Ngôi chùa có tên là Thiền Viện Đông Lai (phường Tịnh Biên, An Giang), người dân quen gọi nơi đây là chùa Phật nằm vì có tượng Phật nằm trước cổng. Nhiều người còn gọi nơi này là “chùa bánh xèo” vì những chiếc bánh thơm nóng mỗi ngày.
“Chùa bánh xèo” chỉ cách cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên hơn 7km. Cảnh vùng biên viễn khiến ngôi chùa thêm phần cổ kính, yên tĩnh. Sâu bên trong phía sau chùa là gian bếp với khung cảnh tấp nập của người cho – nhận bánh xèo.
Trời tờ mờ sáng giấc 5h, đoạn đường giáp biên còn thưa người đã có mấy ông thợ chở đồ nghề lỉnh kỉnh vào cổng chùa. Gọi là thợ đổ bánh chứ mỗi người đều có công việc riêng, phát tâm vào chùa học đổ bánh để phục vụ bà con.
Trước khi làm việc, mấy ông thợ bánh chỉnh lại quần áo gọn gàng rồi vào chánh điện lạy Phật. Xong xuôi mỗi người mỗi góc, chia nhau mần thiệt lẹ để kịp ra mẻ bánh đầu tiên lúc 7h sáng.
Phần việc xay bột sẽ giao cho người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhóm phụ trách. Chặt củi, nhóm lửa sẽ giao cho chàng trai Bùi Quang Huy (22 tuổi), người trẻ nhất trong đội. Khâu khuấy bột và nêm nếm được anh Ngô Tuấn Vũ (44 tuổi), người có kinh nghiệm dày dặn nhất ở bếp bánh xèo này, đảm nhận.
“Nói nào ngay hổng ai ăn sớm vậy đâu, khách hành hương tầm gần trưa mới bắt đầu tới. Mấy mẻ đầu tiên này là cho thợ ăn, tụi tui ăn thử coi bột khuấy vậy đạt chưa để còn chỉnh kịp”, anh Ngô Tuấn Vũ giải thích.
Chỉ vào ba khu vực lớn trong bếp, mỗi khu vực có tới 10 chiếc lò đổ bánh, ông Vũ giới thiệu: “Ngày cao điểm như thứ bảy, chủ nhật, ba khu bếp đỏ lửa liên tục từ 5h30 sáng cho tới 6h chiều mới xong. Đỉnh điểm trong năm phút tụi tui cho ra lò 50-60 cái bánh xèo là bình thường”.
Thấy chúng tôi ngạc nhiên, người đàn ông có gần 20 năm kinh nghiệm đổ bánh tại chùa thị phạm. Anh thoăn thoắt đôi tay tráng bột quanh lòng chảo, thêm củ sắn, đậu hũ và giá vào.
Gần ba phút sau, anh lắc nhẹ chiếc vá đảo miếng bánh, cho ra lò cái đầu tiên. Đáng nói không phải mình anh, ai đổ bánh ở đây cũng 10 chảo một lúc như vậy mới kịp.
Hiện tại anh Vũ không còn trực tiếp đổ bánh nhiều mà phụ trách quản lý, hướng dẫn những người mới trong bếp.
Khi được hỏi đổ bánh nhiều vậy liệu có khi nào “ế” không, chàng trai Bùi Quang Huy cười tươi rói khẳng định đã làm ở đây gần hai năm nay chưa thấy ngày nào ế.
Tầm 12h, lượng khách đổ về chùa đông hơn, đằng sau căn bếp nhỏ chật kín người cầm dĩa chờ lấy bánh. Cái nào ra là hết sạch cái đó, dòng người xếp hàng ken đặc dài ra tới nhà ăn.
Anh Huy nói kỷ lục về số lượng ở bếp này là vào ngày rằm, có khi đổ một ngày gần 10.000 cái vẫn không đủ phục vụ cho bà con. Ngoài dành cho khách hành hương phương xa, người đổ bánh ở đây luôn chừa riêng ra một phần để ở góc bếp.
Không phải cúng kiếng gì hết, đó là phần các anh để dành cho mấy đứa nhỏ bán vé số trong khu vực. Cứ tới giờ cơm trưa tụi nhỏ lại tạt vô xin mấy cái bánh lót dạ rồi tiếp tục mưu sinh. “Tụi nhỏ vùng biên này khổ lắm, cỡ mười mấy tuổi là theo phụ ba mẹ bán vé số kiếm tiền rồi. Đứa nào bán xa cũng ráng nhịn tới xế vô đây ăn bánh cho đỡ tốn tiền”, anh Huy kể.
