Giữa không gian biển xanh, cát trắng của Cù Lao Chàm, không chỉ có cảnh đẹp làm say lòng du khách mà còn có một món đặc sản từng rất dân dã, nay trở thành “hàng hiếm” giá đắt đỏ cua đá.
Loài cua này sống chủ yếu trong các khe đá, hang núi ven đảo. Khác với cua biển thông thường, cua đá có màu nâu tím đặc trưng, phần bụng ngả vàng và dáng di chuyển rất nhanh, linh hoạt. Chúng thường ăn lá cây, côn trùng và một số loại thảo mộc tự nhiên, nên thịt cua mang hương vị rất riêng, khó nhầm lẫn.
Điều khiến cua đá trở nên đặc biệt chính là phần gạch. Dù là cua đực hay cua cái, con nào cũng có gạch khá nhiều, màu sẫm và thoang thoảng mùi hương giống thảo dược. Thịt cua lại ngọt thanh, ít tanh, tạo cảm giác lạ miệng cho người thưởng thức. Nhiều người sành ăn còn cho rằng cua sống càng cao, thịt càng dai và vị càng đậm đà.
Khác với vẻ ngoài tưởng chừng đơn giản, cua đá lại sở hữu phần gạch khá nhiều và béo, đặc biệt là cua cái gần như con nào cũng có gạch. Hai càng cua lớn, dày thịt, ẩn trong lớp vỏ cứng, vừa là “vũ khí tự vệ” vừa là điểm khiến việc khai thác trở nên khó khăn hơn.
Thời điểm bắt cua đá thường là ban đêm, khi chúng rời hang đi kiếm ăn. Ban ngày, loài cua này rất cảnh giác, chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng đủ để chúng lẩn sâu vào khe đá, gần như không thể tìm thấy. Khi gặp ánh sáng đèn pin, cua thường đứng khựng lại trong chốc lát, tạo cơ hội cho người bắt nhanh tay tóm gọn. Tuy nhiên, việc này không hề đơn giản bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể bị càng cua kẹp rất đau.
Việc săn bắt cua đá cũng không hề đơn giản. Chúng chỉ xuất hiện nhiều vào ban đêm khi rời hang đi kiếm ăn. Người dân phải dùng đèn pin để soi, khi gặp ánh sáng, cua thường “đứng yên” trong chốc lát rồi nhanh chóng bị bắt. Tuy nhiên, chúng có càng rất khỏe, nên việc khai thác đòi hỏi sự cẩn thận cao.
Đặc biệt, cua đá Cù Lao Chàm chỉ được phép khai thác trong khoảng từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm. Ngoài thời gian này, việc đánh bắt bị nghiêm cấm để bảo vệ mùa sinh sản. Những con đạt chuẩn phải có kích thước mai trên 7cm và không mang trứng mới được phép đưa ra thị trường, phần còn lại sẽ được thả về tự nhiên.
Chính sự khan hiếm và quy định khai thác chặt chẽ khiến cua đá ngày càng trở nên giá trị. Có thời điểm, giá bán lên tới 1,5-2 triệu đồng/kg nhưng vẫn không dễ mua.
Ngày nay, cua đá không chỉ là một món ăn mà còn trở thành biểu tượng ẩm thực đặc trưng của đảo, góp phần làm nên sức hút rất riêng cho Cù Lao Chàm điểm đến vừa hoang sơ vừa giàu trải nghiệm ẩm thực.
Cua đá hấp sả là cách chế biến đơn giản nhưng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của cua. Cua được hấp cách thủy khoảng 30 phút, khi chín vỏ chuyển sang màu đỏ hồng bắt mắt, căng bóng hấp dẫn.
Món ăn thường dùng kèm rau húng, rau răm và chấm muối tiêu chanh, tạo nên sự hòa quyện giữa vị ngọt thanh của thịt cua và hương thơm của rau cùng vị đậm đà của nước chấm.
Cua đá rang muối cũng rất được ưa chuộng. Cua sau khi làm sạch được rang cùng muối và gia vị, đảo đều để thấm sâu vào từng thớ thịt và phần càng chắc khỏe.
