Không phải ngẫu nhiên mà Singapore triển khai hai chương trình học bổng lớn – ASEAN Scholarship và A*STAR Scholarship – hướng trực tiếp vào học sinh Việt Nam độ tuổi 14-16.
Hằng năm, các giáo viên từ Trường trung học Singapore bay sang Hà Nội và TP.HCM để tổ chức thi tuyển tại chỗ, cấp học bổng toàn phần bao gồm học phí, ký túc xá, sinh hoạt phí và vé máy bay khứ hồi trong suốt bốn năm.
Mục tiêu trước mắt của họ: đưa những học sinh xuất sắc của ASEAN vào học chung với học sinh nội địa, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Mục tiêu lâu dài, không kém phần rõ ràng: đào tạo bậc đại học và giữ lại nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là chiến lược quốc gia, được tính toán bài bản từ nhiều năm trước.
Anh, Mỹ, Úc cũng có những cơ chế tương tự từ lâu ở bậc đại học và sau đại học – học bổng toàn phần, chương trình visa ưu đãi cho sinh viên quốc tế xuất sắc muốn ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp. Các em vào, học giỏi, được giữ lại. Cách làm hiệu quả cao.
Câu chuyện trong nước lại có phần khác. Ví dụ như đối với học sinh các trường phổ thông năng khiếu, trường chuyên – những em được chọn lọc kỹ càng từ top đầu của hệ thống giáo dục – lẽ ra nên được miễn học phí toàn bộ.
Các trường đại học trong nước chưa có nhiều chính sách hấp dẫn để thu hút những học sinh ưu tú nhất. Trong khi đó học sinh dẫn đầu luôn được săn tìm, chào đón của các đại học hàng đầu nước ngoài.
Nghịch lý là: ngay ở trong các trường chuyên, trường năng khiếu – nơi nỗ lực chọn lọc và đào tạo xuất sắc – là môi trường mà việc tìm học bổng nước ngoài, ra đi và ở lại làm việc ngoài nước gần như là một mặc định không cần bàn cãi.
Có học bổng nước ngoài còn được xem như thành công của trò lẫn trường. Không ai nói thẳng “đừng về” nhưng không ai thuyết phục được “tại sao phải về”, còn “cần phải đi” thì là điều mặc nhiên.
Khi văn hóa được định vị như thế thì những lời động viên đi học để về phát triển quốc gia tự nhiên trở thành lạc lõng, viển vông.
Thật đáng tiếc! Các bậc phụ huynh có con em xuất sắc cũng đắn đo khi một bên là môi trường làm việc đẳng cấp quốc tế với mức đãi ngộ tương xứng, một bên là hệ thống trong nước với ít nhiều rào cản vô hình. Vì thế những học sinh giỏi nhất vẫn lựa chọn ra đi là điều gần như không cần bàn thêm.
Hồi đầu năm 2026, tiến sĩ Phạm Hy Hiếu – cựu học sinh Trường phổ thông Năng khiếu TP.HCM, từng giành huy chương bạc Olympic toán học, tốt nghiệp Stanford, lọt Forbes 30 Under 30 Việt Nam – thông báo rời OpenAI về nước.
Câu chuyện của anh tạo ra nhiều cảm xúc khác nhau: hiểu áp lực công việc của môi trường AI đỉnh cao và sự nể phục tài năng và trân trọng khi anh quyết định trở về Việt Nam cùng gia đình để hồi phục và làm việc.
Nhưng ẩn dưới đó là một câu hỏi mà không phải ai cũng dám đặt thẳng: Chừng nào thì những nhà khoa học, những người trẻ xuất sắc sớm về Việt Nam?
Hành trình của Phạm Hy Hiếu là hành trình của rất nhiều người giỏi thế hệ anh và trước anh: xuất phát từ trường chuyên, giành học bổng, ra đi, trở thành nhân tài ở nước người. Khi họ trở về, nếu có, thường là vì những lý do khác chứ không phải vì có một lực hút đủ mạnh từ quê hương.
Mỗi học sinh xuất sắc ra đi khi còn trẻ là một khoản đầu tư dài hạn mà xã hội đã bỏ ra (qua hệ thống giáo dục phổ thông, qua trường chuyên, qua sự kỳ vọng) nhưng lợi tức lại chảy về nơi khác. Điều đó không sai trái với từng cá nhân.
Nhưng với quốc gia, đó là bài toán cần lời giải: từ năng lực xuất sắc cá nhân (đã sẵn), định hướng cống hiến đất nước, lòng tin được trọng dụng (có đủ chắc chắn không). Và điều cần nhất là môi trường làm việc thuận lợi nhất để phát triển bản thân khi người giỏi trở về.
Câu hỏi không phải là “tại sao họ ra đi?” mà là: chúng ta làm gì đủ hấp dẫn để họ muốn ở lại học trong nước hoặc muốn trở về khi học xong ở nước bạn?
