Những ngày đầu tháng 5, trên những triền đồi xanh mướt ở thôn Bao Lâm, xã Thọ Bình, Thanh Hóa, những búp chè non óng ánh dưới nắng sớm, phủ xanh cả sườn núi. Ông Lê Đình Tú (62 tuổi) vẫn miệt mài cùng công nhân kiểm tra từng luống chè, tỉ mẩn như cách ông đã gắn bó với loại cây này suốt hơn ba thập kỷ.
Với người đàn ông từng rời quê lên miền núi lập nghiệp từ năm 1995, cây chè không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một phần đời sống tinh thần của người dân vùng cao. “Có lúc chè rớt giá, đầu ra bấp bênh, nhiều người muốn bỏ cây chè. Nhưng chúng tôi không nỡ quay lưng, vì cây chè đã bén rễ với đất này như một phần không thể thiếu”, ông Tú nói.
Hơn 30 năm trước, cây chè được đưa vào vùng núi Bình Sơn theo Dự án 327 phủ xanh đất trống đồi trọc. Khi ấy, địa phương còn là vùng đặc biệt khó khăn, đất đai cằn cỗi, đời sống người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy nhỏ lẻ. Chè từng được kỳ vọng là cây xóa đói giảm nghèo nhưng do thiếu vốn, thiếu kỹ thuật và đầu ra bấp bênh nên hiệu quả không cao. Người dân chủ yếu sao chè thủ công, bán quanh vùng, thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống.
Ông Tú là người chứng kiến trọn vẹn những thăng trầm ấy. Theo ông, muốn cây chè “sống khỏe” thì không thể sản xuất manh mún mà phải thay đổi cách làm, liên kết với nhau để nâng chất lượng thay vì chạy theo sản lượng.
Bước ngoặt đến vào năm 2016 khi ông được tín nhiệm bầu làm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn. Từ đây, các hộ trồng chè được vận động tham gia liên kết sản xuất, thống nhất quy trình chăm sóc, thu hái và chế biến. Những giống chè cũ năng suất thấp dần được thay bằng các giống mới như PH8, PH1, chè lai F1 cho búp to, chất lượng tốt hơn.
Không dừng lại ở khâu trồng trọt, HTX Bình Sơn đầu tư mạnh vào chế biến và xây dựng thương hiệu nhằm nâng giá trị sản phẩm. Từ nguồn hỗ trợ của chương trình OCOP và khuyến nông, HTX đã đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho hệ thống máy móc hiện đại như máy sấy lạnh, máy nghiền bột chè, máy hút chân không, dây chuyền đóng trà túi lọc và hệ thống tưới tự động.
Nhờ đó, năng lực chế biến tăng nhiều lần, sản phẩm đồng đều hơn, giảm phụ thuộc thời tiết. Bao bì, nhãn mác được đầu tư bài bản, truy xuất nguồn gốc rõ ràng, từng bước đưa chè Bình Sơn ra thị trường lớn.
Năm 2019, chè khô Bình Sơn được công nhận OCOP 3 sao. Đến nay HTX có bốn sản phẩm chè đạt OCOP 3 sao. Tháng 12/2024, sản phẩm Chè sạch Bình Sơn tiếp tục được công nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh, mở ra cơ hội tiếp cận nhiều thị trường mới.
Để giữ vững chất lượng, người dân được tập huấn kỹ thuật, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. “Ngày trước chè bán rẻ vì sản xuất manh mún, thiếu liên kế. Nay với cách làm bài bản hơn, chú trọng chất lượng sản phẩm, giá ổn định hơn, người dân mới yên tâm gắn bó lâu dài”, ông Tú nói.
Hiện xã Thọ Bình có gần 400 ha chè, hơn 300 ha cho thu hoạch thường xuyên, trở thành vùng nguyên liệu chè lớn nhất tỉnh Thanh Hóa. Hơn 400 hộ dân sống nhờ cây chè, từ trồng, chăm sóc đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Riêng HTX Bình Sơn hiện quản lý gần 100 ha chè, trong đó có 10 ha đạt chuẩn VietGAP, liên kết với khoảng 80 hộ dân. Mỗi năm HTX xuất ra thị trường 8-10 tấn chè khô, doanh thu khoảng 2 tỷ đồng.
“Chè là sinh kế chính của người dân nơi đây. Trung bình 10 ngày người dân thu hái một lần. Khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu lao động nên khó kiểm soát sự đồng đều của sản phẩm”, ông Tú chia sẻ.
