Nhiều người suy nghĩ rằng “có áp lực mới có kim cương” nhưng không phải mọi áp lực đều tạo nên kim cương mà đôi khi, nó chỉ khiến một tâm hồn non trẻ rạn vỡ…
Trong suy nghĩ của không ít phụ huynh, con cái là “dự án tương lai” cần được đầu tư và tối ưu hóa. Mùa thi vì thế không chỉ là thử thách của học sinh mà còn là “cuộc đua” âm thầm của cha mẹ. Những câu nói tưởng như vô hại: “Con phải vào trường top”, “không được thua bạn bè”, “ba mẹ đã hy sinh rất nhiều cho con”… lại vô tình trở thành những gánh nặng đè lên vai trẻ.
Áp lực ấy không chỉ đến từ lời nói mà còn từ cách so sánh, kỳ vọng và cả những khoản đầu tư lớn cho việc học thêm, luyện thi. Có những gia đình chi hàng chục triệu đồng cho các lớp ôn luyện, vô hình trung biến việc học thành một “cuộc đặt cược” mà đứa trẻ buộc phải thắng. Khi kết quả không như mong muốn, cảm giác thất bại không chỉ là của riêng học sinh, mà còn là nỗi ám ảnh “phụ lòng cha mẹ”.
Điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh nhầm lẫn giữa động lực và áp lực. Động lực giúp con tiến lên, còn áp lực quá mức lại khiến con sợ hãi, thu mình và mất phương hướng. Trong trạng thái căng thẳng kéo dài, trẻ dễ rơi vào lo âu, trầm cảm, thậm chí có những suy nghĩ tiêu cực. Những vụ việc đau lòng xảy ra thời gian qua không phải là cá biệt, mà là hồi chuông cảnh báo về một cách giáo dục đang đi chệch hướng ngay từ phía cha mẹ các em.
Một giáo viên dạy toán tại phường Tây Thạnh, TP.HCM kể với người viết: “Có phụ huynh (con học lớp 10) bao giờ cũng cằn nhằn điểm môn toán của con. Mỗi lần trả bài kiểm tra mà điểm không cao là học sinh về nhà bị la mắng thậm tệ. Nhưng phụ huynh lại không thấy được sự tiến bộ về điểm số trong việc học toán của con mình”.
Thực tế, không phải đứa trẻ nào cũng có cùng năng lực, cùng đam mê hay cùng tốc độ phát triển. Khi cha mẹ áp đặt một “khuôn mẫu thành công” duy nhất, vô tình họ đã phủ nhận sự khác biệt tự nhiên của con mình.
Hình ảnh kim cương thường được dùng để nói về sự rèn giũa qua áp lực. Nhưng không phải viên đá nào cũng cần trở thành kim cương mới có giá trị. Có những viên đá mang vẻ đẹp riêng từ sự bình dị, bền bỉ và phù hợp với vị trí của nó trong cuộc sống.
Mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập với những thế mạnh khác nhau. Có em học giỏi, có em giàu cảm xúc, có em khéo léo, có em sáng tạo. Giá trị của một con người không thể chỉ đo bằng điểm số hay một kỳ thi. Khi bị đặt trong áp lực phải “trở thành ai đó”, trẻ dễ đánh mất chính mình và quên đi việc khám phá năng lực thật sự.
Điều trẻ cần không phải là những kỳ vọng khổng lồ, mà là sự đồng hành và thấu hiểu. Một lời động viên đúng lúc, một cái ôm khi con thất bại, hay đơn giản là sự công nhận nỗ lực của con… đôi khi có giá trị hơn bất kỳ lớp học thêm nào.
Khi được sống trong môi trường an toàn về tâm lý, trẻ sẽ có đủ tự tin để phát triển theo cách riêng của mình. Không phải ai vào trường THPT mong muốn, trường đại học danh tiếng, hay đạt điểm số tuyệt đối mới là thành công. Một người sống tử tế, có kỹ năng, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng thì đó cũng là một giá trị đáng trân trọng.
Mùa thi sẽ còn lặp lại mỗi năm, nhưng những bi kịch không đáng có thì hoàn toàn có thể tránh được. Khi cha mẹ biết tiết chế kỳ vọng, nhà trường chú trọng hơn đến sức khỏe tinh thần, và xã hội nhìn nhận thành công một cách đa chiều hơn thì áp lực sẽ không còn đè nặng lên vai thí sinh. Bởi suy cho cùng, điều quan trọng nhất không phải là con trở thành “kim cương”, mà là con được lớn lên một cách lành mạnh và hạnh phúc.
Vừa trúng tuyển Chương trình thu hút, giữ chân và phát triển các nhà khoa học trẻ xuất sắc, các nhà khoa học đầu ngành về công tác tại ĐH Quốc gia TP.HCM (Chương trình VNU350), TS Trịnh Hoàng Phúc lựa chọn trở về công tác tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên - ĐH Quốc gia TP.HCM sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Đại học Korea (Hàn Quốc).
