Ngày 6/5, thông tin từ Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, đây là lần đầu tiên bệnh viện ghi nhận ca bệnh có nhóm máu cực hiếm này.
Bệnh nhi là bé trai 4 ngày tuổi, ở Hà Tĩnh, sinh ra khỏe mạnh nhưng chỉ sau 8 giờ đã xuất hiện vàng da tăng dần.
Trước đó tại bệnh viện địa phương, trẻ được xác định thiếu máu nặng với huyết sắc tố 86 g/l. Dù đã thực hiện các xét nghiệm, các bác sĩ vẫn chưa tìm ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu máu của trẻ, diễn biến không cải thiện.
Ngày 12/4, trẻ được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng vàng da nặng, nhiễm khuẩn sơ sinh, suy hô hấp.
ThS.BSNT Phạm Thảo Nguyên, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết, kết quả xét nghiệm ghi nhận nồng độ huyết sắc tố của bệnh nhi giảm còn 71 g/l, tình trạng vàng da nặng, buộc chỉ định thay máu khẩn cấp.
Do người mẹ vừa trải qua ca sinh mổ nên chưa thể hiến máu, ngay trong đêm, các bác sĩ khẩn trương xét nghiệm đối chiếu giữa máu của trẻ và các đơn vị cùng nhóm O hiện có nhưng không tìm được mẫu phù hợp.
Mẫu máu của bệnh nhi được chuyển đến Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương để xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả xác định trẻ mang kháng thể anti-Jk3 – đây là nhóm máu cực hiếm và ngân hàng máu cũng không có sẵn đơn vị tương thích để truyền.
Người thân trong gia đình bệnh nhi được xét nghiệm để tìm nhóm máu phù hợp, nhưng chỉ một người có nhóm máu tương thích lại không đủ điều kiện hiến máu do mắc viêm gan B.
“Đây là nguồn máu duy nhất có thể đáp ứng trong tình huống cấp cứu. Trong quá trình lấy máu, các bác sĩ theo dõi chặt chẽ và đảm bảo an toàn tối đa cho người mẹ. Máu trước khi được truyền cho trẻ cũng được xử lý tách thành phần hồng cầu và sàng lọc theo quy trình nghiêm ngặt nhằm hạn chế nguy cơ phản ứng miễn dịch cho trẻ”, BS Thảo Nguyên cho biết.
Điều đáng nói sau 2 ngày được truyền và thay máu, tình trạng bệnh nhi cải thiện rõ rệt, trẻ không còn cần hỗ trợ hô hấp hay chiếu đèn. Sau gần hai tuần điều trị, bệnh nhi đã được xuất viện.
“Ngoài hệ nhóm máu ABO quen thuộc, khoa học đã xác định 43 hệ nhóm máu khác nhau. Trong đó, nhóm máu Jk(a-b-3) thuộc hệ Kidd, xuất phát từ đột biến gen SLC14A1 trên nhiễm sắc thể 18, khiến hồng cầu không có các kháng nguyên Jka, Jkb và Jk3”, BS Thảo Nguyên thông tin.
Sự thiếu vắng các kháng nguyên này khiến việc tìm máu tương thích trở nên rất khó khăn, đặc biệt khi người bệnh hình thành kháng thể anti-Jk3, chỉ có thể truyền cùng loại. Vì vậy, nhóm máu này được xếp vào diện “máu cực hiếm”.
Trong năm 2025 vừa qua, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận 359 trẻ nhập viện vì vàng da (chiếm 10% bệnh nhi nội trú), trong đó bất đồng nhóm máu chiếm 28,7% (ABO 25,3%, Rh 3,3%) và 2,5% trường hợp tiến triển thành vàng da nhân. Tuy nhiên, ca bệnh lần này nằm ngoài các nguyên nhân thường gặp.
Trường hợp này cũng góp phần bổ sung dữ liệu về nhóm máu hiếm tại Việt Nam, mở ra hướng tiếp cận chủ động hơn trong việc sàng lọc, lưu trữ và kết nối nguồn máu đặc biệt – yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị và an toàn truyền máu trong tương lai.
Trường hợp trên được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Trung Quốc) chia sẻ trên chương trình Sức khỏe tốt, cuộc sống tốt.
Theo đó, người đàn ông trẻ đến khám vì tình trạng mệt mỏi kéo dài và phù hai chân. Kết quả kiểm tra cho thấy mức lọc cầu thận của bệnh nhân chỉ còn 60, tương đương mức thường gặp ở người 80 tuổi.
