Ngày 10-4, BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa hồi sức tích cực nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết mới đây khoa đã kịp thời cứu sống 2 trường hợp bệnh nhi nguy kịch vì bệnh tay chân miệng. Đáng lưu tâm khi cả hai trường hợp bệnh đều liên quan đến chủng virus EV71.
Trường hợp đầu tiên là nam bệnh nhi P.Đ.K., 1 tuổi, ngụ xã Đất Đỏ, TP.HCM. Hai ngày trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2, bé bị sốt và được đưa đến khám ở phòng khám gần nhà.
Bé được chẩn đoán viêm họng nhưng uống thuốc không thuyên giảm. Bé tiếp tục khám và được chẩn đoán mắc tay chân miệng, bắt đầu xuất hiện các vết hồng ban.
Dù đã được nhập bệnh viện tuyến dưới nhưng tình trạng trở nặng nhanh, bệnh nhi vã mồ hôi vùng đầu, khó thở, suy hô hấp. Bệnh viện tuyến duới đặt nội khí quản và chuyển bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2.
Tại đây, bé được các y bác sĩ của khoa hồi sức tích cực nhiễm chẩn đoán tay chân miệng độ 4 và khẩn trương cho thở máy, lọc máu và dùng thuốc trợ tim. Sau hơn 3 ngày điều trị tích cực, bé K. qua cơn nguy kịch, cai máy thở và thở CPAP, sinh hiệu tạm ổn, tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
Trường hợp thứ hai là nam bệnh nhi Đ.H.T., 3 tuổi, ngụ tỉnh Khánh Hòa. Theo người nhà bệnh nhi, bé T. bị sốt và xuất hiện hồng ban. Gia đình nghi ngờ bé mắc tay chân miệng nên nhanh chóng đưa đến bệnh viện địa phương điều trị.
Ban đầu bé có đáp ứng với thuốc hạ sốt, nhưng sau đó có dấu hiệu giật mình, đi đứng loạng choạng.
Sau khi được truyền thuốc IVIg và theo dõi sát 12 giờ tại phòng hồi sức, bệnh nhi tiếp tục sốt cao 39 độ, thở mệt, miệng trào bọt hồng lẫn máu, phù phổi, nhịp tim 230 lần/phút – gấp đôi so với trẻ bình thường, huyết áp tăng, giảm đột ngột.
Bệnh nhi được chẩn đoán mắc tay chân miệng độ 4, nhưng người nhà tiếp tục chuyển bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2 cứu chữa.
Khi nhập Bệnh viện Nhi đồng 2, SPO2 của bé còn 75%, suy hô hấp, suy tim và được chỉ định lọc máu, thở máy, dùng thuốc vận mạch. Sau 6 giờ tận tình điều trị, nhịp tim bé có giảm và sau 3 ngày điều trị bé đã được ngưng lọc máu, ngưng thuốc vận mạch và tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
BS.CK2 Đỗ Châu Việt nhấn mạnh, trẻ được chẩn đoán tay chân miệng độ 4 đều gặp phải các di chứng thần kinh, tùy theo mức độ từ nhẹ đến nặng.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM ghi nhận chủng EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm đầu năm 2026. Virus lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh.
Dấu hiệu của chủng EV71 này thường nổi ban rất ít hoặc kín đáo. Nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim mà không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt, thậm chí có tổn thương não cấp tính, do virus tấn công thẳng vào hệ thống thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan và tử vong nhanh chóng chỉ trong vòng 12-24 giờ.
Khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ.
Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 16/2026 quy định thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh.
Cụ thể, theo Thông tư 16 chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện trên cơ sở văn bản thỏa thuận giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám, chữa bệnh.
Việc hỗ trợ thuốc được thực hiện theo khả năng hỗ trợ của cơ sở kinh doanh dược, đồng thời phải bảo đảm không thu tiền, không kèm điều kiện thương mại ràng buộc người bệnh, không tác động đến việc lựa chọn phương pháp điều trị, chỉ định sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả.
Thông tư quy định rõ thuốc trong chương trình hỗ trợ miễn phí phải được lưu hành hợp pháp tại Việt Nam; việc chỉ định, kê đơn phải phù hợp với hướng dẫn sử dụng thuốc đã được Bộ Y tế phê duyệt, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hoặc các tài liệu chuyên môn có liên quan.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ được triển khai chương trình khi có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định sử dụng thuốc.
