Đáng chú ý, không chỉ siết chặt yêu cầu truy xuất nguồn gốc, Trung Quốc còn mở rộng danh mục sản phẩm phải có thư giới thiệu của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời tăng cường hậu kiểm với các lô hàng nhập khẩu. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi cách tiếp cận nếu không muốn bị ách tắc hoặc từ chối thông quan.
Trung Quốc điều chỉnh cách quản lý với gạo, rau củ sấy và loạt nông sản nhập khẩu
TS Ngô Xuân Nam – Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (thuộc Bộ NN&MT) – cho biết, từ đầu năm đến nay, các nước thành viên RCEP đã đưa ra 135 thông báo dự thảo và thông báo có hiệu lực về SPS, chiếm 28,2% tổng số thông báo của Thành viên WTO. Riêng thị trường Trung Quốc có 33 thay đổi liên quan đến vấn đề an toàn thực phẩm và an toàn dịch bệnh động thực vật (SPS).
Trong số này, Nghị định 280 của Hải quan Trung Quốc sẽ có hiệu lực từ 1/6/2026, siết mạnh quản lý nông sản, thủy sản nhập khẩu. Cơ quan chức năng cảnh báo doanh nghiệp và các hợp tác xã có thể bị trả hồ sơ, đình chỉ mã xuất khẩu hoặc ách tắc thông quan chỉ vì sai lệch nhỏ trong hồ sơ, bao bì và khai báo hệ thống…
Cụ thể, Thông báo số 27/2026 của GACC hướng dẫn thực hiện Nghị định 280 về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu đưa ra nhiều yêu cầu chặt chẽ hơn đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm vào Trung Quốc.
Theo quy định mới, có 18 nhóm thực phẩm bắt buộc phải được cơ quan có thẩm quyền giới thiệu khi đăng ký xuất khẩu vào Trung Quốc. Trong đó có nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như gạo, rau củ sấy khô, bột gia vị, thủy sản, sản phẩm từ trứng, dầu thực vật, quả khô, hạt điều, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và trái cây đông lạnh trong một số trường hợp đặc biệt.
Riêng với gạo, Trung Quốc đã điều chỉnh cách quản lý từ nhóm “ngũ cốc dùng làm thực phẩm” sang quản lý trực tiếp theo nhóm “gạo”. Theo đánh giá rủi ro của GACC, mặt hàng này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm sinh vật gây hại, dư lượng kim loại nặng như cadimi và nguy cơ liên quan đến gạo biến đổi gen.
Đối với rau củ sấy khô và bột gia vị, phía Trung Quốc đặc biệt lưu ý các nguy cơ về dư lượng phụ gia, sulfur dioxide, ethylene oxide (ETO), vi sinh vật gây bệnh và kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép.
Không chỉ siết điều kiện đăng ký, Trung Quốc còn thay đổi cách quản lý hiệu lực mã số doanh nghiệp.
Theo đó, với các doanh nghiệp thuộc diện phải có cơ quan có thẩm quyền giới thiệu, sản phẩm được sản xuất trong thời gian mã số còn hiệu lực vẫn có thể được nhập khẩu ngay cả khi đến thời điểm thông quan mã số đã hết hạn nhưng chưa được gia hạn, miễn là sản phẩm còn hạn sử dụng. Ngược lại, đối với doanh nghiệp tự đăng ký, mã số bắt buộc phải còn hiệu lực tại thời điểm khai báo nhập khẩu.
GACC cũng nhấn mạnh việc khai báo gian dối hoặc sai mã số đăng ký doanh nghiệp có thể dẫn đến việc bị từ chối thông quan hoặc xử lý theo quy định.
Theo Văn phòng SPS Việt Nam, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý phân biệt rõ sản phẩm nào thuộc diện phải đăng ký thông qua cơ quan có thẩm quyền và sản phẩm nào được phép tự đăng ký trực tiếp với GACC.
Theo quy định mới, có 2.589 mã sản phẩm thuộc diện phải đăng ký qua cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, trong khi nhiều nhóm sản phẩm khác doanh nghiệp có thể tự đăng ký và tự chịu trách nhiệm.
Đồng thời, doanh nghiệp phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung, kê khai chính xác địa chỉ, thông tin doanh nghiệp và mã HS, mã CIQ tương ứng.
