Ngôi chùa có tên là Thiền Viện Đông Lai (phường Tịnh Biên, An Giang), người dân quen gọi nơi đây là chùa Phật nằm vì có tượng Phật nằm trước cổng. Nhiều người còn gọi nơi này là “chùa bánh xèo” vì những chiếc bánh thơm nóng mỗi ngày.
“Chùa bánh xèo” chỉ cách cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên hơn 7km. Cảnh vùng biên viễn khiến ngôi chùa thêm phần cổ kính, yên tĩnh. Sâu bên trong phía sau chùa là gian bếp với khung cảnh tấp nập của người cho – nhận bánh xèo.
Trời tờ mờ sáng giấc 5h, đoạn đường giáp biên còn thưa người đã có mấy ông thợ chở đồ nghề lỉnh kỉnh vào cổng chùa. Gọi là thợ đổ bánh chứ mỗi người đều có công việc riêng, phát tâm vào chùa học đổ bánh để phục vụ bà con.
Trước khi làm việc, mấy ông thợ bánh chỉnh lại quần áo gọn gàng rồi vào chánh điện lạy Phật. Xong xuôi mỗi người mỗi góc, chia nhau mần thiệt lẹ để kịp ra mẻ bánh đầu tiên lúc 7h sáng.
Phần việc xay bột sẽ giao cho người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhóm phụ trách. Chặt củi, nhóm lửa sẽ giao cho chàng trai Bùi Quang Huy (22 tuổi), người trẻ nhất trong đội. Khâu khuấy bột và nêm nếm được anh Ngô Tuấn Vũ (44 tuổi), người có kinh nghiệm dày dặn nhất ở bếp bánh xèo này, đảm nhận.
“Nói nào ngay hổng ai ăn sớm vậy đâu, khách hành hương tầm gần trưa mới bắt đầu tới. Mấy mẻ đầu tiên này là cho thợ ăn, tụi tui ăn thử coi bột khuấy vậy đạt chưa để còn chỉnh kịp”, anh Ngô Tuấn Vũ giải thích.
Chỉ vào ba khu vực lớn trong bếp, mỗi khu vực có tới 10 chiếc lò đổ bánh, ông Vũ giới thiệu: “Ngày cao điểm như thứ bảy, chủ nhật, ba khu bếp đỏ lửa liên tục từ 5h30 sáng cho tới 6h chiều mới xong. Đỉnh điểm trong năm phút tụi tui cho ra lò 50-60 cái bánh xèo là bình thường”.
Thấy chúng tôi ngạc nhiên, người đàn ông có gần 20 năm kinh nghiệm đổ bánh tại chùa thị phạm. Anh thoăn thoắt đôi tay tráng bột quanh lòng chảo, thêm củ sắn, đậu hũ và giá vào.
Gần ba phút sau, anh lắc nhẹ chiếc vá đảo miếng bánh, cho ra lò cái đầu tiên. Đáng nói không phải mình anh, ai đổ bánh ở đây cũng 10 chảo một lúc như vậy mới kịp.
Hiện tại anh Vũ không còn trực tiếp đổ bánh nhiều mà phụ trách quản lý, hướng dẫn những người mới trong bếp.
Khi được hỏi đổ bánh nhiều vậy liệu có khi nào “ế” không, chàng trai Bùi Quang Huy cười tươi rói khẳng định đã làm ở đây gần hai năm nay chưa thấy ngày nào ế.
Tầm 12h, lượng khách đổ về chùa đông hơn, đằng sau căn bếp nhỏ chật kín người cầm dĩa chờ lấy bánh. Cái nào ra là hết sạch cái đó, dòng người xếp hàng ken đặc dài ra tới nhà ăn.
Anh Huy nói kỷ lục về số lượng ở bếp này là vào ngày rằm, có khi đổ một ngày gần 10.000 cái vẫn không đủ phục vụ cho bà con. Ngoài dành cho khách hành hương phương xa, người đổ bánh ở đây luôn chừa riêng ra một phần để ở góc bếp.