Một trong những điểm quan trọng của thông tư là quy định Quỹ bảo hiểm y tế không thanh toán đối với số lượng thuốc hỗ trợ miễn phí đã sử dụng cho người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế.
Quy định này nhằm bảo đảm quản lý đúng bản chất nguồn thuốc hỗ trợ miễn phí, tránh thanh toán trùng, bảo đảm minh bạch trong sử dụng thuốc và quản lý quỹ bảo hiểm y tế.
Thông tư cũng quy định trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong việc công khai thông tin chương trình; ban hành quy trình nội bộ; tư vấn đầy đủ cho người bệnh về phác đồ điều trị, hiệu quả, nguy cơ, tác dụng không mong muốn của thuốc, chi phí ngoài phần thuốc hỗ trợ; tổ chức cấp phát thuốc công bằng, hợp lý, minh bạch và hiệu quả.
Người bệnh tham gia chương trình tự nguyện đăng ký, ký phiếu đăng ký tự nguyện tham gia chương trình và tuân thủ quy định về nhận, sử dụng thuốc hỗ trợ.
Trường hợp ngừng sử dụng thuốc hoặc không tiếp tục tham gia chương trình, người bệnh hoặc người nhà có trách nhiệm thông báo cho bác sĩ điều trị và hoàn trả số thuốc đã được cấp phát nhưng chưa sử dụng.
Đối với các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí đã được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt trước ngày thông tư có hiệu lực và còn thời hạn thực hiện, thông tư quy định tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn đã được phê duyệt.
Đồng thời áp dụng các quy định mới về quản lý, sử dụng thuốc, báo cáo, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm thực hiện, bảo đảm người bệnh không bị gián đoạn điều trị.
Ung thư miệng là dạng ung thư đầu và cổ phổ biến nhất, chủ yếu xảy ra ở người lớn tuổi, trên 45. Ung thư miệng ảnh hưởng đến môi và phần đầu lưỡi, vòm miệng và sàn miệng. Bệnh cũng ảnh hưởng đến hầu họng (phần cuối lưỡi), vòm miệng, amidan, hai bên cũng như phía sau cổ họng.
Theo Cleveland Clinic, một số yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư miệng gồm hút thuốc lá, nhai trầu, thường xuyên uống bia rượu, mắc virus gây u nhú ở người (HPV)... Ngoài ra, chế độ ăn uống hằng ngày như ăn nhiều thịt chế biến sẵn có thể gây viêm, tạo điều kiện phát triển ung thư miệng. Một số loại thịt chế biến sẵn gồm thịt xông khói, thịt nguội, xúc xích và lạp xưởng.
Chứa các hợp chất có liên quan đến nguy cơ ung thư
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm một - nhóm các tác nhân gây ung thư cho người. Các sản phẩm này thường chứa nitrat và nitrit, là chất bảo quản được thêm trong quá trình chế biến để kéo dài thời hạn sử dụng. Trong một số điều kiện, các chất này có thể chuyển hóa thành các hợp chất N-nitroso, vốn được cho là có liên quan đến nguy cơ ung thư.
Ăn nhiều thịt chế biến sẵn gồm thịt xông khói, xúc xích, giăm bông, lạp xưởng và các loại thịt nguội, có liên quan đến nguy cơ cao mắc ung thư khoang miệng, ung thư vòm họng cùng nhiều loại ung thư khác nhau gồm ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt.
Chất hóa học gây hại cho tế bào
Theo Eating Well, thường xuyên chiên thịt xông khói hoặc xúc xích nướng trên vỉ nướng lửa có thể làm tăng thêm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Thịt nướng, hun khói và cháy xém được nấu ở nhiệt độ cao tạo ra các chất hóa học gọi là hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) và amin thơm dị vòng (HAA). Những chất này có thể gây tổn thương trực tiếp đến DNA trong tế bào của, thúc đẩy ung thư thông qua một số cơ chế gồm tổn thương DNA và stress oxy hóa.
Thúc đẩy viêm mạn tính
Ăn thịt chế biến sẵn thường xuyên có thể góp phần gây ra chứng viêm mạn tính. Chế độ ăn uống gây viêm dẫn đến tình trạng viêm mạn tính ở miệng, theo thời gian làm giảm khả năng sửa chữa các tế bào bị tổn thương của cơ thể. Ngoài ra, sắt heme có trong thịt đỏ chế biến sẵn cũng có thể góp phần gây ung thư.
