Ông Putin thăm Trung Quốc từ 19 đến 20-5

Cuộc đàm phán cấp cao tại Thụy Sĩ nhằm tìm kiếm một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột Mỹ - Iran đã kết thúc vào sáng qua với việc các bên nhất trí thành lập "cơ chế giảm xung đột", theo AP dẫn tuyên bố chung từ hai nước trung gian Pakistan và Qatar.

Hai phái đoàn - được dẫn đầu bởi Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - đã bước vào vòng đàm phán cấp cao theo một phần của khuôn khổ thương thuyết kéo dài 2 tháng dựa trên thỏa thuận sơ bộ đạt được hồi tuần rồi ở Islamabad (Pakistan).

AP dẫn thông tin từ Pakistan và Qatar cho hay hai bên đạt được nhất trí về lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, với các cuộc họp kỹ thuật sẽ được tiếp tục suốt tuần tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock (Thụy Sĩ).

Còn Đài NBC News dẫn tuyên bố chung của Bộ Ngoại giao Qatar và Pakistan nhận định phiên đàm phán Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ diễn ra theo hướng "tích cực" và "mang tính xây dựng". Một trong các thành công quan trọng của vòng đàm phán cấp cao là thành lập "Ủy ban Cấp cao" có nhiệm vụ giám sát chính trị đối với hoạt động thương thuyết.

Tại cuộc họp, ủy ban thông qua một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, xây dựng nền tảng để lập tức triển khai ngay các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo về chương trình hạt nhân Iran, các lệnh cấm vận và cơ chế giải quyết tranh chấp. "Các bên đã đạt được tiến triển đáng khích lệ bao gồm xây dựng cơ chế cho các cuộc thảo luận kỹ thuật tiếp theo", AFP dẫn lời bên trung gian.

Mỹ - Iran cũng đồng ý thiết lập đường dây giảm xung đột giữa các bên liên quan và chính phủ Li Băng nhằm ngăn chặn xung đột tái bùng phát. Bên cạnh đó, kênh liên lạc được thiết lập giữa các bên nhằm tránh những sự cố và hiểu lầm tại eo biển Hormuz.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin phái đoàn đàm phán cấp cao của nước này đã rời Thụy Sĩ trở về Tehran sau 18 giờ thương lượng căng thẳng với phía Mỹ. Theo các hãng tin ISNA và Tasnim, nhóm chuyên gia kỹ thuật do Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi dẫn đầu tiếp tục ở lại Thụy Sĩ và tiến hành đàm phán kỹ thuật.

Sau khi cuộc đàm phán cấp cao chấm dứt, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã lên tiếng khen ngợi hai nước trung gian. "Những nỗ lực không mệt mỏi của Pakistan và Qatar đã mang đến tiến triển quan trọng hướng đến chấm dứt cuộc chiến ở Li Băng", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên X.

Nhà ngoại giao liệt kê một loạt các kết quả đến từ thương thuyết, như dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu dầu mỏ và sản phẩm hóa dầu, chấm dứt phong tỏa, giải ngân một số tài sản bị đóng băng của chính quyền Tehran và thống nhất được kế hoạch tái thiết, phát triển cho Iran. Tuy nhiên, ông Araghchi chỉ ra phép thử thực sự đầu tiên chính là cơ chế giảm xung đột cho Li Băng.

Đài Al Jazeera dẫn lời các nhà phân tích Iran cho rằng những gì vừa diễn ra ở Thụy Sĩ đã mở ra tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt chiến lược đối với Israel. Lý do là thỏa thuận mới có thể làm thay đổi mọi nguyên tắc và cách tiếp cận mà chính quyền Tel Aviv vốn quen thuộc trong thời gian qua.

Thỏa thuận ngừng bắn trước đây với Hezbollah do Mỹ và Israel điều phối, từ đó cho phép Tel Aviv tự do hành động, như duy trì sự hiện diện quân sự ở miền nam Li Băng, tiếp tục không kích các mục tiêu trên lãnh thổ láng giềng.

Thế nhưng, diễn biến mới tại cuộc đàm phán ở Thụy Sĩ mang đến cơ chế khác biệt, và có thể buộc Israel thích ứng với thực tế mới. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz của Israel vừa tuyên bố nước này không có ý định rút quân khỏi lâu đài Beaufort Castle, vị trí chiến lược ở phía bên kia sông Litani và sâu hơn đáng kể so với khoảng cách mà theo một số thông tin Mỹ muốn Israel rút quân.