Không phải cúng kiếng gì hết, đó là phần các anh để dành cho mấy đứa nhỏ bán vé số trong khu vực. Cứ tới giờ cơm trưa tụi nhỏ lại tạt vô xin mấy cái bánh lót dạ rồi tiếp tục mưu sinh. “Tụi nhỏ vùng biên này khổ lắm, cỡ mười mấy tuổi là theo phụ ba mẹ bán vé số kiếm tiền rồi. Đứa nào bán xa cũng ráng nhịn tới xế vô đây ăn bánh cho đỡ tốn tiền”, anh Huy kể.
Tụi con nít xóm nghèo ăn xong, chiều lại đến ba mẹ chúng vào xin bánh. Bữa nào mà thấy qua 4h chiều vẫn cầm cọc vé số vào ăn, anh Vũ cũng sẽ nhắc bếp làm thêm mấy cái cho họ đem về vì biết bữa đó bán ế.
Mặt mũi đen xì, nước mắt chảy liên tục vì khói và không có thù lao, vậy mà nhiều người vẫn tình nguyện chuẩn bị đồ ăn ở chùa suốt bao năm. Người có thâm niên gần 20 năm như anh Vũ cũng chẳng hiếm, bởi chùa đã đổ bánh miễn phí cho bà con từ năm 2000.
“Thiệt tình chẳng cần thợ thầy gì hết, ai phát tâm vô đây làm là tụi tui chỉ hết ráo hà. Chỉ sợ người ta ngại việc không có tiền nên không theo được lâu dài thôi”, ông Vũ chia sẻ. Theo ông, thù lao ở đây là tiếng cười, là niềm vui của những vị khách phương xa.
Nhiều người sau khi ăn thấy mấy ông thợ nấu cực quá liền moi trong túi ra tờ năm chục, tờ một trăm nhét vào góc bếp. Số tiền ấy thường được các anh mua bột và nguyên liệu để làm tiếp mấy mẻ bánh sau.
Ai không bỏ tiền sẽ lăng xăng chạy vào sau bếp xin rửa chén phụ cùng mọi người. Đó là một phần lý do giúp bếp bánh xèo miễn phí đỏ lửa liên tục suốt bao năm.
Như chị Nguyễn Thị Thu Phương (37 tuổi) từ TP.HCM đến chùa bánh xèo để thưởng thức bằng được chiếc bánh nổi tiếng. Chị tự nhận mình mê bánh xèo, kiểu miền Trung, miền Tây gì cũng ăn ráo rồi mà không có cái nào đặc biệt như cái bánh xèo chay miễn phí ở đây.
“Bánh giòn, nhân bên trong đầy đặn. Đặc biệt là keo nước mắm không chỗ nào chê”, chị Phương khẳng định.
Thưởng thức ba cái liên tục, chị Phương chạy thẳng xuống sàn nước, nơi các cô lớn tuổi đang rửa chén, để xin phụ. Ở đây có khoảng 10 người đang rửa, 8 trong số đó là khách hành hương vào góp sức.
Một số khác như anh Võ Tấn Trường (42 tuổi, ngụ Vĩnh Long) xung phong vào phụ mấy ông thợ đổ bánh. Nghĩ là dễ làm ai dè không xoay xở nổi với 10 cái chảo cùng lúc. Lấy ra được bốn thì sáu cái còn lại đã cháy đen. Anh Trường xin rút, đổi qua chặt củi.
“Thôi chạy! Đổ cái này chưa xong thì cái kia khét lẹt rồi, phải quen tay dữ lắm mới làm kịp. Ngộp nữa, ngồi quanh 10 cái lò lửa không thở nổi, nín thở không đó”, anh Trường nói về trải nghiệm.
Gần 30 năm nay ngày nào cũng vậy, đằng sau căn bếp của ngôi chùa vẫn cứ đỏ lửa. Vẫn là tiếng xèo xèo của chiếc bánh miễn phí, thân thương gửi người phương xa đến hành hương.
