Đàn hà mã này là hậu duệ của 4 cá thể do trùm ma túy khét tiếng Pablo Escobar đưa vào Colombia những năm 1980, nhằm xây dựng một sở thú tư nhân quy mô lớn tại điền trang Hacienda Nápoles, thuộc thung lũng sông Magdalena.
Theo nghiên cứu của Đại học Quốc gia Colombia, tính đến năm 2022, số hà mã ngoài tự nhiên đã lên tới khoảng 170 con. Thậm chí chúng còn xuất hiện ở những khu vực cách xa trang trại cũ hơn 100km.
Sự hiện diện ngày càng lớn của đàn hà mã gây áp lực nặng nề lên các loài động vật bản địa, buộc Chính phủ Colombia lên kế hoạch tiêu hủy một nửa quần thể.
Chính phủ Colombia khẳng định đây là biện pháp cần thiết để kiểm soát loài ngoại lai xâm lấn. Quan chức nước này cảnh báo nếu không sớm hành động, số lượng hà mã có thể vượt mốc 500 con vào năm 2030, đe dọa nghiêm trọng các loài bản địa như lợn biển và rùa sông.
Theo Đài CNN ngày 28-4, doanh nhân Anant Ambani đã kêu gọi Chính phủ Colombia xem xét lại quyết định tiêu hủy.
Ông Anant là con trai tỉ phú Ấn Độ Mukesh Ambani – Chủ tịch Reliance Industries – đơn vị vận hành nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới.
Ông Anant nhấn mạnh những con vật này “không được lựa chọn nơi sinh ra”, và con người có trách nhiệm phải tìm giải pháp nhân đạo thay thế.
Ông đề xuất chuyển chúng đến trung tâm bảo tồn Vantara Wildlife Rescue Center do ông sáng lập tại bang Gujarat (Ấn Độ). Đơn vị này cho biết hiện đang chăm sóc hơn 150.000 cá thể thuộc hơn 2.000 loài.
Giám đốc điều hành Vivaan Karani khẳng định cơ sở sẵn sàng tiếp nhận và chăm sóc trọn đời cho đàn hà mã trong môi trường phù hợp với đặc điểm sinh thái của chúng.
Nếu được chấp thuận, việc di dời sẽ tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về cấp phép, an toàn sinh học và hậu cần quốc tế.
Trước đó Colombia cũng đã cân nhắc nhiều phương án như di dời hà mã sang các quốc gia như Ecuador, Peru, Philippines hay Nam Phi, nhưng đều gặp trở ngại về quy định quốc tế và chi phí vận hành.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Thế Giới
Bí quyết giúp hệ thống đường sắt Ukraine không sụp đổ trước "bão lửa" Nga

Nga tấn công vào đâu và bằng vũ khí gì?
Từ mùa thu năm 2024 đến tháng 11/2025, quân đội Nga đã tiến hành hơn 30 cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng đường sắt Ukraine. Các mục tiêu chính bao gồm:
Trạm biến áp: Cung cấp điện cho đầu máy điện, đây là mục tiêu "phẫu thuật nội soi" gây mất điện trên hàng chục km đường ray. Máy biến áp 25 kilovolt là mặt hàng độc nhất, sản xuất mất hàng tháng và chủ yếu từ châu Âu.
Ga giao nhau và bãi tập kết: Shepetivka, Kozyatyn, Hrechany, Znamenka, Lozovaya, Kupyansk và Zdolbuniv. Tấn công vào đây không chỉ gián đoạn dịch vụ mà còn ảnh hưởng đến khả năng phân phối lại luồng hàng hóa và định tuyến lại các chuyến tàu.
Kho bảo dưỡng: Nơi đặt và bảo trì đầu máy và đoàn tàu tự hành. Việc phá hủy kho bảo dưỡng làm tê liệt toa xe, việc khôi phục còn khó khăn hơn sửa chữa máy biến áp.
Nga sử dụng đa dạng vũ khí, từ tên lửa hành trình Kalibr, Kh-101, Iskander-K cho các mục tiêu kiên cố và xa, đến UAV Geran-2/3 để bao phủ các mục tiêu khu vực và trạm biến áp. Điều này cho thấy một kế hoạch tấn công bài bản, có chọn lọc.
