Ngày 5-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi Iran “làm điều khôn ngoan” và đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, đồng thời nói rằng ngay cả khi thỏa thuận ngừng bắn đang lung lay, ông không muốn giết thêm người Iran nào, theo Hãng tin AFP.
“Họ nên làm điều khôn ngoan, bởi chúng tôi không muốn đi vào đó và giết người. Thực sự là không” – ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng khi được hỏi về Iran.
Ông Trump không nói rõ hành động nào của Iran sẽ bị coi là chính thức vi phạm thỏa thuận ngừng bắn kéo dài gần một tháng qua. Trong những ngày qua, Iran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào lực lượng Mỹ và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
“Rồi các vị sẽ biết thôi! Họ biết phải làm gì. Quan trọng hơn, họ biết không nên làm gì” – ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cáo buộc Iran “giở trò” với thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây là thỏa thuận mà ông Trump cho rằng phải bảo đảm Tehran không thể phát triển vũ khí hạt nhân.
“Điều tôi không thích ở Iran là họ nói chuyện với tôi rất tôn trọng, nhưng rồi lại lên truyền hình và nói ‘Chúng tôi chưa từng nói chuyện với Tổng thống Mỹ'” – ông Trump tiết lộ.
“Vì vậy họ giở trò, nhưng tôi nói thẳng thế này: họ muốn đạt được thỏa thuận, và ai mà không muốn chứ? Khi quân đội của họ hoàn toàn suy yếu, chúng tôi có thể làm bất cứ điều gì với họ” – Tổng thống Mỹ bình luận.
Theo Hãng tin AFP, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov vào ngày 5-5, trong bối cảnh các cuộc tấn công của Nga xảy ra tại nhiều thành phố trên khắp Ukraine.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott tường thuật trong cuộc điện đàm diễn ra theo yêu cầu của ông Lavrov, hai nhà ngoại giao hàng đầu “đã thảo luận về quan hệ Mỹ – Nga, cuộc chiến giữa Nga – Ukraine, và Iran”, song không cung cấp chi tiết.
Hôm 5-5, quân đội Nga đã tiến hành các cuộc tấn công khiến 21 người thiệt mạng ở Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chỉ trích Nga vì tiến hành các cuộc tấn công chết chóc trong lúc tìm kiếm thỏa thuận ngừng bắn để tổ chức duyệt binh mừng Ngày chiến thắng 9-5.
Trong diễn biến khác, các quan chức Nga cho biết một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào bán đảo Crimea đã khiến ít nhất 5 thường dân thiệt mạng.
Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, ngày 5-5, Thủ tướng Canada Mark Carney thông báo Quốc vương Charles III đã phê chuẩn việc bổ nhiệm bà Louise Arbour, cựu thẩm phán Tòa án tối cao Canada, làm Toàn quyền thứ 31 của Canada, kế nhiệm bà Mary Simon – người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 7 tới.
Bà Arbour, 79 tuổi, sinh tại Montreal, Quebec, là một trong những nhân vật pháp lý và nhân quyền quốc tế nổi bật nhất của Canada. Bà từng giảng dạy tại Trường Luật Osgoode Hall trước khi lần lượt được bổ nhiệm làm thẩm phán tại Ontario, Tòa phúc thẩm Ontario và Tòa án tối cao Canada.
Sau khi rời Tòa án tối cao Canada năm 2004, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách quốc tế, bao gồm Cao ủy Liên hợp quốc về nhân quyền và Đại diện đặc biệt của Tổng thư ký Liên hợp quốc về di cư quốc tế.
Trong phát biểu nhận nhiệm vụ, bà Arbour khẳng định Canada là quốc gia được định hình bởi sự đa dạng về con người, quan điểm và trải nghiệm, đồng thời cam kết phụng sự với “danh dự, sự tận tụy và chính trực”.
Toàn quyền là đại diện của Nhà Vua Anh tại Canada, giữ vai trò phần lớn mang tính nghi lễ nhưng có các nhiệm vụ hiến định quan trọng như tuyên thệ nhậm chức cho thủ tướng và nội các, đọc diễn văn từ Ngai vàng khai mạc Hạ viện, phê chuẩn luật, triệu tập hoặc giải tán Quốc hội, và giữ vai trò Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Canada.