Tụi con nít xóm nghèo ăn xong, chiều lại đến ba mẹ chúng vào xin bánh. Bữa nào mà thấy qua 4h chiều vẫn cầm cọc vé số vào ăn, anh Vũ cũng sẽ nhắc bếp làm thêm mấy cái cho họ đem về vì biết bữa đó bán ế.
Mặt mũi đen xì, nước mắt chảy liên tục vì khói và không có thù lao, vậy mà nhiều người vẫn tình nguyện chuẩn bị đồ ăn ở chùa suốt bao năm. Người có thâm niên gần 20 năm như anh Vũ cũng chẳng hiếm, bởi chùa đã đổ bánh miễn phí cho bà con từ năm 2000.
“Thiệt tình chẳng cần thợ thầy gì hết, ai phát tâm vô đây làm là tụi tui chỉ hết ráo hà. Chỉ sợ người ta ngại việc không có tiền nên không theo được lâu dài thôi”, ông Vũ chia sẻ. Theo ông, thù lao ở đây là tiếng cười, là niềm vui của những vị khách phương xa.
Nhiều người sau khi ăn thấy mấy ông thợ nấu cực quá liền moi trong túi ra tờ năm chục, tờ một trăm nhét vào góc bếp. Số tiền ấy thường được các anh mua bột và nguyên liệu để làm tiếp mấy mẻ bánh sau.
Ai không bỏ tiền sẽ lăng xăng chạy vào sau bếp xin rửa chén phụ cùng mọi người. Đó là một phần lý do giúp bếp bánh xèo miễn phí đỏ lửa liên tục suốt bao năm.
Như chị Nguyễn Thị Thu Phương (37 tuổi) từ TP.HCM đến chùa bánh xèo để thưởng thức bằng được chiếc bánh nổi tiếng. Chị tự nhận mình mê bánh xèo, kiểu miền Trung, miền Tây gì cũng ăn ráo rồi mà không có cái nào đặc biệt như cái bánh xèo chay miễn phí ở đây.
“Bánh giòn, nhân bên trong đầy đặn. Đặc biệt là keo nước mắm không chỗ nào chê”, chị Phương khẳng định.
Thưởng thức ba cái liên tục, chị Phương chạy thẳng xuống sàn nước, nơi các cô lớn tuổi đang rửa chén, để xin phụ. Ở đây có khoảng 10 người đang rửa, 8 trong số đó là khách hành hương vào góp sức.
Một số khác như anh Võ Tấn Trường (42 tuổi, ngụ Vĩnh Long) xung phong vào phụ mấy ông thợ đổ bánh. Nghĩ là dễ làm ai dè không xoay xở nổi với 10 cái chảo cùng lúc. Lấy ra được bốn thì sáu cái còn lại đã cháy đen. Anh Trường xin rút, đổi qua chặt củi.
“Thôi chạy! Đổ cái này chưa xong thì cái kia khét lẹt rồi, phải quen tay dữ lắm mới làm kịp. Ngộp nữa, ngồi quanh 10 cái lò lửa không thở nổi, nín thở không đó”, anh Trường nói về trải nghiệm.
Gần 30 năm nay ngày nào cũng vậy, đằng sau căn bếp của ngôi chùa vẫn cứ đỏ lửa. Vẫn là tiếng xèo xèo của chiếc bánh miễn phí, thân thương gửi người phương xa đến hành hương.
Một người đàn ông Malaysia đã tổ chức lại lễ cưới với chính vợ mình sau khi bà bị mất trí nhớ, với mong muốn tiếp tục đồng hành cùng vợ đến cuối cuộc đời.
Câu chuyện đầy xúc động này bắt nguồn từ một tai nạn xảy ra cách đây 8 năm, khiến người vợ rơi vào hôn mê và mất đi ký ức, bao gồm cả ký ức về chồng và các con. Khi tỉnh lại, bà không còn nhận ra người thân, đồng thời mất nhiều khả năng sinh hoạt cơ bản và phải phụ thuộc phần lớn vào sự chăm sóc của chồng.