Bí quyết giúp hệ thống đường sắt Ukraine không sụp đổ
Hệ thống đường sắt Ukraine, dài khoảng 22.000km, được các kỹ sư Liên Xô thiết kế từ những năm 1950-1970 với mục đích đối phó với chiến tranh. Các nguyên tắc thiết kế bao gồm:
Thứ nhất, mật độ đường ray cao: Ở các khu vực phía tây và trung tâm.
Thứ hai, nhiều tuyến chính dự phòng: Đảm bảo giao thông không bị gián đoạn khi một tuyến bị hư hại.
Thứ ba, tuyến đường vòng quanh các đầu mối quan trọng: Chuyển hướng giao thông khi một nút giao bị vô hiệu hóa.
Thứ tư, trạm điện phân tán và đi ngầm: Giảm thiểu thiệt hại khi bị tấn công.
Khoảng 47% mạng lưới đường sắt Ukraine đã được điện khí hóa, nhưng vẫn còn một lượng lớn đầu máy diesel sẵn sàng thay thế khi hệ thống cung cấp điện bị hỏng. Tính dự phòng này cho phép mạng lưới tiếp tục hoạt động ngay cả trong kịch bản thảm khốc nhất, như việc đối phương sử dụng vũ khí hạt nhân.
Phía Ukraine thừa nhận thiệt hại đáng kể, với hàng trăm cơ sở hạ tầng đường sắt bị hư hại và hàng chục trạm biến áp cần thay thế. Một số tuyến đường phải tạm thời chuyển sang sử dụng đầu máy diesel, dẫn đến giảm công suất và tăng tiêu thụ nhiên liệu. Sự thiếu hụt máy biến áp công suất lớn là một điểm nghẽn, do thời gian sản xuất kéo dài.
Tuy nhiên, các đội sửa chữa Ukraine đã làm việc hiệu quả. Hư hỏng đường ray và đường dây điện được khắc phục trong vài giờ hoặc vài ngày. Trạm biến áp được sửa chữa trong vài ngày hoặc vài tuần, tùy thuộc vào sự sẵn có của thiết bị dự phòng và nguồn cung từ EU.
Các tuyến đường chính vẫn hoạt động, giao thông vận tải hàng hóa và hành khách tiếp tục. Những huyết mạch vận chuyển hàng xuất khẩu và nhập khẩu của Ukraine qua biên giới phía tây vẫn hoạt động bình thường.
Chiến dịch tấn công đường sắt của Nga được đánh giá là một hoạt động quy mô lớn, có phương pháp và kỹ thuật hoàn thiện. Tuy nhiên, hệ thống đường sắt Ukraine, được thừa hưởng từ trường phái kỹ thuật Xô Viết, đang trụ vững nhờ khả năng phục hồi vốn có, các dịch vụ sửa chữa được tổ chức tốt và sự hỗ trợ từ bên ngoài.
Điều này một lần nữa chứng minh rằng các tính toán kỹ thuật đã tồn tại lâu hơn cả quốc gia đã tạo ra chúng, và khả năng phục hồi là yếu tố then chốt trong chiến tranh hiện đại.
Tin Gốc: Dân Trí
Thế Giới
Trung Đông sáng 29-4: Tình báo Mỹ dự báo phản ứng của Iran; Ông Trump phản pháo Đức về Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28-4 đã lên tiếng đáp trả sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố Iran đang làm Mỹ bẽ mặt trong các cuộc đàm phán nhằm kết thúc xung đột.
"Thủ tướng Đức, ông Friedrich Merz, cho rằng việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là điều chấp nhận được. Ông ấy không biết mình đang nói gì! Nếu Iran có vũ khí hạt nhân, thế giới này sẽ bị đặt vào tình thế con tin.
Ngay lúc này, tôi đang làm điều gì đó với Iran mà các quốc gia hoặc các tổng thống lẽ ra đã phải làm từ lâu. Không có gì ngạc nhiên khi Đức đang thể hiện rất kém, về cả lĩnh vực kinh tế lẫn những mặt khác!", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Theo Hãng tin Reuters, tuyên bố của ông Trump diễn giải sai quan điểm của ông Merz. Trên thực tế, Thủ tướng Đức đã khẳng định Iran không được phép có vũ khí hạt nhân.
