Câu chuyện tưởng như riêng tư ấy thực ra không hiếm gặp. Bạo lực gia đình vẫn tồn tại, lặng lẽ và dai dẳng.
Vì sao một vấn đề đã được nhắc đến nhiều năm, có luật pháp điều chỉnh, có truyền thông cảnh báo… vẫn chưa thể chấm dứt?
Không ít nạn nhân của bạo lực gia đình chọn cách im lặng. Có người vì sợ, có người vì xấu hổ, có người vì nghĩ “chuyện trong nhà thì đóng cửa bảo nhau”. Chính sự im lặng ấy vô tình trở thành “lá chắn” cho hành vi bạo lực tiếp diễn.
Một người phụ nữ từng chia sẻ: “Bị đánh nhiều lần nhưng không dám nói với ai. Sợ con cái bị ảnh hưởng, sợ hàng xóm dị nghị, sợ gia đình hai bên xấu hổ”. Những nỗi sợ rất đời thường, nhưng lại đủ lớn để giữ người ta ở lại trong một vòng xoáy tổn thương.
Khi không có tiếng nói, bạo lực không bị phát hiện, không bị ngăn chặn. Và rồi, nó lặp lại như một thói quen xấu, ngày càng khó dừng.
Dù xã hội đã thay đổi, nhưng đâu đó vẫn còn những suy nghĩ cũ kỹ: “Chồng nóng tính một chút cũng bình thường”, “vợ phải nhẫn nhịn để giữ hòa khí gia đình”, hay “vợ chồng phải đóng cửa dạy nhau”.
Những quan niệm ấy tưởng chừng vô hại, lại chính là mảnh đất để bạo lực tồn tại. Khi hành vi sai trái được “bình thường hóa”, người gây bạo lực dễ biện minh, còn nạn nhân thì dễ chấp nhận.
Ở nhiều gia đình, con cái lớn lên trong môi trường có bạo lực cũng dễ coi đó là điều “quen thuộc”. Một đứa trẻ chứng kiến cha đánh mẹ, hoặc cha mẹ thường xuyên mắng chửi nhau, có thể mang theo những tổn thương tâm lý kéo dài, thậm chí lặp lại hành vi đó khi trưởng thành.
Cuộc sống hiện đại mang đến nhiều cơ hội, nhưng cũng kéo theo không ít áp lực: công việc, tài chính, mối quan hệ… Khi không kiểm soát được cảm xúc, những áp lực ấy có thể bùng phát thành xung đột trong gia đình.
Một người đàn ông thất nghiệp, áp lực kinh tế đè nặng. Một người phụ nữ vừa đi làm vừa lo toan việc nhà. Những mâu thuẫn nhỏ tích tụ theo thời gian… Tất cả có thể trở thành “giọt nước tràn ly”.
Điều đáng nói là thay vì tìm cách giải quyết bằng đối thoại, nhiều người lại chọn cách trút giận bằng lời nói hoặc hành vi bạo lực. Và người thân – những người gần gũi nhất – lại trở thành đối tượng chịu đựng.
Không thể phủ nhận rằng hệ thống pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình đã ngày càng hoàn thiện. Các quy định xử lý hành vi bạo lực, bảo vệ nạn nhân, hỗ trợ khẩn cấp… đã được ban hành.
Tuy nhiên trong thực tế, việc áp dụng vẫn còn nhiều rào cản. Nhiều nạn nhân không biết đến quyền của mình, hoặc biết nhưng không dám sử dụng. Một số trường hợp, khi cơ quan chức năng can thiệp, nạn nhân lại xin “giải hòa” vì muốn giữ hòa khí gia đình.
Bên cạnh đó, việc phát hiện và xử lý bạo lực gia đình cũng không dễ dàng, bởi nó thường diễn ra trong không gian riêng tư, ít có chứng cứ rõ ràng.
Ở không ít nơi, khi nghe tiếng cãi vã, xô xát trong một gia đình, hàng xóm thường chọn cách đứng ngoài. Một phần vì ngại va chạm, phần khác vì nghĩ đó là chuyện riêng.
Nhưng chính sự thờ ơ ấy có thể khiến bạo lực kéo dài. Nếu có sự lên tiếng kịp thời, sự can thiệp từ cộng đồng hoặc chính quyền địa phương, nhiều vụ việc có thể được ngăn chặn sớm.