Trải qua quãng thời gian khó khăn, đặc biệt khi các con còn nhỏ, người chồng cho biết đó là giai đoạn thử thách nhất trong cuộc đời. Tuy vậy, anh vẫn kiên trì chăm sóc vợ và giữ vững gia đình.
Với mong muốn giúp vợ tạo dựng những ký ức mới, anh đã âm thầm lên kế hoạch tổ chức một lễ cưới bất ngờ ngay tại nhà, với sự hỗ trợ của các con và nhiếp ảnh gia. Trong không gian ấm cúng, các con đứng chờ sẵn cùng hoa tươi để chào đón khoảnh khắc đặc biệt của bố mẹ.
Điểm đáng chú ý là chiếc nhẫn cưới ban đầu của hai người tiếp tục được sử dụng trong buổi lễ. Dù kích thước ngón tay của vợ đã thay đổi sau tai nạn, người chồng vẫn nhẹ nhàng đeo lại chiếc nhẫn, cùng vợ trao lời hẹn ước trong không khí xúc động.
Điều đáng nói kết thúc buổi lễ, người vợ gửi lời cảm ơn chồng vì luôn ở bên cạnh mình. Về phần mình, người chồng bày tỏ mong muốn được gắn bó với vợ "mọi lúc, mọi nơi cho đến cuối đời".
Sự kiện Future Fest 2026 do Tập đoàn giáo dục Văn Lang tổ chức tại Hà Nội trong hai ngày 24 và 25-4. Ngày hội quy tụ 100 chuyên gia, doanh nghiệp, diễn giả đến từ nhiều lĩnh vực, giúp các bạn học sinh khám phá hơn 60 ngành học và định hướng nghề nghiệp cho tương lai.
Tập đoàn giáo dục Văn Lang cho biết các thông tin nghiên cứu của Gallup, Vietnamworks, McKinsey, PWC và nhiều tổ chức khác cho thấy mỗi năm có hơn 1 triệu học sinh tốt nghiệp THPT, trong đó 80% lựa chọn học đại học, nhưng chỉ khoảng 50% trong số đó đỗ và nhập học.
Thống kê cũng cho thấy 50% học sinh THPT cảm thấy lựa chọn ngành học chưa đúng hoặc chưa phù hợp với định hướng nghề nghiệp tương lai; 36% sinh viên mong muốn được chọn lại ngành học khác. Trong khi đó, 70% lao động trẻ chưa hiểu rõ các kỹ năng cần thiết cho công việc.
Chia sẻ tại sự kiện, PGS.TS Nguyễn Hữu Cương - Hiệu trưởng Trường đại học Phương Đông - cho rằng hiện có một thực tế khiến nhiều sinh viên đang lãng phí cả thời gian và tiền bạc. Đó là có nhiều sinh viên học hết năm nhất và thấy không phù hợp, lại phải nghỉ học, thi lại, chuyển sang ngành mới.
Nguyên nhân là nhiều bạn trẻ chưa được định hướng nghề nghiệp tốt, hoặc tiếp nhận thông tin sai lệch, dẫn đến quyết định chọn ngành mang tính cảm tính, một chiều.
Dấu hiệu sinh viên chọn sai ngành gồm: không hứng thú với bài giảng, cảm thấy kiến thức quá nặng so với khả năng. Khi đó, sinh viên cần chủ động trao đổi với giáo viên và gia đình để được tư vấn, xem xét lộ trình chuyển ngành phù hợp.
"Các phụ huynh cũng cần thay đổi tâm lý "chọn nghề thay con", "chọn theo gia đình, dòng họ" phổ biến ở miền Bắc. Thay vào đó, các gia đình cần tôn trọng thiên hướng cá nhân của học sinh", ông Cương nói.
PGS.TS Đặng Thị Ngọc Dung (Viện Karolinska, Thụy Điển), với 40 năm kinh nghiệm trong ngành y và nhiều năm giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội, cho biết bà từng chứng kiến không ít sinh viên không yêu thích ngành y nhưng vẫn lựa chọn theo định hướng gia đình hoặc tác động từ xã hội.
"Tôi nhớ mãi về một sinh viên học y đã bật khóc khi nợ tới 5 môn chuyên ngành. Khi tôi hỏi, em nói không thích học ngành y mà muốn làm nhà văn vì em viết văn rất giỏi. Nhưng bố mẹ không cho em vào trường văn mà bắt phải thi y", bà Dung nhớ lại và cho biết vì áp lực gia đình, sinh viên này cũng không dám tự chuyển trường, thường xuyên trong trạng thái tinh thần mệt mỏi.