Trước đó, nhà lãnh đạo Đức nói rằng ông không thấy chiến lược rút lui của Mỹ trong xung đột ở Iran. Những phát biểu này cho thấy bất đồng sâu sắc giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Theo tin độc quyền của Reuters, hai quan chức Mỹ và một nguồn thạo tin (đề nghị không nêu tên) tiết lộ các cơ quan tình báo Mỹ đang nghiên cứu cách Iran có thể phản ứng nếu Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng đơn phương trong cuộc chiến hiện nay. Giới chức cấp cao đã yêu cầu phân tích vấn đề này cùng nhiều câu hỏi khác.
Mục tiêu là đánh giá hệ quả nếu ông Trump rút lui khỏi cuộc xung đột - điều mà một số quan chức và cố vấn lo ngại có thể khiến Đảng Cộng hòa tổn thất nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào cuối năm nay.
Dù chưa có quyết định nào được đưa ra, việc giảm leo thang được cho là sẽ giúp giảm áp lực chính trị cho tổng thống. Tuy nhiên việc này cũng có thể khiến Iran tự tin hơn, từ đó khôi phục các chương trình hạt nhân và tên lửa, đe dọa các đồng minh của Mỹ trong khu vực.
Giới tình báo cũng từng phán đoán phản ứng Iran ngay sau khi xung đột bắt đầu nổ ra hôm 28-2.
Họ cho rằng nếu ông Trump tuyên bố chiến thắng và Mỹ giảm hiện diện quân sự trong khu vực, Iran nhiều khả năng sẽ coi đó là một chiến thắng cho mình. Còn nếu ông Trump tuyên bố Mỹ đã thắng nhưng vẫn duy trì lực lượng lớn tại khu vực, Iran có thể coi đó là một chiến thuật đàm phán, nhưng chưa chắc sẽ dẫn đến kết thúc chiến tranh.
Bà Liz Lyons - giám đốc Văn phòng công vụ của Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho biết cơ quan này không nắm được đánh giá được cho là của cộng đồng tình báo như Reuters đưa tin. Văn phòng Giám đốc Tình báo quốc gia từ chối bình luận.
Theo các nguồn tin, Mỹ hiện vẫn đang cân nhắc nhiều phương án quân sự, tuy nhiên việc đổ bộ vào Iran hiện ít khả thi hơn so với vài tuần trước. Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng mô tả áp lực trong nước buộc Tổng thống Mỹ kết thúc xung đột là rất lớn.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết Mỹ vẫn đang tiếp xúc với phía Iran trong các cuộc đàm phán và sẽ "không vội vàng đạt một thỏa thuận tồi".
"Tổng thống sẽ chỉ tham gia vào một thỏa thuận đặt an ninh quốc gia Mỹ lên hàng đầu, và ông đã khẳng định rõ rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân", bà nói.
Chính phủ Mỹ ngày 28-4 đã trừng phạt 35 tổ chức và cá nhân vì vai trò trong hệ thống ngân hàng "ngầm" của Iran.
Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cho biết những đối tượng bị trừng phạt đã tạo điều kiện cho việc luân chuyển hàng chục tỉ USD liên quan đến hành vi né tránh trừng phạt và cái mà họ gọi là việc Iran tài trợ cho khủng bố.
Mỹ cũng cảnh báo sẽ trừng phạt các ngân hàng giao dịch với các nhà máy lọc dầu độc lập, cỡ nhỏ (teapot) của Trung Quốc - những nơi bị cáo buộc trả phí để hàng hóa đi qua eo biểnHormuz.
OFAC cũng cảnh báo các ngân hàng không nên làm ăn với bất kỳ công ty nào trả tiền cho chính phủ Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran để được đi qua Hormuz.
Trung Quốc khẳng định phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương mà họ cho là "bất hợp pháp".
