Ngày 15/5, tại Đà Nẵng, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) tổ chức hội nghị lấy ý kiến đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030.
Ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho rằng khi nói về cấp cứu ngoại viện, không chỉ là xe cứu thương, tổng đài cấp cứu, hay một ê-kíp nhân viên y tế lên đường trong đêm, mà là nói về những phút đầu tiên quyết định sinh mạng con người.
“Có những trường hợp, ranh giới giữa sống và mất, giữa hồi phục và tàn phế, giữa một gia đình còn nguyên vẹn và một nỗi đau không thể bù đắp, chỉ được tính bằng từng phút”, Thứ trưởng Bộ Y tế bày tỏ.
Vì vậy, theo Thứ trưởng Bộ Y tế, cấp cứu ngoại viện không phải là phần việc nằm bên ngoài bệnh viện. Đó chính là cánh tay nối dài của bệnh viện, tuyến đầu của hệ thống điều trị và là nơi ngành y tế gặp người bệnh trong thời khắc mong manh nhất.
Theo Bộ Y tế, trong nhiều năm qua, hệ thống cấp cứu 115 và các lực lượng cấp cứu tại địa phương đã có nhiều nỗ lực, đặc biệt trong cấp cứu tai nạn giao thông, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn, thảm họa, dịch bệnh và các tình huống khẩn cấp.
Một số địa phương đã hình thành mô hình điều phối, bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối bệnh viện và huy động sự tham gia của nhiều lực lượng.
Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện nay còn phân tán, chưa đồng bộ, chưa liên thông, phương tiện và thiết bị còn thiếu, sự phối hợp giữa y tế, công an, phòng cháy, chữa cháy, quân đội, giao thông và chính quyền địa phương trong nhiều tình huống còn chưa thật sự nhịp nhàng…
Lãnh đạo Bộ Y tế cho rằng, người dân cần một hệ thống cấp cứu phản ứng nhanh, nhưng hệ thống ở nhiều nơi vẫn còn phản ứng theo từng điểm rời rạc. Người bệnh cần được điều phối thông minh ngay từ cuộc gọi đầu tiên, nhưng dữ liệu, tổng đài, phương tiện, bệnh viện tiếp nhận và lực lượng hiện trường chưa phải lúc nào cũng nằm trên cùng một mặt phẳng vận hành.
Đây chính là lý do Bộ Y tế xây dựng đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. Đề án này không chỉ nhằm nâng cấp một dịch vụ y tế, mà nhằm thiết lập một cấu phần rất quan trọng của hệ thống y tế hiện đại. Theo đó, cấp cứu phải đến với người dân nhanh hơn, đúng hơn, an toàn hơn và có tổ chức hơn.
Tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu đi thẳng vào 3 câu hỏi lớn để các đại biểu tham gia ý kiến hoàn thiện đề án.
Thứ nhất, mô hình tổ chức nào là phù hợp nhất với Việt Nam: vừa thống nhất, liên thông toàn quốc, vừa đủ linh hoạt cho đô thị lớn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, ven biển, hải đảo?
Thứ hai, cơ chế vận hành nào để khi người dân cần cấp cứu, từ cuộc gọi đầu tiên đến hiện trường, từ hiện trường đến bệnh viện tiếp nhận, mọi lực lượng liên quan đều phối hợp như một hệ thống, không phải như những mảnh ghép riêng lẻ?
Thứ ba, nguồn lực nào để hệ thống này vận hành bền vững bằng con người được đào tạo chuẩn, phương tiện đạt chuẩn, nền tảng số thống nhất, cơ chế tài chính rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của từng cấp, từng ngành?
Ngày 21/6, PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, ông đã nhận báo cáo về trường hợp một bệnh nhi bị đa chấn thương rất nặng do tai nạn giao thông được cấp cứu và phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu.
Theo đó, vào lúc 14h ngày 14/6, bé trai tên H. (11 tuổi) cùng mẹ và em gái đi xe máy thì gặp tai nạn giao thông. Trong vụ tai nạn, bệnh nhi ngã xuống đường và bị xe ô tô cán qua người.
