Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Nho Huy, Phó vụ trưởng Vụ Học sinh Sinh viên – Bộ Giáo dục và Đào tạo, tại hội thảo “Phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam: Kiến tạo nguồn lực cho kỷ nguyên mới”, do báo Nhân Dân phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 12-5 ở Hà Nội.
Hội thảo được tổ chức nhằm triển khai hiệu quả tinh thần và các nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết số 71-NQ/TW và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục, đào tạo và đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân trong giai đoạn mới.
Trước đó, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị năm 2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân cũng đề ra tầm nhìn đến năm 2045, tầm vóc, thể lực, chiều cao trung bình của thanh niên tương đương các quốc gia có cùng mức phát triển.
Theo các chuyên gia, chiều cao của người Việt Nam có nhiều thay đổi trong những năm vừa qua, nhưng mức tăng còn chậm và vẫn thuộc nhóm thấp trên thế giới.
Trên bảng xếp hạng thế giới, Việt Nam đứng thứ 153/201 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nam giới Việt Nam thấp hơn mức trung bình toàn cầu (1,71m) khoảng 3cm, và kém xa so với những quốc gia có chiều cao vượt trội.
Ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam mới xếp hạng thứ 4 về chiều cao, sau Singapore, Malaysia và Thái Lan.
Trong khi đó ông Huy cho biết những nỗ lực để cải thiện chiều cao cho học sinh Việt Nam trong nhà trường dù có nhiều nỗ lực nhưng còn hạn chế. Điều kiện giáo dục thể chất, thể thao trong các trường hiện nay còn thiếu.
Việc tổ chức bữa ăn bán trú trong nhà trường đã đạt 97% ở trường mầm non, ở trường phổ thông khoảng 55%.
Việc này được kỳ vọng mang lại hiệu quả tích cực trong nâng cao sức khỏe, thể chất cho trẻ em Việt Nam, nhưng thực tế triển khai còn hạn chế.
Trong điều kiện như vậy, liệu những mục tiêu về chiều cao của thanh niên Việt Nam đến năm 2045 có thực hiện được?
Ông Huy cho hay sắp tới việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh sẽ có quy định trách nhiệm của chính quyền cấp xã, y tế địa phương, vai trò trách nhiệm của cha mẹ học sinh, để thực hiện tốt mục tiêu dinh dưỡng học đường.
Cùng với nhiều chương trình hành động khác, Phó vụ trưởng Vụ Học sinh Sinh viên – Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định mục tiêu về chiều cao của thanh niên Việt Nam nói trên hoàn toàn có thể thực hiện được, nhưng cần thiết phải có sự đầu tư kinh phí từ Trung ương, các địa phương, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.
Tại hội thảo, nhiều tham luận từ các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực y tế, dinh dưỡng, thể thao… cùng chia sẻ những giải pháp để phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam, mà trước tiên là ở thể lực, tầm vóc.
Các chuyên gia dẫn trường hợp cải thiện chiều cao và sức khỏe rất thành công của nước Nhật, đã chỉ ra một trong những nguyên nhân thành công của họ là ở chế độ dinh dưỡng cân bằng. Nước Nhật có Luật Dinh dưỡng và dinh dưỡng học đường từ năm 1947. Họ đào tạo được lực lượng cán bộ làm về dinh dưỡng đưa về từng trường học, trạm y tế.
PGS.TS Trần Thanh Dương – Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia – dẫn ra 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 cho người Việt Nam như một giải pháp hữu hiệu để cải thiện sức khỏe và tầm vóc cho người Việt. Danh mục 10 lời khuyên này đã được Bộ Y tế ban hành năm 2024.
Ông Trương Minh Sang, Huấn luyện viên trưởng đội tuyển thể dục dụng cụ quốc gia, góp giải pháp về giáo dục thể chất trong nhà trường.
Theo ông, cần sớm đưa các bài tập thể dục dụng cụ cơ bản vào trường mầm non, tiểu học nhằm giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động, phòng tránh chấn thương học đường và hình thành thói quen rèn luyện thể chất từ sớm.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng đầu tư cho dinh dưỡng, sức khỏe và thể chất học đường hôm nay chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của quốc gia trong tương lai.
