GreenHeal – keo dán y tế sinh học từ trà xanh là dự án của 5 học sinh trường Tiểu học, THCS và THPT IRIS, Thái Nguyên, gồm Nguyễn Phương Linh, Đoàn Gia Khiêm (cùng học lớp 10), Cao Thị Hồng Thu (lớp 11) và Đỗ Huyền Chi, Vương Khánh Linh (lớp 12).
Bằng việc kết hợp polyphenol từ lá trà, chitosan ở vỏ tôm và nano bạc (AgNPs), các học sinh tạo ra keo y tế để bôi lên vết thương hở, giúp làm dịu, kháng khuẩn và thúc đẩy tái tạo da. Đây là một trong 5 dự án giành giải nhất cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp (SV Start Up), do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức giữa tháng 4.
Ý tưởng về GreenHeal đến với Phương Linh vào mùa hè năm ngoái, khi sắp học xong lớp 9. Linh thích chơi thể thao, nên hay bị trầy xước chân, tay. Em thấy các loại băng, gạc truyền thống dễ bị dính vào vết thương, lúc gỡ ra gây đau, xót, mà lại khó phân hủy.
“Em tự hỏi về một sản phẩm bảo vệ vết thương mát dịu, an toàn hơn và không gây đau khi tháo bỏ”, Linh kể.
Nữ sinh chia sẻ ý tưởng với thầy cô, đồng thời rủ thêm 4 bạn cùng tham gia dự án. Các em được gợi ý tìm cách tận dụng nguyên liệu sẵn có, dễ tìm ở địa phương, nên nghĩ ngay tới chè xanh – đặc sản của Thái Nguyên.
Qua những tiết Giáo dục địa phương, nhóm nghiên cứu biết lá chè chứa polyphenol – chất có khả năng chống oxy hóa. Cùng đó, các em kết hợp với nano bạc để tăng tính kháng khuẩn, tiếp tục dùng chitosan tạo màng ngăn sinh học giữa vết thương và môi trường. Nhóm cho biết kiến thức về nano bạc và chitosan trong vỏ tôm được học từ môn Hóa.
Sau khi được thầy cô hướng dẫn và nhiều lần thử nghiệm, học sinh hoàn thiện quy trình tạo ra sản phẩm. Đầu tiên, lá chè già được thu gom, loại bỏ cành và làm sạch để sấy thăng hoa, nghiền mịn rồi tách chiết polyphenol. Tiếp đó, các em kết hợp dịch chiết trà với dung dịch bạc nitrat, tạo ra nano bạc rồi tiếp tục trộn với chitosan. Hỗn hợp cuối cùng được cân chỉnh theo tỷ lệ phù hợp để tạo thành keo.
Trong đó, trưởng nhóm Phương Linh theo dõi tiến độ chung, Gia Khiêm đảm nhận phát triển sản phẩm; Hồng Thu kiểm định chất lượng, thiết kế bao bì. Khánh Linh phụ trách truyền thông, marketing, còn Huyền Chi lo nghĩ cách bán hàng.
Theo Khánh Linh, phần khó nhất là tìm ra công thức. Các em từng gặp nhiều trục trặc, như keo bị quá lỏng hoặc quá nhớt, trước khi tìm được cách giải quyết là tăng tỷ lệ chitosan từ 7 lên 10% để tăng tính kết dính.
Trong quá trình nghiên cứu, nhóm được Đại học Phenikaa hỗ trợ phòng thí nghiệm, hỗ trợ đo đạc, thử nghiệm lâm sàng và mang sản phẩm đi kiểm nghiệm. Khiêm nhớ nhất lúc hoàn thành hồ sơ vòng loại SV Start Up vào tháng 8/2025, em và các bạn phải di chuyển liên tục giữa Thái Nguyên và Hà Nội để kịp hoàn thành sản phẩm.
Để có thời gian nghiên cứu vào buổi tối, nhóm học chương trình chính khóa cả ngày, làm bài về nhà từ 17 tới 18h.
“Có những hôm chúng em ở lại trường đến tận 22-23h để theo dõi từng phản ứng của các chất”, Khiêm kể.
Phụ trách phần dự toán kinh phí, Huyền Chi cho biết tới tháng 4/2026, nhóm bán được hơn 6.000 sản phẩm, với hai loại: tuýp keo và băng gạc tẩm keo. Một tuýp keo 15 ml bán với giá 35.000 đồng; còn gạc giá 18.000, đã có lãi.