Theo phóng viên TTXVN tại London, một bác sĩ người Anh có sức khỏe diễn tiến xấu dự kiến sẽ được đưa khỏi con tàu du lịch MV Hondius, treo cờ Hà Lan – đang là tâm điểm chú ý khi ghi nhận các ca nhiễm virus Hanta, trong đó có 3 người tử vong.
Hiện có hơn 20 người Anh bị mắc kẹt trên con tàu. Tàu đang thả neo ngoài khơi cảng Praia, thủ đô của Cape Verde từ ngày 3- 5, sau khi nhà chức trách từ chối cho phép hành khách lên bờ, sau khi có 3 người tử vong, gồm một cặp vợ chồng người Hà Lan và 1 công dân Đức.
Nhà chức trách Hà Lan đang chỉ đạo chiến dịch sơ tán vị bác sĩ người Anh làm việc trên tàu, cùng một đồng nghiệp cũng đang bị bệnh, bằng máy bay chuyên dụng. Theo hành khách Ann Lane, người đến từ Nam Dublin, vị bác sĩ người Anh này còn khá trẻ, đã tận tụy chăm sóc bệnh nhân suốt ngày đêm trước khi đổ bệnh, có lẽ từ cuối tuần trước.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ngày 5-5, các nhân viên y tế mặc bộ đồ bảo hộ đã lên tàu. Hiện có 2 ca nghi nhiễm virus nguy hiểm này đã được xác nhận cùng 5 ca nghi nhiễm khác.
Trước đó, con tàu MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina ngày 10-3-2026, bắt đầu hành trình 46 ngày với 148 người trên tàu, trong đó có 23 công dân Anh, gồm 19 hành khách và 4 thành viên thủy thủ đoàn.
Một báo cáo mới do các cơ quan Liên hợp quốc công bố ngày 5-5 cảnh báo thế giới có thể đối mặt với một “đại dịch số” nếu các mạng lưới thông tin liên lạc bị gián đoạn, đồng thời kêu gọi các quốc gia phối hợp hành động để tăng cường khả năng chống chịu của hạ tầng số.
Báo cáo mang tiêu đề “Khi các hệ thống số thất bại: Những rủi ro tiềm ẩn của thế giới số” đã xây dựng các kịch bản rủi ro trên đất liền, trên biển và ngoài không gian, qua đó chỉ ra mức độ mong manh của các hệ thống số kết nối chặt chẽ với nhau, đồng thời đề xuất lộ trình chuẩn bị ứng phó.
Theo báo cáo, “đại dịch số” có thể xảy ra khi các sự cố lan rộng và gây hiệu ứng dây chuyền trên quy mô lớn. Chẳng hạn, một cơn bão Mặt trời mạnh có thể làm tê liệt vệ tinh, gián đoạn hệ thống định vị và gây mất ổn định lưới điện, với thời gian khôi phục có thể kéo dài hằng tháng.
Nhiệt độ cực đoan cũng có thể làm quá tải các trung tâm dữ liệu, dẫn tới gián đoạn dịch vụ di động, ảnh hưởng đến hệ thống y tế và các giao dịch tài chính. Trong khi đó, động đất hoặc thiên tai khác có thể làm đứt các tuyến cáp Internet quan trọng, khiến hoạt động kinh tế đình trệ, thậm chí khiến cả quốc gia mất kết nối trong nhiều tuần.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo rằng các bên không được có bất kỳ hành động “gây bất ổn” nào liên quan đến Đài Loan, trước chuyến thăm Trung Quốc sắp tới của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời kêu gọi Bắc Kinh gia tăng sức ép lên Iran, theo Hãng tin AFP.
Ông Trump dự kiến sẽ thực hiện chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai vào tuần tới.
Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng, Ngoại trưởng Rubio cho biết ông tin rằng Tổng thống Trump và ông Tập sẽ thảo luận về Đài Loan.
“Tôi nghĩ cả hai nước đều hiểu rằng không bên nào có lợi nếu xảy ra bất kỳ điều gì gây bất ổn tại khu vực đó” – ông Rubio nói với các phóng viên.
