Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Nho Huy, Phó vụ trưởng Vụ Học sinh Sinh viên – Bộ Giáo dục và Đào tạo, tại hội thảo “Phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam: Kiến tạo nguồn lực cho kỷ nguyên mới”, do báo Nhân Dân phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 12-5 ở Hà Nội.
Hội thảo được tổ chức nhằm triển khai hiệu quả tinh thần và các nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết số 71-NQ/TW và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục, đào tạo và đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe Nhân dân trong giai đoạn mới.
Trước đó, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị năm 2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân cũng đề ra tầm nhìn đến năm 2045, tầm vóc, thể lực, chiều cao trung bình của thanh niên tương đương các quốc gia có cùng mức phát triển.
Theo các chuyên gia, chiều cao của người Việt Nam có nhiều thay đổi trong những năm vừa qua, nhưng mức tăng còn chậm và vẫn thuộc nhóm thấp trên thế giới.
Trên bảng xếp hạng thế giới, Việt Nam đứng thứ 153/201 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nam giới Việt Nam thấp hơn mức trung bình toàn cầu (1,71m) khoảng 3cm, và kém xa so với những quốc gia có chiều cao vượt trội.
Ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam mới xếp hạng thứ 4 về chiều cao, sau Singapore, Malaysia và Thái Lan.
Trong khi đó ông Huy cho biết những nỗ lực để cải thiện chiều cao cho học sinh Việt Nam trong nhà trường dù có nhiều nỗ lực nhưng còn hạn chế. Điều kiện giáo dục thể chất, thể thao trong các trường hiện nay còn thiếu.
Việc tổ chức bữa ăn bán trú trong nhà trường đã đạt 97% ở trường mầm non, ở trường phổ thông khoảng 55%.
Việc này được kỳ vọng mang lại hiệu quả tích cực trong nâng cao sức khỏe, thể chất cho trẻ em Việt Nam, nhưng thực tế triển khai còn hạn chế.
Trong điều kiện như vậy, liệu những mục tiêu về chiều cao của thanh niên Việt Nam đến năm 2045 có thực hiện được?
Ông Huy cho hay sắp tới việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh sẽ có quy định trách nhiệm của chính quyền cấp xã, y tế địa phương, vai trò trách nhiệm của cha mẹ học sinh, để thực hiện tốt mục tiêu dinh dưỡng học đường.
Cùng với nhiều chương trình hành động khác, Phó vụ trưởng Vụ Học sinh Sinh viên – Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định mục tiêu về chiều cao của thanh niên Việt Nam nói trên hoàn toàn có thể thực hiện được, nhưng cần thiết phải có sự đầu tư kinh phí từ Trung ương, các địa phương, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp.
Tại hội thảo, nhiều tham luận từ các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực y tế, dinh dưỡng, thể thao… cùng chia sẻ những giải pháp để phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam, mà trước tiên là ở thể lực, tầm vóc.
Các chuyên gia dẫn trường hợp cải thiện chiều cao và sức khỏe rất thành công của nước Nhật, đã chỉ ra một trong những nguyên nhân thành công của họ là ở chế độ dinh dưỡng cân bằng. Nước Nhật có Luật Dinh dưỡng và dinh dưỡng học đường từ năm 1947. Họ đào tạo được lực lượng cán bộ làm về dinh dưỡng đưa về từng trường học, trạm y tế.
PGS.TS Trần Thanh Dương – Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia – dẫn ra 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 cho người Việt Nam như một giải pháp hữu hiệu để cải thiện sức khỏe và tầm vóc cho người Việt. Danh mục 10 lời khuyên này đã được Bộ Y tế ban hành năm 2024.
Ông Trương Minh Sang, Huấn luyện viên trưởng đội tuyển thể dục dụng cụ quốc gia, góp giải pháp về giáo dục thể chất trong nhà trường.
Theo ông, cần sớm đưa các bài tập thể dục dụng cụ cơ bản vào trường mầm non, tiểu học nhằm giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động, phòng tránh chấn thương học đường và hình thành thói quen rèn luyện thể chất từ sớm.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất cho rằng đầu tư cho dinh dưỡng, sức khỏe và thể chất học đường hôm nay chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của quốc gia trong tương lai.
Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Cà Mau vừa báo cáo kết thúc vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Nhụy Cầm, xã Vĩnh Lộc. Theo đó, vụ việc làm 63 em học sinh có biểu hiện ngộ độc thực phẩm, không phải 46 học sinh như thông tin trước đó.
Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Cà Mau nhận định, đây là vụ ngộ độc thực phẩm tập thể cấp tính, xảy ra trong thời gian ngắn và liên quan đến bữa ăn tại trường. Thực phẩm nghi ngờ cao là món cơm chiên dương châu, với bằng chứng dịch tễ rõ ràng. Tuy nhiên, không thể khẳng định bằng xét nghiệm do không còn mẫu thực phẩm, mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm.
Báo cáo cũng xác định, nguyên nhân ngộ độc có thể liên quan đến việc sử dụng thực phẩm không bảo đảm an toàn. Cụ thể, quá trình chế biến, bảo quản thực phẩm tại cơ sở chưa đảm bảo điều kiện vệ sinh, nguyên liệu sau sơ chế để ở nhiệt độ môi trường trong thời gian dài, tạo điều kiện cho vi sinh vật sinh độc tố phát triển.
Trước đó, như đã đưa tin sáng 24/4, bếp ăn không đồng thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vĩnh Lộc mua 390 suất ăn để tặng miễn phí cho các em học sinh Trường Tiểu học Nhụy Cầm, gồm các món: Cơm chiên dương châu, bánh mì thịt heo quay, bánh bao chiên và xôi mặn. Cả trường có 378 học sinh đã nhận và dùng suất ăn miễn phí trên.
Điều đáng nói không lâu sau, 63 em học sinh xuất hiện các triệu chứng đau bụng, nôn, nhức đầu… nên được đưa đến bệnh viện theo dõi, điều trị.
Kim Chae-min, 34 tuổi, ở Seoul cho biết đang áp dụng thực đơn nhiều thịt cá cho bản thân và bổ sung rau xanh cho chồng. Cô tính toán lịch quan hệ tình dục với mục tiêu sinh bé gái.
Khảo sát của Gallup International cuối năm 2024 trên 45.000 người tại 44 quốc gia cho thấy 28% người Hàn Quốc muốn sinh con gái. Tỷ lệ này cao hơn Nhật Bản, Tây Ban Nha (26%) và đứng đầu thế giới. Ngược lại, chỉ 15% người Hàn Quốc muốn có con trai, đánh dấu sự đảo chiều so với tỷ lệ 58% của năm 1992.
Tỷ lệ sinh của Hàn Quốc năm ngoái giảm xuống mức 0,8 - thuộc nhóm thấp nhất thế giới. Theo khảo sát của Hankook Research, 62% người trưởng thành đồng ý "cần có ít nhất một con gái", trong khi tỷ lệ này với con trai là 36%.
Yoo, kỹ sư 32 tuổi ở Gyeonggi, quyết định chỉ sinh một con. "Tôi không có ý định sinh con thứ hai nên lo ngại nếu con đầu lòng là bé trai", Yoo nói.
Vì sao phải là con gái?
Lý do chính khiến người Hàn Quốc chuộng con gái đến từ nhu cầu gắn kết tình cảm. Khảo sát của Gallup ghi nhận gần một nửa phụ nữ độ tuổi 30-40 chọn sinh con gái do nhận thấy con gái thường xuyên thăm hỏi, chăm sóc cha mẹ khi về già.
Giáo sư Kim Yun-tae, Đại học Hàn Quốc, cho biết năng lực kinh tế của thanh niên suy giảm khiến phụ huynh không còn mong đợi sự hỗ trợ tài chính từ con trai. "Sự kết nối tình cảm, việc con gái thường xuyên trò chuyện và gắn bó là lý do khiến nhiều người muốn có con gái", ông Kim nói.
Điều này được minh chứng qua khảo sát của Đại học Hanyang. Trong số 125 người chăm sóc chính cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, con gái chiếm tỷ lệ cao nhất (42,4%), vượt con dâu (16,8%) và con trai (15,2%).