Trong khi đó, khi nghiên cứu thị trường, nhóm thấy trong phân khúc gel và vật liệu y sinh, sản phẩm có giá thấp nhất khoảng 365.000 đồng cho tuýp 30 gram, là hàng nhập ngoại. Vì vậy, các em nhìn nhận sản phẩm của mình dễ tiếp cận với tệp khách hàng là học sinh, sinh viên.
Là người hướng dẫn, thầy Đặng Đứng Toàn kể thầy trò đã “ôm nhau khóc” khi nghe ban tổ chức công bố giải nhất SV Start Up.
Nhớ lại tháng 6/2025 khi nghe Phương Linh đề xuất ý tưởng, thầy Toàn đánh giá đề tài có tính khả thi cao. Các em cũng rất nhạy bén khi biết kết nối kiến thức từ sách giáo khoa với đặc thù địa phương.
“Có những lúc tôi bất ngờ vì các em tự tìm tòi và đọc hiểu các bài báo khoa học tiếng Anh chuyên sâu”, thầy nói.
Thầy Toàn cho rằng điểm nhấn đáng chú ý là quy trình “công nghệ xanh” mà nhóm áp dụng. Thay vì dùng các dung môi hóa học, các em đã dùng nhiệt và chính các polyphenol để tổng hợp nano bạc, tạo ra một quy trình “xanh”.
Thầy Toàn đã hỗ trợ học sinh đăng ký nhãn hiệu sản phẩm. Sắp tới, các em muốn bổ sung chất curcumin trong củ nghệ để tăng khả năng kháng khuẩn cho keo, giúp quá trình lành sẹo nhanh hơn.
Với nhóm nghiên cứu, GreenHeal không dừng ở một giải thưởng khởi nghiệp, mà còn là trải nghiệm để các em thấy kiến thức trong sách có thể ra thực tế, tạo thành sản phẩm hữu ích.
Là học sinh lớp 12 duy nhất trong nhóm, Khánh Linh cảm thấy được truyền cảm hứng từ dự án này, nên quyết định theo đuổi lĩnh vực Hóa Sinh ở đại học.
Khoảng 6h sáng 4/6, khu vực đường Xuân Thủy, Hà Nội, đã nhộn nhịp thí sinh và phụ huynh dự kỳ thi vào lớp 10 trường THPT chuyên thuộc trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Thời tiết lúc này không quá nắng gắt nên việc di chuyển và chờ đợi của các gia đình bớt vất vả.
Dọc các lối vào điểm thi, phụ huynh đứng thành từng nhóm trò chuyện hoặc tranh thủ dặn dò con. Nhiều em mang theo tài liệu để xem nhanh công thức, ghi chú trước giờ thi, trong khi một số ngồi nghỉ ngơi, nghe nhạc hoặc trò chuyện với bạn bè.
Mang theo một vali, một túi đựng quần áo, chị Đỗ Thị Kiều và con trai Tài Anh, ở Khoái Châu, Hưng Yên, sẵn sàng cho kỳ thi kéo dài hai ngày. Sáng nay, mẹ con chị xuất phát từ nhà lúc 5h, vượt quãng đường hơn 50 km để tới trường Đại học Sư phạm Hà Nội sớm gần ba tiếng.
"Đi sớm cho yên tâm, tránh tắc đường", chị nói, cho biết con đăng ký lớp chuyên Tiếng Anh với tỷ lệ chọi lên tới 1/30. Chị cho biết con chủ yếu học thêm online, do ở tỉnh chưa có nhiều lớp luyện thi vào trường chuyên.
"Biết là khó cạnh tranh với các bạn ở Hà Nội, tôi vẫn muốn cho con thử sức", chị chia sẻ. Ngày 7/6, mẹ con chị tiếp tục lên Hà Nội, dự kỳ thi vào trường chuyên Ngoại ngữ.
Năm 2026, trường THPT chuyên Sư phạm tuyển 490 học sinh lớp 10, nhưng gần 7.500 thí sinh đăng ký. Theo thầy Vũ Văn Tiến, đây là con số kỷ lục của trường, và là kỳ thi lớp 10 riêng đông nhất cả nước (không tinh các kỳ thi do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức). Các năm trước, số thí sinh ổn định khoảng 5.500-5.700.