Giữ gìn hạnh phúc gia đình là điều đáng trân trọng, nhưng không thể vì thế mà bỏ qua những hành vi gây tổn thương.
Để bạo lực gia đình không còn âm ỉ, có lẽ không chỉ cần những giải pháp lớn, mà còn cần thay đổi từ những điều rất nhỏ. Đó là cách mỗi người học cách kiểm soát cảm xúc, biết dừng lại trước khi lời nói trở nên tổn thương. Là việc xây dựng thói quen đối thoại trong gia đình, thay vì im lặng hoặc áp đặt.
Đó cũng là việc dạy con trẻ về sự tôn trọng, về cách giải quyết mâu thuẫn không dùng bạo lực. Một thế hệ lớn lên trong môi trường lành mạnh sẽ có nhiều khả năng tạo ra những gia đình tích cực hơn.
Bạo lực gia đình không chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân hay một gia đình, mà còn tác động đến cả xã hội. Những tổn thương tâm lý, những đứa trẻ lớn lên trong sợ hãi, những mối quan hệ đổ vỡ…, tất cả đều để lại hệ lụy lâu dài.
Vì vậy đã đến lúc cần nhìn nhận rõ: bạo lực gia đình không phải là chuyện riêng. Đó là vấn đề chung, cần sự vào cuộc của cả hệ thống, từ pháp luật, cộng đồng đến từng cá nhân.
Ai cũng mong muốn trở về nhà sau một ngày dài tìm thấy sự bình yên và yêu thương. Nhưng với những người đang sống trong bạo lực, ngôi nhà lại trở thành nơi đáng sợ nhất.
Chấm dứt bạo lực gia đình không phải là việc dễ dàng, càng không thể làm trong một sớm một chiều. Nhưng nếu mỗi người dám lên tiếng, dám thay đổi, và dám nói “không” với bạo lực, thì những cánh cửa khép kín kia sẽ không còn che giấu những tổn thương.
Để căn nhà thật sự là nơi để trở về – không phải để chịu đựng, mà là mái ấm, là nơi cảm nhận được sự được yêu thương.
Ruột gối là nơi thấm trực tiếp mồ hôi, tích tụ các chất bã nhờn trên da nhưng ít được giặt giũ. Về lâu dài khiến bề mặt bị ố vàng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và dễ mắc các bệnh về da liễu.
Các chuyên gia vệ sinh gợi ý một số biện pháp khắc phục đơn giản bằng nguyên liệu sẵn có trong các gia đình.
Giặt máy: Người dùng cần kiểm tra nhãn để xác định chất liệu gối phù hợp giặt máy. Ví dụ như ruột gối cao su non (memory foam) không thể giặt máy, buộc phải tháo rời các bộ phận trước khi giặt ngăn chất gây dị ứng tích tụ.
Sau đó sử dụng nước nóng, chất tẩy rửa gốc enzym phá vỡ liên kết phân tử vết bẩn. Thêm giấm trắng vào khay chứa nước xả vải giúp xử lý vết ố cứng đầu. Ngâm gối trong nước khoảng một tiếng (hoặc chọn chế độ ngâm) làm mềm vết bẩn. Người dùng nên bỏ thêm vài quả bóng giặt bằng len hoặc bóng tennis ngăn ruột gối vón cục, giúp gối phồng đều. Sấy thật khô tránh mùi hôi, nấm mốc.
Baking soda và giấm: Nếu quy trình giặt thông thường không xóa sạch vết ố đòi hỏi giải pháp mạnh hơn. Bộ đôi baking soda và giấm trắng đánh bay vết ố vàng hiệu quả qua 5 bước:
- Trộn baking soda với nước thành hỗn hợp sệt, thử nghiệm trước lên góc khuất của gối.
- Thoa trực tiếp hỗn hợp lên vùng ố vàng, giữ nguyên 15-30 phút.
- Thấm giấm trắng vào khăn sạch, chấm nhẹ lên vết bẩn hòa tan hỗn hợp, làm mờ vết ố.
- Xả sạch ruột gối với nước khi vết ố biến mất.
