Ngày 25/5, ông Võ Hải Sơn, Cục phó Cục phòng bệnh, cho hay Ebola chủ yếu lây qua tiếp xúc gần, trực tiếp với máu, dịch tiết hoặc người đã tử vong vì bệnh. Do đó, nếu thực hiện tốt các biện pháp bảo hộ cá nhân và kiểm soát nhiễm khuẩn thì nguy cơ lây lan không cao.
Trong khi đó, Covid-19 lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp dưới dạng giọt bắn và hạt khí dung. Khi bệnh nhân ho, hắt hơi, nói chuyện, ca hát hoặc thở, họ phát tán trực tiếp các hạt chứa nồng độ virus SARS-CoV-2 ra không khí xung quanh. Người khỏe mạnh đứng gần sẽ hít phải lượng virus này hoặc bị giọt bắn rơi vào niêm mạc mắt, mũi, miệng và nhiễm bệnh.
Lãnh đạo Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt với những người đi và đến vùng có dịch như Congo. Người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi mắc bệnh hoặc dịch tiết của người bệnh, thường xuyên rửa tay, giữ vệ sinh cá nhân và theo dõi sức khỏe sau khi trở về từ vùng dịch.
“Những trường hợp có biểu hiện sốt, mệt mỏi hoặc dấu hiệu bất thường sau khi nhập cảnh từ vùng dịch cần đến cơ sở y tế sớm và khai báo rõ lịch trình di chuyển để được theo dõi, xử lý kịp thời”, ông Sơn nói.
Trước đó, TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, cảnh báo chủng virus Bundibugyo đang lưu hành rất hiếm gặp, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. WHO ghi nhận Congo có hơn 750 ca mắc, bao gồm 177 người tử vong ở đợt bùng phát này. Uganda cũng báo cáo hai trường hợp mang nguồn bệnh từ Congo. Cơ quan y tế Liên Hợp Quốc đã ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu, đồng thời khuyến nghị các quốc gia nâng cao năng lực ứng phó nhưng không hạn chế đi lại và thương mại.
Hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Ebola. Tuy nhiên, Bộ Y tế vẫn yêu cầu các cửa khẩu và bệnh viện đẩy mạnh giám sát hành khách đến từ khu vực có dịch. Cùng lúc, Viện Pasteur TP HCM và Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương đã chuẩn bị sẵn sàng năng lực xét nghiệm nhằm kịp thời chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ.
Ebola có thời gian ủ bệnh 2-21 ngày. Bệnh nhân thường khởi phát đột ngột triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, sau đó tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan và suy thận. Cơ quan y tế khuyên người dân giữ bình tĩnh, thường xuyên rửa tay và tránh tiếp xúc người nghi ốm. Nhóm người trở về từ vùng dịch cần chủ động theo dõi sức khỏe, nhanh chóng đến cơ sở khám chữa bệnh và khai báo rõ lịch trình nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Chuối càng chín, phần tinh bột chuyển thành đường tự nhiên nên quả mềm và ngọt hơn.
Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Food Science vào năm 2019 cho biết chuối giải phóng khí ethylene trong quá trình chín. Loại khí này làm lớp vỏ vàng dần chuyển sang màu nâu. Đây là thay đổi tự nhiên của trái cây, không phải dấu hiệu hư hỏng.
Chuối xuất hiện đốm nâu hoặc có vỏ nâu gần hết vẫn có thể ăn được nếu phần ruột bên trong còn màu kem hoặc nâu nhạt. Chuối an toàn khi không có mùi chua, không nhớt và không xuất hiện nấm mốc.
Nghiên cứu đăng trên PLOS One cho thấy chuối chín chứa nhiều đường hòa tan tự nhiên, giúp bổ sung năng lượng nhanh và hỗ trợ chống oxy hóa cho cơ thể. Chuối chín kỹ cũng dễ tiêu hóa hơn chuối còn xanh.
Chuối quá chín thường phù hợp để làm sinh tố, bánh chuối, ăn với yến mạch. Vị ngọt tự nhiên của chuối giúp món ăn đậm vị hơn mà không cần thêm quá nhiều đường.
Khi chuối chín kỹ, lượng đường tự nhiên trong nó tăng lên. Người mắc tiểu đường hoặc đang kiểm soát lượng đường nên chọn chuối chín vừa hoặc còn hơi xanh.
