Ngày 24-4, truyền thông thế giới rầm rộ đưa tin Meta dự kiến sẽ cắt giảm khoảng 8.000 nhân viên, tương đương 10% nhân sự, trong bối cảnh công ty này đang đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI).
Cùng thời điểm, lần đầu tiên trong lịch sử 51 năm hoạt động, Microsoft triển khai chương trình nghỉ hưu tự nguyện áp dụng cho khoảng 7% nhân viên tại Mỹ, với quy mô có thể vượt 9.000 người.
Nhiều công ty công nghệ khác như Snap, Atlassian, Block cũng đưa ra các lý do tương tự, rằng việc tinh giản nhân sự là cần thiết để cải thiện hiệu quả hoạt động và dành nguồn lực cho các khoản đầu tư mới, đặc biệt là vào hạ tầng AI.
Làn sóng sa thải này diễn ra ngay cả khi nhiều tập đoàn công nghệ vẫn duy trì mức lợi nhuận kỷ lục. Điển hình tại Oracle, sau đợt cắt giảm 30.000 nhân sự, ông Michael Shepherd – Quản lý vận hành cấp cao của hãng – đã thừa nhận trên LinkedIn rằng quyết định này không hề dựa trên hiệu suất công việc. Còn báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy Meta ghi nhận lợi nhuận ròng khoảng 60 tỉ USD, Amazon đạt 77,7 tỉ USD, trong khi Microsoft vượt 101 tỉ USD.
Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 4-2025, Meta công bố kế hoạch chi tiêu vốn (CAPEX) trong năm 2026 sẽ ở mức 115 – 135 tỉ USD – tăng mạnh so với khoảng 72,2 tỉ USD của năm trước – với phần lớn ngân sách là dành cho hạ tầng AI.
Microsoft không kém cạnh khi dự kiến chi khoảng 110 – 120 tỉ USD cho hạ tầng AI, trong khi Amazon thì công bố kế hoạch đầu tư tới 200 tỉ USD vốn đầu tư, phần lớn liên quan đến hạ tầng công nghệ.
Meta đang xây dựng hai cụm hạ tầng AI quy mô rất lớn, một là dự án Prometheus tại Ohio dự kiến đạt công suất điện vận hành khoảng 1 gigawatt khi đi vào vận hành năm 2026. Dự án còn lại là Hyperion tại Louisiana, được thiết kế để mở rộng lên tới 5 gigawatt trong những năm tiếp theo.
Ở quy mô này, các trung tâm dữ liệu chính là các “siêu cụm máy chủ”, phục vụ trực tiếp cho việc huấn luyện và vận hành AI. Theo mô tả từ Meta, Hyperion có thể tiêu thụ điện năng tương đương một thành phố nhỏ khi hoàn thiện.
Các phân tích ngành cho biết ngày nay ngoài cạnh tranh về thuật toán, các công ty công nghệ còn cạnh tranh về năng lực tính toán. Khi phần lớn năng lực này tập trung vào một số ít tập đoàn lớn, quy mô tính toán dần trở thành rào cản khiến các công ty khác khó theo kịp.
Dữ liệu từ Bộ Lao động Mỹ cho biết tỉ lệ thất nghiệp của người dưới 34 tuổi có bằng đại học tại nước này đã tăng lên khoảng 4,1%, ngang với nhóm chỉ có bằng cao đẳng.
Công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas ước tính rằng tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, đã có khoảng 30.000 lao động trong ngành công nghệ mất việc vì AI. Trong khi năm 2025 có gần 55.000 vị trí việc làm bị ảnh hưởng.
Theo báo Guardian, CEO mảng AI của Microsoft, ông Mustafa Suleyman, tin rằng AI có thể thay thế đa số công việc văn phòng trong vòng 12 – 18 tháng tới, trong khi CEO của Công ty công nghệ Anthropic, ông Dario Amodei, thì nhấn mạnh AI có khả năng thay thế phần lớn các công việc cấp thấp ở khối văn phòng.
Trường hợp của Oracle cho thấy mức độ khốc liệt của quá trình chuyển đổi. Nền tảng The Paper thông tin rằng công ty này đã cắt giảm nhân sự trên diện rộng, từ cấp thấp (IC2) đến quản lý cấp cao (M6), bao gồm các kỹ sư cao cấp, kiến trúc sư hệ thống, quản lý vận hành, quản lý dự án, chuyên gia kỹ thuật.
