Sắc lệnh điều chỉnh thuế quan các mặt hàng này được ông Trump công bố hôm 2/4, nhằm bù đắp các khoản thuế viện dẫn từ Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ vào tháng 2.
Trong kết luận cuộc điều tra an ninh quốc gia về dược phẩm nhập khẩu được công bố, Tổng thống Trump lưu ý các nhà sản xuất thuốc có bằng sáng chế nước ngoài phải ký thỏa thuận với chính phủ Mỹ, để giảm giá thuốc kê đơn và cam kết chuyển hoạt động sản xuất sang nước này.
Họ bắt buộc thực hiện cả hai điều này để tránh hoàn toàn thuế quan. Nếu chỉ chuyển một phần sản xuất sang Mỹ, họ sẽ chịu thuế nhập khẩu 20%. Những đơn vị không thực hiện cả hai sẽ phải chịu thuế 100%.
Các công ty dược lớn sẽ có 120 ngày để tuân thủ trước khi mức thuế 100% có hiệu lực, các nhà sản xuất nhỏ có 180 ngày.
Chính sách thuế dược phẩm sẽ có một số trường hợp ngoại lệ. Theo đó, thuế nhập khẩu với thuốc có thương hiệu sẽ giới hạn ở mức 15% theo các hiệp định thương mại với Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ. Mỹ và Anh cũng hoàn tất một thỏa thuận thuế dược phẩm, đảm bảo mức 0% đối với dược phẩm sản xuất tại Anh trong ít nhất ba năm, trong khi Anh mở rộng sản xuất tại Mỹ.
Ông Neil Bradley, Giám đốc chính sách Phòng Thương mại Mỹ, cảnh báo chính sách thuế dược phẩm mới có thể tiếp tục đẩy giá thuốc lên cao. “Một cơ chế thuế quan mới, phức tạp đối với dược phẩm sẽ làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe cho các gia đình Mỹ”, ông nhận định.
Trong sắc lệnh riêng biệt, ông Trump cho giảm một nửa, xuống còn 25% đối với nhiều sản phẩm chứa thép, nhôm, đồng và miễn thuế hoàn toàn với các sản phẩm có hàm lượng kim loại thấp (dưới 15% theo trọng lượng), hiệu lực từ 6/4.
Thuế nhập khẩu kim loại cơ bản thép, nhôm và đồng vẫn giữ nguyên mức 50%. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump sẽ áp mức thuế này dựa trên giá bán tại Mỹ, thay vì giá trị nhập khẩu khai báo, vốn bị cho là thường thấp hơn thực tế.
Việc điều chỉnh thuế quan với kim loại nhằm tạo thuận tiện cho các nhà nhập khẩu khi xác định hàm lượng kim loại trong hàng nghìn sản phẩm, từ linh kiện máy kéo đến bồn rửa inox và thiết bị đường sắt để khai thuế. Ví dụ, theo quy định mới, các sản phẩm có hàm lượng kim loại dưới 15% theo trọng lượng, như hộp chỉ nha khoa có lưỡi cắt thép nhỏ, sẽ không còn chịu thuế.
Nhà Trắng cũng cho biết sẽ giảm thuế với một số thiết bị công nghiệp và lưới điện sử dụng nhiều kim loại xuống còn 15% từ mức 50% đến năm 2027, nhằm hỗ trợ mở rộng sản xuất công nghiệp và trung tâm dữ liệu.
Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất Thép Philip Bell hoan nghênh chính quyền đã “điều chỉnh hợp lý” danh mục sản phẩm làm từ kim loại và cập nhật phương pháp định giá, nhằm đảm bảo thuế quan “được áp dụng chính xác để hỗ trợ phục hồi ngành thép Mỹ mà không làm suy yếu các mục tiêu kinh tế rộng hơn”.
Các thay đổi về thuế nhập khẩu dược phẩm và kim loại của Tổng thống Trump được ban hành đúng một năm sau tuyên bố “Ngày Giải phóng”, thời điểm ông công bố thuế đối ứng 10-50% lên hàng nhập khẩu từ tất cả các nước. Động thái dẫn đến nhiều tháng trả đũa từ Trung Quốc, các cuộc đàm phán thương mại với nhiều đối tác và những vụ kiện từ nhà nhập khẩu.
