Khi tình nguyện viên Sergei Solovev đến thị trấn Tuapse của Nga bên bờ biển Đen, một mùi khó chịu bao trùm trong không khí và mọi thứ đều bị bao phủ bởi lớp muội đen kịt.
“Tôi thấy những toa tàu và cả động vật nữa bị phủ kín cặn từ những trận mưa đen. Mọi thứ đều cực kỳ độc hại”, anh nói với Al Jazeera hôm 30/4. “Mùi dầu nồng nặc bốc lên”.
Mưa đen là một hiện tượng thời tiết bất thường, khi những giọt nước mưa bị nhuộm đen bởi bồ hóng và tro bụi. Hiện tượng này từng xuất hiện ở Hiroshima, Nhật Bản, sau vụ nổ bom nguyên tử năm 1945, và gần đây hơn là tại thủ đô Tehran, Iran, cũng như tại Kuwait năm 1991 khi các mỏ dầu bị đốt cháy trong chiến tranh vùng Vịnh.
Hiện tượng này đang xảy ra ở một số khu vực của Nga.
Vài tuần qua, Tuapse đã hứng chịu ba đợt tập kích bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu tại đây, một trong những cơ sở lớn nhất Nga. Các cuộc tấn công như vậy không chỉ giáng đòn vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga, mà còn gây ra thảm họa sinh thái.
Đợt tấn công đầu tiên diễn ra vào ngày 16/4, làm bùng phát đám cháy kéo dài 2 ngày ở Tuapse. 4 ngày sau, hôm 20/4, nhà máy lọc dầu tiếp tục bị tập kích, tạo ra cột khói đen dày đặc bốc cao. Lần này, ngọn lửa cháy âm ỉ suốt 5 ngày. Khói từ đám cháy đã giải phóng các hóa chất độc hại và kết quả phân tích không khí quanh thị trấn sau đó cho thấy nồng độ benzen, xylen và bồ hóng cao gấp 3 lần mức an toàn.
Không có thêm dữ liệu nào được công bố sau đó, nhưng chính quyền khuyến cáo người dân nên ở trong nhà, đóng kín cửa sổ và phải đeo khẩu trang khi ra ngoài.
Mưa đen sau đó bắt đầu trút xuống. “Mưa nhuộm đen mọi phương tiện và cả các loài vật”, Elena Lugovenko, tình nguyện viên địa phương, cho biết. “Tất cả động vật đều bị dính dầu”.
Các tình nguyện viên đã thu gom những con vật bị nạn, trong đó chủ yếu là chó, mèo và chim, để tẩy sạch chất bẩn trước khi đưa chúng đến các trung tâm cứu hộ. Việc bị phủ dầu đặc biệt nguy hiểm đối với loài chim, khiến chúng rất khó, thậm chí không thể bay được. Dầu cũng có độc tính và chim có thể vô tình nuốt phải khi cố rỉa lông để làm sạch cơ thể.
Khi cuộc tấn công ngày 20/4 kết thúc, ít nhất 8 bể chứa tại nhà máy lọc dầu của thị trấn Tuapse đã bị phá hủy, dầu tràn rò rỉ ra sông Tuapse gần đó rồi theo dòng chảy đổ ra biển Đen và loang rộng dọc theo bờ biển.
Nhà chức trách đã điều động hơn 10 con tàu để dọn dẹp vết dầu loang trên biển và lắp đặt các phao quây tại những bãi tắm để ngăn chặn sự cố tràn dầu. Các đội cứu hộ và tình nguyện viên đang sử dụng máy xúc để làm sạch bãi biển. Số dầu thu gom được cho vào các thùng phuy và túi nilon.
“Đây thực sự là một thảm họa môi trường”, Solovev, người đã lái xe từ Sochi, cách Tuapse 116 km, để tham gia công tác cứu hộ, cho hay. “Dầu đã loang khắp đường bờ biển trong bán kính 20 km. Mọi thứ vẫn chưa được dọn dẹp xong và đều bị dầu bao phủ. Cần phải xúc bỏ toàn bộ lớp đất đá bị nhiễm dầu này, một lượng bùn đất khổng lồ bám vào các hốc đá ở những nơi hiểm trở mà máy móc thậm chí không thể tiếp cận”.
Dù là giải cứu động vật hay dọn dẹp bãi biển, công việc tình nguyện tại Tuapse đều tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Những giọt dầu li ti trong không khí sẽ gây hại nếu hít phải và người tham gia phải nhỏ thuốc mắt ngay khi cảm thấy bỏng rát.
