Ngày 1-4, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết đã điều trị thành công cho một bệnh nhân bị đột quỵ ở giờ thứ 34. Đây là một trong những trường hợp hiếm gặp được cứu sống thành công.
Cụ thể, bệnh nhân là V.V.H. (50 tuổi, Vĩnh Long) có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu và từng xuất hiện các cơn tê tay, nói khó thoáng qua nhưng không đi khám.
Hơn một ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân đột ngột đớ miệng, yếu nửa người phải, không nói được, gia đình nghĩ tình trạng sẽ tự cải thiện nên đưa đến bệnh viện muộn, khi đã sang ngày thứ hai.
Tại bệnh viện khám ghi nhận, người bệnh mất ngôn ngữ toàn bộ, liệt dây thần kinh VII trung ương bên phải, yếu nửa người bên phải 3/5. Kết quả MRI sọ não cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu trái do tắc đoạn M1 của động mạch não giữa.
Thông thường, sau 24 giờ kể từ khi khởi phát đột quỵ, hầu hết mô não bị thiếu máu đã hoại tử hoàn toàn. Tuy nhiên để xác định chính xác thể tích vùng não bị tổn thương, bác sĩ đã chỉ định chụp CT trên hệ thống Somatom Force VB30.
Bác sĩ Phan Ngọc Thảo – khoa nội thần kinh – đột quỵ Bệnh viện Gia An 115 – cho hay sau khi chụp CT đánh giá đúng phần não bị tổn thương, bệnh nhân được can thiệp lấy huyết khối cơ học.
Dưới hệ thống DSA, các mảnh huyết khối được lấy ra, tái thông hoàn toàn mạch máu. Dòng máu lập tức được khôi phục, tái nuôi dưỡng mô não.
Sau thủ thuật, bệnh nhân tiếp tục được điều trị nội khoa và phục hồi chức năng; tình trạng yếu tay chân và rối loạn ngôn ngữ cải thiện dần, điểm NIHSS (thang điểm đánh giá mức độ đột quỵ) khi xuất viện chỉ còn 1-2 điểm (ngôn ngữ).
Theo bác sĩ Thảo, cấp cứu đột quỵ nhồi máu não đạt hiệu quả cao nhất trong “thời gian vàng” dưới 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Cửa sổ điều trị có thể mở rộng 6 – 24 giờ với can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học.
Sau mốc này, đa số bệnh nhân đã mất hoàn toàn vùng não có khả năng phục hồi, điều trị thường chỉ còn phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát. Vì vậy việc tái thông mạch thành công ở giờ thứ 34 như trường hợp ông H. này là ít gặp.
Bác sĩ Thảo chia sẻ thêm “thời gian vàng” để điều trị nhồi máu não là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Trong thời gian này, thuốc tiêu sợi huyết có thể được sử dụng để làm tan cục máu đông, khôi phục lưu lượng máu đến vùng não bị ảnh hưởng. Hiệu quả điều trị cao nhất đạt được trong 1 giờ đầu tiên do khả năng cứu được nhiều tế bào thần kinh nhất.
Lấy huyết khối cơ học có thể mở rộng cửa sổ điều trị lên đến 6 – 24 giờ ở những bệnh nhân được chọn lọc, dựa vào hình ảnh học như CT hoặc MRI để đánh giá vùng tranh tối tranh sáng. Sau 24 giờ, chỉ định can thiệp cực kỳ hạn chế và đòi hỏi bằng chứng rõ ràng từ các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tiên tiến.
Bác sĩ Thảo khuyến cáo, mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh mất đi vĩnh viễn. Do đó ngay khi người bệnh xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đưa bệnh nhân cấp cứu ở bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.
Đột quỵ có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), ngưng thở khi ngủ, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, béo phì, lối sống ít vận động, bệnh tim mạch và tiền sử cơn thiếu máu não thoáng qua.
Việc chủ động tầm soát, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ là chìa khóa để giảm thiểu thương tổn não và nâng cao khả năng hồi phục.
Trước khi nhập viện 5 ngày, trẻ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm như sốt, nôn nhiều, đau đầu, sợ nước, sợ gió. Tình trạng nhanh chóng diễn biến nặng với biểu hiện kích động, nói nhảm.
Sau khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ được theo dõi và làm các xét nghiệm chẩn đoán bệnh, kết quả phát hiện dương tính với vi rút dại trong nước bọt và sinh thiết da gáy. Dù được điều trị tích cực nhưng bệnh không cải thiện, trẻ rơi vào hôn mê, nguy cơ tử vong cao.
