Dịp nghỉ lễ 30-4: Nằm võng, uống cà phê sữa, team building, mặc áo cờ đỏ sao vàng… còn gì bằng!

Cô gái 9X ấy đã khai trương Limart Zero Waste đầu tiên tại TP.HCM năm 2019 với hai mục tiêu rõ ràng: giảm rác thải nhựa, và tạo việc làm cho người khuyết tật, trả lương hằng tháng từ 7-12 triệu đồng/người/tháng tùy kỹ năng và vị trí.

Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, chị Hằng chia sẻ: "Chọn tuyển dụng người khuyết tật, tôi muốn tái định nghĩa năng lực của họ. Tôi nhìn thấy ở họ nguồn lực bị lãng quên".

* Hành trình chị đang đi đã bắt đầu thế nào?

- Khó khăn nhất không phải ở kỹ thuật mà là niềm tin. Ngay gia đình có khi cũng không tin con em mình có thể làm ra sản phẩm thời trang cao cấp. Chúng tôi bắt đầu trong một căn xưởng nhỏ, ngôn ngữ là ánh mắt và ký hiệu vụng về.

Có ngày chúng tôi hỏng hàng chục mét vải tái chế, thùng hàng lỗi ngổn ngang. Nhưng hành trình đó không phải tôi giúp họ, mà là chúng tôi cùng nhau tìm hướng đi.

* Câu chuyện nào khiến chị nhớ mãi khi làm việc với các nhân viên đặc biệt ấy?

- Thực lòng tôi từng nghĩ mình phải vất vả hơn nhiều, rằng mình sẽ bảo bọc, che chở họ. Tôi có lo lắng về hiệu suất và khả năng giao tiếp, một kiểu định kiến mang tên "sự thương hại kín đáo" song tôi đã bất ngờ bởi chính sự nỗ lực của các bạn.

Họ không cần sự thương hại, chỉ cần công bằng. Các bạn khiếm thính tại dự án Limloop của công ty có khả năng tập trung cao độ mà ngay cả người nghe bình thường khó lòng đạt được.

Tôi nhớ mãi bạn nhân viên khiếm thính ngày đầu đến xưởng luôn cúi gằm mặt không dám nhìn thẳng vào ai. Sau sáu tháng, thấy khách hàng tỏ ra thích thú khi cầm trên tay chiếc túi do bạn ấy tạo ra, bạn đã dùng ngôn ngữ ký hiệu nói với tôi bạn rất vui và tự tin để sáng tạo nhiều hơn nữa. Câu nói đó tiếp thêm động lực để tôi biết mình đang đi đúng hướng.

* Liệu xã hội đang hiểu chưa đúng về năng lực của người khuyết tật?

- Xã hội thường nhìn vào cái họ thiếu thay vì cái họ có. Chúng ta gọi là người khuyết tật và đóng khung họ với những công việc đơn giản nhưng thực tế họ có thể là nghệ nhân, nhà thiết kế, chuyên viên kinh doanh xuất sắc nếu được cung cấp một hệ sinh thái hỗ trợ phù hợp.

Chúng ta cần văn hóa thấu cảm. Khi tạo ra một môi trường xóa bỏ rào cản, bạn sẽ nhận lại một đội ngũ tận hiến.

Tại Limloop và Limart, nhờ họ mà chúng tôi tối ưu hóa quy trình trực quan hóa, giúp mọi thứ trở nên đơn giản và hiệu quả hơn. Họ trân trọng công việc hơn bất cứ ai. Mỗi giờ ở xưởng là một giờ họ được sống rực rỡ nhất. Tinh thần trách nhiệm của họ không đến từ áp lực KPI mà là niềm tự hào về nghề nghiệp.

* Chị cho rằng rào cản của người khuyết tật đến từ đâu?

- Đáng buồn thay rào cản lớn nhất không phải là cơ sở vật chất mà từ các định kiến, có doanh nghiệp sợ rắc rối, sợ chi phí phát sinh. Với lao động khuyết tật, rào cản lớn nhất là sự tự ti tích tụ qua nhiều năm bị xã hội từ chối.