“Cần luôn đeo khẩu trang và đồ bảo hộ hóa chất”, Solovev cảnh báo.
Nhưng ngay cả khi việc ngăn chặn ô nhiễm ven biển thành công, Ruslan Khvostov, chủ tịch đảng Lựa chọn Xanh, cảnh báo những hậu quả lâu dài đối với hệ sinh thái địa phương “có thể rất nghiêm trọng và kéo dài nhiều năm”.
“Các sản phẩm dầu lắng xuống trầm tích dưới đáy biển Đen, làm gián đoạn chuỗi thức ăn và tất cả mọi người đều sẽ phải gánh chịu hậu quả”, ông nói. “Vết dầu loang ngăn chặn oxy, gây ra tình trạng cá, động vật có vỏ và các loài sinh vật đáy biển chết hàng loạt. Phải mất từ 5 đến 10 năm hoặc lâu hơn để khôi phục đa dạng sinh học, tương tự vụ tràn dầu ở Kerch năm 2024. Độc tố tích tụ còn đe dọa chim và động vật có vú dưới biển như cá heo”.
Sau đợt tập kích gần đây nhất của Ukraine hôm 29/4, tình hình tại Tuapse trở nên tồi tệ đến mức thị trấn đã phải sơ tán.
Khi triển vọng hòa bình hay thậm chí là một lệnh ngừng bắn vẫn còn xa vời, Ukraine có thể sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga, vốn đang đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ do cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.
“Về mặt chiến thuật, các nhà máy lọc dầu là mục tiêu lý tưởng cho một chiến dịch tiêu hao bằng drone. Các nhà máy này có quy mô lớn, cố định và khó phòng thủ”, Witold Stupnicki, chuyên gia phân tích cấp cao về khu vực châu Âu và Trung Á tại Tổ chức Dữ liệu Sự kiện và Vị trí Xung đột Vũ trang (ACLED), nhận định.
“Các cuộc tấn công liên tục vào Tuapse, 3 lần trong chưa đầy 2 tuần, cho thấy Ukraine muốn thực hiện một chiến dịch dài hơi khiến Nga không thể phục hồi, tương tự chiến thuật nhắm vào các cảng Primorsk và Ust-Luga ở biển Baltic hồi tháng 3”, Stupnicki nói thêm. “Ukraine nhiều khả năng sẽ duy trì và có thể đẩy mạnh chiến dịch này, đặc biệt khi quy mô sản xuất drone trong nước đang tăng lên và các cuộc tấn công kiểu này làm suy yếu hệ thống phòng không Nga, qua đó mở đường cho những đòn tập kích sâu hơn vào lãnh thổ đối phương”.
Thảm họa Tuapse không phải sự cố đầu tiên trong khu vực. Tháng 12/2024, 2 tàu chở dầu của Nga đã bị chìm trong một cơn bão trên biển Đen, làm tràn hàng nghìn tấn dầu, dạt vào gần thị trấn nghỉ mát Anapa. Các đội cứu hộ cùng hàng chục nghìn tình nguyện viên đã được điều động để dọn dẹp một trong những thảm họa môi trường tồi tệ nhất lịch sử Nga.
Theo Hãng tin AFP, ngày 22-5, Đài CBS News và trang Axios đồng loạt đưa tin Mỹ đang cân nhắc tiến hành các đợt không kích mới nhằm vào Iran.
Thông tin này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ không tới dự đám cưới của con trai vào cuối tuần này. Lý do được ông đưa ra là do "tình huống liên quan đến công việc Chính phủ" và "tình yêu" ông dành cho nước Mỹ.
Ông Trump nói "điều quan trọng là tôi phải ở lại Washington D.C, tại Nhà Trắng trong giai đoạn quan trọng này".
Nhà Trắng cũng thông báo kế hoạch cuối tuần của ông Trump thay đổi, theo đó nhà lãnh đạo Mỹ sẽ ở lại Washington D.C, thay vì đến khu nghỉ dưỡng golf ở New Jersey.
CBS News dẫn lời các nguồn tin nắm rõ kế hoạch cho biết Mỹ cân nhắc vòng tấn công mới vào Iran. Song tính đến chiều 22-5, vẫn chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra.
Đài này còn cho biết một số thành viên của quân đội và cộng đồng tình báo Mỹ đã hủy kế hoạch nghỉ lễ Memorial Day, để chuẩn bị cho khả năng xảy ra các cuộc không kích, theo nhiều nguồn tin.