Một phụ nữ 57 tuổi họ Li đến từ tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, bị đau lưng và đau chân, cần phải điều trị nhiều lần. Trước đó, các bác sĩ nghi ngờ bà mắc khối u hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, năm nay tình trạng của bà xấu đi nhanh chóng, gần như dẫn đến liệt. Cuối cùng, sau ca phẫu thuật kéo dài 10 giờ, các bác sĩ đã phát hiện ra một điều bất ngờ.
Theo tờ Nhật báo Phúc Châu, bà Li bắt đầu bị đau lưng và đau chân cách đây 2 năm. Bà đã đi khám tại một bệnh viện địa phương và từng bị nghi ngờ mắc khối u hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, vì khối u bám chặt vào mô thần kinh nên ca phẫu thuật ban đầu chỉ giúp giảm áp lực và lấy mẫu sinh thiết, chứ không thể xác định được nguyên nhân chính xác.
Sau phẫu thuật, tình trạng của bà tạm thời được cải thiện, nhưng do hạn chế về tài chính, bà không tiếp tục điều trị theo dõi. Đầu năm nay, cơn đau tái phát và nhanh chóng trở nên trầm trọng hơn. Mặc dù đã điều trị triệu chứng trong 2 tháng, bà bắt đầu bị yếu tay chân, khó đi lại và gần như bị liệt. Khi quay lại để điều trị thêm, các bác sĩ đã hỏi bệnh sử chi tiết và xem xét lối sống của bà trước khi nghi ngờ bà bị nhiễm ký sinh trùng.
Sau ca phẫu thuật kéo dài hơn 10 tiếng, đội ngũ y tế đã thành công loại bỏ hàng nghìn ký sinh trùng trắng khỏi tủy sống của bệnh nhân. Bác sĩ phẫu thuật tiết lộ rằng quá trình loại bỏ "giống như dùng đũa gắp mì ra khỏi súp". Các ký sinh trùng phải được gỡ bỏ cẩn thận từng con một, chú ý không làm tổn thương các mô thần kinh xung quanh. Điều này khiến ca phẫu thuật trở nên vô cùng phức tạp và khó khăn.
Các xét nghiệm xác nhận bệnh nhân bị nhiễm ký sinh trùng "Spirometra erinaceieuropaei", một loại ký sinh trùng hiếm gặp trước đây phổ biến ở châu Âu, nhưng số ca mắc ngày càng tăng ở miền nam Trung Quốc trong những năm gần đây. Sau phẫu thuật, bà Li cũng được điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng chuyên dụng. Hiện tại, người phụ nữ đang hồi phục tốt, có thể đi lại với sự trợ giúp và sức mạnh cơ bắp đã phục hồi từ mức 1-2 ban đầu lên mức 4.
Các bác sĩ cảnh báo người dân không nên ăn ếch, rắn, lươn và các động vật hoang dã khác còn sống hoặc chưa chín kỹ. Tuyệt đối tránh uống nước chưa qua xử lý. Hơn nữa, phương pháp dân gian dùng thịt ếch sống đắp lên vết thương để giải độc rất dễ khiến ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể.
Nếu ai đó gặp phải các triệu chứng thần kinh không rõ nguyên nhân, các khối u dưới da không rõ nguyên nhân hoặc các bất thường về mắt, họ nên chủ động tiết lộ bất kỳ tiền sử tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc sở thích ăn đồ sống nào khi đi khám để giúp đội ngũ y tế chẩn đoán và điều trị chính xác hơn.
Bài báo Đừng tận hưởng kỳ nghỉ dài ngày 30-4, 1-5 theo lối cũ nữa, đây là những cách 'tuyệt cú mèo'! nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Bạn đọc Bảo Châu cho biết về quê, ăn cơm cùng gia đình, thỉnh thoảng gặp bạn bè là đã trọn vẹn kỳ nghỉ lễ.
Còn bạn đọc Tý Em nói sẽ về quê ăn những món bình dân mà bạn nhớ nhất khi xa quê. “Không màu mè, không check-in, chỉ là bữa cơm gia đình thôi mà cảm giác hạnh phúc khác hẳn”, bạn đọc bày tỏ.
