Hơn 18.000 ca ‘tay chân miệng’ ở phía Nam, chuyên gia nói gì về vắc xin mới?

"Việc theo dõi bệnh nhân không còn đơn thuần là quan sát các chỉ số trên màn hình", Giáo sư Aurel K. Qian, thành viên Ban Cố vấn Hiệp hội Hệ thống Quản lý và Thông tin Y tế (HIMSS) khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nhận định tại sự kiện Innovation Summit do Philips tổ chức mới đây.

Thực tế, hệ thống y tế tại nhiều quốc gia châu Á đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng nhanh, trong khi nguồn lực y tế chưa theo kịp. Theo báo cáo thường niên về chỉ số y tế tương lai (Future Health Index), có đến 66% bệnh nhân phải chờ đợi lâu để được tiếp cận bác sĩ chuyên khoa, còn 76% nhân viên y tế cho biết họ thường xuyên mất nhiều thời gian quý giá do dữ liệu bệnh án rời rạc, không đầy đủ hoặc khó truy cập.

Tình trạng này càng trầm trọng hơn khi dự báo toàn cầu sẽ thiếu hơn 11 triệu nhân viên y tế vào năm 2030, trong đó Đông Nam Á chiếm khoảng một phần tư. Vì vậy, ngành Y tế đang chuyển dần sang mô hình chăm sóc dựa trên dữ liệu thời gian thực và cái nhìn toàn diện về từng bệnh nhân, giúp bác sĩ tiếp cận thông tin chính xác, trực quan, dễ diễn giải và hỗ trợ ra quyết định hiệu quả hơn. Nhờ đó, đội ngũ y tế có thể giảm thời gian xử lý hệ thống và tập trung nhiều hơn cho người bệnh, theo Giáo sư Aurel K. Qian.

Trước bối cảnh này, các chuyên gia đã đưa ra một giải pháp mới dựa trên nền tảng mở Enterprise Command and Care Coordination Center, cho phép kết nối và đồng bộ dữ liệu bệnh nhân giữa các thiết bị tại giường bệnh, trung tâm điều hành và hệ thống công nghệ bệnh viện. Nhờ khả năng liên thông dữ liệu, bác sĩ và điều dưỡng có thể theo dõi liên tục tình trạng bệnh nhân ICU theo thời gian thực, thay vì phụ thuộc vào các hệ thống rời rạc như trước.

Trọng tâm của giải pháp là việc ứng dụng AI để phân tích dữ liệu sinh tồn nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm như rối loạn nhịp tim hay biến cố tim mạch. Hệ thống ưu tiên cảnh báo theo mức độ nghiêm trọng, giúp giảm nhiễu thông tin và hỗ trợ đội ngũ y tế tập trung vào các trường hợp cần can thiệp khẩn cấp.

Kết hợp với thiết bị theo dõi không dây, giải pháp còn cho phép theo dõi bệnh nhân ICU từ xa, đồng thời duy trì theo dõi liên tục ngay cả khi bệnh nhân chuyển sang giai đoạn sau điều trị. Ngoài ra, các thiết bị di động giúp bác sĩ truy cập thông tin bệnh nhân mọi lúc, mọi nơi trên một giao diện thống nhất.

Một điều đáng chú ý là công cụ trực quan hóa dữ liệu bệnh nhân thông qua mô hình avatar (hình người đơn giản) Patient Avatar – hiển thị trực quan các chỉ số phức tạp dưới dạng hình ảnh dễ hiểu, giúp nhân viên y tế nhanh chóng đánh giá tình trạng bệnh nhân trong môi trường áp lực cao như ICU. Khác với cách theo dõi truyền thống dựa trên hàng loạt con số và biểu đồ, công cụ này chuyển toàn bộ dữ liệu sinh tồn phức tạp thành hình ảnh trực quan. Các chỉ số như nhịp tim, hô hấp, huyết áp hay mức bão hòa oxy máu được biểu diễn ngay trên một mô hình cơ thể, giúp bác sĩ nhận diện nhanh tình trạng bất thường chỉ trong vài giây.

"Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong môi trường ICU, nơi mỗi quyết định đều chịu áp lực lớn về thời gian. Thay vì phải tổng hợp dữ liệu từ nhiều màn hình theo dõi riêng lẻ, nhân viên y tế có thể nắm bắt ‘bức tranh tổng thể’ của bệnh nhân ngay lập tức, từ đó rút ngắn thời gian phản ứng khi xảy ra biến cố", đại diện Philips nói.

Các chuyên gia cho hay, AI đóng vai trò cốt lõi phía sau giải pháp này. Các thuật toán liên tục phân tích dữ liệu theo thời gian thực, phát hiện xu hướng bất thường và dự báo nguy cơ trước khi triệu chứng trở nên rõ ràng. Khi kết hợp với công cụ Patient Avatar những cảnh báo này không chỉ hiển thị dưới dạng thông số kỹ thuật mà còn được trực quan hóa, giúp bác sĩ nhanh chóng nắm bắt tình hình và đưa ra quyết định kịp thời.

Theo thông tin do Philips cung cấp, những cơ sở y tế triển khai giải pháp này đã ghi nhận nhiều cải thiện đáng kể: giảm tới 40% cảnh báo không cần thiết tại ICU, rút ngắn 69% thời gian điều trị tại ICU và giảm tới 86% các ca ngưng tim. Những kết quả này cho thấy tiềm năng của AI trong việc hỗ trợ bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ và tối ưu hóa can thiệp lâm sàng.

"Giải pháp theo dõi bệnh nhân được xây dựng từ nhiều thập kỷ kinh nghiệm đổi mới, hỗ trợ chăm sóc hàng triệu bệnh nhân mỗi năm. Chúng tôi hợp tác với các bệnh viện để giúp đội ngũ y tế hành động sớm hơn và phản ứng hiệu quả hơn trên quy mô lớn" bà Stephanie Sievers, Giám đốc điều hành Philips khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nói.

Đại diện Philips cũng cho biết định hướng dài hạn là xây dựng giải pháp mang tính dự đoán, kết nối và xuyên suốt, giúp nhân viên y tế không chỉ theo dõi mà còn chủ động phòng ngừa biến chứng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và an toàn cho bệnh nhân. Trong bối cảnh khu vực châu Á đang đối mặt với áp lực thiếu hụt nhân lực y tế, giải pháp giám sát thông minh được kỳ vọng giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm tải cho đội ngũ điều dưỡng tại giường bệnh, đồng thời đảm bảo bệnh nhân ICU luôn được theo dõi chặt chẽ và liên tục.

Tin Gốc: Vnexpress

PGS.TS Nguyễn Quang - Chủ tịch Hội Y học giới tính Việt Nam - cho rằng có một "thế giới vô hình" đang âm thầm chi phối sức khỏe sinh sản và sinh lý của nam giới, nhưng lâu nay ít được chú ý đó là hệ vi sinh vật trong cơ thể.

Theo ông, trong cơ thể mỗi người tồn tại hàng nghìn tỉ vi sinh vật, đặc biệt tập trung ở đường ruột. Không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, hệ vi sinh này còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng, bao gồm cả chất lượng tinh trùng, nồng độ testosterone và khả năng sinh lý nam.

Theo PGS Nguyễn Quang, trong nhiều thập kỷ, y học từng cho rằng cơ quan sinh dục nam như tinh hoàn, tuyến tiền liệt hay tinh dịch là môi trường vô khuẩn. Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ giải trình tự gene, quan điểm này đã thay đổi.

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy những cơ quan này đều có hệ vi sinh riêng, tạo thành một "hệ sinh thái" đặc thù. Hệ vi sinh này không chỉ tồn tại mà còn tham gia trực tiếp vào các hoạt động sinh lý, từ sản xuất tinh trùng đến chức năng cương dương.

PGS Nguyễn Quang cho biết thực tế lâm sàng cho thấy không ít cặp vợ chồng vô sinh dù kết quả xét nghiệm truyền thống đều bình thường. Có người đàn ông bị rối loạn cương dương nhưng được cho là do yếu tố tâm lý. Tuy nhiên khi nhìn sâu hơn, nhiều trường hợp có sự khác biệt rõ rệt ở hệ vi sinh đường ruột hoặc trong tinh dịch.