Đó còn là sự lệch pha trong giao tiếp. Người nghe thường mất kiên nhẫn khi phải lặp lại hoặc học cách dùng ký hiệu. Sự cô lập về mặt cảm xúc trong môi trường làm việc chính là rào cản vô hình khiến họ khó phát huy hết năng lực.

* Chị thấy chính sách hiện tại cho người khuyết tật cần thay đổi gì?

- Chúng ta đã có những bước tiến nhưng vẫn mang tính chất hỗ trợ hơn là thúc đẩy. Các chính sách hiện còn nặng thủ tục hành chính khiến doanh nghiệp ngại tiếp cận. Chúng ta cần chính sách ưu tiên cụ thể hơn như ưu đãi thuế hoặc ưu tiên mua sắm công cho các doanh nghiệp có tỉ lệ người khuyết tật cao. Đặc biệt, cần đầu tư mạnh vào giáo dục nghề nghiệp công nghệ cao cho người khuyết tật để họ bắt kịp kỷ nguyên số.

* Câu chuyện mà doanh nghiệp của chị đang áp dụng là gì?

- Chúng tôi xây dựng hệ sinh thái không rào cản. Không chỉ là lối đi cho người dùng xe lăn hay đèn tín hiệu cho người khiếm thính, chính sách linh hoạt cho người khiếm thị mà là xây dựng văn hóa tôn trọng sự khác biệt. Chúng tôi học ngôn ngữ của nhau, cùng nhau xây dựng một thế giới chung chứ không yêu cầu họ hòa nhập vào thế giới của người bình thường.

Tôi cho rằng với doanh nghiệp xin đừng bắt đầu vì trách nhiệm xã hội mà hãy bắt đầu vì bạn nhận thấy giá trị thực sự của người khuyết tật. Chỉ cần kiên nhẫn trong ba tháng đầu đào tạo, sau đó bạn sẽ có những nhân viên xuất sắc nhất mà bạn từng sở hữu. Đừng cho họ cá, hãy cho họ cần câu và một hồ nước công bằng để câu cá.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Vợ chồng bạn tâm sự với tôi như vậy ngay bữa tiệc sinh nhật bạn. Liên - con gái đang học lớp 10 - của bạn cũng vừa mới chào chúng tôi ra về.

Liên hầu như có mặt trong ngày sinh nhật mẹ em như để có mặt. Liên không nói chuyện với ai, chỉ cầm điện thoại. Thổi nến hát mừng mẹ xong, Liên ra về để đến với bạn.

Nhìn con rời quán ăn, bạn cười buồn và kể tôi nghe câu chuyện "chiến tranh" của hai mẹ con rồi lan ra cả gia đình tuần rồi.

Vợ chồng bạn làm tại cơ quan truyền thông nên không có nhiều thời gian bên Liên. Liên ngoài giờ học ở trường, ở trung tâm ngoại ngữ, bạn còn thuê gia sư kèm Liên tại nhà. Việc nhà cửa thì có người làm lo.

Cứ thế, ba con người cứ đi đi về về mỗi ngày, gặp nhau chút xíu vào ban đêm hoặc giao tiếp nhanh qua điện thoại khi cần.

Bạn thấy con có những thay đổi kể từ năm lớp 9. Bạn và chồng gần như ít trò chuyện cùng con hẳn bởi con thích một mình và trầm tính hơn. Lúc con chưa "block" Facebook chặn ba mẹ xem trang cá nhân của con, bạn thấy con chia sẻ, bình luận rất nhiều điều hay ho, bài học cuộc sống cũng như quan điểm yêu thương, nói chung bạn thấy con nồng ấm và "trưởng thành" hơn.

