Từ lâu, các từ đệm như “ừ”, “à” thường được xem là biểu hiện của sự thiếu tự tin hoặc thiếu lưu loát khi giao tiếp. Tuy nhiên, nghiên cứu mới của các nhà khoa học Canada cho thấy những đặc điểm này có thể mang nhiều thông tin hơn về sức khỏe não bộ.
Nghiên cứu do Quỹ Baycrest phối hợp với Đại học York và Đại học Toronto thực hiện trên 76 người từ 65 đến 75 tuổi. Tất cả người tham gia đều được đánh giá là khỏe mạnh về thần kinh và có thị lực bình thường, hoặc đã được điều chỉnh về mức bình thường.
Trong nghiên cứu, người tham gia được yêu cầu mô tả chi tiết một bức tranh bằng lời nói, đồng thời thực hiện các bài kiểm tra đánh giá chức năng điều hành của não, nhóm kỹ năng giúp con người lập kế hoạch, tập trung, ghi nhớ và kiểm soát hành vi.
Các nhà nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích hàng trăm đặc điểm rất nhỏ trong lời nói nhằm tìm mối liên hệ giữa cách giao tiếp và khả năng nhận thức.
Kết quả cho thấy những người nói nhanh, lưu loát và ít ngập ngừng thường đạt điểm cao hơn trong các bài kiểm tra chức năng nhận thức.
Ngược lại, AI ghi nhận một số đặc điểm xuất hiện nhiều hơn ở những người có chức năng điều hành kém hơn, gồm: thường xuyên ngập ngừng hoặc dừng giữa câu; sử dụng nhiều từ đệm như “ừ”, “à”; gặp khó khăn khi tìm từ để diễn đạt; nhịp điệu và tốc độ nói thay đổi bất thường.
Theo nhóm nghiên cứu, các đặc điểm này phản ánh khả năng kiểm soát nhận thức, bao gồm sự tập trung, khả năng chuyển đổi giữa các nhiệm vụ, kiểm soát phản ứng và trí nhớ làm việc.
Tiến sĩ Jed Meltzer, nhà khoa học cấp cao của Quỹ Baycrest và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết thời gian và nhịp điệu lời nói không chỉ phản ánh phong cách giao tiếp mà còn có thể là chỉ số nhạy cảm về sức khỏe não bộ.
Các nhà khoa học cho biết sa sút trí tuệ thường chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển. Vì vậy, việc phân tích lời nói bằng AI có thể trở thành một công cụ hỗ trợ sàng lọc sớm, giúp nhận diện những người có nguy cơ suy giảm nhận thức trước khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng việc thường xuyên nói “ừ”, “à” hoặc đôi lúc quên từ không đồng nghĩa với việc một người mắc hoặc sẽ mắc sa sút trí tuệ. Những đặc điểm này chỉ cho thấy mối liên quan với chức năng nhận thức và cần được đánh giá kết hợp với các xét nghiệm, thăm khám chuyên môn.
Các chuyên gia kỳ vọng trong tương lai, công nghệ phân tích giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ sa sút trí tuệ, từ đó giúp người bệnh được theo dõi và can thiệp kịp thời.
Chiều 8.5, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ tổ chức tổng kết 2 năm triển khai kỹ thuật ghép thận, chuyển giao từ Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM).
Trước đó, ngày 25.4.2024, bệnh viện này đã triển khai ca ghép thận đầu tiên qua đó trở thành trung tâm ghép tạng thứ 26 của cả nước và là bệnh viện đầu tiên tại Đồng bằng sông Cửu Long triển khai thành công kỹ thuật ghép thận.
Tính đến tháng 4.2026, tức sau 2 năm, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ đã thực hiện thành công 20 ca ghép thận, trong đó có 15 ca cùng huyết thống, 3 ca vợ chồng và 2 ca từ người hiến chết não.
Thông tin thêm về các ca ghép, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Vũ, Giám đốc Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ, cho biết các bệnh nhân sau ghép đều có sức khỏe ổn định, chức năng thận tốt và chất lượng cuộc sống được nâng lên rõ rệt.