Tý Em cho biết rảnh thì phụ ba mẹ việc vặt, không thì nằm võng hoặc ra xóm xem trẻ con chơi những trò hồi nhỏ như keo, đá bóng cũng rất vui.
Bạn đọc Nhím chia sẻ về quê để thưởng thức đồ ăn mẹ nấu, quà quê như dưa muối, gà luộc; đi chơi xa không có được.
Nhím cũng kể về trải nghiệm cắm trại ven sông cùng em, tối đốt lửa, kể chuyện, hát hò, còn trưa chiều uống cà phê sữa, nằm võng nghỉ ngơi cảm giác thật tuyệt.
Bạn đọc Kha Kha cho biết sẽ dành kỳ nghỉ cho gia đình bằng cách tổ chức picnic nhỏ, nấu ăn chung và chơi team building cùng cả nhà nội ngoại, thay vì đi du lịch đông đúc.
Trong khi bạn đọc Quốc Đạt cho rằng những hoạt động dành cho kỳ nghỉ lễ 30-4, 1-5 trong bài báo cũng có thể thực hiện vào cuối tuần bình thường, nhưng trong các dịp nghỉ dài như 30-4, nhiều người thường về quê hoặc đi du lịch hơn.
Kỳ nghỉ không chỉ là thời gian đi chơi xa, mà còn là cơ hội để khám phá gần nhà, thử những điều mới.
Bạn đọc Quỳnh Trang cho biết trong dịp lễ, có thể ghé thăm bảo tàng vì nhiều nơi có những chuyên đề thú vị.
Bạn đọc Hoa Hồng thích biến kỳ nghỉ thành thời gian “reset” bản thân thay vì chỉ đi check-in, vì đi nhiều mà không nghỉ thật sự dễ mệt hơn.
“Nếu áp dụng kiểu nghỉ dưỡng nhẹ nhàng, đọc sách, tập yoga hoặc học kỹ năng mới thì chắc tinh thần sẽ khác hẳn”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Thảo tính làm một chuyến khám phá TP.HCM như khách du lịch. Cô nói sẽ mặc áo cờ đỏ sao vàng đúng dịp 30-4, đi những địa điểm chưa từng ghé qua dù sống ở đây lâu rồi.
“Có thể thử quán ăn lạ, vào bảo tàng, đi triển lãm… rồi quay vlog. Đôi khi cái mới lại nằm ngay gần mình”, Thảo nói.
Bạn đọc Thảo Vy cho biết ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng, gần nhà hoặc dành thời gian cho gia đình.
“Cũng hứng thú thử mấy cái mới, chắc tham gia một hoạt động ngoài trời, check-in 30-4 cho đỡ “dính” điện thoại. Nghỉ lễ mà chỉ nằm lướt TikTok thì nhanh hết ngày mà lại thấy tiếc”, Vy nói.
Bạn đọc Hà chia sẻ thích ăn uống nên lịch trình nghỉ lễ là sáng, trưa, tối đều ăn, xen kẽ cà phê và đi dạo cho... đỡ thấy tội lỗi.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết trong ẩm thực, món ăn càng ít nguyên liệu càng khó giấu lỗi. Với món chè đậu đen, để thành công, người nội trợ cần nắm vững bản chất khoa học qua bốn bước.
Nguyên lý ngâm đậu
Hạt đậu đen có lớp vỏ chứa sắc tố anthocyanin tạo màu đen tím đặc trưng, đồng thời cản trở nước thấm vào bên trong. Phần ruột chứa tinh bột và protein được bao bọc bởi thành tế bào kiên cố. Nước chỉ có thể xâm nhập qua một "cửa ngõ" nhỏ gọi là rốn hạt (hilum).
Quá trình ngâm là bước bắt buộc để nước thẩm thấu từ từ qua rốn hạt, làm mềm thành tế bào và cung cấp độ ẩm cho ruột đậu. Việc đun nấu ngay mà bỏ qua bước này sẽ khiến đậu khó chín và tốn nhiều nhiệt lượng.
