Hãng AFP ngày 24.5 dẫn lời lực lượng cứu hỏa cảnh báo rằng một bồn hóa chất độc hại tại TP.Garden Grove (quận Cam, bang California, Mỹ) đang nóng lên, làm gia tăng lo ngại về một vụ nổ thảm khốc tại khu vực đã có hàng chục ngàn người dân phải sơ tán.
Bồn hóa chất nằm tại cơ sở của Công ty GKN Aerospace (trụ sở tại Anh), chứa khoảng 26.000 lít methyl methacrylate, loại hóa chất dễ cháy, thường được sử dụng trong sản xuất nhựa. Theo trang web công ty, cơ sở này có diện tích hơn 6 ha với chức năng thiết kế, phân tích, thử nghiệm và chứng nhận mái che máy bay quân sự, cửa sổ buồng lái và cửa sổ hành khách.
Theo Sở Cứu hỏa quận Cam, bồn hóa chất trên trở nên nóng và rò rỉ hơi hôm 21.5. Hãng AP dẫn lời các quan chức cho biết các van trên bồn bị hỏng hoặc tắc nghẽn, khiến lực lượng cứu hộ không thể tháo hóa chất ra hoặc giảm áp suất trong bình.
Lực lượng cứu hỏa ban đầu hy vọng tìm được cách làm nguội hóa chất bên trong để bồn không rò rỉ hoặc phát nổ. Tuy nhiên, đến ngày 22.5, họ phát hiện nhiệt độ bên trong tăng lên mức 32 độ C, cao hơn 7 độ C so với ngày hôm trước. Các thiết bị bay không người lái được sử dụng để theo dõi nhiệt độ cứ 10 phút một lần và kế hoạch đang được tiến hành để đảm bảo rằng một vụ rò rỉ có thể nhanh chóng được ngăn chặn. Lực lượng cứu hỏa cũng đang vô hiệu hóa nguy cơ tại một bồn chứa hơn 56.700 lít gần đó, nếu bồn rò rỉ phát nổ.
Tiếp xúc với methyl methacrylate có thể gây ra các vấn đề hô hấp nghiêm trọng và thậm chí bất tỉnh. Hóa chất này cũng có thể gây ra các vấn đề thần kinh và kích ứng da, mắt và họng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hóa chất này dễ được phát hiện và có thể ngửi thấy ở một khu vực rộng lớn mà không bị ảnh hưởng.
Ban đầu, những người ở gần cơ sở trên tại Garden Grove buộc phải sơ tán. Lệnh sơ tán sau đó mở rộng đến một số khu vực thuộc 5 thành phố khác ở quận Cam là Cypress, Stanton, Anaheim, Buena Park và Westminster. Khoảng 40.000 người trong khu vực đã được sơ tán. Thống đốc California Gavin Newsom ngày 23.5 tuyên bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với mối đe dọa hóa chất. Ông chỉ đạo cung cấp thêm hỗ trợ cho lực lượng ứng phó của quận Cam và trưng dụng các cơ sở thuộc sở hữu của tiểu bang làm nơi trú ẩn cho 40.000 người sơ tán.
GKN Aerospace cho hay công ty đang làm việc với “tất cả các chuyên gia liên quan” nhằm giải quyết sự cố. “Chúng tôi thành thật xin lỗi vì sự gián đoạn đáng kể đối với nhiều cư dân và doanh nghiệp địa phương, những người đã phải sơ tán”, theo Reuters dẫn lời một phát ngôn viên của công ty.
Chia sẻ với Thanh Niên, anh T.H (một Việt kiều sống tại khu vực sơ tán) cho biết nhà máy xảy ra rò rỉ chỉ cách nhà anh khoảng 500 m (theo đường chim bay). Đến hôm qua, anh sơ tán tại gia đình một người quen chứ không đến khu vực do chính quyền bố trí. Anh H. kể: “Lúc 18 giờ thứ sáu (ngày 22.5, theo giờ Mỹ), người dân nhận lệnh sơ tán, nhưng đến 20 giờ 45 cùng ngày thì lệnh sơ tán bị hủy. Đến sáng sớm thứ bảy thì lại có lệnh sơ tán. Đến 8 giờ 30 sáng thứ bảy, tôi rời khỏi nhà để bắt đầu sơ tán thì hầu hết hàng xóm đã rời đi”.