“Chúng tôi không cần bất kỳ diễn biến gây bất ổn nào liên quan đến Đài Loan hay ở bất kỳ đâu trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Tôi cho rằng điều đó mang lại lợi ích cho cả Mỹ và Trung Quốc” – ông nói thêm.
Theo Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA ngày 14.4, 2 tên lửa hành trình chiến lược và 3 tên lửa chống hạm đã được phóng từ tàu khu trục Choe Hyon nhằm kiểm tra hệ thống chỉ huy vũ khí tích hợp, huấn luyện kíp chiến đấu và đánh giá độ chính xác cũng như khả năng chống nhiễu của hệ thống dẫn đường cải tiến.
Các tên lửa hành trình bay trong khoảng 7.869 - 7.920 giây và các tên lửa chống hạm bay trong khoảng 1.960 - 1.973 giây trên vùng biển ngoài khơi phía tây Triều Tiên trước khi tấn công các mục tiêu với độ chính xác cực cao. Cuộc thử nghiệm cũng nhằm kiểm chứng đường điều khiển phóng và hiệu suất tổng thể của hệ thống vũ khí trên tàu.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un trực tiếp giám sát cuộc thử nghiệm cùng các quan chức quốc phòng và chỉ huy hải quân, theo Reuters.
Phát biểu sau cuộc thử nghiệm, ông Kim Jong-un khẳng định: "Sự sẵn sàng cho các hoạt động chiến lược của quân đội ta đã được tăng cường về chất lượng nhờ những thành tựu đạt được gần đây trong lĩnh vực khoa học quốc phòng".
Ông nhấn mạnh việc "tăng cường không giới hạn năng lực răn đe hạt nhân đáng tin cậy" là ưu tiên hàng đầu, đồng thời kêu gọi nâng cao năng lực tấn công chiến lược và khả năng phản ứng nhanh.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên cũng thông báo về kế hoạch trang bị hệ thống vũ khí cho 2 tàu khu trục mới đang được đóng.
Tàu khu trục Choe Hyon, trọng tải khoảng 5.000 tấn, được Triều Tiên công bố lần đầu vào tháng 4.2025 như một phần trong nỗ lực hiện đại hóa hải quân. Nhà lãnh đạo Kim Jong-un trước đó cũng trực tiếp giám sát các vụ phóng thử tên lửa từ tàu này.
Theo Hãng tin Reuters, Đài Loan ngày 7-5 thông báo đã tiến hành lần phóng thử ngư lôi đầu tiên cho tàu ngầm do nước này tự phát triển.
Động thái này đánh dấu cột mốc quan trọng trong dự án nhằm tăng cường khả năng răn đe của vùng lãnh thổ này trước hải quân Trung Quốc, đồng thời bảo vệ các tuyến hàng hải trọng yếu trong trường hợp xảy ra giao tranh.
Theo đó, tàu ngầm Narwhal - chiếc đầu tiên trong chương trình đóng tàu ngầm nội địa của Đài Loan - đã thực hiện vụ thử ngư lôi hôm 6-5. Tập đoàn đóng tàu CSBC Corp cho biết cuộc thử nghiệm nhằm kiểm tra khả năng vận hành của hệ thống tác chiến, bao gồm phát hiện và theo dõi mục tiêu, điều khiển hỏa lực, phóng và dẫn đường cho ngư lôi.
Đài Loan xem chương trình tàu ngầm nội địa là trọng tâm trong kế hoạch hiện đại hóa lực lượng vũ trang, trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng hoạt động quân sự quanh hòn đảo.
Chương trình này nhận được hỗ trợ công nghệ và chuyên môn từ nhiều nước, trong đó có Mỹ và Anh. Đài Loan đặt mục tiêu đóng tổng cộng tám tàu ngầm và hy vọng triển khai ít nhất hai chiếc vào năm 2027. Các mẫu sau đó thậm chí có thể được trang bị tên lửa.
Chiếc tàu Narwhal đầu tiên này trị giá khoảng 1,57 tỉ USD, sử dụng hệ thống tác chiến của Lockheed Martin và mang ngư lôi hạng nặng Mark 48 do Mỹ sản xuất. Tuy nhiên CSBC không tiết lộ loại ngư lôi được dùng trong lần thử nghiệm này.