Khi hoàn thành, lớp muối bám nhẹ bên ngoài nhưng bên trong vẫn giữ được độ ngọt tự nhiên, mang đến hương vị đậm đà, khó cưỡng.
Ngày 30 và 31-5, tại Cung Thiếu nhi Hà Nội (cơ sở 2), Tạp chí Sức khỏe trẻ em cùng các đơn vị liên quan tổ chức chương trình "Ngày hội kết nối nhân ái vì trẻ em".
Tại lễ khai mạc, ban tổ chức đã trao tặng nhiều phần quà và 2.000 suất khám mắt miễn phí cho trẻ em khuyết tật, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Cũng trong lễ khai mạc, TS Trần Doãn Tiến - Tổng biên tập Tạp chí Sức khỏe trẻ em, Trưởng ban tổ chức chương trình - cho biết ngày hội hướng tới không gian vui chơi, trải nghiệm, kết nối và chăm sóc toàn diện cho trẻ em, đồng thời là cầu nối để doanh nghiệp, doanh nhân, nghệ sĩ, y bác sĩ và các nhà hảo tâm cùng chung tay hỗ trợ trẻ em yếu thế.
Theo ông Tiến, một xã hội thực sự văn minh là khi mọi trẻ em đều có cơ hội được yêu thương, học tập, vui chơi và phát triển.
Trẻ em không cần những điều quá lớn lao mà đôi khi chỉ cần một bàn tay nâng đỡ khi gặp khó khăn, một lời động viên khi muốn bỏ cuộc, một suất học bổng để tiếp tục đến trường, một mái nhà an toàn hay đơn giản là cảm giác được yêu thương và quan tâm - ông Tiến nêu.
Còn ông Ngô Sách Thực - Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam - nhấn mạnh đây là hoạt động có sức lan tỏa lớn, góp phần kết nối cộng đồng cùng chăm lo cho trẻ em khuyết tật và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Ngày hội không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ, chăm sóc hay trao quà mà còn hướng tới mục tiêu đồng hành cùng trẻ em khuyết tật trong quá trình trưởng thành, thông qua các hoạt động hướng nghiệp, đào tạo nghề, phát triển kỹ năng hay tạo cơ hội việc làm phù hợp.
Qua đó trẻ em khuyết tật có nghề nghiệp, có thu nhập, tự tin sống độc lập và khẳng định giá trị của mình trong xã hội.
Trong hai ngày 30 và 31-5, ban tổ chức triển khai nhiều hoạt động như khám, tư vấn sức khỏe miễn phí các chuyên khoa dinh dưỡng, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt và sức khỏe tâm thần.
Lớn lên bên những tấm vải lụa, sớm thấu hiểu tình yêu và khát vọng gìn giữ nghề dệt lụa của người cha, chị Nguyễn Thị Yến ở xã Nam Phước (TP Đà Nẵng) quyết tâm nối nghiệp gia đình, ấp ủ hành trình hồi sinh làng nghề với thương hiệu lụa Mã Châu vốn nổi tiếng từ lâu.
Hiện thực mong muốn, Yến quyết định về quê nhà sau ngày tốt nghiệp đại học tại Đà Nẵng để cùng cha tìm hướng hồi sinh làng nghề dệt lụa. Nghe con gái lựa chọn như vậy, cha Yến vui mừng khôn xiết.
Lý do lớn nhất của việc quyết tâm xây dựng lại thương hiệu lụa tơ tằm Mã Châu là Yến nhìn thấy sự tận tâm và tình yêu mà cha mình đã dành cả cuộc đời cho thương hiệu lụa ấy với nỗ lực gìn giữ nghề truyền thống quê nhà.
Nhưng khi bắt tay vào làm mới nếm mùi vì sản phẩm lụa Mã Châu chưa từng định vị được thương hiệu. Cô gái bắt đầu học lại từ những điều nhỏ nhất về lụa như tính chất của sợi tơ, tìm điểm yếu của vải lụa tơ tằm và tìm cách khắc phục nó. Thắc mắc lớn nhất của Yến là vì sao một sản phẩm được xếp vào hàng trứ danh này lại không còn chỗ đứng trên thị trường.