Ngoài chè, vị giám đốc HTX còn phát triển thêm các sản phẩm OCOP như cà gai leo, mật ong nhằm nâng cao thu nhập cho người dân. Năm 2023, ông được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là một trong 100 “Nông dân Việt Nam xuất sắc”.
Là một trong những thành viên gắn bó lâu nhất với HTX chè Bình Sơn, ông Lê Văn Thanh (58 tuổi) cho biết: Gia đình ông có 1,5 ha chè, trên hành trình hơn 30 năm gắn bó với loại cây này. Ông hiểu từng đặc tính, quen từng hương vị của nó.”Cây chè chỉ cần trồng một lần rồi chăm sóc, thu hái đều đặn. Thu nhập chừng 100 triệu đồng/ha”, ông Thanh nói.
Theo định hướng của HTX Bình Sơn, thời gian tới địa phương sẽ mở rộng diện tích chè sản xuất theo hướng hữu cơ, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm.
Một trường hợp bệnh nhân nam 70 tuổi tại Trung Quốc đã khiến các bác sĩ cảnh báo khi chỉ từ những triệu chứng sốt cao ban đầu giống cảm cúm, ông nhanh chóng rơi vào tình trạng viêm phổi nặng, phổi gần như "trắng xóa" trên phim chụp CT và phải can thiệp hồi sức tích cực để duy trì sự sống.
Theo QQ, Khoa Hồi sức tích cực của Bệnh viện Thái Châu, Chiết Giang, Trung Quốc tiếp nhận một bệnh nhân nam 70 tuổi trong tình trạng viêm phổi nặng do nhiễm vi khuẩn Legionella. Nguyên nhân được cho là liên quan đến việc sử dụng điều hòa trong thời gian dài nhưng không vệ sinh định kỳ.
Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp và tiểu đường nhiều năm. Giữa tháng 1, ông được đưa vào viện cấp cứu trong tình trạng sốt cao kéo dài kèm tức ngực khoảng một tuần, sau đó đột ngột diễn tiến nặng chỉ trong một ngày.
Theo người nhà, khi mới phát bệnh, ông sốt tới 40,5°C, kèm rét run, ho có đờm lẫn máu và tiêu chảy dạng nước. Các triệu chứng ban đầu giống cảm cúm nặng nên được tự điều trị bằng ibuprofen, giúp giảm tạm thời nhưng sau đó bệnh tái phát.
Sau khoảng một tuần điều trị tại cơ sở y tế địa phương, tình trạng bệnh nhân xấu đi nhanh chóng: khó thở, rối loạn ý thức. Kết quả chụp CT cho thấy hai phổi tổn thương nặng, gần như "trắng xóa". Dù đã thở máy, tình trạng oxy máu vẫn không cải thiện, buộc phải can thiệp ECMO để duy trì sự sống.
Bác sĩ Thôi Khả, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, cho biết diễn tiến bệnh đặc biệt nhanh.
"Chỉ trong 34 ngày từ khi khởi phát, bệnh nhân đã rơi vào suy đa cơ quan. Kháng sinh thông thường không hiệu quả, khiến chúng tôi nghi ngờ có tác nhân gây bệnh đặc biệt," bác sĩ cho biết.
Kết quả giải trình tự gen từ dịch rửa phế nang xác định bệnh nhân nhiễm Legionella pneumophila.
Khai thác thêm tiền sử, gia đình cho biết điều hòa trong nhà lâu ngày không vệ sinh, đồng thời bệnh nhân có thói quen đóng kín cửa và bật điều hòa liên tục. Đây được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng.
Theo bác sĩ, vi khuẩn Legionella phát triển mạnh trong môi trường ấm và ẩm. Các hệ thống như điều hòa, vòi sen, tháp giải nhiệt hoặc thiết bị chứa nước nhân tạo đều có thể trở thành ổ chứa.
Khi hoạt động, các hệ thống này có thể tạo ra khí dung chứa vi khuẩn. Nếu con người hít phải, nguy cơ nhiễm bệnh tăng cao.
"Mỗi năm chúng tôi vẫn tiếp nhận các ca viêm phổi do Legionella, nhiều trường hợp liên quan đến điều hòa không được vệ sinh đúng cách," bác sĩ cho biết.
Legionella là vi khuẩn phổ biến trong môi trường nước ngọt tự nhiên. Khi gây viêm phổi, bệnh có thể tiến triển rất nhanh và nặng.
Nếu không điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể rơi vào suy hô hấp, sốc nhiễm trùng, suy thận cấp hoặc suy đa cơ quan chỉ trong vòng một tuần.