Siết hậu kiểm, doanh nghiệp cần tránh nguy cơ bị “cấm cửa”
Một điểm đáng chú ý khác là Trung Quốc đang chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời áp dụng cơ chế đánh giá rủi ro với từng ngành hàng và từng doanh nghiệp.
Theo tài liệu đánh giá của GACC, các yếu tố như tỷ lệ lô hàng vi phạm, nguy cơ mất an toàn thực phẩm hay các sự cố nghiêm trọng phát sinh tại quốc gia xuất khẩu đều có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn hoặc đình chỉ mã số doanh nghiệp.
Trong bối cảnh này, Văn phòng SPS Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm trên toàn chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu đến cơ sở đóng gói và chế biến. Đồng thời, trước khi xuất khẩu phải chủ động kiểm tra hiệu lực mã số đăng ký doanh nghiệp để tránh rủi ro bị ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng được khuyến cáo thường xuyên cập nhật các thông báo SPS mới trên website của Văn phòng SPS Việt Nam và hệ thống CIFER của GACC để kịp thời điều chỉnh hoạt động sản xuất, xuất khẩu.
Theo danh mục mới được phía Trung Quốc công bố, riêng nhóm sản phẩm có nguồn gốc thực vật dùng làm thực phẩm hiện có 25 mặt hàng bắt buộc phải đăng ký thông qua cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trước khi xuất khẩu.
Danh mục này bao gồm gạo trắng, gạo lứt, gạo tấm, mít sấy, chuối sấy, dừa sấy, vải sấy, nhãn sấy, hạt điều, mắc ca, hạt sen và nhiều loại hạt khác.
Theo thống kê của Bộ NN&MT, Trung Quốc vẫn là thị trường lớn của nông sản Việt trong 4 tháng đầu năm nay, chiếm khoảng 21,1% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng khẳng định, việc nâng cao năng lực thực thi SPS sẽ là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, hướng tới chuyển từ tư duy “đáp ứng yêu cầu thị trường” sang “xây dựng năng lực cạnh tranh bằng tiêu chuẩn, chất lượng và tính minh bạch”.
Việc Trung Quốc liên tục cập nhật và siết chặt quy định nhập khẩu cho thấy thị trường này không còn là “sân chơi dễ tính” như trước đây. Do đó, với doanh nghiệp Việt Nam, việc đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và quản lý an toàn thực phẩm sẽ trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn duy trì thị phần tại thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất hiện nay.
Phiên giao dịch chứng khoán ngày 25/5, cổ phiếu AAN của Công ty Lương thực A An tiếp tục tăng trần sau ngày chào sàn vào cuối tuần trước. Như vậy 2 phiên sau niêm yết, cổ phiếu đã chinh phục sắc tím. Công ty này đã đưa 65 triệu cổ phiếu lên sàn HoSE, giá tham chiếu ngày đầu tiên là 15.000 đồng/đơn vị. Chốt phiên hôm nay, mã này có giá 19.250 đồng/đơn vị.
Được thành lập năm 2021 với vốn điều lệ thực góp ban đầu 100 tỷ đồng, đến nay doanh nghiệp này tăng vốn điều lệ lên 650 tỷ đồng, sở hữu và nắm giữ các nhà máy gạo tại một số tỉnh thành như An Giang và Đồng Tháp.
AAN là một trong 3 cổ phiếu hiếm hoi tăng trần trên sàn HoSE hôm nay, cùng với SMA (Thiết bị Phụ tùng Sài Gòn) và VNE (Tổng Công ty Xây dựng điện Việt Nam). Tuy nhiên, số cổ phiếu giảm điểm chiếm ưu thế áp đảo dù chỉ số chung giữ sắc xanh. VN-Index hôm nay tăng 8,9 điểm lên 1.886,03 điểm. Thanh khoản ở mức thấp, đạt gần 19.000 tỷ đồng.
Nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup dẫn dắt chỉ số, riêng VIC và VHM đóng góp hơn 6,6 điểm vào chỉ số chung. Tiếp đó là nhóm cổ phiếu ngân hàng như ACB, LPB, HDB, TCB...
Nhà đầu tư nước ngoài hôm nay bán ròng 1.907 tỷ đồng, các mã bị bán ròng mạnh như MSB, HPG, ACB, FPT, KDH, VND. Các mã được mua ròng mạnh gồm MSN, HDB, VIC, VHM, VCB.
