Khi tình nguyện viên Sergei Solovev đến thị trấn Tuapse của Nga bên bờ biển Đen, một mùi khó chịu bao trùm trong không khí và mọi thứ đều bị bao phủ bởi lớp muội đen kịt.
“Tôi thấy những toa tàu và cả động vật nữa bị phủ kín cặn từ những trận mưa đen. Mọi thứ đều cực kỳ độc hại”, anh nói với Al Jazeera hôm 30/4. “Mùi dầu nồng nặc bốc lên”.
Mưa đen là một hiện tượng thời tiết bất thường, khi những giọt nước mưa bị nhuộm đen bởi bồ hóng và tro bụi. Hiện tượng này từng xuất hiện ở Hiroshima, Nhật Bản, sau vụ nổ bom nguyên tử năm 1945, và gần đây hơn là tại thủ đô Tehran, Iran, cũng như tại Kuwait năm 1991 khi các mỏ dầu bị đốt cháy trong chiến tranh vùng Vịnh.
Hiện tượng này đang xảy ra ở một số khu vực của Nga.
Vài tuần qua, Tuapse đã hứng chịu ba đợt tập kích bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu tại đây, một trong những cơ sở lớn nhất Nga. Các cuộc tấn công như vậy không chỉ giáng đòn vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga, mà còn gây ra thảm họa sinh thái.
Đợt tấn công đầu tiên diễn ra vào ngày 16/4, làm bùng phát đám cháy kéo dài 2 ngày ở Tuapse. 4 ngày sau, hôm 20/4, nhà máy lọc dầu tiếp tục bị tập kích, tạo ra cột khói đen dày đặc bốc cao. Lần này, ngọn lửa cháy âm ỉ suốt 5 ngày. Khói từ đám cháy đã giải phóng các hóa chất độc hại và kết quả phân tích không khí quanh thị trấn sau đó cho thấy nồng độ benzen, xylen và bồ hóng cao gấp 3 lần mức an toàn.
Không có thêm dữ liệu nào được công bố sau đó, nhưng chính quyền khuyến cáo người dân nên ở trong nhà, đóng kín cửa sổ và phải đeo khẩu trang khi ra ngoài.
Mưa đen sau đó bắt đầu trút xuống. “Mưa nhuộm đen mọi phương tiện và cả các loài vật”, Elena Lugovenko, tình nguyện viên địa phương, cho biết. “Tất cả động vật đều bị dính dầu”.
Các tình nguyện viên đã thu gom những con vật bị nạn, trong đó chủ yếu là chó, mèo và chim, để tẩy sạch chất bẩn trước khi đưa chúng đến các trung tâm cứu hộ. Việc bị phủ dầu đặc biệt nguy hiểm đối với loài chim, khiến chúng rất khó, thậm chí không thể bay được. Dầu cũng có độc tính và chim có thể vô tình nuốt phải khi cố rỉa lông để làm sạch cơ thể.
Khi cuộc tấn công ngày 20/4 kết thúc, ít nhất 8 bể chứa tại nhà máy lọc dầu của thị trấn Tuapse đã bị phá hủy, dầu tràn rò rỉ ra sông Tuapse gần đó rồi theo dòng chảy đổ ra biển Đen và loang rộng dọc theo bờ biển.
Nhà chức trách đã điều động hơn 10 con tàu để dọn dẹp vết dầu loang trên biển và lắp đặt các phao quây tại những bãi tắm để ngăn chặn sự cố tràn dầu. Các đội cứu hộ và tình nguyện viên đang sử dụng máy xúc để làm sạch bãi biển. Số dầu thu gom được cho vào các thùng phuy và túi nilon.
“Đây thực sự là một thảm họa môi trường”, Solovev, người đã lái xe từ Sochi, cách Tuapse 116 km, để tham gia công tác cứu hộ, cho hay. “Dầu đã loang khắp đường bờ biển trong bán kính 20 km. Mọi thứ vẫn chưa được dọn dẹp xong và đều bị dầu bao phủ. Cần phải xúc bỏ toàn bộ lớp đất đá bị nhiễm dầu này, một lượng bùn đất khổng lồ bám vào các hốc đá ở những nơi hiểm trở mà máy móc thậm chí không thể tiếp cận”.
Dù là giải cứu động vật hay dọn dẹp bãi biển, công việc tình nguyện tại Tuapse đều tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Những giọt dầu li ti trong không khí sẽ gây hại nếu hít phải và người tham gia phải nhỏ thuốc mắt ngay khi cảm thấy bỏng rát.
“Cần luôn đeo khẩu trang và đồ bảo hộ hóa chất”, Solovev cảnh báo.
Nhưng ngay cả khi việc ngăn chặn ô nhiễm ven biển thành công, Ruslan Khvostov, chủ tịch đảng Lựa chọn Xanh, cảnh báo những hậu quả lâu dài đối với hệ sinh thái địa phương “có thể rất nghiêm trọng và kéo dài nhiều năm”.