Trước đó hồi tháng 1, Narwhal đã hoàn thành chuyến thử nghiệm lặn dưới biển đầu tiên. Tàu ban đầu dự kiến được bàn giao cho hải quân Đài Loan vào năm 2024, nhưng bị chậm tiến độ.
Theo Reuters, hiện lực lượng quân sự Đài Loan vẫn bị đánh giá lép vế đáng kể trước Trung Quốc - quốc gia sở hữu ba tàu sân bay đang hoạt động, nhiều tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo và đang phát triển tiêm kích tàng hình.
Sau ba tháng giao tranh làm rung chuyển Trung Đông, Mỹ và Iran đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận hòa bình. Các nguồn tin từ Mỹ, Iran và khu vực ngày 28/5 cho biết hai bên đã thảo luận về một bản ghi nhớ nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn, mở cửa eo biển Hormuz và nối lại đàm phán.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance tối cùng ngày nói hai bên đã đạt được một khuôn khổ sơ bộ và quyền quyết định đang nằm ở Tổng thống Donald Trump, trong khi giới chức Iran chưa xác nhận các thông tin trên truyền thông.
Các diễn biến cho thấy cấu trúc của một thỏa thuận tiềm năng giữa Washington và Tehran đang dần hiện rõ sau ba tháng xung đột và có thể quyết định thành bại của tiến trình hòa bình trong những tuần tới, theo AFP.
Gia hạn ngừng bắn
Theo các nguồn tin được nhiều hãng truyền thông lớn như AP, Reuters, CNN dẫn lời, phái đoàn Mỹ và Iran đã nhất trí gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày. Khoảng thời gian này được xem là giai đoạn chuyển tiếp để hai bên tiếp tục thương lượng về các vấn đề khó giải quyết hơn.
Mỹ và Iran đã ngừng bắn từ đầu tháng 4 nhưng chưa chấm dứt xung đột hoàn toàn, khi hai bên gần đây tiếp tục tấn công mục tiêu của nhau. Nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu, ngay cả khi các cuộc đàm phán có tiến triển.
Giới chức khu vực cho biết dự thảo thỏa thuận còn bao gồm chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah, cùng cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước trong khu vực.
Một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài được kỳ vọng sẽ giúp khôi phục hoạt động vận tải quốc tế qua eo biển Hormuz và tạo điều kiện tái thiết cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh.
Eo biển Hormuz
Trong thời bình, eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu từ vùng Vịnh ra thế giới. Ngay khi chiến sự bùng phát, Hormuz đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, chỉ cho phép tàu của một số quốc gia "thân thiện" đi qua, một số phải trả phí để được đảm bảo an toàn.
Các nguồn tin nói dự thảo thỏa thuận hiện bao gồm việc khôi phục lưu thông thương mại quốc tế qua Hormuz. Axios cho biết Iran sẽ phải gỡ bỏ toàn bộ thủy lôi trong vòng 30 ngày và không tiếp tục áp đặt các khoản phí hoặc hạn chế đối với tàu hàng quốc tế. Đổi lại, Mỹ sẽ dần chấm dứt phong tỏa các cảng Iran, biện pháp Washington triển khai từ ngày 13/4 nhằm gây áp lực lên nền kinh tế Tehran.
Tuy nhiên, truyền thông Iran cho thấy nước này chưa hoàn toàn đồng tình với cách diễn giải từ Mỹ. Fars News và Tasnim đưa tin nếu thỏa thuận được ký, Iran vẫn sẽ duy trì vai trò quản lý nhất định đối với eo biển Hormuz.
Iran yêu cầu được tiếp cận khối tài sản trị giá 100-123 tỷ USD đang bị đóng băng ở nước ngoài do các biện pháp trừng phạt của Mỹ, nhằm giảm bớt sức ép lên nền kinh tế.
Tasnim cho biết Tehran muốn được tiếp cận khoảng 24 tỷ USD trong số đó sau khi ký thỏa thuận. Trong số này, 12 tỷ USD "cần được giải ngân ngay khi biên bản ghi nhớ được công bố". Fars News nhấn mạnh Tehran "sẽ không chuyển sang giai đoạn đàm phán tiếp theo cho đến khi được giải ngân ít nhất 12 tỷ USD".