"Con số 20 ca ghép thận không chỉ là thống kê, phía sau đó là 20 cuộc đời được mở ra một trang mới. Đó là những bệnh nhân từng phải sống cùng suy thận mạn, từng gắn bó với những lần lọc máu kéo dài, từng mang trong mình nỗi lo về sức khỏe, chi phí và tương lai. Đó cũng là 20 gia đình từng thấp thỏm chờ đợi ngoài phòng mổ, rồi vỡ òa trong niềm vui khi người thân có thêm cơ hội sống khỏe mạnh hơn", bác sĩ Vũ nói.
Đối với người dân Đồng bằng sông Cửu Long, việc Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ thực hiện thành công kỹ thuật ghép thận cũng mang ý nghĩa quan trọng khi người bệnh không còn phải di chuyển xa để tiếp cận kỹ thuật chuyên sâu. Gia đình người bệnh cũng giảm bớt gánh nặng về thời gian, chi phí và công sức chăm sóc.
Trước đó, từ năm 2021, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ đã trải qua một quá trình chuẩn bị bài bản, từ cơ sở pháp lý, nhân lực, trang thiết bị đến quy trình chuyên môn. Đặc biệt, sự hỗ trợ từ các chuyên gia Bệnh viện Chợ Rẫy trong quá trình chuyển giao kỹ thuật.
Sau ghép thận, hiện Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ đã cử nhân lực đi đào tạo, chuyển giao kỹ thuật hướng đến triển khai ghép gan và ghép tim trong thời gian tới.
Theo Yangcheng Evening News, Trần nuôi một con mèo nặng khoảng 7,5 kg. Cô để mèo cưng gối đầu lên tay mình ngủ suốt đêm vì không nỡ đánh thức nó. Sáng hôm sau, cô cảm thấy tay đau mỏi và tê bì nhưng không quá để ý.
Ba ngày sau, cơn đau ngày càng dữ dội khiến Trần phải đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả chụp CT cho thấy cô bị gãy xương cổ tay. Các bác sĩ cho biết đây là trường hợp hiếm gặp, bởi vùng cổ tay có lượng máu nuôi dưỡng kém và các tổn thương tại đây thường khó bị phát hiện sớm.
Sự việc nhận được sự quan tâm lớn từ mạng xã hội sau khi Trần chia sẻ trải nghiệm này. Cô cũng cảnh báo người nuôi mèo cần chú ý đến việc quản lý cân nặng của thú cưng, đồng thời phải biết cách tự bảo vệ bản thân khi âu yếm chúng.
Nhiều người bày tỏ sự đồng cảm: "Tôi cũng từng bị mèo xô ngã, lúc đó đứng hình, không tin nổi mình lại thua một con mèo", hay "Chắc chủ nhân gầy quá nên mới thế". Số khác kể bị mèo nhảy từ trên cao xuống dẫm lên ngực dẫn đến chấn thương xương sườn, có người thậm chí bị tổn thương nội tạng do va đập mạnh từ vật nuôi.
Theo Sohu, mèo trông nhỏ nhắn nhưng cấu trúc cơ thể và cách phân bổ lực của chúng đặc biệt. Một chú mèo trưởng thành thường nặng 4-10 kg, thậm chí có những giống mèo lớn nặng trên 15 kg. Khi một vật nặng 7,5 kg đè liên tục lên một vị trí cố định trong thời gian dài, nó sẽ tạo ra áp lực không nhỏ.
Đặc biệt, nếu áp lực này đè trực tiếp lên các khớp hoặc vùng xương mỏng manh, nguy cơ chấn thương là rất lớn. Bên cạnh đó, khi ngủ, cơ bắp thả lỏng hoàn toàn và quá trình lưu thông máu chậm lại, khiến các mô cục bộ dễ bị tổn thương hơn bình thường.
Tuy nhiên, một số chuyên gia y tế đã đặt nghi vấn về nhận định cho rằng "chỉ riêng áp lực tĩnh cũng có thể gây gãy xương". Giới chuyên môn cho hay thông thường, một trọng lượng khoảng 7,5 kg khó có thể tự gây ra chấn thương nghiêm trọng đến mức gãy xương, cần phải xem xét thêm liệu người bệnh có các yếu tố nền như loãng xương, thiếu hụt vitamin D hay các bệnh lý về xương khác không. Nếu có, đây khả năng là một ca "gãy xương bệnh lý".