“Các sản phẩm dầu lắng xuống trầm tích dưới đáy biển Đen, làm gián đoạn chuỗi thức ăn và tất cả mọi người đều sẽ phải gánh chịu hậu quả”, ông nói. “Vết dầu loang ngăn chặn oxy, gây ra tình trạng cá, động vật có vỏ và các loài sinh vật đáy biển chết hàng loạt. Phải mất từ 5 đến 10 năm hoặc lâu hơn để khôi phục đa dạng sinh học, tương tự vụ tràn dầu ở Kerch năm 2024. Độc tố tích tụ còn đe dọa chim và động vật có vú dưới biển như cá heo”.
Sau đợt tập kích gần đây nhất của Ukraine hôm 29/4, tình hình tại Tuapse trở nên tồi tệ đến mức thị trấn đã phải sơ tán.
Khi triển vọng hòa bình hay thậm chí là một lệnh ngừng bắn vẫn còn xa vời, Ukraine có thể sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga, vốn đang đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ do cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.
“Về mặt chiến thuật, các nhà máy lọc dầu là mục tiêu lý tưởng cho một chiến dịch tiêu hao bằng drone. Các nhà máy này có quy mô lớn, cố định và khó phòng thủ”, Witold Stupnicki, chuyên gia phân tích cấp cao về khu vực châu Âu và Trung Á tại Tổ chức Dữ liệu Sự kiện và Vị trí Xung đột Vũ trang (ACLED), nhận định.
“Các cuộc tấn công liên tục vào Tuapse, 3 lần trong chưa đầy 2 tuần, cho thấy Ukraine muốn thực hiện một chiến dịch dài hơi khiến Nga không thể phục hồi, tương tự chiến thuật nhắm vào các cảng Primorsk và Ust-Luga ở biển Baltic hồi tháng 3”, Stupnicki nói thêm. “Ukraine nhiều khả năng sẽ duy trì và có thể đẩy mạnh chiến dịch này, đặc biệt khi quy mô sản xuất drone trong nước đang tăng lên và các cuộc tấn công kiểu này làm suy yếu hệ thống phòng không Nga, qua đó mở đường cho những đòn tập kích sâu hơn vào lãnh thổ đối phương”.
Thảm họa Tuapse không phải sự cố đầu tiên trong khu vực. Tháng 12/2024, 2 tàu chở dầu của Nga đã bị chìm trong một cơn bão trên biển Đen, làm tràn hàng nghìn tấn dầu, dạt vào gần thị trấn nghỉ mát Anapa. Các đội cứu hộ cùng hàng chục nghìn tình nguyện viên đã được điều động để dọn dẹp một trong những thảm họa môi trường tồi tệ nhất lịch sử Nga.
Đây còn là phép thử về đoàn kết thống nhất nội bộ trong bối cảnh tình hình chính trị thế giới và quan hệ quốc tế hiện tại.
Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã làm thay đổi rất đáng kể chương trình nghị sự của hội nghị và của cả nhóm BRICS bởi Iran và UAE đều là thành viên. BRICS ở tình thế rất khó xử khi gần như không thể có được đồng thuận quan điểm nội bộ về Mỹ và Iran, về căng thẳng Iran - UAE. Đảm bảo an ninh năng lượng và hoạt động của chuỗi cung ứng toàn cầu về năng lượng được đặt ở vị trí ưu tiên cao trong chương trình nghị sự của BRICS nhưng nhóm lại không thể có được đồng thuận quan điểm giữa các thành viên. Tất cả những chủ đề nội dung nghị sự khác cũng bị vạ lây.
BRICS hiện bị thử thách ở đúng điểm mà tất cả các tổ chức liên minh hay liên kết, tập hợp giữa các quốc gia trên thế giới luôn phải trực diện, là đoàn kết thống nhất nội bộ, đồng thuận quan điểm và định hướng để có thể phối hợp hành động hiệu quả.
Với tình trạng nội bộ như thế thì BRICS không thể gây dựng vai trò và mở rộng phạm vi ảnh hưởng, liên kết thực chất và phát triển vững mạnh để có thể cạnh tranh với những khuôn khổ hay nhóm liên kết khác như G7 hay G20. Hội nghị cấp bộ trưởng ngoại giao này báo hiệu Ấn Độ không dễ để đạt được nhiệm kỳ chủ tịch luân phiên BRICS thành công.
"Những thành tố chủ lực trong thiết kế và truy dấu mục tiêu ám sát đều do các công ty công nghệ và trí tuệ nhân tạo của Mỹ phát triển. Để đáp trả hành động khủng bố của đối phương, mọi cơ sở của những công ty này sẽ bị xem là mục tiêu chính đáng", Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 31/3 cảnh báo.
Trong danh sách 17 công ty bị đe dọa có những cái tên lớn trong lĩnh vực công nghệ của Mỹ như Apple, Microsoft, Google, Meta, IBM, HP, Intel, Tesla, Boeing và tổ chức tài chính JP Morgan.