Với những người không bị cắt giảm, áp lực cũng không dừng lại khi phải gánh thêm công việc với nguồn lực nhân sự ít hơn. Trong một buổi trao đổi với nhà đầu tư, ông Zuckerberg thừa nhận rằng nếu các dự án trước đây cần cả một nhóm lớn thì nay có thể được hoàn thành bởi “một cá nhân rất giỏi”.
“Thà làm sớm một bước còn hơn là bị tụt lại phía sau”, Giám đốc tài chính của Block, bà Amrita Ahuja đưa ra ý kiến chuyên môn rằng việc các doanh nghiệp cắt giảm sớm là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Đó được xem như một bước đi để tái phân bổ nguồn lực và điều chỉnh chiến lược, dù hệ quả của cách tiếp cận này vẫn gây tranh luận.
Jesus Ortea, giáo sư danh dự tại Đại học Oviedo (Tây Ban Nha), phát hiện sinh vật thân mềm nhỏ bé, màu đỏ tươi này ở vùng biển Caribbean và chọn công bố nghiên cứu cùng thời gian diễn ra World Cup.
Ortea cho biết ông muốn ghi nhận "vai trò nổi bật" của thủ môn Josimar Dias, hay Vozinha, đồng thời gợi nhắc đến trận đấu với đối thủ được xem là ứng viên vô địch World Cup 2026 này.
Với dân số chỉ 530.000 người, Cape Verde là quốc gia nhỏ nhất góp mặt tại vòng knock-out World Cup. Dù mới lần đầu dự giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh, tại vòng 1/16, họ gây nhiều khó khăn cho đương kim vô địch Argentina, cầm hòa trong hai hiệp chính và chỉ chịu thất bại sau hai hiệp phụ với tỷ số chung cuộc 2-3.
Trước đó, nhờ màn trình diễn xuất sắc của Vozinha, Cape Verde giành điểm đầu tiên tại World Cup trong trận hòa không bàn thắng với nhà vô địch châu Âu Tây Ban Nha, vốn được mệnh danh là La Roja (Đội tuyển đỏ) theo màu áo truyền thống.
Vozinha thi đấu cho đội tuyển quốc gia Cape Verde từ 2012, khoác áo CLB GD Chaves tại giải Liga Portugal 2 từ năm 2024. Trong trận đấu với Tây Ban Nha, thủ môn 40 tuổi này có hàng loạt pha cản phá với 27 cú sút của đối thủ (7 cú sút hướng cầu môn) để giữ sạch lưới.
Màn trình diễn trong trận đấu đó giúp danh tiếng của anh bùng nổ, số người theo dõi trên Instagram tăng vọt từ 45.000 lên 11,5 triệu chỉ sau hai ngày. "Thật điên rồ", Vozinha viết trên Instagram khi chứng kiến con số đột biến trên tài khoản của mình.
Theo Reuters, Ortea từng tiến hành nghiên cứu sâu rộng về vùng biển xung quanh Cape Verde và được quốc đảo này trao tặng Huân chương Công trạng năm 2023.
BBC cho biết, đây không phải lần đầu nhà sinh vật 75 tuổi này thể hiện niềm đam mê bóng đá trong công việc. Ông từng đặt tên cho một sinh vật mới phát hiện ở Costa Rica theo Keylor Navas, cựu thủ môn của đội tuyển nước này, đồng thời từng khoác áo Real Madrid, Paris Saint-Germain và Nottingham Forest. Một sinh vật nhỏ bé khác với màu sắc giống CLB Sporting Gijon (Tây Ban Nha) cũng được đặt tên theo cựu tiền đạo Quini.
Với vai trò tiên phong trong cung cấp hạ tầng tính toán tăng tốc (GPU) và hệ sinh thái AI toàn diện, NVIDIA góp phần xây dựng năng lực AI độc lập, an toàn và bền vững.
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos 2026, CEO NVIDIA Jensen Huang đã giới thiệu mô hình "Five-Layer Cake AI" (tạm dịch Mô hình AI năm tầng). Tầng đầu tiên là năng lượng điện cho trung tâm dữ liệu và siêu máy tính. Phía trên là chip và hệ thống tính toán - nơi NVIDIA đang tiên phong. Tầng thứ ba là hạ tầng - còn được gọi là nhà máy AI (AI Factory) - gồm đất đai, nguồn điện, hệ thống làm mát, xây dựng, mạng lưới kết nối và các hệ thống phối hợp. Trên hạ tầng là các mô hình AI - không chỉ giới hạn ở ngôn ngữ, mà còn có thể hiểu và xử lý nhiều lĩnh vực như sinh học, hóa học, vật lý, tài chính, y tế… Và tầng trên cùng là ứng dụng, nơi giá trị kinh tế được tạo ra.