Các quan chức quốc phòng và tình báo cũng bắt đầu cập nhật danh sách triệu tập đối với các căn cứ Mỹ ở nước ngoài, trong bối cảnh từng đợt binh sĩ đồn trú tại Trung Đông được luân chuyển khỏi khu vực. Đây là một phần trong nỗ lực giảm hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông, do lo ngại Iran có thể trả đũa.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang diễn ra. Pakistan - quốc gia trung gian hòa giải - đã cử tư lệnh quân đội tới Tehran để thúc đẩy thỏa thuận.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói với CBS News rằng "Tổng thống đã nói rất rõ về hậu quả nếu Iran không đạt được một thỏa thuận".
Theo một nguồn tin của CBS News, Mỹ đã chuyển cho Iran một đề xuất mới về thỏa thuận chấm dứt xung đột vào hôm 20-5.
Washington cảnh báo đây là "đề nghị cuối cùng" và nếu Iran từ chối, tấn công quân sự sẽ tái diễn. Tehran được cho là đang xem xét đề xuất này.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio - người đang có chuyến thăm đến Ấn Độ - cho biết Mỹ dự kiến sẽ nhận được phản hồi từ Iran thông qua Pakistan.
Phát biểu hôm 22-5, ông Trump tuyên bố "Iran rất muốn đạt được một thỏa thuận" và "chúng ta sẽ chờ xem điều gì sẽ xảy ra".
Trong khi đó Axios trích dẫn hai nguồn tin giấu tên cho biết ông Trump "ngày càng thất vọng về các cuộc đàm phán với Iran trong những ngày qua". Lập trường của ông chủ Nhà Trắng được cho là đã chuyển từ ủng hộ giải pháp ngoại giao sang ra lệnh tấn công trong suốt tuần qua.
Trước đó vào hôm 20-5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công tiếp theo nào từ Mỹ hoặc Israel nhằm vào nước này sẽ khiến xung đột lan ra ngoài Trung Đông.
Cuộc hội đàm hôm 28-5 giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul tập trung vào việc thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, bao gồm hợp tác về an ninh, kinh tế và thương mại, đặc biệt là gắn kết hai nền kinh tế thông qua chiến lược "Ba kết nối", cũng như hợp tác về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và thúc đẩy quan hệ giao lưu nhân dân.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam cũng hội kiến Nhà vua và Hoàng hậu Thái Lan, gặp Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan, đồng thời chủ trì lễ khai mạc Diễn đàn doanh nghiệp Thái Lan - Việt Nam.
Người dân Thái Lan nhiệt liệt chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao tới thăm Thái Lan. Chúng tôi vui mừng khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam cùng đoàn đã nhân dịp này đến thăm tỉnh Udon Thani - nơi có một trong ba khu di tích tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thái Lan.
Udon Thani cũng là nơi sinh sống của cộng đồng đông đảo người Thái gốc Việt. Chuyến thăm lịch sử này phản ánh sự tin cậy, tôn trọng lẫn nhau cùng mối quan hệ gần gũi, thân tình giữa Thái Lan và Việt Nam.
Mối quan hệ lâu đời giữa Thái Lan và Việt Nam ngày càng được vun đắp sâu sắc và mở rộng theo thời gian. Hiện nay hai nước là Đối tác chiến lược toàn diện - mức độ gắn kết cao nhất mà hai bên từng đạt được.
Chúng ta có sự tin cậy và tôn trọng lẫn nhau. Các chuyến thăm cấp cao diễn ra thường xuyên, tạo nên những cuộc tham vấn và đối thoại cấp cao đều đặn, đồng thời thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và giao lưu nhân dân.
Về kinh tế, Thái Lan hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ 8 tại Việt Nam xét về vốn đầu tư lũy kế, và các doanh nghiệp Thái Lan tiếp tục xem Việt Nam là điểm đến chiến lược để mở rộng hoạt động trong khu vực.
Trong bối cảnh Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi kinh tế mạnh mẽ, được dẫn dắt bởi những cải cách mới và việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập toàn cầu, các doanh nghiệp Thái Lan có vị thế thuận lợi để vừa đóng góp vừa hưởng lợi từ bối cảnh đang chuyển động này.
Thái Lan và Việt Nam đã trở thành những đối tác quan trọng. Thương mại song phương tăng trưởng ổn định, đạt hơn 22 tỉ USD trong năm ngoái và cả hai bên cam kết đạt mục tiêu 25 tỉ USD trong tương lai gần.