Bệnh nhi được đưa vào viện trong tình trạng nguy kịch, có biểu hiện suy hô hấp, rối loạn tri giác, nguy cơ sốc đa chấn thương và đe dọa tính mạng. Qua thăm khám và đánh giá khẩn cấp, bác sĩ ghi nhận nhiều tổn thương nghiêm trọng vùng ngực và bụng, cần được can thiệp phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức.
Ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu đã khẩn trương tiến hành cắt lách, dẫn lưu màng phổi và dẫn lưu ổ bụng để kiểm soát tổn thương và cứu sống người bệnh.
Tuy nhiên, sau phẫu thuật, tình trạng bệnh nhi tiếp tục diễn tiến rất nặng, phù phổi cấp và ngưng tim một lần, phải hồi sức tim phổi liên tục trong 15 phút. Lúc này, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu đã khẩn trương hội chẩn từ xa với chuyên gia cấp cứu và hồi sức ngoại của Bệnh viện Nhi đồng 1.
Nhờ hơn 10 giờ kiên trì giành giật sự sống với sự hỗ trợ chuyên môn từ xa ở tuyến trên, bệnh nhi đã được chuyển viện an toàn đến Bệnh viện Nhi đồng 1 để tiếp tục điều trị. Đến hôm nay, cháu bé đã tỉnh táo, hồi phục tốt và chuẩn bị trở về với gia đình.
"Thông tin ấy không chỉ làm tôi xúc động, mà chắc chắn cũng mang lại niềm vui cho rất nhiều đồng nghiệp trong ngành y tế", PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng bày tỏ.
Theo Giám đốc Sở Y tế TPHCM, phía sau những dòng báo cáo chuyên môn ngắn gọn là hình ảnh của một đứa trẻ đã từng đứng trước ranh giới vô cùng mong manh giữa sự sống và cái chết.
Các y bác sĩ khoa Cấp cứu, khoa Gây mê hồi sức, phòng mổ cùng lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu đã không bỏ cuộc trước một trường hợp gần như cạn kiệt cơ hội sống. Trong suốt nhiều giờ liền, họ vừa hồi sức tích cực, vừa xử trí từng diễn biến sinh tồn, liên tục chạy đua thời gian để giữ lại cơ hội sống cho bệnh nhi.
Trong khi đó, chuyên gia của Bệnh viện Nhi đồng 1 luôn đồng hành sát cánh cùng đồng nghiệp tuyến dưới. Khoảng cách địa lý hơn một trăm cây số dường như được xóa nhòa bởi tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm và tình đồng nghiệp của những người thầy thuốc.
Trước đây, với một trường hợp nặng như trên, người bệnh thường không đủ thời gian để chờ đợi việc chuyển viện. Đến nay, nhờ năng lực cấp cứu tại chỗ ngày càng được nâng cao cùng với sự hỗ trợ chuyên môn liên tục từ các bệnh viện chuyên sâu, nhiều cơ hội sống đã được giữ lại.
"Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả của mạng lưới hỗ trợ chuyên môn giữa các bệnh viện trong toàn hệ thống y tế thành phố; là kết quả của quá trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa và nâng cao năng lực cấp cứu tại bệnh viện cấp cơ bản mà ngành y tế đang triển khai", ông Thượng khẳng định.
Vượt biển cấp cứu nhân viên y tế lâm nguy ngoài thềm lục địa
Đang công tác tại Nhà giàn DK-1/12 (nằm trên Bãi Tư Chính, thềm lục địa phía nam Việt Nam), nhân viên y tế tên Đ.X.D. (sinh năm 1979) bị đau thắt vùng ngực trái và khó thở. 3h10 ngày 19/6, đội ngũ y tế tại chỗ đã tổ chức cấp cứu và hội chẩn trực tuyến cùng Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng).
Bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi nhồi máu cơ tim, đột quỵ não, nguy cơ có thể tiến triển sốc tim, rối loạn nhịp nguy kịch, cần vận chuyển về đất liền để cấp cứu, điều trị.