NVIDIA không thay thế các quốc gia trong việc xây dựng AI chủ quyền mà cung cấp nền tảng để họ tự xây dựng năng lực AI theo cách phù hợp. Ở tầng năng lượng, NVIDIA định hình tiêu chuẩn năng lượng cho AI thông qua các thế hệ GPU có hiệu suất trên mỗi watt ngày càng cao, giúp giảm chi phí vận hành trung tâm dữ liệu. Ở tầng chip và hệ thống tính toán, NVIDIA cung cấp GPU và hệ thống tăng tốc hiệu năng cao. Việc sở hữu hạ tầng tính toán NVIDIA ngay trong nước cho phép quốc gia đó giữ dữ liệu trong biên giới, giảm phụ thuộc vào các dịch vụ đám mây nước ngoài và tạo nền tảng để huấn luyện mô hình ngôn ngữ bản địa.
Trong mô hình năm tầng của AI, doanh nghiệp trực tiếp tạo ra giá trị thông qua mô hình và ứng dụng. Tại Việt Nam, MISA là ví dụ điển hình cho thấy doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể làm chủ hai tầng này khi sở hữu hạ tầng tính toán tăng tốc và đầu tư bài bản vào R&D. MISA đã cam kết chi 2.500 tỉ đồng trong 5 năm để phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn "Make in Vietnam". Với AI Factory trên cụm GPU NVIDIA DGX H200 và kiến trúc tăng tốc của NVIDIA, MISA sở hữu nền tảng tính toán có thông lượng cao, độ trễ thấp và khả năng mở rộng linh hoạt ở quy mô lớn, đồng thời bảo đảm toàn bộ dữ liệu được xử lý trong biên giới Việt Nam theo đúng định hướng AI chuyên biệt cho quốc gia.
Dựa trên NVIDIA AI Enterprise và NVIDIA NeMo, MISA tự huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn từ 8 đến 235 tỉ tham số, tối ưu cho tiếng Việt và phù hợp với yêu cầu pháp lý trong nước. Đây là yếu tố cốt lõi của AI chuyên biệt cho quốc gia. Nhờ đó, MISA triển khai AI vào các lĩnh vực đòi hỏi mức độ bảo mật và tuân thủ cao như tài chính - kế toán, ngân hàng, hành chính công, nhân sự và nhiều ngành trọng yếu khác.
Hiện nay, MISA đã phát triển hơn 50 AI Agent (tác nhân AI) và cung cấp hàng trăm mẫu Agent tùy chỉnh theo từng lĩnh vực. Hơn 450.000 tổ chức với hơn 1,1 triệu yêu cầu mỗi ngày. Tại Trung tâm Hành chính công xã Triệu Sơn, robot lễ tân AI của MISA hỗ trợ người dân tra cứu và hướng dẫn các thủ tục hành chính. Ở khu vực tư nhân, những doanh nghiệp nhỏ như Noomfood đã ứng dụng tác nhân AI của MISA để tự động hóa chăm sóc khách hàng 24/7 và đồng bộ đơn hàng, giúp tốc độ phản hồi tăng gấp 6 lần và tối ưu hiệu quả kinh doanh.
Vận hành 90% workload AI trên hạ tầng NVIDIA nội bộ giúp MISA tiết kiệm khoảng 200.000 USD mỗi tháng, tăng năng suất kỹ sư gần 50% đồng thời đảm bảo an toàn, kiểm soát dữ liệu và bảo mật ở tiêu chuẩn cao nhất.
Thành công của MISA là minh chứng rõ ràng rằng Việt Nam có năng lực thực sự để làm chủ các tầng giá trị cao nhất của AI. Đây là cơ sở quan trọng để mở rộng ra tầm nhìn quốc gia.
Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi số, đặt mục tiêu doanh thu kinh tế số đạt 300 tỉ USD vào 2030, sau khi đạt 72,1 tỉ USD (khoảng 14% GDP) vào năm 2025. AI và các công nghệ số được xác định là trụ cột trong nhóm 10 công nghệ trọng điểm, đóng vai trò nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, Việt Nam cũng thể hiện rõ định hướng xây dựng năng lực tự chủ công nghệ và bảo đảm AI chuyên biệt cho quốc gia, một yếu tố có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh quốc gia và phát triển bền vững.