“Mọi người xung quanh đều hoang mang, chỉ biết là có hóa chất rò rỉ, mà không biết mức độ nghiêm trọng, nên đa phần chủ quan không đem nhiều đồ đi di tản. Đến nơi sơ tán mới biết có thể việc sơ tán kéo dài hơn, nhưng lại không thể quay về lấy đồ đạc được do chính quyền mở rộng khu vực sơ tán, phong tỏa”, anh H. kể thêm và cho biết đến chiều qua (theo giờ VN) thì vẫn được thông báo việc sơ tán sẽ kéo dài lâu.
Phát biểu trước cuộc họp Hội đồng Chính trị châu Âu (EPC) ở Armenia hôm nay, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho rằng Mỹ đã cảm thấy "thất vọng" với phản ứng của các nước châu Âu trong xung đột Trung Đông. "Giới lãnh đạo châu Âu đã lắng nghe và hiểu rõ thông điệp đó", ông nói.
Lãnh đạo NATO khẳng định các nước thành viên châu Âu đang tăng cường nỗ lực để giúp châu lục đóng vai trò lớn hơn, cũng như giúp NATO trở nên mạnh mẽ hơn.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump chỉ trích một số nước NATO chưa hỗ trợ đủ cho Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Giới chức Mỹ hôm 1/5 công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ đồn trú khỏi Đức, dấu hiệu nữa cho thấy sự không hài lòng của ông Trump đối với đồng minh tại châu Âu.
Tây Ban Nha, thành viên NATO, đã tuyên bố không cho phép sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này cho chiến dịch tấn công Iran. Dù vậy, ông Rutte cho biết những nước như Montenegro, Croatia, Romania, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Italy, Anh, Pháp và Đức đang đáp ứng đề nghị của Mỹ về sử dụng căn cứ và cung cấp hỗ trợ hậu cần.
"Họ đang đảm bảo rằng tất cả thỏa thuận song phương về căn cứ quân sự đều được thực hiện", Tổng thư ký NATO cho biết.
Ông Rutte thêm rằng ngày càng nhiều quốc gia châu Âu bố trí phương tiện như tàu quét mìn gần eo biển Hormuz để chuẩn bị cho "giai đoạn tiếp theo". Một số nước cũng sẵn sàng tham gia sứ mệnh đảm bảo tự do hàng hải ở eo biển Hormuz sau khi xung đột kết thúc.
Cũng tại sự kiện, đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas cho rằng động thái rút binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu đã được đề cập trong thời gian dài, nhưng khẳng định thời điểm Washington công bố quyết định "vẫn gây bất ngờ".
"Tôi nghĩ điều đó cho thấy chúng ta cần củng cố trụ cột châu Âu trong NATO và làm nhiều hơn nữa", bà Kallas nói, nhấn mạnh rằng binh sĩ Mỹ triển khai ở châu Âu không chỉ nhằm bảo vệ châu lục này mà còn cả những lợi ích của Washington.
Các nước châu Âu đang tăng cường chi tiêu quốc phòng do lo ngại về nguy cơ xung đột Ukraine lan rộng và cam kết của Mỹ đối với NATO.
"Châu Âu cần tự nắm lấy vận mệnh bản thân, tăng chi tiêu quốc phòng, an ninh và xây dựng các giải pháp chung của riêng mình", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố.
Chủ tịch Uỷ ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cũng cho rằng châu lục phải tăng cường năng lực quân sự để có thể tự bảo vệ bản thân.
Viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 7.4, ông Trump nêu rằng: “Cả một nền văn minh có thể biến mất trong đêm nay, không bao giờ có thể được khôi phục trở lại. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra. Chúng ta sẽ biết vào tối nay, một trong những thời khắc quan trọng nhất trong lịch sử dài và phức tạp của thế giới”.
Trước đó, ông Trump đã đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng dân sự khác của Iran, nói rằng nước này sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng nếu không mở cửa eo biển Hormuz trước 20 giờ ngày 7.4 theo giờ Mỹ (7 giờ sáng 8.4 theo giờ Việt Nam).