Thầy Tiến cho biết mỗi năm, trường có khoảng 20-25% học sinh ngoại tỉnh dự thi. Thí sinh xa nhất năm nay đến từ đặc khu Phú Quốc của An Giang. Nam sinh này dự thi môn chuyên Tiếng Anh, đã có mặt từ Hà Nội hôm qua.
Ở Hà Nội nhưng chị Hương cũng cách trường gần 50km, vì ở khu vực Ba Vì. Hôm nay chị chở con bằng xe máy đi thi từ 5h sáng. Hai mẹ con không kịp ăn nên mua bánh mỳ ở trong trường lúc gần 6h30.
Người mẹ kể con gái lớn từng đỗ và học trường chuyên Sư phạm, nên em trai cũng có động lực để phấn đấu. Dự thi lớp chuyên Toán, có tỷ lệ chọi gần 1/16, chị Hương nói hồi hộp nhưng động viên con giữ bình tĩnh và "cố hết mình".
Trưa nay, chị định nghỉ trưa tại trường, buổi tối hai mẹ con sẽ ở nhờ ký túc xá.
Theo thầy Tiến, để kỳ thi diễn ra suôn sẻ với lượng thí sinh lớn, trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức 9 điểm thi, kết hợp phân luồng giao thông và bố trí tình nguyện viên dày đặc để hỗ trợ thí sinh. Phụ huynh sẽ chờ con tại Hội trường 1/10 và nhà thi đấu của trường, có điều hòa và nước uống miễn phí.
Từ khoảng 7h, khu vực xung quanh cổng trường Đại học Sư phạm ùn ứ do vào giờ đi làm và phụ huynh ra về.
Tỷ lệ chọi vào lớp chuyên Tiếng Anh năm nay lên tới 1/29,9, tức trung bình cứ 30 em đi thi mới có một em đỗ. Đây là mức cao nhất ở chuyên Sư phạm kể từ 2020, cũng dẫn đầu cả nước. Kế đó là lớp chuyên Sinh, với hơn 1/19, theo sau là Ngữ văn - 1/15,8, Hóa học - 1/13,4.
Thí sinh phải làm bốn bài thi trong hai ngày. Sáng nay, các em thi môn Tiếng Anh; chiều thi Văn. Ngày mai là bài thi môn Toán (sáng) và các môn chuyên (chiều). Cách tính điểm xét tuyển khác nhau tùy nhóm.
Năm ngoái, lớp chuyên Tin (thi bằng Toán), Văn, Anh cùng lấy 21/30 điểm, cao nhất trường THPT chuyên Đại học Sư phạm, còn thấp nhất là lớp Tin (thi bằng Tin) với 17 điểm.
Báo cáo nhanh của Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết, toàn thành phố có tổng số 6.399 thí sinh đăng ký dự thi lớp 10 THPT chuyên của sở. Sáng nay, có 6.065 thí sinh đến dự thi, đạt tỷ lệ 94,78% (vắng 334 thí sinh).
Buổi thi chuyên sáng nay không ghi nhận thí sinh nào vi phạm quy chế thi. Sở GD-ĐT nhận định các điểm thi diễn ra an toàn, đúng quy chế.
Thành phố Hà Nội có 4 trường THPT chuyên tuyển sinh học sinh vào lớp 10, gồm: Hà Nội - Amsterdam, Chu Văn An, Nguyễn Huệ và THPT Sơn Tây.
Để tổ chức kỳ thi, Sở GD-ĐT Hà Nội đã thành lập 27 điểm thi với hơn 700 phòng thi.
Từ 8 giờ sáng nay, tại các điểm thi diễn ra các môn thi gồm: ngữ văn, toán (dành cho thí sinh thi vào lớp chuyên toán, chuyên tin học), ngoại ngữ khác (gồm tiếng Pháp, tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Đức dành cho thí sinh thi vào các lớp chuyên ngoại ngữ).
Thời gian làm bài của mỗi môn là 150 phút.
Buổi chiều cùng ngày, từ 14 giờ, tại các điểm thi diễn ra các môn thi: khoa học tự nhiên (dành cho thí sinh thi vào lớp chuyên vật lý, chuyên hóa học, chuyên sinh học), lịch sử và địa lý (dành cho thí sinh thi vào lớp chuyên lịch sử, chuyên địa lý) và tiếng Anh.
Thời gian làm bài mỗi môn là 150 phút.