Tối 30/6, liên Bộ Tài chính - Công Thương quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu cùng thời điểm Nghị quyết kéo dài thời gian áp dụng mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), miễn thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) với xăng dầu đến ngày 30/9 có hiệu lực từ 0h ngày 1/7.
Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng được áp dụng trở lại, ở mức 10% với xăng khoáng, 8% với xăng E5 và 7% với xăng E10.
Theo đó, xăng E5 RON 92 tăng 1.430 đồng/lít, giá xăng E10 RON 95 được điều chỉnh tăng 1.290 đồng/lít. Sau khi tăng, mức giá bán lẻ tối đa với xăng E5 RON 92 là 20.780 đồng/lít và xăng E10 RON 95 là 21.200 đồng/lít.
Trong khi đó, dầu diesel giữ nguyên 21.860 đồng/lít, dầu mazut giữ nguyên ở mức 15.030 đồng/kg. Ở kỳ điều hành này, cơ quan quản lý tiếp tục quyết định trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cụ thể, trích lập 300 đồng/lít với xăng sinh học; 800 đồng/lít với dầu diesel và dầu mazut.
Như vậy, giá xăng đã tăng sau 5 kỳ giảm liên tiếp gần đây. Hiện mặt bằng giá xăng dầu của Việt Nam vẫn đang ở mức thấp hơn so với các quốc gia trong khu vực.
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 34, cho phép kéo dài thời gian miễn thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) với xăng dầu đến ngày 30/9, tức là thêm 3 tháng so với quy định đang áp dụng.
Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng sẽ được thu trở lại từ 1/7, cụ thể xăng khoáng mức 10%, E5 là 8% và E10 là 7%. Nghị quyết có hiệu lực đến ngày 30/9, trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ điều chỉnh thời gian áp dụng để phù hợp với diễn biến thị trường xăng dầu, yêu cầu điều hành kinh tế vĩ mô.
Theo Bộ Tài chính, việc gia hạn nhằm đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời góp phần giảm chi phí vận tải, logistics, sản xuất kinh doanh, hỗ trợ kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Theo đánh giá của Bộ, với phương án tiếp tục miễn các loại thuế xăng dầu đến hết tháng 9 (trừ thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng), mỗi lít xăng E5 và E10 tăng khoảng 7-8%. Còn giá dầu diesel gần như không thay đổi.
Như vậy, bình quân mặt bằng giá xăng dầu tăng khoảng 5%, tác động đến CPI khoảng 0,11 điểm phần trăm - thấp hơn nhiều so với kịch bản khôi phục toàn bộ các sắc thuế. Ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu khoảng 15.400 tỷ đồng trong 3 tháng cuối quý III.
Bộ Tài chính cho biết việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi đối với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay nhằm hài hòa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát giá năng lượng, đồng thời tạo lộ trình đưa các sắc thuế trở lại mức thông thường một cách phù hợp, tránh gây cú sốc giá cho thị trường và người tiêu dùng.
Cùng với nó là khái niệm "siêu cá thể" - những cá nhân có khả năng ứng dụng AI và các công cụ số để vận hành, hoàn thành công việc của nhiều người trước đây.
Sau nhiều năm triển khai và thúc đẩy chiến lược "AI " nhằm tích hợp và ứng dụng sâu trí tuệ nhân tạo (AI) vào mọi mặt kinh tế - xã hội, khái niệm công ty một người (OPC) tại Trung Quốc đã vượt ra khỏi định nghĩa đơn thuần là doanh nghiệp có một chủ sở hữu, phát triển thành mô hình "1 N".
Mô hình này bao gồm một người sáng lập giữ vai trò cốt lõi, còn "N" là các tác nhân trí tuệ nhân tạo như OpenClaw, Miaoda... cùng các công cụ số hỗ trợ toàn diện từ thiết kế, lập trình, viết nội dung sản phẩm, thử giao diện, vận hành đến phân tích dữ liệu và quản lý tài chính cơ bản.
Tính đến tháng 6-2025, Trung Quốc có hơn 7 triệu OPC mới thành lập, nâng tổng số lên trên 16 triệu đơn vị, chiếm hơn 1/4 tổng số doanh nghiệp đăng ký của nước này.
Trả lời tờ National Business Daily, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn và nghiên cứu thị trường Trung Quốc CIC, ông Sài Đại Toàn, cho biết phần lớn các OPC ứng dụng AI hiện có mức trần doanh thu hằng năm dao động trong khoảng 5 - 20 triệu nhân dân tệ (khoảng 735.000 đến 2,9 triệu USD).