Chuối chín tự nhiên không gây hại cho sức khỏe. Tuy nhiên, chuối bị lên men hoặc nhiễm nấm mốc có thể gây đau bụng và khó chịu đường tiêu hóa.
Chuối cần bỏ đi khi có mùi chua nồng hoặc mùi giống rượu lên men. Phần vỏ hoặc cuống xuất hiện nấm mốc cũng là dấu hiệu cho thấy trái cây đã hỏng.
Ngoài ra, chuối chảy nước, ruột đen hoàn toàn hoặc có kết cấu nhớt cũng không còn an toàn để ăn. Đây là dấu hiệu thối hỏng chứ không còn là quá trình chín tự nhiên.
Chuối nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng và tránh ánh nắng trực tiếp. Việc để chuối gần các loại trái cây chín khác có thể khiến chuối nhanh chuyển nâu hơn.
Khi chuối đã chín, có thể cho vào tủ lạnh để kéo dài thời gian sử dụng. Vỏ chuối có thể sẫm màu nhưng phần ruột bên trong vẫn giữ được độ tươi trong thời gian dài hơn.
Trong xã hội hiện đại, độ tuổi mắc gan nhiễm mỡ đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng. Các chuyên gia y tế nhận định, thói quen "nghiện" đồ uống có đường chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này.
Mới đây, chuyên gia an toàn thực phẩm Wayne đã chia sẻ những quan sát lâm sàng của bác sĩ Satoshi Ogata - một chuyên gia phẫu thuật gan mật nổi tiếng tại Nhật Bản. Theo bác sĩ Ogata, nhiều bệnh nhân gan nhiễm mỡ không nhất thiết phải thực hiện chế độ ăn kiêng cực đoan. Thay vào đó, chỉ cần "thay đổi thói quen uống nước", chỉ số gan của họ đã có sự chuyển biến rõ rệt, thậm chí trở về mức bình thường chỉ trong vòng một tháng.
Để giảm bớt gánh nặng cho gan, bác sĩ Ogata nhấn mạnh nhiệm vụ tiên quyết là từ bỏ đồ uống có đường. Ông khuyến khích người dân nên thay thế nguồn cấp nước hàng ngày bằng ba loại đồ uống sau:
Nước lọc hoặc nước khoáng có ga (không đường): Đây là nguồn bổ sung nước tinh khiết nhất, không chứa calo và không gây áp lực cho cơ thể.
Trà không đường: Các loại trà như trà xanh, trà ô long hoặc hồng trà chứa nhiều chất chống oxy hóa, hỗ trợ đắc lực cho việc bảo vệ sức khỏe hàng ngày.
Cà phê đen: Uống cà phê đen với liều lượng vừa phải rất có lợi cho sức khỏe của gan. Tuy nhiên, tuyệt đối không được thêm đường hoặc bột kem béo (creamer).
Nhiều người cố gắng bỏ đường bằng cách chuyển sang đồ uống dành cho người ăn kiêng (chứa đường nhân tạo) hoặc uống quá nhiều sữa, sữa đậu nành. Bác sĩ Ogata cảnh báo rằng dù đường nhân tạo không có calo nhưng vẫn kích thích cảm giác thèm ngọt của não bộ, dẫn đến mất kiểm soát cảm giác thèm ăn.
Riêng với sữa và sữa đậu nành, chúng vẫn chứa đường lactose, đường tự nhiên và một lượng calo nhất định. Nếu uống thay nước lọc với số lượng lớn, tổng lượng calo nạp vào cơ thể vẫn sẽ vượt mức, gây tăng cân và tạo thêm áp lực cho gan.
Quy tắc "ăn nhẹ nhàng" để phục hồi chức năng gan
Bên cạnh việc điều chỉnh đồ uống, bác sĩ Ogata cũng đề xuất 3 nguyên tắc ăn uống đơn giản, dễ thực hiện để cải thiện chức năng đường ruột và giảm áp lực cho gan:
Giảm một nửa lượng tinh bột: Giảm khẩu phần cơm, mì hoặc các loại tinh bột chính trong mỗi bữa ăn xuống còn khoảng 100 g.
Rau là chính, tinh bột là phụ: Thay đổi thói quen ăn no bằng cơm/mì truyền thống, chuyển sang lấy rau xanh làm thực phẩm chính để lấp đầy dạ dày.