Tin Gốc: Thanh Niên

Các kênh truyền hình nhà nước Iran đang phát đi lời kêu gọi vũ trang toàn dân, thậm chí phát sóng cảnh người dẫn chương trình cầm súng AK, trong khi một huấn luyện viên quân sự hướng dẫn người dân cách sử dụng súng.

Người dẫn chương trình Hossein Hosseini của kênh Ofogh gần đây còn bắn đạn thật ngay trên sóng truyền hình trực tiếp. Đứng cạnh Hosseini là một sĩ quan Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) có nhiệm vụ hướng dẫn cách bắn súng.

Trong một số cảnh quay khác, sĩ quan IRGC này còn giải thích về cơ chế hoạt động và cách sử dụng súng trường bắn tỉa SVD và súng máy PKS tại trường quay.

Trên kênh Channel-3, nữ MC Mobina Nasiri cũng xuất hiện với một khẩu súng trường tấn công trên tay.

"Họ đã gửi cho tôi một khẩu súng từ quảng trường Vanak để tôi cũng như tất cả các bạn có thể học cách sử dụng nó", Nasiri nói.

Quảng trường Vanak ở thủ đô Tehran là nơi hàng nghìn người Iran đã xuống đường trong những đêm gần đây, tham gia các cuộc tuần hành phản đối Mỹ. "Tôi sẵn sàng hy sinh mạng sống cho đất nước và nhân dân mình", cô gái trẻ tên Tiana, đeo kính màu cờ Iran, nói giữa những tiếng hô vang dội.

Tiana khẳng định toàn bộ người dân Iran cũng như quân đội nước này đều sẵn sàng chiến đấu hết mình nếu xung đột với Mỹ tái diễn.

Các hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 17/5 tuyên bố Iran "sẽ chẳng còn lại gì" nếu không nhanh chóng hành động, giữa lúc hai bên chưa đạt được thỏa thuận hòa bình. Điều này khiến nhiều người Iran cảm thấy việc xung đột tái bùng phát là không thể tránh khỏi.

"Chúng tôi biết cuộc chiến này chưa kết thúc. Chúng tôi biết ông Trump sẽ không thực sự đàm phán", Fatima, người tham gia tuần hành ở Vanak, nói.

Các cuộc tuần hành ban đêm như vậy đã diễn ra trên khắp đất nước Iran gần như mỗi tối kể từ khi chiến sự nổ ra và vẫn được duy trì ngay cả khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ ngày 8/4.

Gần đây, bầu không khí trở nên căng thẳng hơn, khi các quầy bán súng công cộng được dựng lên ở các quảng trường, nơi người dân được hướng dẫn những bài học cơ bản về sử dụng vũ khí. Đây dường như là dấu hiệu cho thấy chính quyền Iran đang ngày càng cứng rắn hơn trong nỗ lực vũ trang toàn dân, đề phòng những cuộc xung đột tiếp theo.

Tại một quầy hàng ở quảng trường Hafte Tir ở Tehran, những phụ nữ đeo khăn trùm đầu đen đang học cách sử dụng súng AK-47, dưới sự hướng dẫn của một sĩ quan.

Cách đó vài bước chân là một cô gái đang ngắm nghía khẩu AK không lắp đạn, chĩa súng lên trời rồi bóp cò dưới sự giám sát của một người hướng dẫn.

Nhưng không phải tất cả người Iran đều muốn dùng tới súng đạn. Ngay bên cạnh đám đông biểu tình, một số người chọn ngồi tĩnh lặng ở công viên để đọc sách, uống trà hay đi dạo.

"Không chiến tranh", một thanh niên nói khi đi ngang qua.

"Chúng tôi chỉ muốn sống trong một đất nước bình thường, nơi con cái chúng tôi có thể có tương lai. Chúng tôi muốn hòa bình", một phụ nữ cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo báo New York Times ngày 5-7, chính quyền ông Trump đang xúc tiến bãi bỏ hơn 30 quy định về súng đạn, đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ tại Cục Rượu, Thuốc lá, Súng và Chất nổ Mỹ (ATF) - cơ quan liên bang chịu trách nhiệm thực thi luật súng đạn.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào đầu năm ngoái, chính quyền ông Trump đã bãi bỏ nhiều chính sách kiểm soát súng quan trọng, trong đó cách tiếp cận "không khoan nhượng" đối với các đại lý súng nhiều lần vi phạm luật.