"Những gì được gọi là ‘tâm lý’ đôi khi lại có nền tảng sinh học, và nền tảng đó có thể bắt đầu từ hệ vi sinh", ông Quang chia sẻ.

Một số nghiên cứu cho thấy trong tinh dịch khỏe mạnh thường có sự hiện diện của các vi khuẩn "có lợi" như Lactobacillus hay Bifidobacterium. Ngược lại, khi hệ vi sinh mất cân bằng, các vi khuẩn có hại có thể gia tăng, đi kèm với tình trạng giảm chất lượng tinh trùng hoặc tăng tổn thương DNA tinh trùng.

Trong báo cáo khoa học "Vô sinh ở nam giới và hệ vi sinh vật đường ruột của con người" do nhóm tác giả Hoa Kỳ công bố cho thấy dữ liệu khoa học cũng ghi nhận phần lớn mẫu tinh dịch ở nam giới đều có vi khuẩn, nhưng không phải cứ có vi khuẩn là gây bệnh.

Vấn đề nằm ở sự cân bằng. Khi cân bằng này bị phá vỡ, nguy cơ viêm nhiễm, stress oxy hóa và tổn thương tinh trùng có thể tăng lên.

Nghiên cứu cho thấy khoảng 30 - 50% trường hợp vô sinh nam hiện nay vẫn chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng. Một trong những giả thuyết được quan tâm là vai trò của hệ vi sinh, thông qua cơ chế gây viêm hoặc làm tăng stress oxy hóa, yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tinh trùng.

Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng hệ vi sinh không chỉ là vấn đề của riêng nam giới mà còn liên quan đến cả hai vợ chồng. Quan hệ tình dục có thể làm thay đổi hệ vi sinh của cả nam và nữ, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Một số nghiên cứu cho thấy khi cả hai cùng có tình trạng mất cân bằng vi sinh, tỉ lệ thành công của thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể giảm, trong khi nguy cơ sẩy thai tăng lên.

Theo các chuyên gia, việc đánh giá hệ vi sinh có thể trở thành một bước quan trọng trong chẩn đoán vô sinh nam trong tương lai. Thay vì chỉ dựa vào tinh dịch đồ hay xét nghiệm nội tiết, bác sĩ có thể cần xem xét thêm yếu tố vi sinh để có cái nhìn toàn diện hơn.

Bên cạnh đó, các biện pháp điều chỉnh hệ vi sinh như thay đổi chế độ ăn uống, sử dụng men vi sinh hoặc kết hợp điều trị nhiễm khuẩn cũng đang được nghiên cứu như những hướng tiếp cận tiềm năng.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh rằng lĩnh vực này vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên người để khẳng định rõ vai trò và hiệu quả của các can thiệp.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tập trung vào từng cơ quan riêng lẻ, cách tiếp cận mới coi cơ thể là một hệ thống liên kết, trong đó vi sinh vật đóng vai trò như "đồng đội" của con người.

"Có thể câu trả lời cho nhiều trường hợp vô sinh hoặc rối loạn sinh lý không nằm ở những nơi chúng ta vẫn tìm kiếm lâu nay, mà nằm ở hệ vi sinh", PGS Nguyễn Quang nhận định.

Theo các chuyên gia, việc hiểu và chăm sóc tốt hệ vi sinh, thông qua lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý và hạn chế các yếu tố gây hại có thể là cách để giúp cải thiện sức khỏe sinh sản nam giới trong tương lai.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trong chương trình của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) năm 2025, bác sĩ Lu Xiao (Phó trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện số 2 Đại học Y Chiết Giang) cảnh báo miếng bọt biển rửa bát là nơi trú ngụ của vô số mầm bệnh. Cấu trúc nhiều lỗ rỗng giúp chúng dễ tích tụ thức ăn thừa và hơi ẩm. Người nội trợ thường dùng chung một miếng bọt biển lau thớt thái thịt sống, chảo dầu mỡ và bát đĩa, vô tình tạo môi trường lý tưởng cho vi sinh vật sinh sôi.