Do bệnh nhân có nhiều bệnh nền và hệ miễn dịch suy yếu, tình trạng trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Sau hơn 20 ngày điều trị tích cực kết hợp ECMO và kháng sinh đặc hiệu, bệnh nhân mới cai được máy thở và dần hồi phục.
Giai đoạn đầu, nhiễm Legionella thường dễ nhầm với cảm cúm thông thường nhưng tiến triển nhanh hơn.
Thể nhẹ (sốt Pontiac): sốt, đau đầu, đau cơ; thường tự khỏi sau 3-5 ngày.
Thể nặng (bệnh Legionnaires): sốt 39-40,5°C, rét run, ho khan hoặc khó thở, đau ngực, có thể ho ra đờm lẫn máu. Kèm theo buồn nôn, tiêu chảy, rối loạn ý thức; nặng có thể suy hô hấp hoặc sốc nhiễm trùng.
Theo chuyên gia, điều hòa lâu ngày không vệ sinh dễ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển vì:
Nhiệt độ trong hệ thống (25-45°C) phù hợp để vi khuẩn sinh sôi
Không gian kín, thiếu thông gió khiến khí dung chứa vi khuẩn tích tụ.
Các bác sĩ khuyến cáo:
Vệ sinh điều hòa định kỳ, đặc biệt lưới lọc và dàn lạnh
Bảo dưỡng bằng dung dịch khử khuẩn hoặc kỹ thuật viên chuyên nghiệp
Mở cửa thông thoáng khi bật điều hòa sau thời gian dài không dùng
Thỉnh thoảng mở cửa sổ để lưu thông không khí
Người cao tuổi, người có bệnh nền nên hạn chế ở phòng điều hòa kín lâu
Nếu xuất hiện sốt cao, ho, tiêu chảy và không đáp ứng thuốc thông thường, cần đi khám sớm để loại trừ nhiễm Legionella. Chẩn đoán có thể dựa vào xét nghiệm kháng nguyên nước tiểu, nuôi cấy đờm hoặc phân tích dịch phế nang.
Điều trị sớm bằng kháng sinh phù hợp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong.
Không ít người dù còn trẻ về số tuổi nhưng lại trông già dặn hơn so với tuổi thật vì nhiều lý do như phong cách ăn mặc, áp lực cuộc sống hay thói quen sinh hoạt...
Chính vì vậy, câu chuyện "già hơn tuổi" luôn khiến nhiều người tò mò, đặc biệt khi có những màn thay đổi ngoạn mục giúp họ lấy lại vẻ ngoài trẻ trung và tự tin hơn.
Điển hình anh Aki 33 tuổi ở Nhật Bản từng khiến cộng đồng mạng bất ngờ khi xuất hiện với ngoại hình trẻ trung như một chàng trai đôi mươi. Từ một người từng bị nhận xét là già trước tuổi, thậm chí hói đầu, anh đã có màn thay đổi ngoạn mục nhờ lối sống kỷ luật và chăm sóc bản thân nghiêm túc, trở thành hiện tượng "chống lão hóa" được chú ý tại Nhật.
Cách đây khoảng 10 năm, Aki từng trải qua giai đoạn tự ti nhất trong cuộc đời. Ngoại hình xuống cấp khiến anh bị chê già hơn tuổi thật, và đây cũng là một phần lý do khiến bạn gái khi đó rời xa anh. Thay vì buông xuôi, Aki quyết định thay đổi toàn diện bản thân với mục tiêu "làm lại từ đầu" một cách mạnh mẽ.
"Cách tôi nhìn thấy trong gương lúc đó khiến tôi không muốn tiếp tục như vậy nữa. Nếu người khác không tin tôi có thể thay đổi, tôi sẽ chứng minh điều ngược lại", Aki chia sẻ trong chương trình truyền hình ABEMA vào năm 2025.
Từ đó, anh xây dựng cho mình một chế độ "trẻ hóa" nghiêm ngặt và duy trì trong nhiều năm:
- Dùng kem chống nắng mỗi ngày, bất kể thời tiết
- Tập gym đều đặn, không bỏ buổi tập nào
- Bỏ thuốc lá, ngủ sớm và ăn uống lành mạnh
- Thường xuyên chăm sóc da tại spa
Kết hợp các phương pháp thẩm mỹ như tiêm Botox và cấy tóc để cải thiện ngoại hình
Không quá phụ thuộc vào "dao kéo", Aki cho thấy sự kiên trì và kỷ luật có thể tạo ra thay đổi rõ rệt về diện mạo.
