Hãng AFP ngày 24.5 dẫn lời lực lượng cứu hỏa cảnh báo rằng một bồn hóa chất độc hại tại TP.Garden Grove (quận Cam, bang California, Mỹ) đang nóng lên, làm gia tăng lo ngại về một vụ nổ thảm khốc tại khu vực đã có hàng chục ngàn người dân phải sơ tán.
Bồn hóa chất nằm tại cơ sở của Công ty GKN Aerospace (trụ sở tại Anh), chứa khoảng 26.000 lít methyl methacrylate, loại hóa chất dễ cháy, thường được sử dụng trong sản xuất nhựa. Theo trang web công ty, cơ sở này có diện tích hơn 6 ha với chức năng thiết kế, phân tích, thử nghiệm và chứng nhận mái che máy bay quân sự, cửa sổ buồng lái và cửa sổ hành khách.
Theo Sở Cứu hỏa quận Cam, bồn hóa chất trên trở nên nóng và rò rỉ hơi hôm 21.5. Hãng AP dẫn lời các quan chức cho biết các van trên bồn bị hỏng hoặc tắc nghẽn, khiến lực lượng cứu hộ không thể tháo hóa chất ra hoặc giảm áp suất trong bình.
Lực lượng cứu hỏa ban đầu hy vọng tìm được cách làm nguội hóa chất bên trong để bồn không rò rỉ hoặc phát nổ. Tuy nhiên, đến ngày 22.5, họ phát hiện nhiệt độ bên trong tăng lên mức 32 độ C, cao hơn 7 độ C so với ngày hôm trước. Các thiết bị bay không người lái được sử dụng để theo dõi nhiệt độ cứ 10 phút một lần và kế hoạch đang được tiến hành để đảm bảo rằng một vụ rò rỉ có thể nhanh chóng được ngăn chặn. Lực lượng cứu hỏa cũng đang vô hiệu hóa nguy cơ tại một bồn chứa hơn 56.700 lít gần đó, nếu bồn rò rỉ phát nổ.
Tiếp xúc với methyl methacrylate có thể gây ra các vấn đề hô hấp nghiêm trọng và thậm chí bất tỉnh. Hóa chất này cũng có thể gây ra các vấn đề thần kinh và kích ứng da, mắt và họng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hóa chất này dễ được phát hiện và có thể ngửi thấy ở một khu vực rộng lớn mà không bị ảnh hưởng.
Ban đầu, những người ở gần cơ sở trên tại Garden Grove buộc phải sơ tán. Lệnh sơ tán sau đó mở rộng đến một số khu vực thuộc 5 thành phố khác ở quận Cam là Cypress, Stanton, Anaheim, Buena Park và Westminster. Khoảng 40.000 người trong khu vực đã được sơ tán. Thống đốc California Gavin Newsom ngày 23.5 tuyên bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với mối đe dọa hóa chất. Ông chỉ đạo cung cấp thêm hỗ trợ cho lực lượng ứng phó của quận Cam và trưng dụng các cơ sở thuộc sở hữu của tiểu bang làm nơi trú ẩn cho 40.000 người sơ tán.
GKN Aerospace cho hay công ty đang làm việc với “tất cả các chuyên gia liên quan” nhằm giải quyết sự cố. “Chúng tôi thành thật xin lỗi vì sự gián đoạn đáng kể đối với nhiều cư dân và doanh nghiệp địa phương, những người đã phải sơ tán”, theo Reuters dẫn lời một phát ngôn viên của công ty.
Chia sẻ với Thanh Niên, anh T.H (một Việt kiều sống tại khu vực sơ tán) cho biết nhà máy xảy ra rò rỉ chỉ cách nhà anh khoảng 500 m (theo đường chim bay). Đến hôm qua, anh sơ tán tại gia đình một người quen chứ không đến khu vực do chính quyền bố trí. Anh H. kể: “Lúc 18 giờ thứ sáu (ngày 22.5, theo giờ Mỹ), người dân nhận lệnh sơ tán, nhưng đến 20 giờ 45 cùng ngày thì lệnh sơ tán bị hủy. Đến sáng sớm thứ bảy thì lại có lệnh sơ tán. Đến 8 giờ 30 sáng thứ bảy, tôi rời khỏi nhà để bắt đầu sơ tán thì hầu hết hàng xóm đã rời đi”.
“Mọi người xung quanh đều hoang mang, chỉ biết là có hóa chất rò rỉ, mà không biết mức độ nghiêm trọng, nên đa phần chủ quan không đem nhiều đồ đi di tản. Đến nơi sơ tán mới biết có thể việc sơ tán kéo dài hơn, nhưng lại không thể quay về lấy đồ đạc được do chính quyền mở rộng khu vực sơ tán, phong tỏa”, anh H. kể thêm và cho biết đến chiều qua (theo giờ VN) thì vẫn được thông báo việc sơ tán sẽ kéo dài lâu.