Tưởng chỉ là thói quen giải khát đơn giản, nhưng việc lạm dụng nước ngọt có ga trong thời gian dài có thể âm thầm gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ tiêu hóa, thậm chí dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Câu chuyện của một bé gái 12 tuổi vừa nhập viện với chẩn đoán thủng tá tràng là lời cảnh báo đáng suy ngẫm về thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại này.
Bệnh nhi 12 tuổi được đưa đến Bệnh viện số 2 Đại học Y khoa Ôn Châu, Trung Quốc trong tình trạng đau bụng dữ dội. Sau thăm khám, các bác sĩ xác định em bị thủng tá tràng một biến chứng nghiêm trọng của đường tiêu hóa.
Đáng chú ý, khoảng hai tháng trước khi nhập viện, bệnh nhi đã xuất hiện các cơn đau vùng thượng vị khi đói. Tuy nhiên, do triệu chứng giảm sau khi ăn nên gia đình chủ quan, không đưa đi khám. Chính điều này khiến bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn nặng.
Theo người nhà, trong gần một năm, bé có thói quen uống nước ngọt có ga thay nước lọc, ăn uống thất thường và thường xuyên tiêu thụ đồ ăn vặt nhiều muối những yếu tố làm gia tăng nguy cơ tổn thương hệ tiêu hóa.
Phần lớn mọi người đều hiểu rằng nước ngọt đóng chai, đặc biệt là nước ngọt có ga, gần như không mang lại giá trị dinh dưỡng mà ngược lại còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.
Dù vậy, nhờ sự tiện lợi và vị ngọt dễ gây "nghiện", loại đồ uống này vẫn được sử dụng phổ biến như một thói quen hằng ngày. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, có tới 63% người trưởng thành tại nước này tiêu thụ ít nhất một loại đồ uống có đường mỗi ngày.
Vậy điều gì sẽ xảy ra với cơ thể nếu thường xuyên nạp vào những loại đồ uống giàu đường và calo này? Những tác động sức khỏe dưới đây có thể khiến bạn phải nhìn lại thói quen uống nước ngọt của mình.
- Uống nước ngọt dễ gây tăng cân: Nước ngọt chứa lượng đường cao, trung bình mỗi lon cung cấp khoảng 140–200 calo chủ yếu từ đường bổ sung. Nếu không tiêu hao qua vận động, lượng calo dư thừa này dễ dẫn đến tăng cân. Một số nghiên cứu cũng cho thấy calo từ đồ uống có đường khó tạo cảm giác no, khiến người dùng không tự điều chỉnh lượng ăn hợp lý, làm tăng nguy cơ béo phì.
- Tăng nguy cơ đái tháo đường type 2: Uống nước ngọt thường xuyên khiến đường huyết và insulin tăng đột biến. Lâu dài, cơ thể có thể rơi vào tình trạng kháng insulin – yếu tố quan trọng dẫn đến đái tháo đường type 2.
- Ảnh hưởng sức khỏe xương: Một số nghiên cứu cho thấy acid photphoric trong nước ngọt có ga có thể làm giảm hấp thu canxi, khiến xương yếu hơn. Mức tiêu thụ cao còn liên quan đến nguy cơ tăng gãy xương, đặc biệt ở người trưởng thành.
- Gây hại răng miệng: Đường và axit trong nước ngọt có thể bào mòn men răng, làm tăng nguy cơ sâu răng và viêm nướu. Việc vệ sinh răng miệng sau khi uống hoặc sử dụng ống hút được khuyến cáo để giảm tác động.
- Tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ: Lượng fructose cao trong nước ngọt khiến gan phải chuyển hóa quá tải, dẫn đến tích tụ mỡ và nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu nếu sử dụng thường xuyên.
- Tăng nguy cơ bệnh tim mạch: Tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp và đái tháo đường – các yếu tố nguy cơ chính của bệnh tim mạch.
- Gây hại cho thận: Fructose trong nước ngọt có thể làm tăng acid uric, góp phần hình thành sỏi thận và làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính nếu sử dụng lâu dài.