Mỗi thí sinh được chọn tối đa 2 trong số 4 trường THPT chuyên của thành phố để đăng ký dự tuyển. Trong mỗi buổi thi, thí sinh chỉ được chọn 1 môn chuyên để dự thi.
Trước đó, trong các ngày 30 và 31.5, các thí sinh đã hoàn thành 3 bài thi ngữ văn, ngoại ngữ và toán của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chuyên. Đây là 3 bài thi bắt buộc đối với cả thí sinh đăng ký dự tuyển vào lớp 10 chuyên năm học 2026 - 2027 tại Hà Nội.
Theo quy định của Sở GD-ĐT Hà Nội, điểm xét tuyển vào lớp 10 chuyên được tính bằng tổng điểm các bài thi không chuyên (hệ số 1) và điểm bài thi môn chuyên tương ứng với lớp chuyên (hệ số 2).
Sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực ngành điều dưỡng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thu hút tuyển sinh và đào tạo người học trong các trường ĐH và CĐ.
Chia sẻ về vấn đề này, tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết VN hiện chỉ có khoảng 14-15 điều dưỡng/1 vạn dân trong khi Nghị quyết 20 của Ban Chấp hành T.Ư năm 2017 đặt ra mục tiêu đến năm 2025 phải có 25 điều dưỡng/1 vạn dân và năm 2030 là 33 điều dưỡng/1 vạn dân.
"Tỷ lệ này đang thuộc nhóm thấp của ASEAN. Thái Lan có khoảng 20-25 điều dưỡng/1 vạn dân, Malaysia khoảng 30-35, Singapore trên 70; các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD trung bình từ 80-120. Chúng ta đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt điều dưỡng cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng chuyên môn so với yêu cầu thực tế và so với mặt bằng chung của khu vực cũng như thế giới", tiến sĩ Dương nhận định.
Theo khảo sát của Cục Quản lý khám chữa bệnh, trong cùng một ca trực, trung bình một điều dưỡng tại khoa hồi sức tích cực phải chăm sóc từ 3-4 bệnh nhân.
"Khi số lượng điều dưỡng không đủ, người bệnh không được theo dõi và chăm sóc toàn diện, liên tục. Tại nhiều khoa lâm sàng, đặc biệt là hồi sức tích cực, một tỷ lệ lớn bệnh viện (BV) vẫn phải huy động người nhà người bệnh tham gia hỗ trợ chăm sóc thường ngày", ông Dương cho hay.
Hiện nay, VN có trên 100 cơ sở tham gia đào tạo điều dưỡng, tuy nhiên không phải trường nào cũng tuyển được đủ chỉ tiêu hằng năm. Năm 2025, hàng loạt trường phải tuyển bổ sung ngành điều dưỡng như Trường ĐH Y Dược (ĐH Huế, 65 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Thái Bình (86 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Hải Phòng (60 chỉ tiêu)… Trường ĐH Tây Nguyên tuyển 34 chỉ tiêu ngành điều dưỡng ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp thì không có thí sinh (TS) nào nhập học, tổng chỉ tiêu của các phương thức là 48 thì có khoảng 41 TS nhập học.
Các cơ sở đào tạo như ĐH Phenikaa, ĐH Duy Tân, các trường ĐH Văn Lang, Quốc tế Hồng Bàng, Nguyễn Tất Thành, Tân Tạo... đều phải tuyển bổ sung ngành này.
Ở bậc CĐ, số lượng người học ngành điều dưỡng cũng giảm nhiều so với những năm trước. Tiến sĩ Lê Lâm, Hiệu trưởng Trường CĐ Đại Việt Sài Gòn, cho biết: "Cách đây khoảng chục năm, TS đăng ký ngành này rất đông. Thời điểm hiện tại, nhu cầu nhân lực cần nhiều do hệ thống BV tư phát triển, BV công nâng cấp mở rộng, nhưng tại trường, người học điều dưỡng giảm từ 50-70%".
Trong một nghiên cứu của giảng viên Phạm Dương Thanh Tâm và Nguyễn Thị Thảo Ngọc, Khoa Điều dưỡng - Kỹ thuật y học Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, hầu hết sinh viên các ngành điều dưỡng, dược và y khoa được phỏng vấn đều cho rằng nghề điều dưỡng vất vả và áp lực nhất trong hệ thống y tế.