"Ân xá cho bị cáo Kem Sokha, nam, sinh năm 1953, người bị kết án 27 năm tù theo bản án chung thẩm ngày 30.4.2026 của Tòa phúc thẩm Phnom Penh. Lệnh ân xá này chỉ áp dụng cho hình phạt chính và không áp dụng cho các bản án bổ sung", sắc lệnh hoàng gia ân xá cho ông Sokha nêu rõ.
Lệnh ân xá được ban hành trong bối cảnh người mẹ 101 tuổi của ông Sokha đang ốm nặng.
Sau khi ký sắc lệnh, ông Hun Sen đã chỉ thị Thủ tướng Campuchia Hun Manet thi hành sắc lệnh hoàng gia ngay lập tức. Sau đó, ông Hun Manet đã đưa ra một thông điệp ngắn gọn, nói rằng động thái này là một bước nữa hướng tới việc tăng cường đoàn kết dân tộc.
Ông Pheng Heng, một trong những luật sư bào chữa cho ông Sokha, hoan nghênh lệnh ân xá, dùng những hình ảnh thi vị để diễn tả sự nhẹ nhõm do lệnh này mang lại.
Trước đó, một tòa án Campuchia vào tháng 3.2023 đã kết luận ông Sokha, đồng sáng lập đảng Cứu nguy Dân tộc Campuchia (CNRP, đã bị giải thể), phạm tội âm mưu bí mật cấu kết với các thực thể bên ngoài để lật đổ chính quyền của cựu Thủ tướng Hun Sen. Khi đó, ông Sokha bị kết án 27 năm tù và lập tức bị quản thúc tại nhà, theo AFP.
Ông Kem Sokha đã nhiều lần phủ nhận các cáo buộc chống lại mình kể từ khi bị bắt vào năm 2017. Hai tháng sau khi ông Sokha bị bắt, tòa án tối cao Campuchia ra phán quyết giải thể CNRP.
Báo Rossiyskaya Gazeta của Nga hôm 5/4 công bố video từ cảm biến quang học của máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Geran, cho thấy radar cảnh giới và điều khiển hỏa lực TRML-4D của tổ hợp phòng không IRIS-T Ukraine đang vận hành ở tỉnh Poltava.
Khung bám bắt của UAV Geran giữ ổn định quanh đài radar trong lúc phi cơ lao tới, cho thấy nó dường như đang ở chế độ khóa mục tiêu tự động. Video bị cắt trước thời điểm UAV lao vào mục tiêu, chưa rõ radar TRML-4D có trúng đòn trực tiếp hay không.
Dù vậy, Rossiyskaya Gazeta cho rằng đầu đạn nặng 50-90 kg của dòng Geran vẫn đủ sức gây sát thương cho những thiết bị mỏng manh, không có vỏ giáp như radar từ khoảng cách 10 m.
Militarnyi, cổng thông tin điện tử thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, trước đó đưa tin Nga đã sản xuất phiên bản Geran mang đầu dò thụ động, chuyên phát hiện và bám bắt nguồn phát tín hiệu vô tuyến như radar phòng không. Điều này giúp UAV Geran trở thành vũ khí diệt radar như tên lửa siêu thanh Kh-31P, bổ sung phương án tấn công và chế áp phòng không đối phương cho lực lượng Nga.
Tổ hợp phòng không IRIS-T do Đức cùng một số quốc gia phương Tây hợp tác phát triển từ giữa những năm 1990. Mỗi hệ thống IRIS-T gồm một xe chỉ huy, một radar đa năng TRML-4D cùng ba xe phóng với tối đa 24 quả đạn. Biến thể tầm trung IRIS-T SLM có tầm bắn khoảng 40 km, chuyên đối phó máy bay, trực thăng, UAV hoặc một số loại tên lửa.
Radar TRML-4D, được ví như "mắt thần" của IRIS-T, có thể bám bắt hơn 1.500 mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách 250 km, trong đó phi cơ là trên 120 km và tên lửa siêu thanh là 60 km trở lên.
Đức cam kết cung cấp 12 hệ thống tầm trung IRIS-T SLM và 24 bệ phóng thuộc phiên bản tầm ngắn IRIS-T SLS cho Ukraine, trong đó ba tổ hợp SLM và hai bệ phóng SLS đã được chuyển giao trong giai đoạn 2022-2023. Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 12/2025 tuyên bố đã sở hữu 9 tổ hợp IRIS-T.
Đây được coi là một trong những lá chắn phòng không hiện đại nhất của Ukraine, các chỉ huy nước này từng tuyên bố đạt tỷ lệ đánh chặn 100% mục tiêu trong quá trình tham chiến. Dù vậy, quân đội Nga đã nhiều lần công bố video tập kích các trận địa IRIS-T, phá hủy một số radar TRML-4D và nhiều bệ phóng.
Mặt trăng đang trở thành "bàn đạp" chiến lược cho tham vọng chinh phục vũ trụ của nhân loại. Không còn là cuộc chơi của riêng hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc, kỷ nguyên đa cực năm 2026 chứng kiến hàng loạt quốc gia từ châu Á đến châu Âu sở hữu tham vọng khai phá nguồn tài nguyên vô tận tại cực Nam của "chị Hằng".