Tương tự, năm 2024, kỹ thuật viên trưởng Guo Wei (Bệnh viện Trung Sơn, Đại học Phục Đán) nhấn mạnh việc dùng một chiếc khăn cho nhiều mục đích như lau bàn, bếp và bát đĩa dễ gây nhiễm khuẩn chéo. Khăn tích tụ cặn canxi, dầu mỡ lâu ngày làm xơ cứng sợi vải và sinh ra hợp chất hydro sulfide bốc mùi hôi. Nhà nghiên cứu khuyên các gia đình phân loại khăn theo mục đích, giặt sạch, phơi khô sau khi dùng, luộc trong nước sôi để sát khuẩn và thay mới mỗi tháng.

Bên cạnh dụng cụ vệ sinh, thói quen bảo quản thức ăn cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Bác sĩ Xiong Zhujuan (khoa Dinh dưỡng Lâm sàng, Bệnh viện Ung thư Tứ Xuyên) chỉ ra sai lầm khi người dân cắm điện nồi cơm liên tục để giữ ấm thực phẩm. Khi người dùng để thức ăn trong nồi quá 4 giờ, vi khuẩn sẽ bùng phát và sản sinh chất gây ung thư. Chế độ giữ ấm thường duy trì ở mức 60-70 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ bề mặt thức ăn tiếp xúc với không khí dễ giảm xuống dưới 60 độ C, rơi vào "vùng nguy hiểm" theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Lúc này, các tác nhân gây bệnh như tụ cầu vàng hay salmonella nhân đôi số lượng sau mỗi 20 phút.

Đáng lo ngại hơn, vi khuẩn chuyển hóa nitrat tự nhiên trong rau xanh thành nitrit. Khi vào dạ dày, nitrit kết hợp với sản phẩm phân hủy protein tạo thành nitrosamine, tác nhân nhóm 1 gây ung thư gan, dạ dày và thực quản. Bác sĩ Xiong lưu ý mọi người ăn hết thực phẩm trong vòng 4 giờ sau khi nấu hoặc cất ngay vào tủ lạnh.

Các vật dụng bằng tre, gỗ như đũa và thớt cũng là mầm mống gây bệnh nếu người dùng bỏ qua khâu thay mới định kỳ. Chuyên gia Han Hongwei (Trung tâm Đánh giá Rủi ro An toàn Thực phẩm Quốc gia Trung Quốc) cảnh báo đũa tre, gỗ ẩm ướt dễ sinh nấm mốc và sinh ra aflatoxin, loại độc tố cực mạnh gây ung thư gan. Đũa không khử trùng đúng cách còn chứa E. coli và tụ cầu vàng gây tiêu chảy, viêm dạ dày ruột cấp tính. Ông đề xuất người dân đổi đũa 3-6 tháng một lần.

Cùng quan điểm, chuyên gia dinh dưỡng Wang Lu cho biết thớt gỗ dùng lâu ngày xuất hiện nhiều vết xước, tạo khe hở cho bụi bẩn trú ngụ. Việc thái chung đồ sống và chín trên một chiếc thớt xước khiến E. coli, salmonella từ thịt sống lây lan sang thức ăn khác, gây ngộ độc. Mỗi gia đình nên dùng hai thớt riêng biệt và vứt bỏ ngay khi thớt mốc, nứt nẻ hoặc ra mùn gỗ.

Cuối cùng, dụng cụ nấu ăn trực tiếp như chảo chống dính cũng mang lại rủi ro khi xuống cấp. Nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Science of the Total Environment tiết lộ chảo trầy xước giải phóng hàng triệu hạt nhựa vi sinh vào thức ăn. Nhà sản xuất thường phủ Teflon (polytetrafluoroethylene) thuộc nhóm "hóa chất vĩnh cửu" PFAS lên bề mặt chảo.

Khi ma sát với vật cứng, lớp màng này mài mòn tạo ra hạt nhựa siêu nhỏ (dưới 5 mm đến 1 micrometer), đi vào cơ thể người qua đường ăn uống và gần như không thể đào thải. Các nhà khoa học nhắc nhở người tiêu dùng ngừng sử dụng ngay chảo chống dính trầy xước và mua sản phẩm mới thay thế.

Tin Gốc: Vnexpress