Các chuyên gia khuyến cáo, nước lọc vẫn là lựa chọn tốt nhất để duy trì hoạt động sống của cơ thể. Việc thay thế nước ngọt bằng nước lọc hoặc các loại đồ uống lành mạnh như nước trái cây tự nhiên không đường, nước đun sôi để nguội sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh đó, cần xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế đồ ăn vặt nhiều muối, duy trì lối sống khoa học và chú ý theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể.
Khi xuất hiện các triệu chứng như đau bụng kéo dài, rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở trẻ em, cần được đưa đi khám sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.
Tối thứ bảy, trên đường dự tiệc sinh nhật bạn, cô Polly Hudson ở London ngước nhìn chồng. Trong khi cô dành nhiều thời gian chuẩn bị trang phục, Nick lại mặc chiếc áo len dày cộp, mang phong cách thập niên 1970.
Polly nhận ra đã rất lâu mình không thực sự nhìn chồng. Dù sống chung nhà, áp lực công việc và gánh nặng chăm sóc con cái khiến họ dần xa cách. Cả hai không còn chia sẻ về những việc xảy ra trong ngày, chỉ lặng lẽ ngồi trước màn hình TV mỗi tối.
Theo nhà trị liệu hôn nhân Sarah Louise Ryan, trường hợp của vợ chồng Polly là điển hình cho "ly hôn lặng lẽ" (quiet divorce) - xu hướng đang phổ biến ở thế hệ X (sinh năm 1965-1980). Khái niệm này tương tự hiện tượng "Nghỉ việc lặng lẽ" (Quiet Quitting), khi hai người chỉ duy trì những trách nhiệm cơ bản nhất trong gia đình thay vì nuôi dưỡng tình cảm. Theo dữ liệu từ Counselling Directory, nền tảng kết nối người dùng với các chuyên gia trị liệu tâm lý Anh, lượt tìm kiếm cụm từ "quiet divorce" tăng 544% trong năm qua.
Chuyên gia Sarah cho biết hiện tượng này là sự xói mòn tình cảm từ từ. Các cặp vợ chồng không chia tay vì biến cố lớn, mà do sự kết nối phai nhạt dưới áp lực tài chính và công việc. "Nguy hiểm nằm ở sự thoải mái trong tĩnh lặng. Khi không có khủng hoảng, người ta thường thiếu động lực thay đổi. Đó là cách tình cảm dần biến mất", bà Sarah nói.
Kết hôn năm 2010 sau ba năm hẹn hò, Polly và Nick từng có nhiều thời gian trò chuyện. Nhưng gần hai thập kỷ gắn bó, họ chỉ còn trao đổi các thông tin cơ bản. Họ bỏ qua những nụ hôn chào hỏi, cắt giảm các buổi hẹn hò để tiết kiệm chi phí trông trẻ và mải mê lướt điện thoại.
Để thay đổi, Polly quyết định tắt TV và nói chuyện với Nick về nguy cơ đổ vỡ. Nick đồng ý rằng cả hai cần hành động.
Ban đầu, nỗ lực hàn gắn diễn ra khá gượng gạo. Polly thử đón chồng ở cửa mỗi khi anh đi làm về như các bà nội trợ thập niên 1950. Sau vài lần thực hiện, sự ngượng ngùng biến mất, thay bằng tâm lý mong chờ.
Họ thiết lập lại các quy tắc nhỏ như luôn hôn nhau khi đi và về; Dành thời gian kể những chuyện vặt trong ngày; Nắm tay và tập trung lắng nghe đối phương, thay vì coi lời nói của người kia là âm thanh ngoài rìa.
Polly cho biết việc từ bỏ thói quen dùng điện thoại để tập trung trò chuyện đôi khi tốn sức, nhưng mang lại kết quả xứng đáng. "Chúng tôi không tìm lại sự bùng cháy của tình yêu tuổi trẻ, mà là cảm giác yêu thương trưởng thành của hai người đồng lòng", cô kể.
Từ câu chuyện, chuyên gia Sarah Louise Ryan gợi ý 5 cách giúp các cặp đôi hâm nóng tình cảm:
Tận dụng bốn khoảnh khắc chuyển tiếp: Dành 5 phút không xao nhãng vào các thời điểm: lúc thức dậy, trước khi đi làm, sau khi tan làm và trước khi đi ngủ.