Mô hình Five-Layer Cake AI giúp các quốc gia, trong đó có Việt Nam, xây dựng năng lực AI độc lập và bền vững. Theo đó, Chính phủ đóng vai trò xây dựng tầng nền tảng như trung tâm dữ liệu quốc gia, quy hoạch năng lượng cho AI và chính sách ưu đãi nhập khẩu phần cứng của hạ tầng tính toán cấu hình cao. Trong khi, doanh nghiệp tập trung vào mô hình và ứng dụng. Còn NVIDIA đồng hành cùng cả khu vực công và tư nhân trong quá trình xây dựng, vận hành và mở rộng năng lực AI.
Trong kỷ nguyên AI, quốc gia nào làm chủ được mô hình và dữ liệu sẽ có lợi thế dài hạn. NVIDIA với vai trò là nhà cung cấp hạ tầng AI toàn diện, đang đồng hành cùng Việt Nam trong việc xây dựng nền tảng công nghệ vững chắc giúp thúc đẩy và củng cố mục tiêu về AI chuyên biệt cho quốc gia.
Phát hiện này có khả năng viết lại truyền thống "đất hiếm nặng ở phía nam, nhẹ ở phía bắc" của Trung Quốc, theo nhóm nghiên cứu từ Viện Địa chất và Địa vật lý thuộc Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) và Cục Địa chất và Tài nguyên Khoáng sản Hắc Long Giang trong công bố trên tạp chí Acta Petrologica Sinica.
Các mỏ đất hiếm mới nằm ở tỉnh Hắc Long Giang và Cát Lâm. Theo SCMP, khác với mỏ giàu đất sét ở miền nam Trung Quốc, vốn cần lọc rửa hóa học để tách lấy nguyên tố đất hiếm, loại mỏ ở vùng đông bắc gồm sỏi và cát rời hình thành từ những chu kỳ đóng băng - tan chảy tự nhiên. Khác biệt này giúp việc tách chiết trở nên hiệu quả hơn vì quá trình lọc rửa hóa học có thể tốn nhiều chi phí, gây hại cho môi trường, khiến tới 25% nguyên tố đất hiếm không được thu hồi.
Trong nghiên cứu mới, nhóm nhà khoa học khảo sát thực địa và phân tích mẫu tại nhiều nơi thuộc Hắc Long Giang và Cát Lâm. Họ nhận thấy nồng độ cao bất thường của cả nguyên tố đất hiếm nhẹ lẫn nặng ở một số địa điểm phía bắc. Một số mẫu từ Cát Lâm cho thấy hàm lượng nguyên tố đất hiếm nặng đặc biệt cao so với khu vực lân cận.
Các nguyên tố đất hiếm (REE) bao gồm 15 nguyên tố kim loại lanthanide trong bảng tuần hoàn cùng hai kim loại chuyển tiếp scandium và yttrium. Chúng rất cần thiết cho việc sản xuất laser hiệu suất cao, turbine gió, động cơ xe điện, smartphone và thiết bị tiên tiến khác.
Chúng không tồn tại tự nhiên ở dạng tinh khiết mà thường nằm lẫn trong các khoáng vật thuộc nhóm silicat, oxit, cacbonat hay phosphat. Tuy nhiên, trong loại mỏ mới ở đông bắc Trung Quốc, chúng được lưu giữ trong những hạt tách biệt như monazite và xenotime, giúp đơn giản hóa việc khai thác.
Theo Interesting Engineering, nguyên tố đất hiếm nặng đặc biệt giá trị do sự khan hiếm và tầm quan trọng chiến lược với xe điện cũng như hệ thống quốc phòng. Tài nguyên đất hiếm nặng của Trung Quốc thường tập trung ở phía nam, nhưng phát hiện mới cho thấy chúng phân bố rộng rãi hơn so với những gì giới khoa học từng nghĩ.
Nhóm nghiên cứu tin rằng phát hiện mới có thể củng cố vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trên thị trường đất hiếm toàn cầu. Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) tháng trước, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 60% sản lượng khai thác đất hiếm dùng cho nam châm trên toàn cầu, trong khi thị phần ở khâu tinh chế lên tới hơn 90%. Sự thống trị thậm chí còn rõ rệt hơn ở các khâu hạ nguồn khi nước này chiếm gần 95% sản lượng nam châm vĩnh cửu.