Chấp hành mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng, tổ bay thuộc Công ty Trực thăng Miền Nam điều khiển trực thăng số hiệu VN-8616 cùng tổ cấp cứu đường không Bệnh viện Quân y 175 cất cánh từ Sân bay Tân Sơn Nhất, nhiều giờ vượt biển đến Nhà giàn DK-1/12.
Tại đây, đội ngũ y, bác sĩ nhanh chóng triển khai biện pháp ổn định chỉ số sinh tồn, đưa bệnh nhân lên trực thăng để duy trì chế độ chăm sóc đặc biệt trên không.
Trưa 19/6, trực thăng đã hạ cánh xuống bãi đáp tòa nhà 1.000 giường Bệnh viện Quân y 175, chuyển bệnh nhân từ biển xa về đất liền an toàn. Hiện tại, bệnh nhân được tiếp tục tầm soát các tổn thương, làm các xét nghiệm chuyên sâu và hội chẩn để đưa ra các hướng điều trị tiếp theo.
Mùa hè thường được nhiều người xem là thời điểm thuận lợi để giảm cân. Thời tiết nóng khiến cơ thể dễ đổ mồ hôi, nhu cầu ăn uống cũng có xu hướng giảm so với mùa lạnh. Tuy nhiên, không ít người lại chọn cách ép cân bằng việc bỏ bữa tối, chỉ uống nước hoặc ăn rất ít trong thời gian dài.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, giảm cân bền vững không đồng nghĩa với việc bỏ đói cơ thể. Điều quan trọng là kiểm soát tổng năng lượng nạp vào, lựa chọn thực phẩm phù hợp và duy trì chế độ ăn cân đối.
Dưới đây là 5 thực phẩm quen thuộc, dễ tìm, phù hợp để bổ sung vào bữa tối trong mùa hè:
Bí đao
Bí đao là thực phẩm có hàm lượng nước cao, năng lượng thấp và thường được dùng trong các bữa ăn thanh mát mùa hè. Nhờ chứa nhiều nước cùng một lượng chất xơ nhất định, bí đao giúp tạo cảm giác no mà không làm tăng quá nhiều calo.
Một bát canh bí đao nấu cùng thịt nạc, tôm hoặc nấm có thể là lựa chọn phù hợp cho bữa tối. Món ăn này vừa dễ tiêu, vừa giúp bổ sung nước sau một ngày nắng nóng. Người đang kiểm soát cân nặng có thể dùng bí đao luộc, hấp hoặc nấu canh thay cho các món nhiều dầu mỡ.
Dưa chuột
Dưa chuột chứa khoảng 95% là nước, ít năng lượng và có thể ăn trực tiếp. Đây là loại thực phẩm phù hợp để bổ sung vào bữa tối, đặc biệt với người có thói quen ăn vặt vào cuối ngày.
Một đĩa dưa chuột ăn kèm trong bữa tối có thể giúp tăng khối lượng thực phẩm trong khẩu phần mà không làm tăng quá nhiều năng lượng.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng của Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ), việc tăng lượng rau quả ít tinh bột trong bữa ăn có thể góp phần kiểm soát cảm giác thèm ăn và hỗ trợ quản lý cân nặng lâu dài.
Tuy nhiên, dưa chuột không nên được dùng thay thế hoàn toàn bữa chính. Cách hợp lý hơn là kết hợp với nguồn đạm như trứng, cá, thịt nạc hoặc đậu phụ.
Súp lơ
Súp lơ xanh là thực phẩm thường xuất hiện trong thực đơn của người muốn kiểm soát cân nặng. Loại rau này giàu chất xơ, vitamin và các hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Theo Harvard Health Publishing, súp lơ xanh là nguồn cung cấp chất xơ tốt trong khi có hàm lượng năng lượng khá thấp. Chất xơ giúp kéo dài cảm giác no, hỗ trợ hoạt động tiêu hóa và có thể góp phần kiểm soát lượng thức ăn tiêu thụ trong ngày.
Súp lơ xanh có thể luộc, hấp, xào nhanh với tỏi hoặc kết hợp cùng ức gà, tôm, nấm. Khi chế biến, nên hạn chế dùng nhiều dầu, bơ, sốt béo để tránh làm tăng năng lượng của món ăn.