Để giữ lấy hồn cốt của lụa Mã Châu với sự mộc mạc, bền bỉ nhưng phải phù hợp thị hiếu khách hàng, Yến bắt đầu từ cải tiến mẫu mã. Chị mạnh dạn thử nghiệm những mẫu mã mới, hiện đại song phải đảm bảo giữ được chất lượng của lụa tơ tằm Mã Châu.
Tiếp đó là tìm hiểu nhu cầu khách hàng, đầu tư máy móc, ứng dụng công nghệ vào quá trình dệt và tạo hoa văn cho lụa. Nhờ đó xưởng của gia đình Yến đã có thể tạo ra sản phẩm với nhiều kiểu hoa văn phức tạp hay theo yêu cầu của khách hàng giúp nâng cao sản lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng.
Nhớ tìm hiểu, Yến mới biết có suy nghĩ rằng lụa truyền thống đã lỗi thời và vô tình điều này trở thành rào cản lớn với hành trình đưa lụa Mã Châu trở lại. Chị kiên trì giới thiệu từng tấm lụa đến khách hàng như gửi gắm một niềm tin, tận dụng mạng xã hội quảng bá, chọn cách đi chậm nhưng chắc. Tranh thủ các hội trợ, triển lãm, Yến mang lụa đến trưng bày sao cho có thể tiếp cận nhiều khách hàng nhất có thể.
Cô chủ trẻ còn cố gắng tận dụng các mối quan hệ, kết nối và giới thiệu với các nhà thiết kế sản phẩm lụa truyền thống quê mình. Dần dà, lụa Mã Châu đã xuất hiện trong bộ sưu tập của các nhà thiết kế Lê Thanh Hòa, Huy Võ... với thiết kế hiện đại, tinh tế mang đến diện mạo mới cho chất liệu truyền thống, phần nào đưa tên tuổi lụa Mã Châu dần trở lại bản đồ thời trang.
Nhưng cô gái ấy còn đeo đuổi khát vọng hồi sinh làng nghề cùng tham vọng bà con quê mình sẽ quay lại nghề dệt lụa, còn lên kế hoạch với ba giai đoạn. Đầu tiên đã hoàn thành mục tiêu cải tiến máy móc, xây dựng thương hiệu và định hình chất lượng sản phẩm.
Tiếp theo, Yến muốn xây dựng nhà xưởng thành một không gian bảo tàng và mở cửa đón khách tham quan. Nơi đây sẽ tái hiện lịch sử hình thành và phát triển của làng lụa Mã Châu cũng như giới thiệu quá trình cải tiến công cụ sản xuất qua từng giai đoạn, quá trình làm ra một sản phẩm lụa truyền thống.
Cô nàng kỳ vọng sự xuất hiện của du khách sẽ như hồi chuông nhắc rằng lụa Mã Châu vẫn sống, vẫn ở đó lặng lẽ khẳng định giá trị. Cũng là minh chứng để bà con tin vào sinh kế từ nghề để quay lại và từng bước hồi sinh làng nghề truyền thống của cha ông.
Xa hơn, Yến không giấu ấp ủ phát triển một bảo tàng lụa và hình thành làng du lịch cộng đồng Mã Châu khi mọi thứ thuận lợi hơn. Du khách sẽ có dịp tìm hiểu quy trình trồng dâu, nuôi tằm và tạo ra sản phẩm lụa.
Người dân ở đó sẽ vừa dệt lụa vừa làm du lịch. Chính bà con sẽ kể những câu chuyện nghề của quê hương với niềm tự hào và giới thiệu từng tấm lụa họ tạo ra đến du khách.
"Cha tôi đã dành cả cuộc đời để giữ nghề và ấp ủ ước mơ hồi sinh làng nghề dệt lụa. Vì thế trên hành trình trở về với Mã Châu, tôi chưa từng nghĩ chuyện dừng lại. Gia đình tôi đã xây dựng lại thương hiệu lụa Mã Châu nhưng tôi mong hơn là thắp lên niềm tin để người dân quay về với nghề dệt lụa, cùng nhau từng bước hồi sinh làng nghề ngay trên chính mảnh đất đã sinh ra lụa Mã Châu", Yến chia sẻ.