Vào tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố các mức thuế dựa trên IEEPA là bất hợp pháp, dẫn đến việc Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ phải xây dựng kế hoạch hoàn trả khoảng 166 tỷ USD tiền thuế đã thu trong một năm.
Hôm 2/4, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ca ngợi thuế quan viện dẫn từ IEEPA như một “nút thiết lập lại” cho hệ thống thương mại toàn cầu đang trục trặc. Ông cho rằng nó đã thúc đẩy các công ty xây dựng nhà máy mới tại Mỹ, buộc các đối tác thương mại phải nhượng bộ cho hàng xuất khẩu của nước này.
“Những điều tốt đẹp nhất vẫn còn ở phía trước, khi chương trình thuế quan của Tổng thống Trump khuyến khích sản xuất trong nước, tăng lương cho người lao động và củng cố các chuỗi cung ứng thiết yếu”, ông nói.
Nhu cầu sử dụng các loại hương liệu, phụ gia thực phẩm ngày càng tăng trong khi hầu hết doanh nghiệp trong nước chưa làm chủ được công nghệ sản xuất, phải nhập khẩu hầu như hoàn toàn.
Việc sử dụng phụ gia thực phẩm được xác định là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời gian tới. Tuy vậy, việc quản lý sử dụng phụ gia như thế nào để đảm bảo an toàn sức khỏe hiện nay vẫn còn nhiều lỗ hổng.
Doanh nghiệp Việt vẫn lệ thuộc hàng ngoại
Tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia chế biến thực phẩm & Đồ uống Việt Nam (Fi Vietnam 2026) đang diễn ra tại TPHCM, nhiều doanh nghiệp cho biết nhu cầu sử dụng hương liệu, phụ gia thực phẩm trong nước đang tăng nhanh, đặc biệt trong ngành chế biến thực phẩm công nghiệp.
Ông Nguyễn Xuân Minh - đại diện Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Spice - cho biết doanh nghiệp mỗi tháng nhập khẩu và phân phối lượng lớn sản phẩm bột trứng phục vụ thị trường trong nước. Các dòng sản phẩm gồm bột nguyên trứng, bột lòng đỏ và bột lòng trắng có ưu thế vượt trội so với trứng tươi về khả năng bảo quản và tính tiện dụng trong sản xuất công nghiệp - chỉ cần tránh ánh nắng mặt trời, không đòi hỏi kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt.
"Khi đưa vào sản xuất các sản phẩm như giò, chả…, bột trứng còn giúp sản phẩm dai, giòn hơn, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Việt Nam", ông Minh cho hay.
Dù Việt Nam có nguồn nguyên liệu trứng dồi dào và chi phí thấp, sản xuất trong nước vẫn rất hạn chế do rào cản công nghệ. "Cùng là bột trứng nhưng công nghệ sản xuất của Ý, Ấn Độ hay Trung Quốc sẽ cho ra chất lượng sản phẩm khác nhau. Đây là lĩnh vực còn khá mới với doanh nghiệp Việt", ông Minh chia sẻ.
Không riêng bột trứng, phần lớn hương liệu và phụ gia thực phẩm hiện đều phải nhập khẩu. Đại diện Công ty Cổ phần Nguyên liệu thực phẩm và dược phẩm MQ - WIN Flavor nhận định thị trường F&B Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm tốt cho sức khỏe, ít đường, có nguồn gốc tự nhiên.
Trong bối cảnh đó, hương liệu và nguyên liệu thực phẩm trở thành yếu tố chiến lược giúp doanh nghiệp tạo bản sắc sản phẩm và đáp ứng xu hướng tiêu dùng "xanh", bền vững.
Một số doanh nghiệp đã bắt đầu đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất từ nguyên liệu nông sản nội địa, song con đường này không hề dễ đi. MQ - WIN Flavor hiện đang phát triển khoảng 20 mã hương liệu, phụ gia thực phẩm, đồng thời cử nhân sự ra nước ngoài học tập quy trình từ các công ty đi trước - bước đi được xem là tiền đề để điều chỉnh công thức phù hợp hơn với khẩu vị người tiêu dùng trong nước.