Nạp đủ 350 g rau mỗi ngày: Việc tiêu thụ lượng lớn rau xanh giúp tăng cường chất xơ, không chỉ thúc đẩy nhu động ruột mà còn làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu.
Bác sĩ Satoshi Ogata khẳng định, phương pháp này không yêu cầu mọi người phải thực hiện chế độ "kiêng tinh bột cực đoan" gây đau khổ. Mục tiêu là đưa thói quen ăn uống mất kiểm soát trở về phạm vi hợp lý.
Chỉ cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng và điều độ, thỉnh thoảng bạn vẫn có thể tự thưởng cho mình những món ngon giàu năng lượng mà không gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tổng thể, giúp lá gan dần phục hồi một cách bền vững.
Đây cũng là ca phẫu thuật thay khớp gối ứng dụng robot CORI đầu tiên được thực hiện tại miền Trung.
Bà Nghiệp được chẩn đoán thoái hóa khớp gối độ 4 là giai đoạn nặng nhất, khi sụn khớp gần như mất hoàn toàn và khớp biến dạng rõ rệt. Nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất dần khả năng vận động.
Sau quá trình thăm khám và hội chẩn chuyên sâu, các bác sĩ chỉ định bà Nghiệp phẫu thuật thay khớp gối toàn phần. Bà cũng là bệnh nhân đầu tiên tại miền Trung được phẫu thuật thay khớp gối ứng dụng robot CORI.
ThS Lê Quang Minh, Trưởng khoa ngoại, Bệnh viện Vinmec Đà Nẵng, cho biết đây là ca bệnh có độ phức tạp cao do khớp đã biến dạng trong thời gian dài, trục chi lệch đáng kể.
Ê kíp phẫu thuật phải tái lập chính xác trục cơ học chi dưới và cân bằng hệ thống dây chằng để đảm bảo biên độ vận động tối ưu. Nếu sai lệch, bệnh nhân có thể đau kéo dài, mòn khớp sớm hoặc phải phẫu thuật lại.
Theo bác sĩ Minh, với phẫu thuật truyền thống, dụng cụ có kích thước làm sẵn dùng cho nhiều bệnh nhân, nên vẫn có khoảng 15-20% bệnh nhân chưa hài lòng sau phẫu thuật.
"Việc ứng dụng robot trong phẫu thuật giúp giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm chủ quan của phẫu thuật viên, đồng thời tăng độ chính xác và mức độ an toàn.
Robot CORI hoạt động như một hệ thống dẫn đường, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), giúp bác sĩ lập kế hoạch phẫu thuật, định vị vị trí cắt xương, đặt khớp và cân bằng khớp theo đặc điểm giải phẫu từng bệnh nhân với sai số dưới 1mm.
Hệ thống cũng có thể tái tạo mô hình khớp gối 3D ngay trong quá trình mổ mà không cần chụp CT trước phẫu thuật, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian chuẩn bị cho người bệnh.
Ngoài ra phẫu thuật robot giúp hạn chế cắt xương quá nhiều, giữ lại tối đa phần xương và mô lành, từ đó giảm xâm lấn, giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục so với phẫu thuật truyền thống", bác sĩ Minh nói.
Ca phẫu thuật của bà Nghiệp diễn ra trong khoảng 1 giờ. Sau mổ khoảng 3 giờ, bệnh nhân đã có thể đứng dậy và tập đi với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
GS.TS Trần Trung Dũng, Tổng giám đốc Hệ thống y tế Vinmec, cho biết chi phí mỗi ca phẫu thuật robot thay khớp gối hiện khoảng 40-50 triệu đồng và người bệnh vẫn được bảo hiểm y tế chi trả theo quy định.
Riêng phần chi phí sử dụng robot sẽ được hỗ trợ từ Quỹ Phát triển công nghệ phẫu thuật robot trong giai đoạn đầu triển khai. Dự kiến khoảng 4.000 ca phẫu thuật đầu tiên ứng dụng robot được hỗ trợ từ quỹ này.
Bác sĩ Trương Văn Trình, Phó giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng, cho biết: "Việc một bệnh viện trên địa bàn chủ động đầu tư và làm chủ các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo và robot trong phẫu thuật là tín hiệu tích cực, góp phần nâng cao năng lực ngành y tế thành phố và giảm tải cho các bệnh viện tuyến Trung ương.
