Từ ngày 28 đến 30-4, tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tổ chức phiên thảo luận mở cấp cao về “Tình hình Trung Đông và vấn đề Palestine” dưới sự chủ trì của Ngoại trưởng Bahrain – nước Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an từ tháng 4-2026.
Phiên họp có sự tham gia của Trợ lý Tổng thư ký Liên hợp quốc phụ trách Trung Đông, châu Âu, châu Mỹ, châu Á – Thái Bình Dương Mohamed Khaled Khiari, Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide, trên cương vị Chủ tịch Ủy ban Liên lạc Đặc biệt về Viện trợ cho người Palestine và cựu Thủ tướng Anh Tony Blair – thành viên Ban Điều hành Hội đồng Hòa bình.
Trong phiên họp, các nước đã tập trung thảo luận về những diễn biến phức tạp ở Trung Đông thời gian gần đây, bao gồm Dải Gaza, Bờ Tây, Nam Lebanon và eo biển Hormuz.
Hầu hết ý kiến kêu gọi các bên thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế, Hiến chương và các nghị quyết liên quan của Liên hợp quốc, tuân thủ các thỏa thuận ngừng bắn, tiếp tục nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột và đạt được hòa bình bền vững.
Liên quan đến eo biển Hormuz, các nước nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bảo đảm tự do và an ninh hàng hải, hạn chế tác động tiêu cực đối với thương mại quốc tế, an ninh năng lượng, lương thực và tình hình nhân đạo toàn cầu.
Phát biểu tại phiên họp, Công sứ Nguyễn Hoàng Nguyên đã bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp tại nhiều điểm nóng ở Trung Đông.
Theo đó, Việt Nam phản đối các cuộc tấn công quân sự vào các quốc gia có chủ quyền, nhất là những nước đã tuyên bố không liên quan đến xung đột, đồng thời lên án các hành động thù địch nhằm vào nhân sự và cơ sở của Liên hợp quốc.
Ngoài ra ông Nguyễn Hoàng Nguyên cũng chia buồn với Liên hợp quốc, các chính phủ và gia đình của các nhân viên gìn giữ hòa bình thiệt mạng trong các vụ tấn công vào phái bộ Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Lebanon (UNIFIL) gần đây.
Đại diện Việt Nam khẳng định dân thường và hạ tầng dân sự thiết yếu phải được bảo vệ trong mọi tình huống theo Nghị quyết 2573 (2021) của Hội đồng Bảo an.
Việt Nam nhấn mạnh an toàn, an ninh, tự do hàng hải và hàng không phải được bảo đảm theo luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
Nhân dịp này, Phó trưởng Phái đoàn Việt Nam kêu gọi cộng đồng quốc tế không để các diễn biến gần đây tại Trung Đông làm lu mờ vấn đề Palestine, qua đó tái khẳng định Việt Nam kiên định ủng hộ quyền tự quyết của người dân Palestine, ủng hộ Nhà nước Palestine trở thành thành viên đầy đủ của Liên hợp quốc.
Ông Nguyễn Hoàng Nguyên khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục ủng hộ giải pháp hai Nhà nước trên cơ sở đường biên giới trước năm 1967, phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của Liên hợp quốc.
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb đã ký ban hành các sửa đổi đối với Luật Năng lượng Hạt nhân, cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này. Quốc hội quốc gia Bắc Âu đã thông qua việc bãi bỏ lệnh cấm kéo dài nhiều thập kỷ hồi đầu tháng.
Quyết định này được đưa ra 3 năm sau khi Helsinki từ bỏ chính sách trung lập quân sự duy trì suốt nhiều thập kỷ và gia nhập NATO. Việc Phần Lan tham gia liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu đã làm gia tăng đáng kể căng thẳng với Nga, quốc gia mà nước này có chung đường biên giới dài khoảng 1.340km.
“Theo đề xuất, tổng thống nước cộng hòa đã phê chuẩn”, trang web của chính phủ Phần Lan cho biết hôm 26/6. Thông báo cũng nêu rõ các quy định mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7.