Thay đổi hệ vi sinh vật miệng
Chế độ ăn uống kém làm thay đổi hệ vi khuẩn tự nhiên trong miệng. Miệng là nơi cư trú của hơn 700 loài vi khuẩn, nhiều trong số đó giúp duy trì sức khỏe răng miệng và sức khỏe tổng thể. Khi hệ vi sinh vật này mất cân bằng có thể dẫn đến rối loạn hệ vi sinh vật trong khoang miệng, gây viêm, tạo điều kiện phát triển ung thư miệng.
Theo WebMD, các triệu chứng ung thư miệng phổ biến như vết loét miệng không lành trong vòng 2-3 tuần, các mảng đổi màu hoặc các mảng đỏ hoặc lốm đốm không rõ nguyên nhân trên lưỡi, nướu, niêm mạc miệng. Loại ung thư này gây ra các khối u, cục u, đau hoặc tê không rõ nguyên nhân ở môi, má hoặc nướu.
Để giảm nguy cơ ung thư miệng, mỗi người nên bỏ hút thuốc và tránh xa khói thuốc thụ động, hạn chế rượu bia. Ưu tiên cây và rau củ vì chứa các chất hóa học thực vật và chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể khỏi ung thư. Giữ vệ sinh răng miệng tốt giúp giảm viêm và kiểm soát vi khuẩn có hại. Tiêm vaccine HPV giúp phòng ngừa HPV – tác nhân liên quan đến một số ung thư vùng hầu họng và khoang miệng.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới có thể mắc ít nhất một dạng dị ứng, tăng mạnh so với mức khoảng 30% hiện nay và mức 5-10% của những năm 80 của thế kỷ trước. Giới chuyên gia gọi đây là một "đại dịch âm thầm" do tác động của đô thị hóa, biến đổi khí hậu và thay đổi lối sống.
Bác sĩ Sophie Silcret-Grieu, chuyên gia dị ứng học và thành viên Hiệp hội Hen suyễn và Dị ứng Pháp, cho biết các cơ sở khám chữa bệnh đang tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân mắc dị ứng, từ dị ứng hô hấp, viêm da cơ địa đến dị ứng thực phẩm.
Một trong những nguyên nhân chính là quá trình đô thị hóa khiến trẻ em ngày càng ít tiếp xúc với thiên nhiên và môi trường vi sinh tự nhiên. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ lớn lên ở nông trại thường có nguy cơ dị ứng thấp hơn trẻ sống tại đô thị, do hệ miễn dịch được tiếp xúc sớm với vi khuẩn trong đất và môi trường chăn nuôi.
Biến đổi khí hậu cũng được xem là yếu tố làm tình trạng dị ứng trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ tăng khiến mùa phát tán phấn hoa kéo dài hơn trước, đồng thời nhiều loài thực vật gây dị ứng như cỏ phấn hương, cây bách hay cây tường thảo đang lan dần lên các khu vực phía Bắc châu Âu.
Ô nhiễm không khí cũng góp phần làm gia tăng các bệnh dị ứng. Các khí thải từ giao thông và công nghiệp gây kích ứng da và đường hô hấp, làm cơ thể nhạy cảm hơn với các tác nhân gây dị ứng. Ngoài ra, khí ozone và nitrogen dioxide còn làm thay đổi cấu trúc hạt phấn hoa, khiến chúng trở nên "hung hãn" hơn đối với hệ miễn dịch.
Bên cạnh đó, sự thay đổi trong chế độ ăn uống hiện đại cũng khiến nguy cơ dị ứng tăng cao. Các chuyên gia ghi nhận số ca dị ứng với kiwi, vừng và nhiều thực phẩm ngoại nhập khác ngày càng nhiều.
Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến như pizza công nghiệp, thịt tẩm bột chiên hay các sản phẩm chứa nhiều phụ gia bị cho là làm suy yếu hệ miễn dịch. Một số chất phụ gia như guar gum - chất làm đặc phổ biến trong công nghiệp thực phẩm - thậm chí có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng dẫn tới sốc phản vệ.
Các bác sĩ cảnh báo không nên xem nhẹ bất kỳ biểu hiện dị ứng nào, kể cả ở mức độ nhẹ, bởi bệnh có thể tiến triển nặng hơn nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
Nhờ các xét nghiệm phân tử và liệu pháp sinh học mới, việc điều trị dị ứng nặng đã có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên chi phí điều trị vẫn cao. Các nhà khoa học hiện kỳ vọng vắc xin chống dị ứng sẽ trở thành bước đột phá tiếp theo, với một số thử nghiệm trên động vật đã cho kết quả khả quan.