Rong biển
Rong biển là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều nền ẩm thực châu Á. Thực phẩm này chứa ít năng lượng, có chất xơ hòa tan và một số khoáng chất cần thiết cho cơ thể.
Một số nghiên cứu cho thấy rong biển chứa alginate - loại chất xơ có khả năng tạo độ nhớt trong đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả giảm cân trực tiếp của rong biển ở người hiện vẫn chưa thống nhất. Vì vậy, rong biển nên được xem là thực phẩm hỗ trợ đa dạng hóa khẩu phần hơn là một thực phẩm giảm cân.
Người có bệnh lý tuyến giáp, tăng huyết áp hoặc đang phải kiểm soát lượng muối nên thận trọng với các loại rong biển chế biến sẵn, do một số sản phẩm có thể chứa nhiều natri.
Rau muống
Rau muống là loại rau phổ biến, dễ mua và có giá thành phải chăng. Loại rau này chứa chất xơ, nhiều nước và phù hợp với bữa ăn gia đình trong mùa hè.
Một đĩa rau muống luộc hoặc xào với lượng dầu vừa phải có thể giúp tăng lượng rau trong khẩu phần, hỗ trợ cảm giác no và giảm nhu cầu ăn các món giàu năng lượng.
Để bữa tối cân bằng hơn, rau muống nên được ăn cùng cá, thịt nạc, trứng hoặc đậu phụ. Người có bệnh thận, gout hoặc các vấn đề sức khỏe đặc biệt nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần điều chỉnh chế độ ăn dài hạn.
Nhiều người kỳ vọng một số loại rau củ có thể giúp cơ thể đốt mỡ ngay cả khi đang ngủ. Tuy nhiên, về mặt dinh dưỡng, không có thực phẩm nào có khả năng trực tiếp làm tan mỡ thừa trong lúc ngủ.
Hiệu quả giảm cân phụ thuộc vào thâm hụt năng lượng hợp lý, chế độ ăn cân đối, giấc ngủ đủ và vận động đều đặn. Các thực phẩm ít calo, giàu chất xơ và nước chỉ đóng vai trò hỗ trợ, giúp người ăn no lâu hơn, giảm nguy cơ nạp dư năng lượng vào buổi tối.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo không nên bỏ bữa tối kéo dài. Việc nhịn ăn có thể khiến cơ thể mệt mỏi, dễ thèm ăn vào đêm khuya và ăn bù vào ngày hôm sau.
Thay vào đó, nên ăn tối trước giờ ngủ khoảng 2-3 tiếng, ưu tiên rau xanh, protein nạc, hạn chế đồ chiên rán, bánh ngọt và nước uống có đường.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, đầu tháng 5, ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua nam Đại Tây Dương.
Đến ngày 4.5, ghi nhận 7 trường hợp (2 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ.
Trên tàu có 147 người (88 du khách và 59 thủy thủ đoàn) thuộc 23 quốc tịch, hiện chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan. Chùm ca bệnh do virus Hanta liên quan đến một tàu du lịch mang cờ Hà Lan.
Bệnh do virus Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người.
Trước thông tin trên, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã có công văn khẩn, khuyến cáo người dân về phòng bệnh do virus Hanta.
Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi do virus Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh do virus Hanta; điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.
Đường lây truyền chủ yếu qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh và tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ hay trú ẩn, bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng.
Khi quét dọn, hút bụi hoặc dọn nhà, dọn kho nơi có chuột nhiễm bệnh trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí; người hít phải bụi có chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm virus Hanta. Lây truyền từ người sang người rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận trên y văn.
Thời gian ủ bệnh thường từ 2 - 4 tuần, có thể tới 8 tuần. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy; sau đó có thể đột ngột ho, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.
Trong nước hiện chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Hanta trên người. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuột ở nước ta khá phổ biến, để chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Hanta và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau:
Không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.
Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột: mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn.
Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh.
Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.
Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà; đặt bẫy khi cần; cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác hằng ngày để không thu hút chuột.
Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.
Cục Phòng bệnh tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để theo dõi tình hình, cập nhật thông tin và hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống dịch kịp thời, phù hợp.