Ngày 28-4, Bộ Y tế Lebanon cáo buộc hai đợt không kích liên tiếp của Israel vào một tòa nhà tại thị trấn ở miền nam Lebanon đã khiến 5 người thiệt mạng, trong đó 3 nhân viên cứu hộ đang trên đường thực hiện nhiệm vụ.
Quân đội Israel chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam đã lên án các cuộc không kích là "một tội ác chiến tranh mới và trắng trợn do Israel gây ra".
Hơn 2.500 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel trên khắp Lebanon kể từ ngày 2-3, khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tấn công vào các vị trí của Israel, dẫn đến các cuộc tập kích của Tel Aviv.
Lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Lebanon đã giúp giảm bớt giao tranh, nhưng Israel và Hezbollah vẫn tiếp tục đụng độ ở miền nam Lebanon, đồng thời cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia của Iran, ngày 19/5 cảnh báo Mỹ và các đồng minh không nên lặp lại sai lầm chiến lược và tính toán sai lầm.
Theo ông Abdollahi, đối thủ nên biết rằng Iran và lực lượng vũ trang của nước này hiện được chuẩn bị kỹ lưỡng và mạnh mẽ hơn trước đây, luôn sẵn sàng hành động.
Ông cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn hay tấn công nào mới của đối thủ nhằm vào Iran sẽ bị đáp trả “nhanh chóng, dứt khoát, mạnh mẽ và quy mô lớn”.
Tướng Abdollahi lưu ý rằng Mỹ và Israel đã nhiều lần thách thức Iran, đồng thời cho biết Iran đã chứng minh, với quyết tâm và ý chí kiên cường, rằng họ thể hiện được quyền lực và khả năng trên chiến trường.
Cùng ngày, quân đội Iran cảnh báo nếu Mỹ lại phạm sai lầm và rơi vào bẫy của Israel, phát động một cuộc chiến khác chống lại Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ mở ra các mặt trận mới bằng các công cụ và phương pháp mới.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran không thể bị phong tỏa hoặc đánh bại”, thiếu tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn của quân đội Iran, tuyên bố.
Người phát ngôn cũng cho biết quân đội Iran coi thời gian ngừng bắn như thời chiến, tận dụng cơ hội để tăng cường sức mạnh chiến đấu.
Tướng Akraminia tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã hoàn toàn kiểm soát eo biển Hormuz và tình hình tại tuyến đường thủy chiến lược này sẽ không bao giờ trở lại như trước đây.
“Cách duy nhất để đối thủ giải quyết vấn đề này là tôn trọng Iran và tuân thủ các quyền hợp pháp của Iran”, tướng Iran nhấn mạnh.
Tuyên bố của các quan chức Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công quân sự quy mô lớn vào Iran, mặc dù chiến dịch này trước đó đã được lên kế hoạch vào ngày 19/5.
Theo Tổng thống Trump, ông đã hoãn các cuộc không kích được lên kế hoạch nhằm vào Iran sau "diễn biến rất tích cực" trong các cuộc đàm phán, và có "cơ hội rất tốt" để các bên có thể đạt được một thỏa thuận.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định lại lập trường rằng Iran không bao giờ “được sở hữu vũ khí hạt nhân”. Chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm uranium được làm giàu ở cấp độ cao, được xem là lằn ranh đỏ với Mỹ trong các cuộc đàm phán.
Hãng tin Tasnim của Iran dẫn nguồn tin ngày 18/5 cho biết, Tehran đã gửi đề xuất mới gồm 14 điểm cho Mỹ thông qua bên trung gian là Pakistan.
Nguồn tin cho biết đề xuất này tập trung vào chủ đề của các cuộc đàm phán và các biện pháp xây dựng lòng tin từ phía Mỹ.
Đề xuất này trước hết sẽ tập trung vào việc đảm bảo chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz, ngừng phong tỏa hàng hải, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Các vấn đề gây tranh cãi xung quanh chương trình hạt nhân của Iran và việc làm giàu uranium sẽ được hoãn lại vào các vòng đàm phán sau.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố bất kỳ thỏa thuận nào có thể đạt được với Mỹ đều phải đảm bảo chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân cũng như các lệnh trừng phạt áp đặt lên Iran.
Tin Gốc: Dân Trí