Nhóm doanh nghiệp này thường có đặc điểm là không cần nhiều tài sản hữu hình hoặc vốn đầu tư lớn, dựa nhiều vào tri thức, gắn với các mô hình kinh doanh kiểu mới, người sáng lập chủ yếu thuộc thế hệ sinh sau năm 1990 và sau năm 2000.
Theo số liệu từ Viện Nghiên cứu thông tin và truyền thông Trung Quốc, hơn 62% số OPC ứng dụng sâu công cụ AI giúp nâng hiệu suất làm việc lên 3 - 5 lần so với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ kiểu cũ. Thậm chí, các OPC do Trung tâm khởi nghiệp Dreame (trực thuộc Tập đoàn công nghệ Dreame Trung Quốc) ươm tạo chỉ mất trung bình 12 ngày để đi vào hoạt động.
Nền tảng Bán Nguyệt Đàm cho biết trong số các OPC đạt hiệu quả kinh doanh cao, có đến 92% ứng dụng AI ở mức độ sâu để giảm thiểu chi phí vận hành. Nhiều công ty chỉ tốn vài trăm đến vài nghìn nhân dân tệ cho chi phí vận hành hằng tháng.
Thực ra sự phát triển mạnh mẽ của mô hình OPC gắn liền với những thay đổi chính sách quan trọng tại Trung Quốc. Chẳng hạn Luật Doanh nghiệp Trung Quốc, được sửa đổi có hiệu lực vào tháng 7-2024, đã bãi bỏ quy định giới hạn mỗi cá nhân chỉ được thành lập một OPC. Quy định mới cho phép một người có thể mở nhiều doanh nghiệp, các OPC cũng được phép đầu tư vào đơn vị khác, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho việc mở rộng quy mô.
Chính quyền nhiều tỉnh, thành phố lớn cũng ban hành các chính sách hỗ trợ đặc thù như xây dựng các khu khởi nghiệp OPC, trợ cấp sử dụng năng lực tính toán AI, miễn giảm tiền thuê văn phòng, cung cấp nhà ở nhân tài...
Theo nền tảng tài chính Caixin, nhóm đối tượng phát triển mô hình này hiệu quả chủ yếu nằm trong độ tuổi 30 - 40, tức nhóm đã có kinh nghiệm chuyên môn và tích lũy được nguồn lực tài chính nhất định trước khi khởi nghiệp riêng.
Nhưng thực tế chỉ khoảng 20% trong nhóm này đạt được lợi nhuận ổn định, khoảng 40% gặp khó khăn chủ yếu do hạn chế trong việc tiếp cận khách hàng, 40% còn lại chưa thực sự đi vào hoạt động kinh doanh chính thức.
Nhiều OPC thường khởi đầu từ các lĩnh vực dễ triển khai như sản xuất nội dung, phát triển sản phẩm... Đây đều là những thị trường có mức độ cạnh tranh cao, nên lợi thế cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào nền tảng nghề nghiệp, năng lực tìm kiếm đối tác và khả năng duy trì sức hút với thị trường.
"Đối với công ty một người, khả năng chống chịu rủi ro và cách phân bổ nguồn lực cá nhân chính là những thách thức lớn nhất", ông Dịch Phủ giải thích với tờ Báo Kinh tế Trung Quốc. Ông Dịch Phủ là nhà sáng lập ứng dụng hỗ trợ tìm việc gốc AI Career Genie có doanh thu quy đổi theo năm lên tới hàng chục triệu nhân dân tệ.
Theo ông Dịch, những người mới khởi nghiệp theo mô hình OPC cần xác định rõ lĩnh vực chuyên môn sâu, tập trung vào phân khúc thị trường cụ thể thay vì phát triển sản phẩm theo hướng chung chung, và cần biết cách sử dụng AI để bù đắp những hạn chế của bản thân.
Bên cạnh thách thức từ thị trường, nguồn vốn cũng là một rào cản lớn. Giá trị cốt lõi của hầu hết OPC nằm ở tài sản vô hình như năng lực cá nhân, thuật toán, dữ liệu, phần mềm, tài sản số, hợp đồng hoặc quan hệ khách hàng. Trong khi hệ thống tín dụng truyền thống chủ yếu dựa vào tiêu chí đánh giá là tài sản hữu hình, báo cáo tài chính chuẩn mực, dòng tiền ổn định và lịch sử tín dụng.