Theo bà Dung, một sinh viên không có đủ sự bản lĩnh và đam mê thực sự với ngành nghề sẽ rất khó theo đuổi, dễ rơi vào tình trạng kiệt sức, tâm lý bất công.
Bà cho biết các trường có thể chưa có những thống kê chính thức về tỉ lệ chọn ngành theo ý muốn cha mẹ, nhưng những số liệu khảo sát từ các đơn vị độc lập cho thấy đây là một thực trạng đáng báo động.
Tiến sĩ Lê Nguyên Phương - nhà sáng lập Liên hiệp Phát triển tâm lý học đường (CASP-V) tại Việt Nam - cho rằng xã hội đang đặt ra một thách thức với những học sinh tuổi 17, 18. Ở tuổi này, các em phải chọn một quyết định đúng nhất, quyết định hay nhất về ngành học, nghề nghiệp cho tương lai.
"Tuổi 18, khi mà hệ thần kinh chưa phát triển đầy đủ, nỗi sợ còn quá lớn. Vì sợ không được yêu thương, sợ bị tẩy chay, mà các em phải buộc chọn một quyết định - nếu sai sẽ mất tất cả. Điều này quá bất công với các em", ông Phương nói.
Ông Phương khuyên các bạn học sinh hãy luôn cân nhắc quyết định "lựa chọn vì nỗi sợ tác động từ bên ngoài" hay "chọn lựa với giá trị thực sự của bản thân". Đặc biệt không nên lựa chọn khi đang sợ hãi, bấn loạn, vì không ai có thể đưa ra quyết định sáng suốt trong lúc này.
"Hãy lắng nghe tiếng nói trong thâm tâm của mình. Đừng nghe theo những tiếng nói do mình nhập tâm từ nỗi sợ của người khác vào, rồi lại nghĩ đây là tiếng nói của chính mình", ông nói.
Ông Hoàng Cao Chung, Giám đốc nhân sự FPT Retail, cũng cho rằng việc buộc học sinh 17-18 tuổi phải chọn ngành học gắn với tương lai là chưa công bằng với các em.
Theo ông, về mặt sinh học và tâm lý, học sinh chưa đủ độ trưởng thành để đưa ra lựa chọn dài hạn, nhưng lại phải quyết định trong tâm thế lo lắng, áp lực nhiều hơn là tin tưởng.
Từ trải nghiệm cá nhân từng định hướng học y nhưng chuyển sang ngành kinh tế, ông Chung cho rằng học sinh nên vững với lựa chọn của mình sau khi đã cân nhắc kỹ, đồng thời chủ động lên kế hoạch phát triển bản thân. Nếu chọn sai, vẫn có thể điều chỉnh khi có sự bình tĩnh và định hướng rõ ràng hơn.
Nữ dịch giả trẻ với hơn 30 đầu sách nhiều chủ đề ấy là Lê Hồng Phương Hạ. Từng học ngành hệ thống thông tin quản trị đến năm 3 song không tìm thấy động lực bước tiếp nên cô mạnh dạn thay đổi, muốn góp sức đem tri thức đến nhiều người qua trang sách. Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, Phương Hạ nhớ lại:
- Khoảnh khắc tìm được thành ngữ có ý nghĩa tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong bài dịch hồi năm nhất đại học khiến tôi như trúng tiếng sét ái tình. Giây phút ấy đã gieo trong tôi những cảm xúc đầu tiên về dịch thuật, cảm nhận hạnh phúc khi tìm được cách dịch một ngôn ngữ sang tiếng Việt thật tự nhiên, mượt mà.
* Trải nghiệm nào khiến bạn quyết định chọn gắn bó với công việc dịch thuật?
- Lúc đọc bộ truyện Harry Potter, tôi thán phục khả năng chuyển ngữ của dịch giả Lý Lan. Rồi đọc tự truyện Không gục ngã của dịch giả Bích Lan, tôi cảm nhận công việc dịch sách như thôi thúc mình và mong một ngày nào đó được đứng tên dịch giả trên bìa sách. Tôi mày mò dịch và tham gia khóa học dịch thuật do dịch giả Uông Xuân Vy dạy.