Theo Bệnh viện Nhi trung ương, hơn 1 tháng qua, bệnh viện đã tiếp nhận 58 trẻ đến tiêm phòng dại, trong đó có nhiều trẻ phải cấp cứu trong tình trạng đa chấn thương toàn thân do bị chó cắn.
Điển hình là bé M.Đ. (4 tuổi, Ninh Bình) đến viện sau khi bị chó nhà hàng xóm cắn vào vùng đầu, mặt. Trẻ có các vết thương rộng và chảy máu nhiều ở vùng trán, đầu, quanh mắt và mi mắt hai bên. Các vết thương đều lóc da, bờ nham nhở, giập nát. Đặc biệt là vết thương xuyên thấu nhãn cầu gây xuất huyết tiền phòng dày đặc, rách da mi mắt, giập nát cơ vùng góc mắt trong.
Các bác sĩ đã khẩn trương làm sạch, cắt lọc tổ chức giập nát, khâu phục hồi vết thương vùng trán theo lớp giải phẫu và xử trí mi mắt. Sau đó trẻ tiếp tục được tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại, đồng thời chuyển Bệnh viện Mắt Trung ương để điều trị chuyên sâu tổn thương mắt.
Các bác sĩ cảnh báo tai nạn do chó cắn có thể xảy ra ngay với chính vật nuôi trong gia đình hoặc hàng xóm.
Nhiều phụ huynh vẫn chủ quan khi nghĩ chó nuôi lâu năm là an toàn, trong khi chỉ một hành động vô tình của trẻ như kéo tai hoặc chạm vào con vật lúc đang ăn hoặc đang ngủ cũng có thể khiến chó phản ứng.
Với trẻ nhỏ, vết cắn thường vào vùng đầu, mặt, cổ vì ngang tầm với con vật. Ngoài tổn thương thể chất, trẻ còn có thể bị các ảnh hưởng về tâm lý, sợ động vật, quấy khóc, mất ngủ sau chấn thương.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không để trẻ nhỏ chơi một mình với chó, mèo dù là vật nuôi quen thuộc. Cần dạy trẻ cách tiếp xúc an toàn, không trêu chọc, không lại gần khi con vật đang ăn, ngủ hoặc kích động.
Bên cạnh việc dùng thuốc, một số thói quen sinh hoạt cũng có thể giúp kiểm soát huyết áp cao dễ dàng hơn.
Bác sĩ Gagandeep Singh, người sáng lập Phòng khám Redial (Ấn Độ), đã chia sẻ "công thức 3 - 3 - 3" giúp bạn kiểm soát huyết áp dễ dàng hơn, theo tờ Hindustan Times.
Theo bác sĩ Gagandeep Singh, tăng huyết áp không chỉ liên quan đến việc ăn nhiều muối mà còn có thể bắt nguồn từ tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Khi tế bào phản ứng kém với insulin, cơ thể dễ giữ natri và nước, thành mạch trở nên kém đàn hồi, trong khi hệ thần kinh giao cảm vẫn hoạt động quá mức. Vì vậy, chỉ giảm muối thôi có thể chưa đủ nếu các rối loạn chuyển hóa nền chưa được kiểm soát.
Bác sĩ đã chia sẻ hướng dẫn ngắn gọn bao gồm:
Chế độ ăn uống: 3 thói quen ăn uống
Giảm lượng carbohydrate: Bánh mì trắng, bánh quy, đồ ăn vặt mặn, đồ ngọt, đồ uống có đường, ngũ cốc đóng gói làm tăng đột biến insulin - vốn là một trong những nguyên nhân chính gây tăng huyết áp. Thay đổi này giúp cải thiện huyết áp hiệu quả hơn bất kỳ thói quen lối sống nào khác.
Ăn protein trong mỗi bữa ăn: Bổ sung từ 25 - 30 gram đạm từ trứng, phô mai, thịt gà hoặc cá để giảm cảm giác thèm ăn tinh bột tinh chế và hỗ trợ khối lượng cơ bắp, giúp tăng độ nhạy insulin.
Đừng sợ chất béo lành mạnh: Quả bơ, dầu ô liu không làm tăng huyết áp. Vấn đề chuyển hóa là do tinh bột tinh chế gây ra, chứ không phải do chất béo lành mạnh.
Thói quen: 3 thói quen hằng ngày
Đi bộ kết hợp tập luyện sức mạnh khoảng 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài 30 - 40 phút, mang lại lợi ích cho mạch máu tốt hơn so với chỉ đi bộ đơn thuần. Các bài tập sức mạnh giúp cơ bắp sử dụng đường trong máu hiệu quả hơn, từ đó cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Giảm thời gian ngồi: Hãy đứng lên và vận động trong 2 - 3 phút mỗi giờ vì tập thể dục không đủ để bù đắp tác hại của việc ngồi liên tục 8 tiếng.
