Đông Nam Á vẫn ưu tiên phát triển thay vì đối đầu an ninh.

Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam tái khẳng định chính sách quốc phòng "bốn không" được xem là thông điệp nhằm duy trì cân bằng chiến lược và tránh bị cuốn vào cạnh tranh giữa các cường quốc. Ông Chandarith cho rằng điều này thể hiện "sự khước từ quyết đoán" của Việt Nam trước nguy cơ trở thành công cụ đối đầu giữa các khối quyền lực.

"Càng có nhiều sự ủng hộ dành cho tầm nhìn mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra tại Đối thoại Shangri-La 2026 thì trật tự an ninh khu vực càng có nhiều cơ hội thành công hơn", Marston nhận định.

Tin Gốc: Vnexpress

Bí thư Tỉnh ủy Hà Bắc Nghê Nhạc Phong ngày 14/4 tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đi khảo sát thực địa, giới thiệu bản đồ quy hoạch tổng thể khu khởi động và trao đổi kinh nghiệm xây dựng Khu mới Hùng An, theo TTXVN.

Khu mới Hùng An được thành lập vào ngày 1/4/2017, thuộc địa phận tỉnh Hà Bắc. Nằm cách Bắc Kinh 100 km về phía tây nam, với diện tích 1.770 km2, khu vực này có nhiệm vụ chính là "giảm tải" cho thủ đô, đồng thời thúc đẩy phát triển vùng Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc.

China Daily cho biết sau 9 năm phát triển, Khu mới Hùng An đã dần phát triển thành một thành phố năng động, sẵn sàng thu hút thêm nhiều dân cư. Dân số của thành phố theo số liệu đến năm 2025 là khoảng 1,4 triệu người.

Trung Quốc coi đây là lựa chọn chiến lược quan trọng mang tính lịch sử của Trung ương Đảng, là khu mới có ý nghĩa toàn quốc tiếp sau Đặc khu Thâm Quyến, Quảng Đông và Khu mới Phố Đông, Thượng Hải.

Việc thành lập Khu mới Hùng An nhằm tạo ra một trung tâm phát triển cho tam giác kinh tế Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc, là khu kiểu mẫu về sáng tạo phát triển với các chức năng: Khu đô thị mới sinh thái và xanh, khu tiên phong về lấy sáng tạo thúc đẩy phát triển, khu kiểu mẫu về phát triển hài hòa, khu đi đầu về mở cửa, phát triển.

Khu mới Hùng An đến nay đã chuyển từ giai đoạn "xây dựng cơ bản" sang "xây dựng chất lượng cao". Hơn 400 chi nhánh của các tập đoàn nhà nước đã chuyển trụ sở đến Hùng An, 4 trường đại học đã bắt đầu đi vào vận hành các cơ sở mới tại đây.

Một số bệnh viện đã đi vào hoạt động, cung cấp dịch vụ y tế chất lượng cao. Tính đến cuối năm 2025, đã có 169.000 người dân được chuyển đến khu mới tại Hùng An.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc ngày 14-17/4. Đây là hoạt động đối ngoại song phương quan trọng nhất giữa hai Đảng, hai nước trong năm 2026.

Ngoài Khu mới Hùng An, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dự kiến khảo sát, tìm hiểu mô hình thí điểm hệ thống hạ tầng và công nghiệp đường sắt, cơ sở nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo ở cả Bắc Kinh, Hà Bắc và Quảng Tây, theo Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình.

Các chuyến khảo sát thực tế sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác cụ thể giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai nước, từng bước cụ thể hóa các nhận thức chung cấp cao, các thỏa thuận đã ký kết thành các dự án và chương trình hợp tác cụ thể, Đại sứ Phạm Thanh Bình cho biết.

Trung Quốc là nước đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 18/1/1950. Hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2008. Năm 2023, hai nước ra tuyên bố chung về nâng tầm quan hệ Đối tác hợp tác Chiến lược Toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược.

Năm 2025, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, còn Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và là đối tác thương mại thứ tư của nước này trên thế giới theo tiêu chí quốc gia.

Trong bài viết đăng trên Nhân dân Nhật báo trước chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu 4 trọng tâm hợp tác trong giai đoạn mới, gồm củng cố nền tảng chính trị của quan hệ song phương, hợp tác chuyển mạnh từ "tăng quy mô" sang "nâng chất lượng", làm sâu sắc hơn nữa nền tảng xã hội của quan hệ Việt - Trung, nhất là trong thế hệ trẻ. Hai nước cũng cần tiếp tục giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định, kiểm soát tốt bất đồng và xử lý thỏa đáng những vấn đề còn tồn tại.

Tin Gốc: Vnexpress