“Như chúng tôi đã thông báo hôm qua, những mối quan tâm của chúng tôi đã được chuyển đến phía Mỹ”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nói trong cuộc họp báo ngày 18/5, thêm rằng các cuộc trao đổi “vẫn tiếp diễn thông qua trung gian hòa giải Pakistan”.
Ông Baqaei khẳng định các yêu cầu của Iran về chấm dứt xung đột, trong đó có việc giải phóng tài sản của nước này bị đóng băng ở nước ngoài và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt lâu năm.
“Những điểm được nêu ra là yêu cầu mà nhóm đàm phán Iran đã kiên quyết bảo vệ trong mọi vòng đàm phán”, ông Baqaei nói.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cũng nhấn mạnh điều khoản yêu cầu Mỹ bồi thường chiến tranh, mô tả cuộc xung đột là “bất hợp pháp và vô căn cứ”.
Về khả năng xảy ra cuộc đối đầu quân sự khác, ông Baqaei nói rằng Iran “chuẩn bị đầy đủ cho mọi tình huống”.
Hãng thông tấn Fars News của Iran trước đó công bố 5 yêu cầu của Mỹ trong đề xuất hòa bình, bao gồm việc Washington không bồi thường bất cứ thiệt hại nào xảy ra trong chiến sự, Tehran phải giao nộp 400 kg uranium làm giàu cao cho Washington, chỉ một cơ sở hạt nhân Iran được phép hoạt động.
Mỹ cũng từ chối giải phong tỏa các tài sản bị đóng băng của Iran. Washington đồng thời yêu cầu Tehran chấm dứt hành động quân sự tại mọi khu vực để mở đường cho đối thoại.
Hãng thông tấn Mehr của Iran cho rằng “Mỹ không đưa ra nhượng bộ cụ thể nào, nhưng lại muốn đạt được những mục tiêu mà họ không làm được trong chiến sự”, đồng thời cảnh báo điều này sẽ dẫn đến bế tắc trong đàm phán.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 17/5 tuyên bố Iran “sẽ chẳng còn lại gì” nếu không nhanh chóng hành động, giữa lúc hai bên chưa đạt được thỏa thuận hòa bình. Lập trường cứng rắn từ cả hai nước làm dấy lên lo ngại có thể tái bùng phát xung đột.
Ngày 18/5, Tổng thống Trump thông báo Mỹ vốn có kế hoạch nối lại tấn công Iran vào 19/5 nhưng ông đã quyết định hoãn lại do đề nghị từ các nước vùng Vịnh.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian được cho là đã nộp đơn xin từ chức lên Văn phòng Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei trong ngày 31.5.
Theo báo điện tử Iran International có trụ sở tại London (Anh), trong thư, ông Pezeshkian nhấn mạnh rằng tổng thống và chính phủ đã bị loại khỏi quá trình ra quyết định lớn và quan trọng của đất nước, và khoảng trống được tạo ra đã cho phép các phái cứng rắn trong IRGC kiểm soát mọi công việc.
Báo này dẫn nguồn tin cho biết ông Pezeshkian nói rằng dưới hoàn cảnh như vậy, ông không thể điều hành chính phủ và thực hiện bổn phận chính thức nên đã đề nghị từ chức ngay lập tức.
Hiện chưa rõ Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei có chấp nhận cho Tổng thống Pezeshkian từ chức hay không, song nội dung của bức thư cho thấy rạn nứt sâu sắc ở cấp quyền lực cao nhất.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X sau đó, Phó ban truyền thông Văn phòng Tổng thống Iran Mehdi Tabatabaei bác bỏ thông tin ông Pezeshkian xin từ chức, gọi đây là "chiêu trò truyền thông" của một số hãng nước ngoài, theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ.
"Ông Pezeshkian sẽ không từ bỏ nhiệm vụ phục vụ nhân dân Iran và Iran sẽ không rút khỏi con đường thống nhất và đoàn kết", ông Tabatabaei viết. Vị quan chức còn bổ sung rằng những người tìm cách gây ảnh hưởng sự thống nhất quốc gia của Iran một lần nữa "ôm giấc mộng đó xuống mồ".
Thông tin nói trên xuất hiện trong bối cảnh Iran và Mỹ đang tiếp tục đàm phán nhằm chấm dứt xung đột kéo dài từ ngày 28.2. Hai bên ngừng bắn từ ngày 8.4 nhưng vẫn xảy ra một số đợt tấn công qua lại bất chấp tiến trình đối thoại.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 31.5 nói với truyền thông nhà nước rằng việc trao đổi liên lạc với Mỹ vẫn đang diễn ra và lưu ý không thể đánh giá những suy đoán trong quá trình đàm phán cho đến khi đạt kết quả rõ ràng, theo Reuters.
Các vệ tinh thuộc chương trình quan sát Trái Đất của Liên minh châu Âu (EU) Copernicus từ 6/5 đến 8/5 ghi nhận một dải loang màu xám và trắng, bao phủ vùng biển phía tây đảo Kharg của Iran.
"Vệt loang này nhìn bằng mắt thường khá giống loang dầu", Leon Moreland, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Quan sát Xung đột và Môi trường trụ sở Anh, nói. Ông ước tính khu vực bị bao phủ rộng khoảng 45 km2.
Louis Goddard, đồng sáng lập công ty tư vấn khí hậu, hàng hóa Data Desk, cũng nhận định ảnh vệ tinh nhiều khả năng cho thấy đây là vệt dầu loang. Theo ông, đây nhiều khả năng là vụ tràn dầu lớn nhất kể từ khi chiến sự Mỹ, Israel - Iran bùng phát.
Quân đội Mỹ và phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc ở Geneva chưa bình luận về hình ảnh này. Nguyên nhân và điểm xuất phát của vệt nghi tràn dầu hiện chưa được xác định.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km, có chiều dài khoảng 6 km và diện tích 20 km2.
Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Mỹ tuyên bố tất cả các mục tiêu quân sự trên đảo đã bị phá hủy.
Xung đột khiến hàng trăm tàu chở nhiên liệu mắc kẹt ở Vùng Vịnh, ảnh hưởng nguồn cung dầu mỏ, khí tự nhiên toàn cầu.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Lệnh phong tỏa khiến Iran không thể xuất khẩu được dầu mỏ bằng đường biển và nhiều khả năng phải dự trữ dầu tại các cơ sở trên đất liền cũng như trên đảo Kharg.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 26/4 cảnh báo cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể "phát nổ" do các sự cố kỹ thuật trầm trọng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ.
"Khi trữ lượng dầu khổng lồ bị dồn nén trong hệ thống mà không có tàu bè hay bể chứa để tiêu thụ do lệnh phong tỏa, áp suất sẽ khiến đường ống phát nổ từ bên trong, thậm chí nổ tung từ dưới lòng đất. Một khi điều đó xảy ra, Iran sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại hạ tầng như cũ", ông Trump nói trong phỏng vấn với Fox News.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét". Tuy nhiên, cuộc đấu hỏa lực giữa Mỹ và Iran ở eo biển Hormuz ngày 7/5 khiến triển vọng hòa bình hai nước thêm xa vời.
Thuyền trưởng của tàu chở dầu cho biết đã bị hai xuồng cao tốc của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp cận ở vị trí cách Oman khoảng 37 km về phía đông bắc hôm nay, theo tuyên bố của Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO). Tàu không nhận được cảnh báo vô tuyến nào trước khi bị hai xuồng của Iran nhắm mục tiêu.
"Tàu chở dầu và thủy thủ đoàn vẫn an toàn. Giới chức đang điều tra sự việc", UKMTO cho biết.