Sau bài viết của ông Trump, CNN dẫn lời Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết sẽ có “rất nhiều cuộc đàm phán" trước thời hạn mà Tổng thống Donald Trump đặt ra cho Iran. Ông Vance khẳng định cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “rất sớm”, thế nhưng việc nó kết thúc ra sau sẽ phụ thuộc vào người Iran.
Ngay sau lời cảnh báo mới nhất từ Tổng thống Trump, Iran đã ra tuyên bố đáp trả, nhấn mạnh nước này sẽ không ngần ngại tăng gấp đôi các cuộc tấn công với các bệ phóng tên lửa mới. Theo India TV, Iran cho biết đã đóng băng tất cả kênh ngoại giao và đàm phán gián tiếp với Mỹ.
Theo các nguồn thạo tin, Pakistan đang là một trong số những nước trung gian tích cực nhất trong việc tìm giải pháp hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Các nước trung gian được cho là đã gửi thông điệp từ Iran đến Mỹ rằng nếu Washington tấn công hạ tầng năng lượng Iran, Tehran sẽ đáp trả bằng các đợt không kích nhằm cơ sở năng lượng của các đồng minh và đối tác của Mỹ ở khắp Trung Đông, Reuters đưa tin.
Tập đoàn vận tải biển Mitsui O.S.K. Lines có trụ sở tại Tokyo ngày 3/4 cho biết tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mang tên Sohar LNG đã vượt qua eo biển Hormuz, toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn. Phát ngôn viên của hãng từ chối cho biết chuyến đi diễn ra khi nào hoặc liệu hoạt động này có đạt được nhờ đàm phán với Iran hay không.
Bloomberg cho biết tàu không chở theo hàng hóa, đang ở vùng biển ngoài khơi thủ đô Muscat của Oman và điểm đến là cảng LNG Qalhat ở nước này.
Sohar LNG đã ở vùng Vịnh từ ngày 25/2 và phát tín hiệu nhận diện là tàu hàng Oman. Đây là tàu Nhật Bản đầu tiên và cũng là tàu chở LNG đầu tiên vượt qua eo biển Hormuz kể từ ngày 1/3.
Bộ Giao thông Vận tải Nhật Bản cho hay tính đến sáng 3/4, khoảng 45 tàu thuộc sở hữu hoặc do các công ty nước này điều hành vẫn bị mắc kẹt ở vùng Vịnh.
Theo dữ liệu định vị hàng hải, một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) thuộc sở hữu của Mitsui là Green Sanvi đã rời vùng Vịnh qua vùng biển thuộc chủ quyền Iran vào sáng 3/4. Con tàu này phát tín hiệu là "tàu Ấn Độ, chở theo thủy thủ đoàn Ấn Độ".
Hai tàu chở dầu thô cỡ lớn và một tàu chở LNG được vận hành bởi Oman Shipping Management, công ty vận tải biển và quản lý tàu thuộc sở hữu của nhà nước Oman, cũng rời vùng Vịnh hôm 2/4.
Trước khi xung đột nổ ra vào 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 240 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngày 1/3-3/4, giảm 94% so với trước xung đột. Trong số này có 151 tàu chở dầu và khí đốt, chỉ tương đương mật độ hàng ngày trước khi chiến sự bùng phát.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/4 tuyên bố eo biển Hormuz tiếp tục "đóng cửa đối với các quốc gia thù địch" và hải quân nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn lưu thông.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4/4 đăng bài trên mạng xã hội X, ám chỉ khả năng phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb ở biển Đỏ, yết hầu hàng hải thứ hai tại Trung Đông. "Bao nhiêu phần trăm lượng dầu mỏ, LNG, lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab-el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm khối lượng vận chuyển lớn nhất qua eo biển này?", ông viết.
Khoảng 6% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua Bab el-Mandeb, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Biển Đỏ cũng là cửa ngõ thay thế cho xuất khẩu dầu mỏ của Arab Saudi để tránh eo biển Hormuz. Cảng Yanbu trên tuyến đường biển này là điểm cuối của đường ống dẫn dầu xuyên quốc gia mà Arab Saudi có thể vận chuyển 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.