"Mỹ cam kết sẽ cho Iran toàn quyền tiếp cận 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong vòng 60 ngày, để số tiền này có thể được chuyển đến và sử dụng tại các ngân hàng được Iran chỉ định mà không chịu bất kỳ hạn chế nào", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 30/5 cho biết.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tuyên bố "sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi, cho đến khi có thông báo tiếp theo".
Các nguồn tin khu vực nói Washington đang xem xét cấp miễn trừ để Iran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu trong thời gian đàm phán. Những vấn đề liên quan tới dỡ bỏ trừng phạt và giải ngân tài sản nhiều khả năng sẽ tiếp tục được thương lượng trong 60 ngày, nếu bản ghi nhớ được thông qua.
Chương trình hạt nhân của Iran
Chương trình hạt nhân Iran là chủ đề hai bên còn nhiều bất đồng. Theo các nguồn tin Mỹ, một trong những nội dung cốt lõi của thỏa thuận là Iran sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu ở mức cao.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế cho biết Iran hiện sở hữu khoảng 440 kg uranium làm giàu tới 60%, thấp hơn ngưỡng 90% dùng cho vũ khí hạt nhân nhưng cao hơn nhiều so với nhu cầu của chương trình điện hạt nhân dân sự.
Một số nguồn tin tham gia đàm phán nói các phương án đang được thảo luận gồm pha loãng lượng uranium này hoặc chuyển một phần sang nước thứ ba.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố trọng tâm hiện nay là chấm dứt chiến tranh và "ở giai đoạn này Tehran không thảo luận chi tiết vấn đề hạt nhân". Fars News và Tasnim cũng khẳng định Iran chưa cam kết bàn giao kho uranium hay từ bỏ quyền phát triển công nghệ hạt nhân.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Iran sẵn sàng "bảo đảm với thế giới rằng chúng tôi không theo đuổi vũ khí hạt nhân".
Hiện chưa rõ khuôn khổ của bản ghi nhớ sẽ đề cập vấn đề này thế nào.
Lebanon và đồng minh
Dự thảo thỏa thuận sẽ hướng tới chấm dứt giao tranh tại Lebanon, nơi Israel vẫn phát động các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah, đồng minh của Iran. Tehran từ đầu đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm toàn bộ các mặt trận liên quan tới cuộc chiến, trong đó có Lebanon.
Một số nguồn tin cho biết Mỹ muốn bảo đảm Israel có quyền tự vệ trước những mối đe dọa mà Tel Aviv cho là cận kề. Trong khi đó, Iran phản đối việc Israel duy trì quyền tấn công sau khi một thỏa thuận ngừng chiến được ký kết.
Ngoài Hezbollah, các cuộc thảo luận cũng được cho là liên quan tới những lực lượng thân Iran khác trong khu vực như Houthi ở Yemen và các nhóm vũ trang Hồi giáo dòng Shiite tại Iraq.
Hiện chưa có thông tin cho thấy hai bên đã đạt đồng thuận về nội dung này.
Những đảm bảo khác
Dù các cuộc đàm phán được mô tả là có tiến triển, nhiều câu hỏi quan trọng vẫn chưa được trả lời. Hiện chưa rõ Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không và nếu có thì giới hạn sẽ là bao nhiêu. Số phận chương trình tên lửa của Iran cũng chưa được đề cập rõ ràng.
Một trong những yêu cầu then chốt của Iran là Mỹ phải đưa ra các bảo đảm rằng sẽ tôn trọng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được. Iran và nhóm các cường quốc P5+1, trong đó có Mỹ, từng đạt thỏa thuận hạt nhân hồi năm 2015, nhưng ông Trump năm 2018 đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này.
Đại diện đàm phán của Iran cho rằng Tehran chỉ có thể đặt niềm tin vào hành động cụ thể của Washington, không phải những tuyên bố suông. Nếu hai bên đạt được thỏa thuận, văn bản cuối cùng sẽ được trình lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để phê chuẩn, cấp độ bảo đảm cao nhất trong luật pháp quốc tế.
Một quan chức Nhà Trắng ngày 29/5 cho biết Tổng thống Trump sẽ chỉ ký thỏa thuận hòa bình với Iran nếu nó có lợi cho Mỹ và thỏa mãn các điều kiện đề ra.
"Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân", người này nói thêm.