Cơ hội nâng chuẩn và lỗ hổng cần bịt kín
Bà Lý Kim Chi - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM (FFA) - nhận định trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế sản lượng hay giá thành.
"Đầu tư vào chất lượng nguyên liệu, nghiên cứu công thức sản phẩm, phát triển phụ gia và ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời gian tới", bà Chi nhấn mạnh. Đây cũng là lý do các triển lãm chuyên ngành như Fi Việt Nam được đánh giá cao trong việc tạo cầu nối để doanh nghiệp nội địa tiếp cận công nghệ và xu hướng quốc tế.
Ở góc độ quản lý nhà nước, bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở An toàn Thực phẩm TPHCM - khẳng định việc sử dụng phụ gia, hương liệu là điều không xa lạ, song bắt buộc phải tuân thủ hàm lượng cho phép. Bà Lan ghi nhận ngành phụ gia thực phẩm thế giới đã tiến rất xa với nhiều công nghệ tiên tiến - là hình mẫu để doanh nghiệp trong nước học hỏi.
"Các doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng sẽ sử dụng những sản phẩm an toàn, tinh khiết, đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng thay vì những phụ gia công nghiệp lẫn tạp chất, giá rẻ. Nhất là không có doanh nghiệp đàng hoàng nào sử dụng phụ gia để biến thịt heo thành thịt bò!", bà Lan thẳng thắn nhận định.
Tuy nhiên, người đứng đầu Sở An toàn Thực phẩm TPHCM cũng thừa nhận những lỗ hổng đang tồn tại: các doanh nghiệp sử dụng phụ gia không đảm bảo thường hoạt động chui, không xin phép. Quy trình tự công bố sản phẩm hiện nay cũng bộc lộ nhiều bất cập khi doanh nghiệp tự lấy mẫu, tự gửi kiểm nghiệm.
"Có những doanh nghiệp làm kiểm nghiệm rất nhiều lần, làm cho đến khi nào có được giấy chứng nhận đạt yêu cầu hoặc sử dụng một sản phẩm thay thế để kiểm nghiệm, nhằm mục đích đảm bảo có kết quả phù hợp. Nhưng trên thực tế, sản phẩm không đạt tiêu chuẩn", bà Lan cho biết.
Trước thực trạng đó, bà Lan cho rằng cần sớm cải tổ toàn diện cách thức lấy mẫu kiểm nghiệm và quy trình công bố vệ sinh an toàn thực phẩm, nhằm ngăn chặn các sản phẩm kém chất lượng trôi nổi trên thị trường. An toàn thực phẩm, theo bà, không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là nền tảng xây dựng niềm tin và giá trị bền vững cho doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Công Vinh, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, phát biểu như trên tại sự kiện Diễn đàn đầu tư cấp cao tại TP.HCM do HDBank phối hợp cùng Sở Giao dịch chứng khoán London (London Stock Exchange - LSE) và Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC) tổ chức hôm nay (14-4).
Ông Vinh cho biết sự kiện ra mắt Fintech Hub - một bước đi rất quan trọng trong chiến lược phát triển tài chính của TP.HCM. Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa kết nối giữa các định chế tài chính mà còn phản ánh một xu hướng lớn hơn, đó là sự dịch chuyển bởi cổng tài chính toàn cầu sang một mô hình mới, nơi công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo đóng vai trò trung tâm.
Trong bối cảnh đó, TP.HCM đã chủ động định vị mình không chỉ là một trung tâm tài chính truyền thống mà là một trung tâm tài chính thế hệ mới, có khả năng kết nối sâu với thị trường vốn quốc tế, đồng thời tận dụng sức mạnh của công nghệ để tạo ra những lợi thế ngành hàng khác biệt.
"Việc hợp tác với Sở Giao dịch chứng khoán London không chỉ là cầu nối giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế, mà còn là cơ hội để nâng cấp chuẩn mực quản trị, minh bạch và hội nhập sâu hơn vào thị trường tài chính toàn cầu.
TP.HCM cam kết đồng hành cùng các đối tác trong việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng linh hoạt, tiệm cận chuẩn quốc tế, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có tính dự báo cao và thúc đẩy mạnh mẽ các sáng kiến đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính", ông Vinh khẳng định.