Theo các quy định mới, Phần Lan sẽ được phép nhập khẩu, vận chuyển quá cảnh, cung cấp và lưu trữ vũ khí hạt nhân.
Đầu tháng này, Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Antti Hakkanen cho rằng “lệnh cấm hoàn toàn đối với vật liệu nổ hạt nhân từ thời Chiến tranh Lạnh” không còn phù hợp với vai trò mới của đất nước với tư cách thành viên NATO.
Ông nói các sửa đổi này sẽ “cho phép tận dụng đầy đủ năng lực răn đe hạt nhân của NATO”, đồng thời chỉ trích các đảng phản đối thay đổi này là dựa trên những quan điểm “sai lầm” của “một số ít người tự xưng là những người bảo vệ hòa bình”.
Đầu năm nay, Moscow đã cảnh báo Helsinki không nên bãi bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên rằng động thái này có thể “dẫn tới leo thang căng thẳng trên lục địa châu Âu”.
Ông nói thêm: “Bằng việc triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình, Phần Lan đang bắt đầu đe dọa chúng tôi. Và nếu Phần Lan đe dọa chúng tôi, chúng tôi sẽ có những biện pháp đáp trả thích hợp".
Nga cũng mô tả quyết định của Phần Lan là hành động “đối đầu tập trung”, trong khi Đại sứ quán Nga tại Helsinki cảnh báo rằng ngay cả khả năng “trên lý thuyết” về việc vũ khí hạt nhân xuất hiện trên lãnh thổ Phần Lan cũng sẽ được các nhà hoạch định quân sự của Nga tính toán đến.
Trong tuần này, Đại diện thường trực của Nga tại Văn phòng Liên hợp quốc ở Geneva, Gennady Gatilov, cảnh báo rằng Moscow sẽ coi việc triển khai vũ khí hạt nhân gần biên giới nước này, dù ở Phần Lan hay Ba Lan, là “mối đe dọa trực tiếp cần có các biện pháp đối phó tương xứng”.
“Liệu điều đó có làm tăng an ninh cho các quốc gia NATO liên quan hay không? Tôi thực sự nghi ngờ điều đó”, nhà ngoại giao này nói với RIA Novosti.
Hồi tháng 3, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuyên bố nước này sẽ xem xét phương án để đồng minh trong NATO đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ.
Khi đó, ông Tusk cho biết, Ba Lan đang "thảo luận nghiêm túc" với Pháp về việc được bảo vệ dưới "ô hạt nhân" của nước này. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trước đó đã đề cập đến khả năng các nước châu Âu hợp tác về răn đe hạt nhân nhằm đối phó với Nga.
Hôm qua (28.6), tờ The Time of Israel dẫn lời Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố thỏa thuận khung vừa đạt được giữa nước này và Li Băng là "thành tựu lịch sử đối với Israel".
Thỏa thuận trên bao gồm việc thí điểm mà trong đó binh sĩ Li Băng kiểm soát một số khu vực nhỏ hiện đang do quân đội Israel kiểm soát, và bao gồm một quá trình nhằm giải giáp lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Hezbollah đã bác bỏ thỏa thuận. Điều này đồng nghĩa với việc tình hình Li Băng có thể tiếp tục bất ổn khi Hezbollah vẫn là lực lượng quân sự kiểm soát mạnh mẽ tại nước này.
Thực tế, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã kéo Li Băng vào vòng xoáy thảm họa. Với lý do triệt hạ lực lượng Hezbollah, quân đội Israel mở rộng việc kiểm soát các khu vực ở Li Băng.
Ông Paul Salem, chuyên gia về vấn đề Trung Đông tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), đánh giá đối với Li Băng, 3 mục tiêu chiến lược nổi bật khi đàm phán lệnh ngừng bắn: đảm bảo Israel rút khỏi lãnh thổ Li Băng, tăng cường quyền lực và năng lực của nhà nước Li Băng, và kiểm soát thậm chí giải giáp lực lượng Hezbollah để hướng tới lực lượng quân sự thống nhất nằm dưới chính quyền.