Chính sách này từng cho phép ATF thu hồi giấy phép của những đại lý bị phát hiện làm giả hồ sơ kinh doanh, bỏ qua bước kiểm tra lý lịch hoặc bán súng cho người bị cấm sở hữu. Hơn 600 giấy phép đã bị thu hồi trước khi ATF hủy bỏ chính sách vào tháng 5-2025.

Trong gói 34 quy định được thảo luận vào cuối tháng 4 vừa qua, tiêu chuẩn thu hồi giấy phép kinh doanh súng sẽ được nâng lên, theo đó ATF phải có bằng chứng cho thấy đại lý biết rõ mình đang vi phạm luật.

Chính cơ quan này dự báo số giấy phép bị thu hồi sẽ "giảm đáng kể" nếu các đề xuất này có hiệu lực.

Các thay đổi khác bao gồm chấm dứt kiểm soát chặt chẽ giá đỡ ổn định - phụ kiện súng từng được dùng trong nhiều vụ xả súng hàng loạt. Chính ATF thừa nhận phụ kiện này có thể tạo ra "các loại vũ khí nguy hiểm, dễ giấu".

Chính quyền cũng đề xuất khôi phục "lỗ hổng hội chợ súng", xóa bỏ yêu cầu kiểm tra lý lịch tại các hội chợ súng và một số giao dịch tư nhân - biện pháp từng được dùng để ngăn chặn việc mua súng hộ người khác trái phép.

Đáng chú ý, một đề xuất cho phép thêm nhiều người có tiền sử bệnh tâm thần được sở hữu súng. Chính tài liệu phân tích nội bộ của ATF thừa nhận rủi ro có thể dao động "từ mức tối thiểu đến đáng kể, kể cả các vụ gây thương vong hàng loạt".

Theo đó, người bị cưỡng bức đưa vào cơ sở tâm thần vẫn bị cấm mua súng, nhưng người tự nguyện nhập viện thì không.

Làn sóng thay đổi còn lan sang nhiều cơ quan khác. Bộ Cựu chiến binh Mỹ đang xem xét hủy bỏ quy định cấm các cựu chiến binh cần người giám hộ quản lý trợ cấp mua súng, trong khi Bưu điện Mỹ đề xuất cho phép gửi súng ngắn qua đường bưu điện, lật ngược quy định vốn đã tồn tại gần một thế kỷ.

Tuy nhiên tất cả các biện pháp nới lỏng này hiện vẫn phải chờ lấy ý kiến công chúng, trước khi có thể chính thức áp dụng.

Nhà Trắng khẳng định các thay đổi phản ánh cam kết của ông Trump trong việc bảo đảm người Mỹ thực thi đầy đủ quyền theo Tu chính án thứ hai, đồng thời cáo buộc chính quyền tiền nhiệm Joe Biden đã "qua mặt Quốc hội" và sử dụng quy trình ban hành quy định để hạn chế quyền sở hữu súng.

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho rằng các quy định cũ được soạn thảo mà "không thực sự hiểu các doanh nghiệp súng đạn hoạt động như thế nào hay điều gì thực sự cải thiện an toàn công cộng".

Tuy nhiên giới chuyên gia và các tổ chức phòng chống bạo lực súng đạn đã lên tiếng phản bác.

Bà Kris Brown, Chủ tịch Chiến dịch phòng chống bạo lực súng đạn Brady, cho rằng cách tiếp cận của ông Trump "đưa chúng ta lùi lại 100 năm" và làm suy yếu nghiêm trọng khả năng quản lý ngành công nghiệp súng của ATF.

Bà Marianna Mitchem, cựu quan chức ATF, cảnh báo súng sẽ "dần quay trở lại cộng đồng trong vài năm tới" và dự báo tội phạm bạo lực gia tăng

Ngay cả một số người ủng hộ quyền sở hữu súng cũng chưa hài lòng với các thay đổi này. Ông Erich Pratt, Phó chủ tịch Hiệp hội Chủ sở hữu súng Mỹ, cho rằng việc đơn thuần chỉ quay lại các tiêu chuẩn trước thời ông Biden là chưa đủ.

"Các đề xuất của ATF có cả mặt tốt lẫn mặt chưa đạt yêu cầu. Những người sở hữu súng kỳ vọng nhiều hơn ở Bộ Tư pháp của Đảng Cộng hòa", ông nói.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