Trên cương vị Đại sứ Thái Lan, tôi vinh dự và tự hào được góp phần vào chuyến thăm mang tính lịch sử và đáng nhớ này, một chuyến thăm thể hiện tình hữu nghị nồng ấm và thân thiết lâu đời giữa Chính phủ và nhân dân hai nước Thái Lan - Việt Nam. Mối quan hệ sẽ tiếp tục đơm hoa kết trái từ trái tim đến trái tim.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 27/5-1/6 thăm chính thức Thái Lan, thăm cấp nhà nước tới Singapore, phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La và thăm cấp nhà nước tới Philippines. Đây là chuyến thăm đầu tiên tới các nước ASEAN của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trên cương vị mới.
"Chuyến thăm đã truyền tải thông điệp phát triển của Việt Nam tới các đối tác quan trọng trong khu vực, thể hiện rõ tư duy, nhu cầu, định hướng phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới", Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung ngày 1/6 cho biết, theo Bộ Ngoại giao.
Việt Nam tiếp tục khẳng định chủ trương luôn coi trọng quan hệ với các nước láng giềng và ASEAN, thể hiện vai trò chủ động và có trách nhiệm trong việc cùng ASEAN củng cố đoàn kết, tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN, duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.
"Thông điệp về hòa bình đã được truyền tải trong phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Đối thoại Shangri-La", Bộ trưởng Lê Hoài Trung nói.
Đối thoại Shangri-La là diễn đàn an ninh, quốc phòng quốc tế có uy tín, ảnh hưởng hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương với sự tham dự của khoảng 500 đại biểu từ hơn 40 quốc gia.
Phát biểu dẫn đề về hòa bình, an ninh quốc tế và khu vực của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại sự kiện là điểm nhấn, thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước về tình hình thế giới hiện nay, những thách thức đặt ra và những kiến nghị, đề xuất quan trọng, theo ông Trung.
"Phát biểu được dư luận trong, ngoài khu vực quan tâm và phản hồi tích cực, thể hiện vai trò của Việt Nam với tư cách một thành viên trách nhiệm, tiếng nói uy tín trong các vấn đề hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực và toàn cầu".
Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước còn giúp củng cố tin cậy chính trị giữa Việt Nam và ba nước Đông Nam Á. Việt Nam thúc đẩy hợp tác thực chất trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Thái Lan, nâng tầm hợp tác chiến lược với Singapore thông qua cơ chế Đối thoại chiến lược giữa hai đảng cầm quyền, nâng quan hệ với Philippines lên Đối tác Chiến lược Tăng cường.
Một kết quả đáng chú ý nữa là các ban, bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp Việt Nam đã tăng cường kết nối với đối tác ở ba nước Đông Nam Á.
Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Thái Lan có sự tham dự của Thủ tướng Thái Lan và gần 700 doanh nghiệp hai nước, trong đó có 550 doanh nghiệp Thái Lan. Diễn đàn Kết nối Công nghệ TechConnect tại Singapore có sự tham gia của 500 đại diện nhà nước, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu hai nước.
Việt Nam đã ký 20 văn kiện hợp tác, kinh doanh trên nhiều lĩnh vực ở Thái Lan, 31 văn kiện ở Singapore và gần 20 văn kiện ở Philippines, cho thấy tiềm năng hợp tác giữa các bên.
Các bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển dịch năng lượng và phát triển chính phủ điện tử.
"Chuyến thăm đã thành công tốt đẹp, đạt được nhiều kết quả quan trọng", theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung. "Chuyến thăm cũng là minh chứng rõ nét về việc nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế, đóng góp chủ động, tích cực vào giải quyết các vấn đề chung của quốc tế".
Chuyến thăm còn khẳng định sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ với Thái Lan, Singapore, Philippines cũng như với các nước ASEAN nói chung. Không chỉ nâng tầm quan hệ của Việt Nam với ba nước ASEAN, chuyến thăm còn tạo thêm những nền tảng quan trọng, đề ra những định hướng để thúc đẩy quan hệ sâu rộng, thực chất với các nước bạn trong thời gian tới.
"Với các kết quả, thỏa thuận đạt được, chuyến thăm mở ra những cơ hội lớn để tranh thủ hợp tác, kinh nghiệm, nguồn lực quốc tế, đặc biệt là của Thái Lan, Singapore, Philippines để tạo thêm điều kiện cho việc đạt các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và 2045, triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đến 2030", Bộ trưởng Ngoại giao cho hay.