Sau đó tôi làm cộng tác viên dịch cho một trang mạng xã hội chia sẻ kiến thức, ước mơ trở thành dịch giả ngày càng lớn dần. Nhưng quyết định nghiêm túc theo nghề dịch được đánh dấu bằng việc tôi dám thi lại đại học, chuyển sang ngành ngôn ngữ học vì "phải nắm vững tiếng Việt để dịch thuật tốt".
* Tác phẩm nào khiến bạn có ký ức sâu sắc nhất?
- Tôi thích nhất cuốn Phép màu của Chúa, là tác phẩm văn học đầu tiên tôi dịch vào năm 21 tuổi. Câu chuyện về những thành viên trong một gia đình sau nhiều mất mát, đau thương, đổ vỡ vẫn nuôi dưỡng được tình yêu thương để sưởi ấm cho nhau như "phép màu" đêm Giáng sinh. Một phần vì tôi đồng cảm với cảm xúc của nhân vật như tôi từng đi qua cảm giác ấy.
Nhưng tình cảm mẹ con trong cuốn Bật khóc ở H Mart có nhiều điểm tương đồng với mẹ con tôi hơn. Nên trong lúc dịch, tôi nỗ lực cân bằng trạng thái vừa đồng cảm sẻ chia với tác giả để truyền cảm xúc vào con chữ vừa giữ tinh thần của một người dịch, không quá ủy mị. Tôi nghe nhạc, xem video hướng dẫn nấu món Hàn Quốc mà tác giả nhắc đến để hiểu và dịch tốt hơn cũng là khám phá văn hóa.
* Khoảnh khắc nào khiến bạn cảm thấy dịch thuật là công việc dành cho mình?
- Với tôi đó là cơ hội học hỏi qua mỗi dự án. Mỗi quyển sách là một lĩnh vực với kiến thức, quan điểm mới, ít khi lặp lại giúp tôi cảm thấy mình vừa làm việc vừa được phát triển liên tục. Nghề dịch rèn cho tôi sự tỉ mỉ, kiên trì, tận tâm. Công việc này cho tôi biết mình đang góp chút công sức vào việc chia sẻ tri thức, thông điệp nhân văn đến bạn đọc.
* Dịch giả trẻ hiện nay trong góc nhìn của bạn có vị thế ra sao?
- Tôi nghĩ dịch giả trẻ đang có nhiều cơ hội khi các công ty xuất bản sách ngày càng nhiều, dòng sách cũng đa dạng ngôn ngữ. Các biên tập viên sẵn sàng cởi mở, chỉ cần bạn chủ động sẽ luôn có cơ hội. Tuy nhiên "gu" của độc giả thời nay cũng khác. Vì giỏi ngoại ngữ nên họ yêu cầu bản dịch chính xác hơn, trung thành hơn mà vẫn thuần Việt. Điều này vừa thuận lợi lại vừa là thử thách cho dịch giả trẻ.
Khi dịch mới những tác phẩm cổ điển, dịch giả trẻ thường đối diện với áp lực bị so sánh với bản dịch trước, nhất là nếu bản dịch của các tiền bối vốn xuất sắc. Nhưng một khi đã chấp nhận dịch tác phẩm, dịch giả trẻ có thể xem đây là cơ hội, xác định mình sẽ dịch khác đi cho thế hệ độc giả mới, đồng thời khẳng định phong cách dịch thuật riêng của bản thân.
* Khi AI phát triển như hiện nay, người trẻ muốn theo nghề dịch thuật cần lưu ý gì?
- Cần có tâm thế cộng tác với AI, làm chủ và đồng hành. Làm chủ trong việc đặt câu hỏi, ra yêu cầu cho AI song biết phản biện với AI như một đồng nghiệp. Hãy giữ vững năng lực cốt lõi trong nghề dịch như đọc hiểu, quyết định văn phong, lựa chọn từ ngữ, nắm bắt mạch ý... để có thể chủ động và đi đường dài với công việc này.
Tôi đã làm việc cùng AI một thời gian và nhận ra bản dịch của AI ở mức chấp nhận được chứ câu từ làm sao có thể trau chuốt hay sinh động được. Nói cách khác là không có hồn và chính văn phong mộc mạc, chân thành, đa dạng của mỗi dịch giả mới là nét độc đáo riêng nhất định phải giữ.