Tập thở chậm, 5 - 10 phút mỗi ngày: Hít thở chậm, với tốc độ khoảng 10 giây một hơi, hít vào bằng mũi, thở ra chậm giúp hạ huyết áp tâm thu.
Kiểm tra hàng tuần: 3 điều cần kiểm tra
Đo huyết áp tại nhà, ít nhất 2 lần 1 tuần: Cùng một cánh tay, cùng một thời điểm, sau khi ngồi yên lặng trong 5 phút.
Đo vòng eo: Giữ vòng eo ít hơn một nửa chiều cao vì tỷ lệ vòng eo trên chiều cao là yếu tố tốt nhất để dự báo nguy cơ mắc bệnh.
Theo dõi giấc ngủ: Tối thiểu 7 tiếng vì thiếu ngủ làm tăng mức hoóc môn căng thẳng cortisol, gây kháng insulin và đẩy huyết áp lên cao.
Bác sĩ Gagandeep Singh lưu ý: Tuy công thức 3 - 3 - 3 không thể thay thế hoàn toàn thuốc đối với những bệnh nhân cần dùng thuốc, nhưng là cách rõ ràng, dễ thực hiện để kiểm soát huyết áp, theo Hindustan Times.
EV71 là chủng tay chân miệng có nguy cơ gây bệnh nặng cao gấp 3-5 lần so với các tác nhân khác và đang chiếm ưu thế trong các ca bệnh diễn tiến nặng tại TP HCM. Thống kê những tháng đầu năm cho thấy ca mắc trên địa bàn đã tăng hơn gấp đôi, đặc biệt ca nặng tăng vọt gấp 5 lần so với cùng kỳ năm trước, 4 trẻ tử vong. Giám sát dịch tễ ghi nhận EV71 tập trung chủ yếu ở trẻ dưới 3 tuổi, đồng thời xuất hiện biến thể mới so với đợt dịch năm 2023 làm tăng nguy cơ tái nhiễm.
Ths.BS Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết nguyên nhân chính gây ra bệnh tay chân miệng là do các virus thuộc họ đường ruột, điển hình là hai nhóm tác nhân Coxsackie A16 và Enterovirus 71 (EV71). Trong khi chủng Coxsackie A16 thường gây bệnh nhẹ thì EV71 lại rất nguy hiểm.
Thực tế lâm sàng cho thấy triệu chứng ban đầu của trẻ nhiễm chủng EV71 thường rất kín đáo. Trẻ vẫn có biểu hiện sốt, nổi ban hay loét miệng nhưng số lượng không nhiều và không điển hình, dễ khiến phụ huynh chủ quan. Trong khi đó, EV71 có độc lực cao và lây lan rất nhanh, chúng tấn công trực tiếp vào vùng thân não - nơi có trung khu điều khiển hô hấp và tim mạch - nên có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng.
Bác sĩ Dương nhấn mạnh, từ lúc trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ đã có thể dẫn đến các biến chứng nặng về thần kinh, tim mạch và tuần hoàn. Đây là lý do khiến chúng ta không thể phân biệt được bằng mắt thường là trẻ mắc chủng Coxsackie A16 bình thường hay chủng EV71 nguy hiểm.
Tại bệnh viện, tỷ lệ bệnh nhân tay chân miệng nhập viện hiện đã tăng khoảng 20-30% so với những tháng trước đó. Trong số các ca nhập viện điều trị nội trú, có tới 16% đến 17% là các ca bệnh nặng từ độ 2B trở lên. Đây là nhóm bệnh nhân bắt buộc phải có chỉ định truyền thuốc đặc hiệu, được theo dõi sinh hiệu liên tục để giành giật lại sự sống.
Vì diễn tiến của bệnh tay chân miệng do EV71 nhanh và khó lường, bác sĩ Dương lưu ý giải pháp then chốt là theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển độ. Đặc biệt tại môi trường nhà trẻ, để phát hiện bệnh sớm, giáo viên và phụ huynh cần thường xuyên kiểm tra các biểu hiện bất thường của trẻ dù là nhỏ nhất.
Đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như trẻ sốt nhẹ nhưng kéo dài, hoặc sốt cao khó hạ, có biểu hiện mệt mỏi, thiếu sức sống; trẻ quấy khóc, từ chối ăn uống và chảy nhiều nước dãi do các vết loét sâu trong miệng gây đau rát. Lưu ý khi giật mình chới với là dấu hiệu điển hình của biến chứng thần kinh, thường xuất hiện lúc trẻ đang thiu thiu ngủ; trẻ run chi, đi đứng loạng choạng, ngồi không vững.