- Giặt sạch toàn bộ gối theo hướng dẫn trên nhãn mác. Mẹo nhỏ: Nhỏ vài giọt tinh dầu oải hương vào nước giặt khử mùi giấm, hỗ trợ giấc ngủ ngon.
Dung dịch oxy già: Pha oxy già với nước ấm theo tỷ lệ 1:1 tạo thành chất tẩy rửa. Cho dung dịch vào bình xịt, phun đều một lớp lên vết ố vàng, tránh làm gối quá ướt. Đặt gối gần cửa sổ mở hoặc nơi có ánh nắng trực tiếp ít nhất một tiếng. Tia cực tím (UV) kết hợp oxy già tăng hiệu quả làm sáng vải.
Nước cốt chanh và giấm: Pha nước cốt chanh với giấm trắng hoặc nước, xịt lên gối, phơi dưới ánh nắng mặt trời khoảng một tiếng làm sáng bề mặt vải.
Chất tẩy gốc oxy (không chứa clo): Chất tẩy chứa natri percarbonate hoặc oxy già không nồng nặc như chất tẩy clo, có khả năng xóa vết ố, nâng vệt nâu vàng khỏi sợi vải, bông, mút. Người dùng cần tuân thủ chính xác hướng dẫn trên bao bì.
Biện pháp ngăn gối ngả màu vàng
Trưởng bộ phận thiết kế của thương hiệu chăn ga gối đệm cao cấp Christy Lucy Ackroyd, cho biết việc ngăn chặn tác nhân gây ố ngay từ đầu và bảo dưỡng định kỳ giúp vết bẩn không bám sâu vào sợi vải. Dưới đây là một số biện pháp:
Sử dụng vỏ bảo vệ gối: Lớp vỏ ngăn mồ hôi, chất lỏng, dầu thấm vào ruột gối. Hãy chọn loại giặt máy, thoáng khí, mật độ dệt dày (khoảng 3-4 micron) nhằm chặn ẩm tối ưu.
Thói quen vệ sinh trước khi ngủ: Tẩy trang sạch sẽ, sấy khô tóc hoàn toàn trước khi nằm. Hãy thực hiện các bước dưỡng da trước khi ngủ ít nhất một tiếng giúp dưỡng chất kịp thẩm thấu.
Hạ nhiệt độ phòng ngủ: Phòng ngủ mát mẻ giúp cơ thể dễ ngủ, hạn chế đổ mồ hôi đêm, giảm lượng ẩm tiếp xúc gối.
Bảo dưỡng gối định kỳ: Giặt vỏ gối ít nhất một lần một tuần, giặt vỏ bảo vệ gối mỗi tháng một lần. Ruột gối không thể giặt máy cần dùng dung dịch tự chế làm sạch bề mặt định kỳ.
Sáng 22/5, Bộ Y tế tổ chức họp về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola trong bối cảnh dịch bệnh tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda đang diễn biến phức tạp. Cuộc họp được kết nối trực tuyến đến các đơn vị dự phòng trực thuộc Bộ, Sở Y tế các địa phương.
Tại cuộc họp, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết, dịch bệnh Ebola đang có diễn biến phức tạp tại 2 quốc gia CHDC Congo và Uganda vì thế Việt Nam không nên chủ quan.
Tại CHDC Congo, ngày 5/5, ghi nhận 4 nhân viên y tế tại tỉnh Ituri tử vong do nhiễm Ebola chủng virus Bundibugyo. Đến ngày 16/5, quốc gia này đã ghi nhận 8 trường hợp xác định tại phòng xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 người tử vong nghi ngờ tại tỉnh Ituri.
Đến ngày 18/5, CHDC Congo ghi nhận tổng số 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong ở các tỉnh Ituri và Bắc Kivu.
Trong khi đó, Bộ Y tế Uganda xác nhận một ca bệnh nhập cảnh từ CHDC Congo. Một người đàn ông lớn tuổi được đưa vào bệnh viện tư với triệu chứng nặng và tử vong ngày 14/5. Ngày 16/5, Uganda xác nhận thêm một ca bệnh khác cũng nhập cảnh từ CHDC Congo.