Tại diễn đàn, bà Dame Julia Hoggett, Tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán London, cho biết Việt Nam đang nổi lên là một trong những nền kinh tế tăng trưởng năng động tại châu Á, với tiềm năng ngày càng lớn trong việc thu hút dòng vốn quốc tế.
"Thông qua nền tảng của London, HDBank kỳ vọng sẽ mở ra một kênh kết nối dài hạn giữa thị trường Việt Nam và các nhà đầu tư quốc tế", ông Kim Byoungho nhấn mạnh.
Trong khi đó ông Kim Byoungho, Chủ tịch Hội đồng quản trị HDBank, cho biết quan hệ hợp tác với Sở Giao dịch chứng khoán London không chỉ hướng tới việc huy động vốn, mà còn mong muốn đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các chuẩn mực toàn cầu về quản trị, minh bạch và phát triển bền vững.
Trong khuôn khổ diễn đàn, HDBank cùng Sở Giao dịch chứng khoán London cũng đã triển khai các thỏa thuận hợp tác với một số doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam, nhằm hỗ trợ tiếp cận thị trường vốn quốc tế.
Các thỏa thuận này tập trung vào việc thu xếp cấu trúc huy động vốn, tư vấn niêm yết và kết nối với các nhà đầu tư toàn cầu, qua đó mở ra các kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập tài chính ngày càng sâu rộng.
Các doanh nghiệp tham gia bao gồm các tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, sản xuất và xuất khẩu như Hoa Sen, THACO và Phúc Sinh, đại diện cho nhóm doanh nghiệp có nhu cầu mở rộng quy mô vốn và nâng cao tiêu chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế.
Tại họp báo kinh tế - xã hội TP HCM chiều 2/4, Sở Tài chính cho biết quý đầu năm, thành phố thu hút gần 2,9 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài. Mức này tăng gần 220% so với cùng kỳ, trong đó nổi bật là dự án TikTok Shop Việt Nam. Dự án này của nhà đầu tư TikTok PTE. LTD (Singapore) thuộc nhóm dự án cấp mới, có vốn đầu tư là 125 triệu USD với ngành nghề thông tin và truyền thông.
Khoản đầu tư này nối tiếp các cuộc làm việc trước đó giữa lãnh đạo TikTok và lãnh đạo UBND TP HCM vào cuối năm ngoái. Theo đó, nền tảng này cân nhắc phương án chuyển 3 dịch vụ từ nhà cung cấp xuyên biên giới (off-shore) thành nội địa (on-shore) tại IFC TP HCM.
TikTok dự kiến nộp hồ sơ xin phép thành lập 3 công ty tại IFC TP HCM để triển khai các hoạt động lĩnh vực dịch vụ logistics, thanh toán số và thương mại số.
Ngoài TikTok, nhóm dự án mới có nhà máy Techtronic Tools Việt Nam do Techtronic Industries Company Pte. Ltd (Singapore) đầu tư, có vốn 81 triệu USD, hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.
TP HCM cũng ghi nhận nhiều dự án FDI đáng chú ý khác trong quý I. Ở nhóm tăng vốn, MSD Animal Health Việt Nam (Hà Lan) bổ sung 80 triệu USD, SP Việt Nam TP HCM (Singapore) thêm 67 triệu USD, và Momogi Group Việt Nam hơn 55 triệu USD.
Ở hình thức góp vốn, mua cổ phần, thương vụ lớn nhất là nhà đầu tư Indonesia rót hơn 1,7 tỷ USD vào Công ty cổ phần Đầu tư và Tài chính VLD. Ngoài ra còn có các khoản đầu tư từ Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc vào các lĩnh vực tài chính, công nghệ và công nghiệp hỗ trợ.
Theo Sở Tài chính, dòng vốn gần 2,9 tỷ USD trong quý đầu năm cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài với môi trường kinh doanh của TP HCM, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Thành phố đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD FDI năm nay.
Thời gian tới, TP HCM ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, logistics và tăng trưởng xanh, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục để giữ đà thu hút vốn ngoại.