Nhà khoa học 30 tuổi cho biết điều thôi thúc anh trở về không chỉ là mong muốn đóng góp cho nơi mình từng được đào tạo, mà còn là khát vọng đưa những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy từ môi trường nghiên cứu quốc tế vào giải quyết các vấn đề môi trường thực tiễn của Việt Nam.
Trong thời gian học tập và nghiên cứu tại Hàn Quốc, anh được tiếp cận với môi trường nghiên cứu hiện đại cùng nhiều công nghệ phân tích tiên tiến. Tuy nhiên, điều khiến anh trăn trở là làm sao đưa những kiến thức và kinh nghiệm đó vào giải quyết các vấn đề môi trường đang đặt ra tại Việt Nam.
Theo TS Phúc, ĐH Quốc gia TP.HCM hiện sở hữu môi trường học thuật năng động, cơ sở vật chất nghiên cứu ngày càng hiện đại cùng mạng lưới hợp tác quốc tế rộng mở. Đây là những điều kiện thuận lợi để phát triển các hướng nghiên cứu liên ngành trong công nghệ sinh học môi trường, sinh thái vi sinh vật và quản lý tài nguyên nước.
Được đào tạo trong môi trường có thế mạnh về công nghệ và môi trường, TS Trịnh Hoàng Phúc cho biết hướng nghiên cứu mà anh theo đuổi trong thời gian tới tập trung vào các công nghệ xử lý nước thải sinh học tiên tiến, đặc biệt là các quá trình xử lý nitơ tiết kiệm năng lượng như oxy hóa amoni kỵ khí và các quá trình chuyển hóa nitơ liên quan.
Theo anh, đây là những công nghệ đang được quan tâm trong xử lý nước thải hiện đại nhờ khả năng giảm chi phí vận hành, tiết kiệm năng lượng và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Bên cạnh đó, anh cũng quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ sinh học môi trường trong xử lý các hợp chất ô nhiễm mới nổi, bao gồm các hợp chất hữu cơ khó phân hủy, vi ô nhiễm hữu cơ và các chất có nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến môi trường và sức khỏe con người.
Một hướng đi khác mà TS Phúc đặc biệt quan tâm là kết hợp tin sinh học và trí tuệ nhân tạo vào công nghệ sinh học môi trường nhằm nâng cao khả năng kiểm soát và tối ưu hóa hiệu quả vận hành các hệ thống xử lý môi trường.
"Tôi kỳ vọng có thể từng bước xây dựng nhóm nghiên cứu theo định hướng công nghệ sinh học môi trường định hướng dữ liệu, góp phần thúc đẩy các nghiên cứu liên ngành và tăng cường hợp tác quốc tế", anh cho biết.
Với 18 công bố khoa học trong nước và quốc tế ở tuổi 30, TS Phúc cho rằng sự kiên trì và khả năng duy trì đam mê là yếu tố quan trọng nhất để một nhà khoa học trẻ có thể theo đuổi nghiên cứu lâu dài.
Theo anh, bên cạnh năng lực cá nhân, môi trường nghiên cứu được đầu tư tốt, có tính hỗ trợ cao và khuyến khích hợp tác học thuật sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các nhà khoa học phát triển lâu dài.
Trong bối cảnh hiện nay, sự giao thoa giữa công nghệ môi trường và khoa học dữ liệu đang mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới, góp phần giải quyết hiệu quả hơn các vấn đề môi trường phức tạp.
Tổ chức giáo dục Shorelight tuần trước công bố báo cáo thường niên về tỷ lệ từ chối visa du học Mỹ, căn cứ dữ liệu do chính phủ cung cấp. Theo đó, tỷ lệ từ chối visa du học chạm mức 35% vào năm 2025, vượt qua đỉnh điểm của năm 2020 (33%).
Nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất là du học sinh từ châu Phi, khi gần 2/3 số đơn (64%) bị bác bỏ. Cá biệt, học sinh từ một số quốc gia như Sierra Leone và Somalia có tỷ lệ trượt lên đến hơn 90%.
Khu vực Nam Á cũng gia tăng rõ rệt. Ấn Độ, quốc gia dẫn đầu về số sinh viên quốc tế tại Mỹ, chứng kiến tỷ lệ từ chối tăng vọt, từ 36% năm 2023 lên 61% năm 2025. Ở các nước khác trong khu vực, 70-84% đơn xin visa bị từ chối.
Ngược lại, bức tranh tại Nam Mỹ có phần tươi sáng hơn khi tỷ lệ từ chối giảm xuống còn 22%. Tại châu Âu, con số này vẫn duy trì ổn định ở mức thấp, khoảng 9% trong suốt thập kỷ qua.
Thực trạng này được cho là hệ quả của việc thay đổi chính sách. Trong năm qua, chính phủ từng tạm dừng phỏng vấn để rà soát mạng xã hội và siết chặt quy trình kiểm tra an ninh, khiến sinh viên quốc tế, đặc biệt là tại các điểm nóng như Ấn Độ, chật vật để được hẹn phỏng vấn. Đề xuất giới hạn thời gian lưu trú tối đa 4 năm mà không được gia hạn tự động cũng là rào cản lớn.
Đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định cơ quan này duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh quốc gia. Việc nhập cảnh vào Mỹ là một đặc quyền, không phải quyền lợi nghiễm nhiên. Mọi hồ sơ đều được xem xét kỹ lưỡng dựa trên luật pháp và hoàn cảnh của từng cá nhân.
Shorelight ước tính các đại học Mỹ có thể thất thu khoảng 3 tỷ USD học phí trong năm nay.
Ngoài ra, các chuyên gia lo ngại về những hệ lụy dài hạn, như sụt giảm chất lượng nghiên cứu do thiếu nguồn lực để đổi mới sáng tạo, mất lợi thế cạnh tranh trước các quốc gia đang thu hút nhân tài mạnh mẽ.
Năm học 2024-2025, khoảng 1,18 triệu sinh viên quốc tế đến Mỹ, đóng góp cho nền kinh tế nước này 55 tỷ USD. Trong đó, số du học sinh Việt là gần 25.600, tăng khoảng 16%, tiếp tục trong top 5 đông nhất.
Ngày 11-7, nhiều phường ở TP.HCM đã thông báo kết quả tuyển sinh lớp 1 và 6 vào trường đại trà với đối tượng 1 (cư trú tại địa bàn) và đối tượng 2 (vùng giáp ranh, cha mẹ làm việc tại địa bàn, chuyển từ tỉnh khác đến...).
Khi nhận kết quả, một số phụ huynh nhóm đối tượng 2 bị "rớt" trường đặt nguyện vọng nhưng chưa hiểu lý do và muốn đổi xin nguyện vọng khác, liệu có được giải quyết?
"Tôi ở xã Bà Điểm, đăng ký nguyện vọng 2 học cùng anh chị ở xã Đông Thạnh, tôi có chứng minh hồ sơ bởi đơn xác nhận có anh chị học tại trường từ hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Thị Nuôi. Giờ lại trúng tuyển qua Trường tiểu học Tam Đông. Tôi muốn đổi nguyện vọng, không biết phải làm thế nào?", một phụ huynh có con tuyển sinh lớp 1 đại trà ở TP.HCM thắc mắc.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Thành Trung - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Hòa Hưng - giải thích dù là đối tượng 2 có minh chứng nhưng đăng ký vào trường A của phường khác vẫn bị trượt do trường đã đủ chỗ học.
"Giả sử trường A đó có 100 chỉ tiêu, trước tiên phải ưu tiên đối tượng lân cận nên khi đủ sẽ không còn chỗ dù là đối tượng 2 chính đáng. Hồ sơ bị trượt sẽ bị trả về phường gốc nhưng nguyên tắc là học sinh luôn được bố trí, đảm bảo chỗ học", ông Trung nói.
Khi hồ sơ về lại trường A đúng tuyến, nếu phụ huynh thấy không phù hợp và có nguyện vọng vào một trường B khác lân cận thì sao?
Ông Trung gợi ý: "Phụ huynh phải tìm hiểu xem trường B còn chỗ để tiếp nhận hay không, sau đó phải đến phường của trường B để phường mới này làm xác nhận đồng ý nhận. Từ đó phường cũ có trường theo tuyến mới "nhả" hồ sơ trên hệ thống".
Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội một phường tại TP.HCM cho biết qua kinh nghiệm từng phụ trách lĩnh vực giáo dục ở TP Thủ Đức, nguyên tắc tuyển sinh là ưu tiên bố trí chỗ học cho học sinh cư trú trên địa bàn. Chỉ khi còn chỉ tiêu, địa phương mới xem xét tiếp nhận học sinh thuộc đối tượng 2.
Theo vị này, chẳng hạn học sinh cư trú tại phường Tân Bình nhưng cha mẹ làm việc ở phường Bến Thành và muốn cho con học gần nơi làm việc để thuận tiện đưa đón sẽ được xét theo diện đối tượng 2. Những năm trước, việc tuyển sinh chủ yếu ưu tiên theo nơi cư trú; năm nay thành phố áp dụng cơ chế tuyển sinh theo hai nhóm đối tượng, việc xét tuyển tùy thuộc điều kiện thực tế của từng địa phương.
Vị lãnh đạo cũng cho biết sau sáp nhập, số lượng học sinh tăng lên khiến nhu cầu tuyển sinh ở nhiều nơi cao hơn. Trong khi đó, phần mềm tuyển sinh được thiết kế bám sát các tiêu chí xét tuyển nên chưa thể đáp ứng hết nguyện vọng của phụ huynh, dù diện đối tượng 2 không phải là quy định mới.
Đối với các trường hợp đặc biệt, sau khi bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh cư trú trên địa bàn, địa phương sẽ bố trí thời gian xử lý riêng.
"Mỗi ngày sẽ giải quyết hồ sơ của một bậc học để tránh tình trạng phụ huynh tập trung đông, đồng thời giúp người dân dễ theo dõi thông tin và thực hiện thủ tục", vị này cho biết.