Đầu tiên phải kể đến Trung Quốc với chiến lược "Hằng Nga" (Chang'e) nhất quán trong suốt 2 thập niên qua, từ việc đưa xe tự hành xuống để nghiên cứu bề mặt mặt trăng hồi năm 2019, sau đó là thu thập mẫu vật và đưa về lại trái đất nghiên cứu vào năm 2024. Trong năm 2026, sứ mạng Chang'e 7 dự kiến đổ bộ xuống cực Nam mặt trăng với một tổ hợp thiết bị khổng lồ để tìm kiếm nước đá trong các miệng hố vĩnh cửu bằng một "tàu thăm dò dạng bay" độc đáo.
Những robot tiền trạm này mang trọng trách xác lập nền móng vững chắc cho Trạm nghiên cứu quốc tế ILRS mà Bắc Kinh đang ráo riết xây dựng cùng Nga để đối trọng với phương Tây.
Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì vị thế dẫn đầu thông qua chương trình Artemis táo bạo và tốn kém. Chương trình này không chỉ đặt mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt chị Hằng sau hơn nửa thế kỷ mà còn thiết lập "cảng hàng không" vũ trụ đầu tiên, nơi các phi hành gia có thể sinh hoạt, nghiên cứu và tiếp nhiên liệu trước khi dấn thân vào những hành trình xa hơn như sao Hỏa.
Ấn Độ đang khẳng định mình là một cường quốc vũ trụ hiệu quả với chi phí tối ưu nhất thế giới. Sau thành công rực rỡ của Chandrayaan-3 đưa thành công tàu đổ bộ và xe tự hành xuống mặt trăng hồi năm 2023, Ấn Độ đang dồn lực cho sứ mạng Chandrayaan-4 nhằm trình diễn khả năng cất cánh từ bề mặt mặt trăng để mang mẫu vật về trái đất. Nước này đã công khai đặt mục tiêu đưa phi hành gia Ấn Độ đặt chân lên cung trăng vào năm 2040, một cột mốc đầy tự hào cho quốc gia tỉ dân này.
Nhật Bản cũng chọn cho mình một lối đi riêng bằng cách tập trung tối đa vào công nghệ hạ cánh chính xác tuyệt đối và robot thông minh. Tiếp nối kỳ tích của tàu đổ bộ SLIM hồi năm 2024, các kỹ sư Nhật Bản đang phối hợp cùng tập đoàn Toyota để phát triển loại xe tự hành có buồng áp suất cực lớn, cho phép con người sống bên trong nhiều ngày mà không cần mặc đồ bảo hộ.
Nhật Bản đóng vai trò là "cánh tay phải" công nghệ không thể thiếu trong liên minh Artemis, đảm nhận các hệ thống kiểm soát môi trường và hỗ trợ sự sống phức tạp. Sự hợp tác này giúp Nhật Bản đổi lấy các suất bay lên mặt trăng cho phi hành gia nước này trên phi thuyền của Mỹ.
Từ vị trí "kẻ đến sau", Nga đang nỗ lực khôi phục vị thế thông qua sứ mạng Luna-Glob, bất chấp nhiều thách thức. Sau những trục trặc trong quá khứ, Moscow đang đặt kỳ vọng lớn vào vệ tinh Luna 26 để lập bản đồ khoáng sản và thiết lập mạng lưới liên lạc cho các trạm đổ bộ tương lai tại cực Nam mặt trăng. Hiện nay, Nga đang thắt chặt hợp tác chiến lược với Trung Quốc để tạo thành một liên minh không gian Á - Âu mạnh mẽ, sẵn sàng cạnh tranh trực tiếp về các chuẩn mực pháp lý ngoài không gian.
Cuối cùng, không thể không nhắc đến sự góp mặt của châu Âu và các quốc gia mới nổi như UAE, đang làm thay đổi diện mạo cuộc đua. Trong khi Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) cung cấp các mô-đun dịch vụ thiết yếu cho tàu Orion của Mỹ, thì UAE lại gây bất ngờ khi chuẩn bị phóng xe tự hành Rashid 2 lên mặt sau của mặt trăng. Sự đa dạng này cho thấy mặt trăng không còn là vùng đất xa lạ của riêng ai mà đang dần trở thành một phần không thể tách rời của nền kinh tế toàn cầu trong tương lai gần.
Cuộc đua năm 2026 không chỉ là chuyện cắm cờ khẳng định chủ quyền như nửa thế kỷ trước mà là bài toán về sự tồn vong và thịnh vượng lâu dài của mỗi quốc gia. Dẫu sự cạnh tranh đang diễn ra gay gắt, nhân loại vẫn rất cần một tiếng nói chung về pháp lý để đảm bảo nguồn tài nguyên quý báu tại đây được chia sẻ công bằng. Chỉ khi gạt bỏ những toan tính vị kỷ, con người mới thực sự biến mặt trăng thành nhịp cầu hòa bình nối liền các hành tinh trong Hệ mặt trời.