Bên cạnh đó, phụ nữ Hàn Quốc hiện nay đa số tham gia lực lượng lao động. Một số nghiên cứu cho thấy các gia đình có hai nguồn thu nhập thường đánh giá con gái ít đòi hỏi sự chăm sóc hàng ngày hơn.
Lan truyền các "bí quyết"
Trên mạng xã hội, các gia đình đang truyền nhau phương pháp để sinh bé gái. Một số bác sĩ Đông y khuyên nam giới chủ động để điện thoại thông minh trong túi quần. Phương pháp này dựa trên niềm tin rằng sóng điện từ làm suy giảm tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y (quyết định giới tính nam), giúp tinh trùng mang nhiễm sắc thể X dễ thụ thai hơn. Dựa vào đó, cộng đồng mạng truyền tai nhau những nghề nghiệp dễ sinh con gái gồm game thủ, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và kỹ sư bán dẫn.
Một phương pháp khác được tham khảo từ cuốn sách "How to Choose the Sex of Your Baby" của bác sĩ sản khoa Mỹ Landrum Shettles. Cuốn sách khuyên các cặp vợ chồng quan hệ tình dục 2-3 ngày trước khi rụng trứng để tăng tỷ lệ sinh bé gái. Ngoài ra, nhiều người dùng Internet khuyên phụ nữ ăn thực phẩm có tính axit và nam giới ưu tiên ăn rau, hạt.
Dữ liệu từ Cục Thống kê Hàn Quốc cho thấy tỷ lệ bé trai sinh ra trên 100 bé gái đã giảm từ 116,5 (năm 1990) xuống 105,0 vào năm 2024, nằm trong phạm vi tự nhiên. Giáo sư Cho Young-tae, Trường Y tế Công cộng, Đại học Quốc gia Seoul, cho biết con gái đóng vai trò tình cảm tích cực trong gia đình và nhận thức này sẽ tiếp tục duy trì.
"Chúng ta cần phân biệt sự ưa thích với bài xích. Đây không phải là ghét con trai. Tỷ số giới tính hiện nay vẫn ở mức bình thường", ông Cho nói. Theo giáo sư Kim Yun-tae, xu hướng này cho thấy các giá trị hướng về gia đình tại Hàn Quốc vẫn bền chặt, chưa chuyển sang chủ nghĩa cá nhân cực đoan hay văn hóa chống kết hôn.
Tham dự có Phó bí thư Thành ủy - Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh, Phó bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết, Phó chủ tịch UBND TP Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiếu cùng đại diện các sở, ban, ngành.
Một trong những phát biểu nhận được nhiều sự chú ý là của học sinh Hoàng Minh Phước (lớp 9, phường Thủ Dầu Một). Phước nói rất tâm đắc với quan điểm "phát triển phải đi cùng bảo tồn" bởi nếu TP chỉ phát triển mà quên giữ gìn ký ức văn hóa sẽ dần đánh mất bản sắc riêng.
"Theo em, gìn giữ bản sắc không chỉ là giữ lại những công trình cũ mà phải làm cho di sản sống lại với thế hệ Z, Alpha thông qua các nền tảng số hóa, trải nghiệm thực tế và không gian văn hóa sáng tạo", Phước nói.
Bạn mong TP tiếp tục đầu tư các không gian văn hóa để trẻ em được lớn lên trong môi trường hiện đại nhưng vẫn hiểu về lịch sử, cội nguồn. "Chúng em muốn lớn lên trong một TP thông minh nhưng vẫn vẹn nguyên ký ức", Phước chia sẻ.
Cũng từ góc nhìn văn hóa, học sinh Lê Hoàng Phương Linh đề xuất tổ chức thường niên tuần lễ văn hóa "Chạm vào bản sắc - thắp sáng tương lai". Theo Phương Linh, nhiều bạn trẻ hiện nay ít tiếp xúc với nghệ thuật truyền thống nên cần tạo thêm các hoạt động trải nghiệm như xem cải lương, đờn ca tài tử, hóa trang nhân vật lịch sử hay triển lãm số kết hợp công nghệ thực tế ảo giúp văn hóa truyền thống gần gũi hơn với học sinh.