"Định kiến về ngành điều dưỡng còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các yếu tố gia đình, truyền thông và môi trường. Sinh viên cả 3 ngành trên đều nhận định ngành điều dưỡng thiếu vai trò lãnh đạo và cơ hội thăng tiến trong bộ máy quản lý. Hình ảnh người điều dưỡng bị lu mờ, ít được ghi nhận những đóng góp. Các gia đình có xu hướng thiên vị các ngành y đa khoa, dược hơn là điều dưỡng", nhóm nghiên cứu chia sẻ.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Uyên, Phó khoa Điều dưỡng - Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, nêu sự thiếu hụt điều dưỡng tại VN đến từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, chế độ đãi ngộ và mức lương chưa tương xứng khi lương khởi điểm của một điều dưỡng mới ra trường tại các BV công lập hiện nay còn thấp.
"Thứ hai là áp lực công việc. Vì thiếu nguồn điều dưỡng nên một số điều dưỡng phải chăm sóc số lượng bệnh nhân nhiều hơn so với tiêu chuẩn khuyến cáo. Bên cạnh đó là áp lực từ người nhà bệnh nhân cùng với trực đêm dẫn đến dễ kiệt sức. Vị thế xã hội chưa được nhìn nhận đúng khi trong tâm thức của nhiều người dân, bác sĩ là người ra y lệnh, còn điều dưỡng chỉ là người làm theo", tiến sĩ Uyên nhận định.
Tuy nhiên, theo tiến sĩ Uyên, hiện nay có 2 nhóm TS nhận thức theo 2 hướng. Một là e ngại vì vẫn còn định kiến, coi điều dưỡng là công việc phục vụ, vất vả, trực đêm hôm nhưng thu nhập không tương xứng. Do đó, tỷ lệ TS chọn ngành điều dưỡng có xu hướng sụt giảm. Nhiều trường gặp khó khăn trong việc tuyển sinh đủ chỉ tiêu.
"Trong khi đó, nhóm còn lại vẫn yêu ngành do được xã hội trọng dụng và dễ kiếm việc làm do cầu cao, đặc biệt cơ hội chuyển dịch lao động quốc tế. Các em có thể tới các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản, Canada, Úc, Đài Loan với nhiều chương trình học bổng, tuyển dụng với mức lương rất cao và cơ hội định cư rõ ràng", tiến sĩ Uyên thông tin.
Tiến sĩ Lưu Nguyễn Đức Hạnh, Phó khoa Điều dưỡng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cũng cho hay bên cạnh nhóm TS e ngại thì vẫn có nhiều bạn trẻ nhận thấy điều dưỡng là công việc có tính ổn định cao, nhu cầu xã hội lớn và vị thế của người điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện đại đã được nâng tầm, không còn đơn thuần là người hỗ trợ mà là một cộng sự quan trọng trong quá trình chăm sóc người bệnh.
Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực và giữ chân sinh viên với nghề, tiến sĩ Đức Hạnh nêu: "Chương trình học của các trường phải bám sát thực tế, chú trọng kỹ năng lâm sàng. Giảng viên giàu kinh nghiệm và tâm huyết để truyền lửa nghề cho sinh viên. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị đào tạo và cơ sở thực tập. Khi sinh viên nhìn thấy cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập ổn định và môi trường làm việc chuyên nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp, các em sẽ tự tin theo đuổi nghề".
Trong khi đó, tiến sĩ Nguyễn Thị Anh, Phó khoa Điều dưỡng - Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho rằng Bộ Y tế và các cơ quan ban ngành cần ban hành chính sách tăng lương cơ bản, tăng phụ cấp ưu đãi nghề, đặc biệt là phụ cấp trực đêm, phụ cấp độc hại riêng cho khối điều dưỡng để họ yên tâm sống được với nghề.
"Phải đẩy mạnh truyền thông để xã hội hiểu rằng điều dưỡng là một ngành khoa học chăm sóc độc lập, phối hợp bình đẳng với bác sĩ chứ không phải nghề phụ thuộc. Môi trường làm việc cũng nên được cải thiện, giảm tải thủ tục hành chính bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin để họ có nhiều thời gian tập trung vào chuyên môn chăm sóc người bệnh, giảm áp lực tâm lý", tiến sĩ Ánh chia sẻ thêm.
Theo tiến sĩ Ánh, nhà nước cũng có thể cân nhắc áp dụng chính sách miễn giảm học phí hoặc cấp học bổng cho sinh viên theo học ngành điều dưỡng nhằm thu hút học sinh nộp hồ sơ.