Nhưng cuộc chiến Iran đã đẩy Li Băng ra xa hơn khỏi cả 3 mục tiêu khi Israel mở rộng vùng chiếm đóng, Hezbollah đẩy mạnh hoạt động quân sự, trong khi nhà nước ngày càng mất ảnh hưởng. Thực tế này đi kèm với sự thiệt hại về nhân mạng lẫn kinh tế xã hội khi người dân di tản để tị nạn, nhiều khu vực bị phá hủy khiến cho kinh tế vốn khó khăn càng trở nên khó khăn hơn.
Các nước láng giềng bao gồm Syria, các quốc gia Ả Rập, Thổ Nhĩ Kỳ cũng như Mỹ và châu Âu… đều có lợi ích nếu nhà nước Li Băng thực sự nắm quyền kiểm soát trên toàn lãnh thổ, không bị nước ngoài chiếm đóng và không còn sự tồn tại của các tác nhân vũ trang phi nhà nước. Tuy nhiên, sự tồn tại của lực lượng quân sự Hezbollah lại hỗ trợ cho việc Iran duy trì ảnh hưởng ở khu vực.
Chuyên gia Salem cho rằng những gì đang diễn ra khiến cho con đường dẫn hướng tới hòa bình cho Li Băng vẫn đầy thách thức.
Thứ nhất, Li Băng không chỉ đối mặt với các cuộc đụng độ đang diễn ra giữa Israel và Hezbollah, mà còn phải đối mặt với thực tế về sự hiện diện quân sự đáng kể của Israel ở một số khu vực miền nam Li Băng. Israel đã chỉ ra rằng họ sẵn sàng tôn trọng một lệnh ngừng bắn nếu Hezbollah làm điều tương tự, nhưng Israel cũng đã nói rõ không có ý định rút khỏi lãnh thổ Li Băng nếu nhận thấy mối đe dọa từ Hezbollah vẫn tồn tại.
Thứ hai, trong khi có thể sẵn sàng đình chỉ các cuộc tấn công trên đất Israel, lực lượng Hezbollah vẫn khẳng định các hành động quân sự chống lại lực lượng Israel bên trong lãnh thổ Li Băng như một phần của nhiệm vụ kháng chiến của mình. Điều này tạo ra một nguồn bất ổn ngay cả trong giai đoạn xung đột giảm đi.
Thứ ba, nhiều lần ủng hộ các thỏa thuận ngừng bắn ở Li Băng nhưng Mỹ đồng thời chấp nhận cái gọi là quyền của Israel trong việc tấn công các mục tiêu mà Tel Aviv cho là mối đe dọa sắp xảy ra. Sự mơ hồ này đã làm suy yếu các lệnh ngừng bắn trước đây và cũng có thể làm suy yếu các lệnh ngừng bắn trong tương lai.
Như vậy, con đường hòa bình cho Li Băng không có nền tảng trung gian ổn định.
Con đường khả thi nhất đòi hỏi phải giải quyết cùng lúc việc chiếm đóng của Israel lẫn thách thức của Hezbollah đối với quyền lực nhà nước Li Băng. Vì thế, chuyên gia Salem cho rằng thỏa thuận giữa Li Băng và Israel nên hướng đến việc Tel Aviv rút quân tại Li Băng theo từng giai đoạn. Song song, lực lượng vũ trang của chính quyền Li Băng, với sự hỗ trợ của Mỹ và các nước, cần được trao quyền để đảm nhận toàn bộ trách nhiệm về an ninh ở phía nam Li Băng nhằm đảm bảo Hezbollah không trú đóng hay hoạt động tại khu vực này, tạo điều kiện cho Israel rút lui hoàn toàn.
Kèm theo đó, thỏa thuận giữa Mỹ và Iran thì vấn đề chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Li Băng phải nhất quán. Việc Israel rút quân nên đi kèm với việc rút nhân viên và cơ sở hạ tầng của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khỏi Li Băng, cũng như một quá trình đáng tin cậy để quyền lực quân sự chỉ được thực thi bởi Nhà nước Li Băng.