IRGC nhấn mạnh rằng lời đe dọa sẽ trở thành hiện thực nếu các cuộc tấn công nhằm vào lãnh đạo Iran tiếp diễn. Lực lượng này tuyên bố mọi công ty có liên quan chiến sự sẽ phải đối mặt với hành động đáp trả ở mức độ tương xứng. "Bắt đầu từ 20h ngày 1/4, các công ty này nên chờ đợi việc các cơ sở của họ bị phá hủy sau mỗi vụ ám sát tại Iran", IRGC cho biết.
Giới chức quân sự Iran cũng kêu gọi nhân viên các công ty Mỹ tại khu vực "lập tức rời bỏ nơi làm việc", đồng thời khuyến cáo người dân sống gần văn phòng của các doanh nghiệp này di chuyển đến nơi an toàn.
Tuyên bố được đưa ra không lâu sau khi IRGC xác nhận chuẩn tướng Jamshid Eshaghi, người đứng đầu bộ phận ngân sách và tài chính thuộc Bộ Tổng tham mưu lực lượng vũ trang Iran, đã thiệt mạng trong cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành.
Tướng Eshaghi bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt vào tháng 2/2025 vì liên quan một mạng lưới quốc tế vận chuyển dầu thô Iran. Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc Iran dùng với doanh thu từ hoạt động này để tài trợ các lực lượng vũ trang thân Tehran tại khu vực như Hamas, Houthi và Hezbollah.
Nhiều lãnh đạo quan trọng của Iran đã Israel và Mỹ hạ sát trong các đợt không kích, trong đó có cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và gần đây là cựu lãnh đạo bộ máy an ninh quốc gia Ali Larijani.
Bộ Ngoại giao Mỹ đã phát cảnh báo an ninh đối với công dân tại Arab Saudi, cho biết đang theo dõi các mối đe dọa nhằm vào những địa điểm người Mỹ thường lui tới, bao gồm khách sạn, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục. Nhân viên chính phủ Mỹ được yêu cầu trú ẩn tại chỗ, và công dân được khuyến cáo làm điều tương tự.
Một đánh giá của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo xung đột Iran có thể gây tác động kinh tế nghiêm trọng trên toàn Trung Đông, với GDP của các nước Arab trong khu vực có thể giảm tới 6%.
Báo cáo ước tính thiệt hại kinh tế khoảng 120-194 tỷ USD, do gián đoạn dòng chảy năng lượng, các tuyến thương mại và thị trường tài chính. Khoảng 4 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói khi giá năng lượng và lương thực tăng cao. Riêng Iran có thể đối mặt suy giảm kinh tế tới 10%, với hàng triệu người bị ảnh hưởng khi hạ tầng năng lượng và hoạt động thương mại bị gián đoạn.
Báo The Chosun Ilbo hôm nay 25.5 dẫn thông báo từ Hải quân Hàn Quốc cho biết tàu ngầm Dosan Ahn Chang-ho vào sáng 23.5 (giờ địa phương) đã đến quân cảng Esquimalt tại TP. Victoria (tỉnh bang British Columbia, Canada) để tham gia cuộc diễn tập hải quân với Canada.
Tàu hộ vệ Daejeon đóng vai trò hộ tống tàu ngầm Hàn Quốc vượt Thái Bình Dương.
Ngày 25.3, tàu ngầm Dosan Ahn Chang-ho trọng tải 3.000 tấn đã rời căn cứ hải quân Jinhae ở tỉnh Nam Gyeongsang và vượt qua quãng đường khoảng 14.000 km đi qua Guam và Hawaii của Mỹ trước khi đến bờ tây Canada.
Hải quân Hàn Quốc cho biết sứ mệnh trên chứng tỏ năng lực tác chiến tầm xa của tàu ngầm nội địa, cũng như điều kiện sinh hoạt được đảm bảo trên tàu.
Dosan Ahn Chang-ho là tàu ngầm diesel-điện và được trang bị hệ thống động lực không phụ thuộc không khí. Đây là công nghệ cho phép tàu hoạt động dưới nước trong thời gian dài mà không cần nổi lên để lấy oxy.
Sau thành công trên, Hàn Quốc đang chuẩn bị công bố lộ trình phát triển chương trình tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân, theo UPI.
Động thái này phản ánh nỗ lực của Seoul nhằm tăng cường cái mà giới chức gọi là năng lực răn đe chiến lược thông thường mạnh nhất mà một nước không sở hữu vũ khí hạt nhân có thể đạt được.
Và Hàn Quốc xem tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân là công cụ răn đe chiến lược trong bối cảnh CHDCND Triều Tiên tiếp tục phát triển năng lực hạt nhân và tên lửa, cũng như trước việc cạnh tranh hàng hải trong khu vực ngày càng gia tăng.
Giới chức quân sự cấp cao của chính quyền Seoul cho hay Bộ Quốc phòng Hàn Quốc và Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng đã hoàn tất những đánh giá kỹ thuật đối với chương trình tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và hiện phối hợp với các bộ ngành liên quan để xây dựng chiến lược ngoại giao và khung pháp lý cần thiết.