WHO nhận định nguy cơ lây lan dịch bệnh ở mức cao đối với các quốc gia đang bị ảnh hưởng và trong khu vực; ở mức thấp đối với toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên các quốc gia vẫn cần chủ động phòng chống bệnh.
Tiến sĩ Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh cho biết, Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh với tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%.
virus Ebola lây từ động vật hoang dã sang người như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng, sau đó lây giữa người với người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, dịch cơ thể hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh.
Hiện Ebola có 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, trong đó 3 chủng thường gây dịch là Ebola, Sudan và Bundibugyo. Đợt dịch hiện nay tại Congo và Uganda được xác định do chủng Bundibugyo gây ra.
"Trong khi đó hiện nay mới chỉ có vắc-xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola, chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị đặc hiệu cho chủng Sudan và Bundibugyo", ông Đức thông tin.
Theo Cục Phòng bệnh, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Ebola. Nguy cơ dịch xâm nhập vào nước ta hiện được đánh giá chưa ở mức cao, tuy nhiên không loại trừ khả năng bệnh xâm nhập thông qua hành khách nhập cảnh từ vùng có dịch.
Ngay sau khi WHO phát cảnh báo về nguy cơ lây lan bệnh do virus Ebola, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt với người đến từ khu vực có dịch; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các đội phản ứng nhanh và kịch bản ứng phó khi xuất hiện ca bệnh.
Các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur Tp.Hồ Chí Minh hiện đã có đủ năng lực xét nghiệm virus Ebola bằng Realtime PCR và giải trình tự gene trong điều kiện an toàn sinh học cấp III. Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu cũng đang được đặt mua theo hướng dẫn của WHO và dự kiến sẽ về Việt Nam trong 7-10 ngày tới.
Bộ Y tế cũng tiếp tục phối hợp với WHO và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình dịch bệnh, đồng thời tăng cường tập huấn cho các địa phương về giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm và phòng chống lây nhiễm trong bệnh viện.
Cục Phòng bệnh cũng khuyến cáo các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm virus gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban. Một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết.
Thời gian ủ bệnh thường từ 2 - 21 ngày. Đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch.
Các đại biểu tham dự cuộc họp theo chức năng nhiệm vụ cũng trình bày các phương án phòng dịch, công tác truyền thông, giám sát và nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Đồng thời, khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chỉ đạo Cục Phòng bệnh chủ động phối hợp với WHO tại Việt Nam rà soát toàn bộ thông tin, xây dựng kịch bản ứng phó liên quan đến dịch bệnh, những đối tượng nguy cơ, các hướng dẫn về phòng chống, điều trị và xử lý ca bệnh liên quan đến Ebola nhằm chủ động xử lý nếu có dịch bệnh.
Đồng thời, Thứ trưởng cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát năng lực ứng phó với dịch bệnh. Cục Quản lý Khám chữa bệnh sớm ban hành văn bản chỉ đạo các bệnh viện triển khai công tác phòng chống dịch, dự phòng các phương án thu dung, điều trị.
Tại các cửa khẩu, Thứ trưởng đề nghị rà soát hành khách trở về từ vùng nguy cơ, với những trường hợp đang trong thời gian ủ bệnh phải có khuyến cáo để địa phương theo dõi, giám sát, tổ chức sẵn sàng các đội phản ứng nhanh đáp ứng chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập.
Thứ trưởng cũng giao Cục Phòng bệnh xây dựng Công văn để Lãnh đạo Bộ ký gửi Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố; Tổng hợp báo cáo chuyên ngành tham mưu Lãnh đạo Bộ Y tế trình để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả.
Những ngày đầu tháng 7, khi cơn mưa xối xả đổ xuống những cánh rừng cao su sau những ngày nắng nóng gay gắt, nấm mối mọc lên giữa những thảm lá cao su, rừng điều, rừng tràm. Người dân từ TPHCM, Đồng Nai ùn ùn kéo nhau về khu vực Xuân Quế, Xuân Nhạn, Cẩm Đường, Cẩm Mỹ (Đồng Nai), Xuyên Mộc, Châu Đức (TPHCM) để săn nấm mối.