Ngay cả cô giáo dạy kèm đôi khi cũng cho bạn xem những món quà, những lời chia sẻ tình cảm mà con dành cho cô. Ở trường, con cũng tham gia tích cực các hoạt động chung và đôi lúc còn xin tiền ba mẹ để hoạt động thiện nguyện.

Bạn cứ tưởng con đã lớn và biết thấu hiểu. Mãi cho đến khi bạn và chồng nhận ra con hầu như không biết gì về ba mẹ: không tham gia hoạt động chung, không chuyện trò dù bạn và chồng chủ động và con rất khó chịu khi ba mẹ yêu cầu điều gì đó.

Đỉnh điểm là lần vừa qua bạn nghỉ bệnh ba ngày. Suốt ba ngày nằm nhà, khi "tình cờ" gặp nhau, bạn hỏi gì, con trả lời... rồi lỉnh về phòng. Con không hề hỏi han bạn, thậm chí khi bạn muốn con qua phòng trò chuyện với mẹ, con cũng từ chối vì... không thích.

Những ngày nghỉ bệnh đó, ngay cả cô người làm cũng ái ngại giùm cho bạn. Và bạn đã "nổi điên" lên, la con "vô tâm" ngay trước mặt cô giáo dạy kèm.

Con khóc và trách bạn "cũng đâu có quan tâm ông bà ngoại đâu? Mẹ là người ích kỷ". Bạn nói cô giáo dạy kèm cũng ngỡ ngàng về con, rồi cô lên phòng khuyên nhủ con. Hai mẹ con không nói chuyện với nhau sau xung đột đó đến mấy ngày.

Khi chồng và cả bà ngoại nói chuyện với con, con có xin lỗi bạn. Nhưng chung quy lại, mọi thứ thực tế cũng chẳng thay đổi gì mấy. Bạn không biết con đã "phục" hay chưa. Câu trách của con cứ ám ảnh và làm bạn suy nghĩ mãi.

Câu chuyện của gia đình bạn tôi không phải cá biệt, nó là một thực tế trong câu chuyện gia đình sống trong áp lực đô thị cũng như sự đứt gãy kết nối trong một mái ấm. Chúng ta thường nhân danh việc dạy dỗ, tạo dựng tương lai cho con để bào chữa cho sự vắng mặt của mình trong các mối quan hệ gắn kết.

Bạn tôi thuê gia sư để dạy con kiến thức, thuê người giúp việc để chăm con bữa ăn nhưng lại quên mất rằng không ai có thể thuê người dạy con cách yêu thương tốt hơn người thân trong gia đình cả.

Sự phản kháng của Liên - đứa trẻ vốn rất "tâm lý" với người ngoài nhưng lại "vô cảm" với bố mẹ - thực chất là một cơ chế phòng vệ. Khi cha mẹ chỉ giao tiếp với con qua những tin nhắn nhanh hoặc những mệnh lệnh một chiều, con sẽ tự xây dựng một cơ chế phòng vệ riêng để bảo vệ thế giới cảm xúc của mình.

Câu trách móc về bà ngoại chính là một cách bẻ lái thực tế và chỉ ra sự thật rằng con cái không nghe những gì cha mẹ giảng giải, chúng chỉ sao chép những gì cha mẹ đã làm.

Nhà tâm lý học nổi tiếng Albert Bandura từng khẳng định qua lý thuyết học tập xã hội: "Trẻ em sẽ làm những gì bạn làm, chứ không phải những gì bạn nói".

Cách giải quyết duy nhất cho vòng lặp vô tâm này không phải là những lời xin lỗi lấy lệ để câu chuyện qua đi, mà buộc phải có sự thay đổi về nhận thức, về sự hiện diện.

Có lẽ mẹ của Liên trong câu chuyện cần hạ cái tôi của một người phụ huynh xuống để thừa nhận với con rằng: "Mẹ cũng từng sai và chúng ta hãy cùng học lại cách quan tâm nhau".

Chỉ khi cha mẹ dám soi lại chính mình, dám sửa lại thái độ của mình trước sự quan sát của con cái, thì những gì con ghi nhận sẽ phản ảnh qua những thay đổi thực tế.