Ghi nhận tại điểm thi Trường THPT Châu Văn Liêm (phường Ninh Kiều) chiều 29/6, khoảng 15h45, sau khi tiếng chuông báo hiệu hết giờ làm bài và giáo viên hoàn tất công đoạn thu bài thi, hàng trăm thí sinh háo hức chạy ùa ra cổng trường chờ phụ huynh đón.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, nhiều thí sinh cho biết, môn tiếng Anh năm nay được đánh giá "dễ thở", các em tự tin đạt từ 8 điểm trở lên.
Em Lê Thị Khánh Ngọc (Trường THCS Đoàn Thị Điểm) vui vẻ nói: "Nguyện vọng 1 của em là Trường THPT chuyên Lý Tự Trọng, nguyện vọng 2 là Trường THPT Châu Văn Liêm. Đối với đề thi tiếng Anh năm nay, nhiều bạn cảm nhận khá dễ, còn dễ hơn lúc ôn thi nữa. Em tự tin đạt trên 8 điểm".
Còn em Phan Hữu Thiên Phúc (Trường THCS An Hòa 1) cho biết, bản thân Phúc làm xong khá sớm, dù thời gian làm bài là 60 phút nhưng nam sinh chỉ mất khoảng 40 phút đã hoàn thành các câu hỏi.
"So với những đề ôn luyện và cả những đề thi năm ngoái, em thấy năm nay khá dễ, em tự tin đạt 9,8 điểm", Phúc khoe.
Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Cần Thơ, tổng số thí sinh đăng ký tham dự môn thi ngoại ngữ là 29.800 em, chiều nay vắng 507 em. Toàn thành phố có 59 điểm thi.
Theo đó, điểm sàn của 12 trường trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội là 19 điểm/3 môn thi tốt nghiệp, chưa nhân hệ số và đã bao gồm điểm ưu tiên khu vực, đối tượng.
Nghĩa là thí sinh đạt từ mức điểm trên mới được đăng ký xét tuyển vào 12 trường trực thuộc khối Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐH).
Riêng các ngành đào tạo giáo viên, pháp luật và sức khỏe, các trường thành viên sẽ xác định, công bố điểm sàn sau nhưng theo nguyên tắc không được thấp hơn mức chung của ĐH Quốc gia Hà Nội và Bộ GD&ĐT.
Với phương thức xét kết quả thi đánh giá năng lực HSA, điểm xét tuyển sẽ được quy đổi tương đương sang thang 30 và điểm sàn cũng là 19.
Đối với các phương thức xét tuyển khác như: Xét chứng chỉ quốc tế (SAT, A-Level, ACT); xét kết hợp hoặc thi năng khiếu, phỏng vấn kết hợp học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp, các trường thành viên cũng quy đổi tương đương, sau đó công bố cho thí sinh.
Năm nay, 12 trường thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội tuyển khoảng 22.000 sinh viên hệ đại học chính quy cho 166 ngành, chương trình đào tạo. Trong số này, hơn 17.000 sinh viên sẽ học tập tại cơ sở Hòa Lạc.
Việc công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào là căn cứ quan trọng để các đơn vị đào tạo xây dựng mức điểm nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển theo từng ngành/chương trình đào tạo, bảo đảm chất lượng tuyển sinh và thực hiện đúng quy định hiện hành.
Ngày 8.7, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Công bố điểm sàn sức khỏe và pháp luật, lựa chọn nào cho thí sinh?". Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Theo quy định, Bộ GD-ĐT công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (còn gọi là điểm sàn xét tuyển) cho các khối ngành đặc thù: khoa học sức khỏe, đào tạo giáo viên và pháp luật năm nay. Từ quy định ngưỡng đảm bảo đầu vào chung của Bộ GD-ĐT, các trường ĐH sẽ công bố điểm sàn xét tuyển của trường cho các ngành đặc thù.
Thí sinh cần lưu ý gì về sự khác nhau giữa điểm sàn chung của bộ với điểm sàn riêng của từng trường ĐH? Với việc công bố điểm sàn hiện nay, thí sinh cần lưu ý gì khi khi đăng ký nguyện vọng xét tuyển? Trong trường hợp nào thí sinh cần điều chỉnh, thay đổi nguyện vọng?
Từ điểm sàn các trường ĐH, chuyên gia có những phân tích dự báo điểm chuẩn trúng tuyển năm nay? Thông tin được chia sẻ trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Công bố điểm sàn sức khỏe và pháp luật, lựa chọn nào cho thí sinh?".
Chương trình diễn ra từ 14-15 giờ, gồm các chuyên gia:
Thí sinh quan tâm tới điểm sàn xét tuyển và cách thức đặt nguyện vọng có thể đặt câu hỏi để tương tác với chuyên gia chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 tại các địa chỉ trên.