Đáng nói, bệnh nhân không có tiền sử đái tháo đường - một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy thận - nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nhanh chóng.
Theo bác sĩ Hồng, nguyên nhân chính nằm ở chế độ ăn uống thiếu lành mạnh suốt thời gian dài. Bệnh nhân làm nhiều công việc để tăng thu nhập dẫn đến lịch sinh hoạt bận rộn và ăn uống thất thường. Để tiết kiệm chi phí và tiện lợi, buổi tối anh còn thường xuyên ăn mì ăn liền, xúc xích và nước ngọt. Thói quen này lặp lại với tần suất 4-5 ngày mỗi tuần.
Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến là yếu tố trực tiếp khiến chức năng thận suy giảm. Nhóm thực phẩm này chứa hàm lượng phosphate cao, có thể gây vôi hóa mạch máu, từ đó làm tổn thương nghiêm trọng đến thận. Bên cạnh đó, lượng natri lớn cùng các chất phụ gia như hương liệu, phẩm màu và chất bảo quản tạo ra gánh nặng chuyển hóa đáng kể, khiến thận phải làm việc quá tải trong thời gian dài.
Theo China Times, bác sĩ Hồng khuyến nghị bệnh nhân cần ngừng ngay việc sử dụng thực phẩm siêu chế biến, đồng thời chuyển sang chế độ ăn với thực phẩm tự nhiên và tăng cường uống nước.
Sau khi điều chỉnh chế độ ăn trong 3 tháng, kết quả tái khám cho thấy chức năng thận của người bệnh đã cải thiện rõ rệt, tăng 20 điểm GFR. Không chỉ vậy, huyết áp của anh cũng trở nên ổn định hơn.
Bác sĩ Hồng nhấn mạnh, thực phẩm siêu chế biến thường trải qua nhiều công đoạn sản xuất công nghiệp, có thành phần phức tạp và chứa nhiều chất hóa học. Việc sử dụng lâu dài có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là hệ tim mạch và thận.
Thực tế, nhiều bằng chứng khoa học khẳng định chế độ ăn giàu sản phẩm chế biến sẵn, đậm độ năng lượng cao làm tăng nguy cơ các bệnh chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm như thừa cân béo phì, đái tháo đường, tim mạch,...
Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến với những sản phẩm đã bị phá vỡ cấu trúc tự nhiên thông qua tinh luyện sâu, tách xơ, bổ sung đường tinh luyện, chất béo công nghiệp, muối và hàng loạt phụ gia tạo mùi, tạo màu, tạo vị như bánh kẹo, nước ngọt, xúc xích, đồ hộp, mì ăn liền, đồ ăn nhanh… là yếu tố làm tăng nguy cơ ăn quá mức và rối loạn chuyển hóa.
Trong môi trường thực phẩm siêu chế biến, cơ thể nhận ít tín hiệu no thực sự, dẫn đến ăn quá mức một cách vô thức, tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng nói riêng và sức khỏe cộng đồng nói chung.
Do đó, bác sĩ Hồng khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý đến chế độ ăn uống hằng ngày, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên thực phẩm tươi, tự nhiên để bảo vệ chức năng thận cùng sức khỏe lâu dài.
Khi món ăn vừa nấu xong, nhiệt độ cao khiến nước và chất béo ở trạng thái chuyển động mạnh, phân bố chưa ổn định. Khi để nguội, sự chênh lệch nhiệt giảm dần giúp nước thấm ngược vào các thớ thịt và mô thực vật, thay vì tập trung cục bộ ở phần nước dùng. Đồng thời, chất béo đông nhẹ và liên kết tốt hơn với pha nước, tạo nền vị mượt và đồng nhất hơn. Nhờ vậy, khi hâm lại, món ăn không chỉ nóng lên mà còn mang cảm giác đậm vị và cân bằng hơn so với lúc vừa nấu xong.
Gelatin gom vị trong các món kho, hầm
Ở những món có nhiều gân, bắp hoặc xương, collagen trong thịt chuyển hóa thành gelatin trong quá trình nấu. Khi còn nóng, gelatin tồn tại ở dạng hòa tan. Khi để nguội sẽ tạo thành mạng lưới giữ nước, làm phần nước dùng trở nên sánh nhẹ và giữ lại các hợp chất tạo vị. Khi hâm nóng trở lại, mạng gelatin này tan ra nhưng vẫn duy trì khả năng liên kết, giúp thịt mềm hơn và nước sốt có cảm giác đậm, quyện mướt hơn. Đây là lý do các món thịt kho hoặc bò hầm thường ngon hơn sau một lần để nguội.