Lo ngại trước thực trạng ma túy có thể len lỏi vào học đường một cách trá hình, Võ Hoài An (lớp 8) nói quan trọng không chỉ là tuyên truyền "nói không với ma túy" mà phải dạy học sinh kỹ năng từ chối trước lời dụ dỗ. Đồng thời còn phải hỗ trợ phụ huynh hiểu cách đồng hành cùng con.
Trong khi đó, vấn đề sức khỏe tâm lý học đường được nhiều bạn nhỏ đặc biệt quan tâm. Bạn Cao Quỳnh Thư chia sẻ nhiều học sinh hiện không có nơi giãi bày tâm sự. "Nếu nói với ba mẹ thì có khoảng cách thế hệ, nói với bạn bè thì các bạn chưa đủ trải nghiệm còn nói với thầy cô thì tụi em ngại", Thư bộc bạch.
Theo Thư, khi không được lắng nghe kịp thời, nhiều học sinh sẽ tìm đến các hội nhóm trên mạng xã hội hoặc trí tuệ nhân tạo (AI) để chia sẻ cảm xúc. Và điều này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, bạn đề xuất xây dựng phòng tư vấn tâm lý học đường với chuyên gia tâm lý chuyên nghiệp. Đồng thời tạo thêm các hoạt động kết nối giữa cha mẹ và con cái để thu hẹp khoảng cách thế hệ.
Còn Đỗ Gia Huy đề xuất giáo dục kỹ năng an toàn mạng trong trường học, hướng dẫn học sinh nhận biết các hành vi lừa đảo và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm. Nhóm học sinh khác trình bày về công dân số còn đưa ra nhiều ý tưởng mới như xây dựng lớp học không biên giới, ứng dụng AI cá nhân hóa việc học, triển khai công nghệ thực tế ảo trong môn lịch sử, địa lý và phát triển trợ lý số dành cho trẻ em...
Tại buổi gặp, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh chia sẻ: "Tiếng nói hồn nhiên nhưng xác đáng của các cháu hôm nay càng nhắc nhở những người làm công tác lãnh đạo, quản lý nâng cao hơn nữa trách nhiệm chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ, đặc biệt là thế hệ măng non được phát triển một cách toàn diện".
"Đầu tư cho trẻ em là đầu tư cho tương lai của thành phố và đất nước", ông Minh nhấn mạnh và đề nghị các ban ngành xem xét, điều gì thiếu nhi đề xuất đúng, phù hợp phải bắt tay hiện thực hóa ngay, tạo ra thay đổi hiện hữu trong môi trường sống và học tập của thiếu nhi.
"Kiến tạo một môi trường thực sự an toàn và ngập tràn tình yêu thương cho các em. Tập trung xây dựng trường học hạnh phúc và môi trường hoạt động Đội để trẻ em TP được phát triển toàn diện", ông Minh phát biểu.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiếu đánh giá nhiều đề xuất của các em sáng tạo và có giá trị thực tiễn cao.
"Các em không chỉ nói về quyền lợi của mình mà còn thể hiện trách nhiệm đối với sự phát triển của thành phố", ông Hiếu nói. Ông Hiếu cho biết thành phố sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng số, xây dựng thư viện số và kho dữ liệu dùng chung nhằm tạo điều kiện tiếp cận công nghệ đồng đều hơn cho học sinh.
Trong khi đó, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ cho biết thành phố đang triển khai nhiều chương trình xây dựng môi trường số an toàn, nâng cao kỹ năng số và bảo vệ dữ liệu cá nhân cho trẻ em.
"Ít nhất một vài ý tưởng hôm nay sẽ được nghiên cứu để đưa vào thực tiễn", vị này nói.
Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Nguyễn Thị Thanh Thúy cũng ghi nhận nhiều ý tưởng liên quan đến bảo tồn nghệ thuật truyền thống, xây dựng sân chơi văn hóa cho thiếu nhi. Theo đó, Thành phố đang khảo sát để phát triển các thiết chế văn hóa phù hợp cho trẻ em, đồng thời tăng cường thư viện lưu động, bảo tàng số và hoạt động nghệ thuật học đường.