Không chỉ bám sát yêu cầu đề thi, quá trình ôn luyện được các đơn vị đầu tư theo hướng thực tiễn, giúp thí sinh phát huy tối đa năng lực.
ThS Chung Trần Thế Vinh, Trưởng khoa cơ khí Trường CĐ Lý Tự Trọng TP.HCM, nói đã giúp thí sinh ôn luyện kỹ, nhất là vận hành trên máy và kiểm tra chất lượng sản phẩm. Với nghề tiện, sinh viên thực hành trải nghiệm quy trình làm việc như một thợ kỹ thuật, phân tích bản vẽ chi tiết, xây dựng quy trình công nghệ, xác định yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn phôi, chọn dao và thiết lập chế độ cắt phù hợp, trực tiếp gia công trên máy.
Sản phẩm hoàn thành được kiểm tra các thông số kỹ thuật, đánh giá các tiêu chí và giảng viên nhận xét, chỉ ra sai số, hướng dẫn cách khắc phục.
"Lấy thực hành làm trọng tâm, sinh viên được giao những bài tập gia công trên máy tiện vạn năng từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với năng lực thực tế", thầy Vinh nói.
Còn ThS Võ Thị Thùy An, Trưởng bộ môn nhà hàng Trường trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist, cho biết hướng dẫn thí sinh thao tác, vị trí đứng, cách di chuyển và thứ tự ưu tiên trong bàn ăn theo quy chuẩn chung.
Các bạn được lưu ý từng chi tiết tỉ mỉ như bước thế nào khi phục vụ khách, bưng dĩa có thức ăn đi theo chiều kim đồng hồ, gắp bằng muỗng nĩa phải di chuyển ngược chiều kim đồng hồ.
"Chúng tôi luyện tập tạo cho các bạn tác phong tự tin, thẳng lưng, biết đặt tay đúng cách khi chào khách, gương mặt phải cho thấy sự chân thành, lúc nào cũng cần biết cười trong quá trình phục vụ", cô An nói.
Trong khi đó tại Trường CĐ Kinh tế đối ngoại, khi ôn luyện nghề hướng dẫn viên du lịch, phục vụ nhà hàng, phục vụ phòng..., ThS Nguyễn Tấn Danh, Trưởng môn quản trị - khách sạn - du lịch, nói luôn kết hợp hệ thống hóa kiến thức và thực hành chuyên sâu cho các bạn. Các kiến thức đều có trong chương trình nên giảng viên chỉ rà soát, hệ thống lại kiến thức và chuẩn hóa theo yêu cầu hội thi.
Thầy Thế Vinh thông tin khi ôn luyện cho thí sinh, trường chú trọng việc cá thể hóa theo năng lực từng bạn. Mỗi thí sinh được theo dõi sát lộ trình ôn tập riêng, tập trung bồi dưỡng chỗ còn hạn chế. Trường còn quan tâm rèn tác phong công nghiệp song song với chuẩn bị tâm lý để các bạn vững vàng hơn trong suốt quá trình thi đấu.
Tương tự, với những thí sinh thi ngành nghề liên quan đến nhà hàng, khách sạn, cô Thùy An cho biết các thầy cô giáo hướng dẫn các bạn biết nhấn nhá một chút về hình thức trình bày. Chẳng hạn khi phục vụ rượu vang đỏ, giáo viên chỉ cách gấp khăn hình mũi thuyền để giấu đi dụng cụ khui rượu, vỏ nhựa bọc đầu chai rượu cắt ra khi mở chai. Mỗi chi tiết dù nhỏ đều không được bỏ qua.
Hay thầy Tấn Danh nói trường quan tâm chuẩn hóa kiến thức và kỹ năng nghề theo các tiêu chí của tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Đồng thời luôn khuyến khích sự sáng tạo và cá nhân hóa năng lực trong suốt thời gian ôn luyện sao cho phát huy thế mạnh riêng, nâng cao khả năng thích ứng và bản sắc nghề nghiệp của từng bạn.