Gia vị tiếp tục ngấm theo thời gian
Hương vị của món ăn không dừng lại ngay khi tắt bếp. Muối, đường và các hợp chất tạo mùi vẫn tiếp tục khuếch tán trong quá trình để nguội. Khi nhiệt độ giảm, sự chênh lệch nồng độ giữa bên ngoài và bên trong nguyên liệu dần được cân bằng, giúp gia vị thấm sâu hơn. Đến khi hâm lại, nhiệt độ cao làm các hợp chất bay hơi hoạt động trở lại, khiến mùi vị trở nên rõ ràng và "bật" hơn.
Không phải món nào cũng áp dụng được cách này
Hiệu ứng này chủ yếu xảy ra ở các món nhiều nước, nấu lâu như kho, hầm hoặc súp. Ngược lại, các món chiên, rán dễ bị hút ẩm khi để nguội, làm mất độ giòn. Rau xanh cũng tiếp tục bị phá vỡ cấu trúc khi hâm lại, dẫn đến mềm nhũn và kém vị. Vì vậy, việc "ngon hơn sau khi hâm lại" phụ thuộc nhiều vào bản chất nguyên liệu và phương pháp chế biến.
Dưới góc độ khoa học ẩm thực, việc để món ăn nguội đi trước khi dùng không chỉ là chờ nhiệt giảm, mà còn là giai đoạn để các thành phần ổn định và hòa quyện. Trong nhiều trường hợp, hương vị không đạt đỉnh ngay khi vừa nấu xong, mà cần thêm thời gian để "chín" theo nghĩa rộng hơn. Chính khoảng nghỉ này tạo nên sự khác biệt rõ rệt về độ đậm đà và kết cấu khi món ăn được hâm lại.
Người tham gia thử thách sẽ để một cục đá lạnh bên cạnh và bắt đầu ngồi vào bàn học cho đến khi cục đá tan hết. Trong suốt khoảng thời gian đó họ chỉ tập trung học và không quan tâm đến bất kỳ việc nào khác.
Người mới tham gia thường sẽ bắt đầu từ cục đá nhỏ vì thời gian tan sẽ nhanh hơn. Dần dà sẽ thay thành cục đá lớn hơn để thử thách sự tập trung và kiên trì của bản thân.
Giữa bối cảnh mà công nghệ và mạng xã hội dễ làm người ta phân tâm, nhiều bạn cho biết không dễ tập trung học, thậm chí học 10 phút là phải bấm điện thoại 5 phút mới chịu được.
Cho nên trào lưu này rèn cho người ta phải tập trung tối đa vào việc mình đang làm. Nhiều người còn hài hước bảo rằng có thể học cho đến khi tô bún bò, tô mì quảng hay bát cháo lòng "tan ra" để học xong có cái ăn luôn. Dù là hình thức nào thì thử thách này cũng mang lại những trải nghiệm thú vị.
Có khá nhiều bình luận được người ta để lại sau khi xem các video trải nghiệm thử thách này. "Tại sao lại có thể tập trung như vậy được nhỉ, mình chưa tìm được động lực để làm được như vậy, muốn học nhưng cơ thể chống lại mình, học tầm nửa tiếng là mình phải nằm dài ra để lướt điện thoại rồi mới học tiếp được", tài khoản Ngọc Hoa chia sẻ.
Tưởng dễ nhưng mà khó, ban đầu có nhiều người hào hứng tham gia thử thách vì nghĩ khá đơn giản. Tuy nhiên khi bước vào thật rồi có không ít người đã bỏ cuộc vì ngồi mòn mỏi mà đá "như hóa đá" mãi không chịu tan!
Nhiều người cũng tỏ ra thán phục khi các em nhỏ cũng tham gia thử thách. Dù tuổi còn nhỏ nhưng khi vào bàn học các em tập trung cao độ. "Thua cả một đứa nhỏ", nhiều tài khoản hài hước bình luận.
Dù biết chỉ là trào lưu, cũng không chắc kéo dài bao lâu, song trong một khoảnh khắc nào đó con người ta cũng đã biết kéo bản thân ra khỏi sự lười biếng, tạo động lực và lan tỏa tinh thần tích cực đến những người xung quanh.