Các chuyên gia cảnh báo so với áp lực đè nén khi nằm, cú nhảy từ trên cao của mèo còn nguy hiểm hơn nhiều. Lực tác động tức thời có thể gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể chúng. Nếu điểm tiếp đất rơi vào các vùng yếu điểm như ngực hoặc bụng, nguy cơ chấn thương nghiêm trọng là hoàn toàn có thật.
Sự việc cũng làm nổi bật vấn đề béo phì ở vật nuôi. Các bác sĩ thú y cho hay 7,5 kg là mức cân nặng vượt xa lý tưởng đối với một chú mèo nhà thông thường (vốn chỉ nên từ 4 đến 5 kg). Béo phì không chỉ gây áp lực lên khớp mà còn dẫn đến tiểu đường, bệnh tim mạch và làm giảm tuổi thọ của mèo.
Đối với chủ nuôi, thú cưng quá khổ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như gây cản trở lưu thông máu, dẫn đến tê liệt chi hoặc tổn thương mô mềm. Mèo càng nặng thì lực tác động khi nhảy hoặc chạy nhảy càng cao, dễ gây ra tai nạn ngoài ý muốn. Để đảm bảo an toàn khi ngủ cùng thú cưng, các chuyên gia khuyến nghị không để chúng đè lâu lên các vùng dễ tổn thương như cổ tay, ngực, tốt nhất nên chuẩn bị đệm ngủ riêng cho vật nuôi.
Ngày 24-6, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng ra mắt Ban Bảo vệ trẻ em và đưa vào hoạt động Phòng tham vấn hỗ trợ trẻ em.
Mô hình được triển khai với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), hướng đến xây dựng môi trường khám chữa bệnh an toàn, thân thiện và tăng cường bảo vệ trẻ em trong cơ sở y tế.
Ngoài chăm sóc sức khỏe thể chất, mô hình mới còn tập trung phát hiện sớm, hỗ trợ và can thiệp đối với các trường hợp trẻ có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại, bỏ bê hoặc gặp các vấn đề tâm lý - xã hội.
Ban Bảo vệ trẻ em gồm 9 thành viên do BSCKII Võ Hữu Hội, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, làm Trưởng ban, có nhiệm vụ phối hợp phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ bạo lực, xâm hại; tiếp nhận, điều trị tổn thương thể chất và tâm lý; đồng thời kết nối mạng lưới bảo vệ trẻ em ngoài cộng đồng.
Theo ông Hội, bệnh viện đã xây dựng quy trình gồm 5 bước từ tiếp nhận, đánh giá, lập kế hoạch can thiệp đến theo dõi, hỗ trợ nhằm đảm bảo trẻ được bảo vệ kịp thời và toàn diện.
Mô hình có Phòng tham vấn hỗ trợ trẻ em là không gian riêng biệt được thiết kế thân thiện, bảo mật để trẻ dễ dàng chia sẻ những tổn thương, khó khăn mà các em đang gặp phải.
Trước đây, bệnh viện vẫn tiếp nhận các trường hợp trẻ cần hỗ trợ tâm lý hoặc nghi bị bạo lực, xâm hại. Tuy nhiên việc tham vấn chủ yếu được thực hiện tại phòng làm việc hoặc các không gian dùng chung trong bệnh viện, nên còn nhiều hạn chế về tính riêng tư.
Nhiều trẻ có tâm lý e dè, lo sợ nên rất khó chia sẻ trong môi trường đông người. Phòng tham vấn mới sẽ giúp các em cảm thấy an toàn hơn khi bộc lộ cảm xúc, từ đó nhân viên y tế và công tác xã hội có thể tiếp cận, hỗ trợ hiệu quả hơn.
Khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị bạo lực hoặc xâm hại, bệnh viện sẽ phối hợp với công an, tư pháp, cán bộ trẻ em và chính quyền địa phương để xây dựng phương án bảo vệ phù hợp, kể cả sau khi trẻ xuất viện.
Trong khuôn khổ chương trình, các chuyên gia từ Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Hùng Vương (TP.HCM) cũng chia sẻ kinh nghiệm nhận diện, tiếp nhận và xử trí các trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại trong cơ sở y tế; đồng thời thảo luận về cơ chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em.