Lên tiếng trước khi nổi nóng: Không để sự oán giận tích tụ. Sửa chữa một vết nứt nhỏ luôn dễ hơn xây lại một bức tường đã đổ.
Giữ sự tò mò: Hỏi về ước mơ và lo lắng hiện tại của đối phương thay vì chỉ trích.
Khôi phục sự đụng chạm: Một cái chạm tay hoặc một câu đùa chung có sức gắn kết mạnh mẽ.
Ngừng diễn xuất: Thành thật về điểm yếu của bản thân. Sự xa cách bắt đầu khi người ta ngừng thể hiện con người thật.
Noah Pinsonnault, chuyên viên phân tích sản phẩm tại Viện nghiên cứu Good Housekeeping (Mỹ), chỉ ra 5 thói quen sai lầm phổ biến khi dùng máy giặt.
Nhồi nhét đồ quá tải
Cho khối lượng quần áo vượt quá dung tích quy định sẽ làm giảm không gian chuyển động của vải trong nước. Hiện tượng này khiến luồng nước và chất tẩy rửa không thể lưu thông đồng đều, dẫn đến cặn bẩn bị giữ lại và hình thành vết ố.
Người dùng nên xếp đồ vào lồng giặt ở trạng thái tơi xốp, chỉ lấp đầy khoảng 70-80% dung tích lồng giặt để đảm bảo vẫn còn khoảng trống cho vải được đảo đều."
Chọn sai chu trình và nhiệt độ
Mỗi chế độ giặt được thiết lập mức độ khuấy trộn, thời gian và tốc độ vắt khác nhau. Chế độ nhẹ hoặc nhanh không đủ áp lực làm sạch trang phục thể thao nhiều mồ hôi hoặc bám bùn đất.
Ngược lại, chế độ mạnh dễ làm hỏng kết cấu các loại vải mỏng. Với nhiệt độ, nước lạnh phù hợp cho việc giặt hàng ngày. Nước nóng có hiệu quả cao hơn khi làm sáng vải trắng và khử mùi đối với các vật dụng dày như khăn tắm.
Sử dụng sai liều lượng chất tẩy rửa
Dùng quá ít bột giặt sẽ không đủ sức làm sạch dầu mỡ và bụi bẩn. Dùng quá nhiều sẽ tạo ra lượng bọt dư thừa. Lớp bọt này bám ngược lại vào sợi vải, giữ lại cặn bẩn thay vì xả trôi. Người dùng cần tuân thủ định lượng của nhà sản xuất, đồng thời điều chỉnh linh hoạt dựa trên độ bẩn của trang phục.
Với mẻ giặt tiêu chuẩn 5-7 kg, mức định lượng trung bình được khuyên dùng là khoảng 50-65 ml nước giặt (tương đương một nắp đong) hoặc 50-60 gram bột giặt đối với quần áo bẩn bình thường.
Bỏ qua bước xử lý vết bẩn
Máy giặt không thể tự động loại bỏ các mảng bám đã khô cứng. Nếu không xử lý trước, nhiệt độ cao trong máy sấy sẽ làm vết bẩn bám vĩnh viễn vào sợi vải.
Với vết máu, cần ngâm trong nước lạnh trước khi dùng chất tẩy. Với vết dầu mỡ, cần xử lý trực tiếp bằng dung dịch chuyên dụng và giặt lại bằng nước ấm. Nếu sau khi giặt đồ vẫn chưa sạch, không được cho vào máy sấy mà phải tiến hành xử lý thô và giặt lại lần hai.
Không vệ sinh máy giặt định kỳ
Sau một thời gian, cặn bột giặt, nước xả vải, dầu thừa từ cơ thể và khoáng chất sẽ tích tụ bên trong lồng giặt, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển và gây mùi hôi ngược lên đồ.
Ông Noah Pinsonnault cho biết người dùng nên chạy chu trình tự làm sạch bằng nước nóng hoặc chất tẩy rửa chuyên dụng mỗi tháng một lần. Bên cạnh đó, cần định kỳ vệ sinh ngăn chứa bột giặt, lau sạch gioăng cao su ở cửa và kiểm tra bộ lọc. Việc mở hé cửa máy sau mỗi lần sử dụng giúp ngăn ngừa tình trạng ẩm mốc.