Sự thấu hiểu không đến từ những thứ hào nhoáng, có lẽ nó khó hơn một chút, đó là khoảnh khắc tất cả thực sự nhìn vào mắt nhau, để cùng thành thật với nhau mọi chuyện.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Khoảng 2-3 tuần vào mùa xuân là thời điểm hoa tử đằng nở rộ. Lượng người đổ về các khu Notting Hill và Kensington năm nay tăng mạnh do các "tour ngắm hoa tử đằng" được chia sẻ trên mạng xã hội.

Sự xuất hiện của hàng nghìn người có sức ảnh hưởng (influencer) và thợ ảnh gây ra nhiều vấn đề cho khu dân cư ở West London. Khách tham quan dựng lều di động để thay trang phục, đặt ghế trên vỉa hè, mang theo thú cưng và đứng nhiều giờ trước cửa nhà dân. Một số nhóm khách xả rác và làm gãy cành cây, khiến nhân viên vệ sinh khu vực gặp khó khăn khi phải di chuyển qua đám đông để làm việc.

Tại một điểm tham quan, phóng viên Daily Mail ghi nhận nhiều nhóm khách nữ mang theo trang phục, bước xuống từ xe khách và tiến thẳng đến các vị trí định sẵn. Phần lớn trong số này là người châu Á.

Giàn hoa thu hút nhiều người nhất nằm gần Kensington High Street, khu vực tập trung nhiều biệt thự. Tại đây có một cây tử đằng 70 tuổi mọc rủ xuống bức tường trắng và hàng rào sắt của một dinh thự. Chủ căn nhà cho biết du khách bắt đầu chú ý đến địa điểm này từ sau đại dịch. "Tôi luôn phải nhắc nhở du khách không chạm vào cây vì cành hoa rất dễ gãy", chủ nhà nói.

Các tour ngắm hoa thường dẫn khách qua những con phố nhỏ từ Kensington High Street đến đường Portobello ở Notting Hill. Trên TikTok và Instagram, danh sách điểm chụp ảnh được cập nhật liên tục.

Nhiều du khách như Natalia Venhrynovych (27 tuổi) hay Penina Khubani (25 tuổi) cho biết họ lái xe hơn một giờ tìm đến khu vực này sau khi xem các video hướng dẫn trên mạng. Tại khu Bedford Gardens, một ngôi nhà khác có giàn tử đằng tạo thành vòm cổng cũng thu hút nhóm du khách từ Malaysia đến chụp ảnh.

Truyền thông Anh gọi hiện tượng đám đông bủa vây các khu phố này là "Wisteria hysteria" (phát cuồng vì hoa tử đằng).

Tại các con phố chật hẹp như Bedford Gardens hay Portobello, du khách không chỉ chụp ảnh mà còn mang theo đạo cụ, rương quần áo và chiếm dụng bậc thềm nhà dân làm nơi nghỉ chân, thay đồ. Tình trạng tiếng ồn kéo dài cùng rác thải do khách để lại khiến nhiều gia đình phải dán biển cảnh báo hoặc lắp rào chắn ngăn người lạ vào vườn.

Đại diện Hội đồng quận Kensington và Chelsea cho biết không thể cấm người dân hay du khách chụp ảnh ở vỉa hè vì đây là không gian công cộng. Thay vào đó, chính quyền địa phương chỉ có thể tăng cường các đội vệ sinh để thu gom rác sau mỗi đợt cao điểm cuối tuần.

Trước tình trạng này, một số chủ nhà đã có động thái tự bảo vệ tài sản. Chủ một ngôi nhà trên đường Portobello chủ động cắt tỉa phần lớn giàn hoa tử đằng để ngăn rễ và cành làm hỏng tường bao. Người này cho biết hành động trên nhằm bảo vệ kết cấu nhà, không nhằm mục đích xua đuổi người chụp ảnh.

Tin Gốc: Vnexpress