Những hình ảnh trước và sau khi thay đổi mà anh chia sẻ trên mạng xã hội X đã nhanh chóng gây "sốt". Từ một người đàn ông trông già dặn, Aki hiện tại sở hữu gương mặt trẻ trung, làn da mịn màng và đường nét gọn gàng, khiến nhiều người không tin đó là cùng một người.
Aki cho biết sau khi thay đổi ngoại hình, cuộc sống của anh cũng tích cực hơn: "Công việc thuận lợi hơn, các mối quan hệ tốt hơn. Tôi cảm nhận rõ cách mọi người đối xử với mình đã khác đi".
Câu chuyện của Aki không chỉ là một màn "lột xác" về ngoại hình, mà còn được xem như minh chứng cho sự kiên trì và tinh thần tự cải thiện bản thân. Nhiều bạn trẻ Nhật Bản gọi anh là biểu tượng của "self upgrade" không ngừng nâng cấp bản thân để làm chủ cuộc sống.
Khi thực phẩm được thả vào chảo ngập dầu ở nhiệt độ khoảng 170 - 180°C, bề mặt xảy ra phản ứng Maillard, tạo ra màu vàng nâu. Nhiệt độ cao làm nước ở phần vỏ ngoài bốc hơi nhanh, hình thành một lớp màng khô giòn.
Lớp màng này đóng vai trò như một vách ngăn. Chúng giữ lại lượng nước bên trong để thức ăn không bị khô cứng, đồng thời hạn chế dầu từ chảo thấm ngược vào nhân thực phẩm. Dù được nấu trong môi trường nhiều dầu, lượng chất béo thực tế đi vào bên trong thức ăn chiếm tỷ lệ thấp.
Nhiệt độ thấp khiến thức ăn ngậm mỡ
Khi chiên với ít dầu, nhiệt độ trong chảo biến thiên liên tục. Mỗi lần cho thực phẩm vào, nhiệt độ dầu giảm xuống. Với các nguyên liệu chứa lượng nước lớn như thịt, cá, đậu phụ, nhiệt độ thấp không đủ để nước bề mặt bốc hơi nhanh.
Hệ quả là thức ăn không thể tạo lớp vỏ giòn bao bọc ngay lập tức. Trong thời gian chờ chín, dầu mỡ có điều kiện ngấm sâu vào bên trong các thớ thịt hoặc rau củ, khiến món ăn bị mềm và giữ lại lượng dầu lớn.
Kỹ thuật chiên ngập dầu ráo mỡ
Kinh nghiệm của nhiều đầu bếp cho biết kỹ thuật kiểm soát nhiệt là yếu tố quyết định. Để thực hiện, người nấu cần làm nóng chảo, cho dầu vào và đợi đến khi nhúng thử đầu đũa mộc thấy bọt khí sủi tăm.
Trước khi chiên, thực phẩm cần được thấm khô nước bề mặt bằng khăn giấy để hạn chế bắn dầu và giảm khả năng ngậm mỡ. Khi chiên, chia nhỏ nguyên liệu thành từng mẻ để duy trì mức nhiệt ổn định. Phương pháp chiên ngập dầu giúp món ăn tiếp xúc nhiệt đồng đều các mặt, chín nhanh và không cần lật trở nhiều, hạn chế vỡ nát. Sau khi vớt, thức ăn cần được đặt lên giá lưới hoặc giấy thấm để loại bỏ lượng dầu thừa còn bám lại trên bề mặt.
Chọn dầu có điểm khói cao
Chiên ngập dầu yêu cầu mức nhiệt 160-180 độ C. Ở nhiệt độ này, người nấu nên chọn các loại dầu có "điểm khói" cao (mức nhiệt chất béo bắt đầu phân hủy) như dầu bơ (271 độ C), dầu hạt cải (230-240 độ C), dầu hướng dương hoặc ô liu tinh luyện. Việc dùng dầu có điểm khói thấp như dầu cá, dầu đậu nành ở nhiệt độ cao sẽ khiến dầu nhanh biến chất, đắng khét và sinh ra độc tố.
Không tái sử dụng dầu
Nhiều nghiên cứu y khoa đã chứng minh đun nóng dầu nhiều lần sinh ra chất béo chuyển hóa (trans fat) và hợp chất độc hại. Chúng làm tăng cholesterol xấu, gây xơ vữa động mạch, dẫn đến nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Ngoài ra, dầu chiên đi chiên lại còn giải phóng các hóa chất có khả năng gây ung thư theo cảnh báo của WHO. Người nội trợ chỉ nên tái sử dụng dầu tối đa 1-2 lần.