Mấy ngày qua, cứ chiều về, tại ngã tư Nhà thờ Suối Nhạn (xã Xuân Quế, TP Đồng Nai) là địa điểm tập trung của những thợ săn nấm mối. Họ đến từ nhiều địa phương trong TP Đồng Nai. Có người đến từ các khu vực rất xa như: Đồng Xoài, Đồng Phú (TP Đồng Nai) hay Dầu Tiếng, Bến Cát, Xuyên Mộc, Châu Đức (TPHCM).
Theo anh Lê Văn Lâm (xã Cẩm Mỹ, TP Đồng Nai), nấm mối ở khu vực Đông Nam Bộ thường mọc nhiều sau những cơn mưa, giai đoạn chuyển mùa tháng 6, tháng 7. Năm nay, khu vực rừng cao su quanh các nông trường Sông Nhạn, Sông Quế, Cẩm Đường có nhiều nấm, thu hút rất đông người dân đến tìm. Nấm thường mọc vào ban đêm, nên người dân tranh thủ đi săn xuyên đêm.
"Săn nấm mối phải có kinh nghiệm. Mỗi người chuẩn bị đèn pin đeo ở đầu, túi đựng, gậy dò nấm dưới các thảm lá. Nếu may mắn, một đêm có thể nhổ 3-4 kg nấm, thu về vài triệu. Người đi săn nấm cũng phụ thuộc vào may mắn, nếu trúng "ổ" thì được nhiều tiền hơn", anh Lâm chia sẻ.
Nấm mối có giá thành cao, chỉ mọc vào thời điểm phù hợp ở những môi trường nhất định nên việc săn nấm mối rất khó. Người đi nhổ nấm phải có kinh nghiệm, lần mò trong bóng tối, đi bộ qua rẫy rậm, đối mặt với côn trùng, rắn, rết.
Chị Lê Thị Oanh (xã Cẩm Đường, TP Đồng Nai) cho biết, công việc săn nấm mối ở rừng cao su thường bắt đầu từ 1-2 giờ sáng, khi đó nấm mối thường nhú lên khỏi mặt đất, chỉ cần pha đèn pin sẽ thấy.
Tuy nhiên, việc tìm được nấm mối cũng phải có duyên và gặp may mắn mới phát hiện được. Có nhiều ổ nấm mối, nhưng người đi trước không thấy, người đi sau lại phát hiện, đó là cái duyên của nghề.
Ông Nguyễn Hữu Tuấn, lái buôn thu mua nấm mối cho biết, đặc sản nấm mối ở Đồng Nai đang được bán trên thị trường với giá 400.000-600.000 đồng/kg; thậm chí tại vùng đô thị TPHCM, nấm mối búp đẹp được báo giá lên đến 800.000 đồng/kg nhưng không có hàng. Nấm mối khá hiếm, một năm chỉ được một mùa nên giá khá cao.
Theo người dân, nấm mối có giá cao vì đây là loại nấm không thể nuôi trồng, chúng mọc tại những nơi có cồn mối cũ, thường xuất hiện ở nơi nhiều thảm lá mục, độ ẩm cao, mọc theo từng cụm. Tai nấm nhỏ hơn lòng bàn tay, hình dáng như những chiếc ô, thân nấm màu trắng, mũ nấm khi còn búp có màu nâu nhạt, khi nở có màu trắng.
Nấm mối mới nhổ về đem đi làm sạch phần đất dưới chân. Sau khi làm sạch đất, nấm được rửa cho thật sạch, kẹp nấm giữa kẽ hai ngón tay, dội nước nhẹ trên và dưới phần mũ cho sạch đất. Thao tác phải thật nhẹ nhàng, tránh để nấm bị dập, bị ngấm nước sẽ không ngon ngọt, sau đó để cho ráo nước rồi chế biến món ăn.
Nấm mối làm được rất nhiều món như: nấm nấu ngọt, nấm đúc bánh xèo, nấm nấu cháo hoặc nấm nướng… Vốn dĩ ngọt thơm sẵn, nấm mối chẳng cần chế biến cầu kỳ.
Nấm mối có tên khoa học là Termitomyces albuminosus. Chúng xuất hiện sau cơn mưa đầu mùa khoảng một tuần, mỗi đợt kéo dài 3-5 ngày. Nấm mọc từ chất thải của mối dưới mặt đất, thường xuất hiện nhiều tại các tỉnh miền Tây, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