Để đạt được mục tiêu đề ra, một số quốc gia có ảnh hưởng trong khu vực như Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Ai Cập, Pakistan… cần tham gia quá trình vừa nêu với tư cách là bên hòa giải, hỗ trợ.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez hôm 1/7 tuyên bố quốc tang 7 ngày để tưởng nhớ những nạn nhân thiệt mạng trong động đất kép, bắt đầu từ 18h cùng ngày.
"Chúng ta cùng chia sẻ nỗi đau với những gia đình mất người thân, đồng thời cầu nguyện cho người bị thương, mất tích và các cộng đồng bị ảnh hưởng. Trái tim Venezuela tan vỡ trước những mất mát về sinh mạng do trận động đất tàn khốc gây ra. Trong thời khắc vô cùng đau thương này, chúng tôi luôn ở bên những người đang phải gánh chịu thảm kịch và tái khẳng định cam kết sẽ đồng hành, bảo vệ họ", bà cho hay.
Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodriguez cùng ngày cập nhật thống kê về nạn nhân, cho biết 2.295 người đã thiệt mạng và hơn 11.000 người bị thương trong thảm họa. Liên Hợp Quốc ước tính vẫn còn khoảng 50.000 nạn nhân mất tích.
Phần lớn các tòa nhà bị sập tại thành phố La Guaira, đô thị chịu thiệt hại nặng nề nhất trong động đất, đều được đánh dấu bằng chữ "D" (có người tử vong), cho thấy lực lượng cứu hộ đã tìm kiếm tại đó nhưng không phát hiện dấu hiệu sự sống.
"Chúng tôi sẽ không lãng phí thời gian ở những nơi không còn hy vọng", Javier Rodes, trưởng nhóm cứu hộ Tây Ban Nha, cho biết.
Các chuyên gia cho rằng nạn nhân mắc kẹt khó có thể sống sót quá 72 giờ, dù vẫn còn những trường hợp như bé trai 3 tuổi được giải cứu hôm 30/6 sau 6 ngày bị vùi lấp.
"Sẽ không còn ai được đưa ra khỏi đây nữa, dù còn sống hay đã chết", Jose Rafael, cư dân thị trấn Caraballeda ở bang La Guaira, cho hay khi đứng giữa đống đổ nát. Con trai ông mất tích sau trận động đất.
Tại địa điểm khác, nhiều người dân thất vọng khi một nhân viên cứu hộ Mỹ thông báo "không có dấu hiệu sự sống" dưới đống gạch đá. Họ vẫn hy vọng người thân còn sống sau khi nghe âm thanh phát ra bên dưới.
Ưu tiên hiện tại là duy trì cuộc sống, khi rất nhiều người rơi vào cảnh màn trời chiếu đất, lương thực và nước sạch ngày càng khan hiếm. "Ở đây có phát đồ cứu trợ, nhưng nhiều lúc người ta gần như đánh nhau để giành đồ ăn", Daniela Armas, người bán hàng ở La Guaira, nói sau khi xếp hàng nhận thực phẩm tại điểm trú ẩn khẩn cấp.
Tình trạng trộm cắp và cướp bóc đang xảy ra tại nhiều khu vực. 4 cảnh sát đã bị bắt hôm 1/7 sau khi bị phát hiện lấy cắp tài sản trong các đống đổ nát.
Hàng người chờ nhận cứu trợ ngày càng dài hơn, trong khi nhiều cư dân chỉ có thể cầm cự nhờ lòng hảo tâm của tình nguyện viên và sự hỗ trợ từ người xung quanh. "Tình hình hiện rất nghiêm trọng", Lia Poggio, Trưởng phái bộ Venezuela của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), nhận định.
"Mỗi lần ăn, tôi đều thấy có lỗi vì biết vẫn còn nhiều người không có gì để ăn", Aysmar Lopez, tình nguyện viên mang những suất ăn tự nấu đến nhiều khu trú ẩn, chia sẻ.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) hôm 30/6 kêu gọi quyên góp 50 triệu USD để cung cấp lương thực cho khoảng 500.000 người tại Venezuela trong vòng ba tháng. Giới chức y tế cũng cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch bệnh đang gia tăng.