Thời gian ngâm lý tưởng là 4-6 tiếng ở nhiệt độ phòng. Nếu thời tiết nóng trên 30 độ C, nên ngâm đậu trong tủ lạnh để tránh vi sinh vật phát triển làm hỏng nguyên liệu.
Kiểm soát nhiệt độ nấu
Khi nước đạt 60-80 độ C, tinh bột trong hạt đậu bắt đầu hiện tượng hồ hóa (gelatinization), chuyển từ trạng thái cứng sang mềm dẻo. Đồng thời, nhiệt độ làm phân hủy pectin trong thành tế bào, giúp đậu từ từ mềm bở.
Theo chuyên gia, lỗi phổ biến nhất là đun lửa lớn để rút ngắn thời gian. Việc này làm nước sôi bùng, xé rách vỏ đậu trước khi ruột kịp chín mềm. Tinh bột tràn ra ngoài khiến nước chè vẩn đục, trong khi hạt đậu rơi vào trạng thái "ngoài nát, trong sượng".
Cách làm đúng là hạ lửa nhỏ liu riu ngay sau khi nước sôi. Việc duy trì mức nhiệt 85-95 độ C giúp tinh bột hồ hóa từ từ mà không tạo lực sóng xáo trộn làm vỡ hạt. Tùy giống đậu, thời gian nấu dao động 45-60 phút. Thành phẩm đạt chuẩn là hạt đậu mềm bở khi cắn, nguyên dáng, nước trong và ánh tím tự nhiên.
Thời điểm nêm đường
Đây là công đoạn khiến nhiều nồi chè thất bại dù đậu đã được ngâm và nấu kỹ. Dưới góc độ khoa học, việc hòa đường vào nước sẽ tạo ra môi trường ưu trương (hypertonic). Theo nguyên lý áp suất thẩm thấu, nước bên trong tế bào đậu sẽ bị hút ngược ra ngoài. Hậu quả là thành tế bào co lại, khiến hạt đậu cứng vĩnh viễn dù tiếp tục đun nấu.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông nhấn mạnh quy tắc sống còn là chỉ nêm đường khi đậu đã chín mềm bở hoàn toàn. Lúc này, đường sẽ thẩm thấu nhẹ nhàng, tạo vị ngọt thấm đều từng hạt.
Chuyên gia gợi ý thêm 1-2 gram muối cho mỗi lít nước sẽ có tác dụng ức chế vị đắng và khuếch đại vị ngọt, giúp bát chè có vị ngọt sâu và đậm đà hơn.
Nhiệt độ thưởng thức
Trải nghiệm cảm quan của chè nóng và lạnh hoàn toàn khác biệt. Ở nhiệt độ cao (35-50 độ C), các phân tử mùi bay hơi mạnh và gai vị giác hoạt động tối ưu, giúp người ăn cảm nhận vị ngọt cùng hương thơm rõ ràng nhất.
Khi chè nguội dưới 15 độ C, khả năng cảm nhận vị ngọt giảm đáng kể. Do đó, nếu nấu chè để dùng lạnh với đá, cần nêm lượng đường nhiều hơn 15-20% so với ăn nóng. Trong trường hợp kết hợp nước cốt dừa, chất béo sẽ tạo cảm giác mềm mại trên lưỡi. Tuy nhiên, chỉ nên thêm cốt dừa vào bước cuối và đun vừa đủ nóng, tránh đun sôi lâu gây tách dầu, vón cục.
Theo đầu bếp Vũ Nhất Thông, sự giản đơn trong ẩm thực đòi hỏi sự kiên nhẫn và thấu hiểu nguyên liệu. Người nấu chỉ cần hiểu rõ đặc tính của hạt đậu, nước, đường và nhiệt độ để xử lý đúng lúc.
"Đỉnh cao của nấu ăn không phải thêm cho nhiều, mà là bỏ đi cho đến khi không thể bỏ thêm gì nữa nhưng món ăn vẫn tuyệt vời", chuyên gia đúc kết.
