Đây sẽ là thước đo quan trọng cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong những thập niên tới.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hàng đầu khu vực, tuổi thọ không còn là thước đo duy nhất của sự phát triển. Điều mà chúng ta cần hướng tới là chất lượng của những năm tháng sống thêm, hay nói cách khác là khả năng sống khỏe mạnh, độc lập và có ích trong suốt vòng đời.
Một quốc gia mạnh không chỉ được đánh giá bằng quy mô nền kinh tế hay tốc độ tăng trưởng, mà còn bởi sức khỏe của người dân. Sức khỏe chính là nguồn vốn quan trọng nhất của mỗi cá nhân và là nền tảng tạo nên năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực cũng như sức cạnh tranh của quốc gia trong dài hạn.
Trong nhiều thập niên qua, mục tiêu lớn của các quốc gia đang phát triển là kéo dài tuổi thọ và giảm tỷ lệ tử vong. Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trên hành trình đó. Nhưng khi tuổi thọ ngày càng được cải thiện, câu hỏi đặt ra không còn đơn thuần là người dân sống được bao lâu, mà là sống như thế nào trong những năm tháng tuổi già.
Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036 Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Điều này đồng nghĩa với việc áp lực lên hệ thống y tế, an sinh xã hội và chăm sóc người cao tuổi sẽ ngày càng gia tăng.
Thực tế cho thấy, tuổi thọ kéo dài chưa đồng nghĩa với việc người dân có nhiều năm sống khỏe mạnh hơn. Nếu không chuẩn bị từ sớm, xã hội có thể phải đối mặt với gánh nặng ngày càng lớn từ các bệnh không lây nhiễm, tình trạng suy giảm chức năng vận động, suy giảm chất lượng sống và chi phí chăm sóc y tế ngày càng tăng.
Đó là lý do nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Singapore hay các nước Bắc Âu đã chuyển trọng tâm từ mục tiêu “sống lâu” sang “sống khỏe dài lâu”. Ở những quốc gia này, người cao tuổi không chỉ sống thọ mà còn duy trì được khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia các hoạt động cộng đồng và tiếp tục đóng góp cho xã hội.
Thành công đó không chỉ đến từ hệ thống y tế tiên tiến mà còn được xây dựng trên nền tảng nhận thức đúng đắn về chăm sóc sức khỏe chủ động. Dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, giấc ngủ chất lượng, khám sức khỏe định kỳ và duy trì lối sống tích cực đã trở thành một phần trong văn hóa sống của người dân.
Đây cũng là định hướng đang được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Liên Hợp Quốc thúc đẩy thông qua chương trình Thập kỷ sống khỏe mạnh 2021 – 2030, với mục tiêu giúp người dân trên toàn cầu không chỉ kéo dài tuổi thọ mà còn gia tăng số năm sống khỏe mạnh.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội quan trọng để tạo nên bước chuyển tương tự.
Những năm gần đây, nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe đã có nhiều thay đổi tích cực. Ngày càng nhiều người chủ động tập luyện thể thao, tham gia các hoạt động chạy bộ, đạp xe, yoga; quan tâm hơn đến dinh dưỡng khoa học và khám sức khỏe định kỳ. Sức khỏe dần được xem là một tài sản cần được đầu tư từ sớm thay vì chỉ quan tâm khi bệnh tật xuất hiện.
Đây là tín hiệu đáng mừng nhưng vẫn chưa đủ. Già hóa dân số là bài toán của toàn xã hội và đòi hỏi những giải pháp đồng bộ từ nhiều phía.
Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách về y tế dự phòng, dinh dưỡng cộng đồng và chăm sóc người cao tuổi. Ngành y tế cần nâng cao năng lực quản lý sức khỏe toàn diện. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy các mô hình hợp tác công – tư cũng đóng vai trò quan trọng nhằm huy động nguồn lực, kinh nghiệm và các giải pháp khoa học phục vụ mục tiêu nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Trong nỗ lực đó, Viện Dinh dưỡng quốc gia và Viện Sức khỏe Nutrilite đã triển khai nhiều nghiên cứu chuyên sâu nhằm đánh giá thực trạng dinh dưỡng, khẩu phần ăn và xu hướng tiêu thụ thực phẩm của người Việt Nam. Các nghiên cứu này góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng những giải pháp dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Tuy nhiên, dù chính sách hay giải pháp có hoàn thiện đến đâu, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động của mỗi người dân. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường vận động, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hình thành lối sống lành mạnh cần được bắt đầu từ hôm nay, không phải đợi đến tuổi già.
Khi tuổi thọ không còn là đích đến cuối cùng, sống khỏe dài lâu sẽ trở thành thước đo mới cho sự phát triển của một quốc gia. Và hành trình đó không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế hay các nhà hoạch định chính sách, mà là sự chung tay của toàn xã hội nhằm xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh, năng động và phát triển bền vững trong tương lai.
Tại Hội nghị khoa học quý 2 năm 2026 của Bệnh viện Da liễu TPHCM, diễn ra ngày 28/6, BSCKII Trần Vũ Anh Đào, Phó trưởng khoa Thẩm mỹ da cho biết, hiện nay các công nghệ sử dụng thiết bị năng lượng như laser, ánh sáng, RF, siêu âm hội tụ... ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực thẩm mỹ.
Đây là một xu hướng tất yếu, vì thiết bị công nghệ có khả năng điều trị đa dạng các tình trạng rối loạn sắc tố, mạch máu, sẹo, trẻ hóa da và triệt lông… với thời gian hồi phục ngắn. Tuy nhiên, hiệu quả và sự an toàn của việc điều trị phụ thuộc vào chẩn đoán, lựa chọn bệnh nhân, đặc điểm thiết bị, thông số và khả năng chăm sóc sau điều trị.
BSCKII Trần Vũ Anh Đào cho biết, Bệnh viện Da liễu TPHCM thường xuyên tiếp nhận các trường hợp biến chứng liên quan đến các thiết bị công nghệ trong thẩm mỹ. Trong đó, tỷ lệ biến chứng do thiết bị năng lượng chiếm khoảng 16% trong nhóm các tai biến thẩm mỹ mà khoa Thẩm mỹ da điều trị.
Biến chứng thường gặp nhất bao gồm bỏng, nhiễm trùng, tăng sắc tố sau viêm (PIH), giảm sắc tố, sẹo phì đại/sẹo lồi, đỏ da kéo dài… Ngoài ra, trên y văn còn có các báo cáo ghi nhận tổn thương mắt do laser.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc đánh giá bệnh chưa đầy đủ, chỉ định sai, lựa chọn thông số không phù hợp, không nhận diện lâm sàng hoặc chăm sóc sau thủ thuật không đúng...
"Tôi từng gặp rất nhiều những trường hợp bệnh nhân đến viện trong tình trạng da rỉ dịch kéo dài, thương tổn da sau laser chậm hồi phục sau nhiều tuần, do bệnh nhân đã thực hiện các thủ thuật này tại những cơ sở chưa được cấp phép.
Một số người chỉ đi khám bệnh vào giai đoạn trễ - sau vài tháng, thậm chí vài năm - khi đã đi rất nhiều nơi với tình trạng sẹo hồng ban kéo dài, sẹo phì đại hoặc thay đổi sắc tố, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ, chất lượng cuộc sống và giao tiếp của bệnh nhân.
Điều đáng chú ý là bản thân bệnh nhân cũng không biết mình được điều trị bằng phương pháp gì, người thực hiện có phải bác sĩ hay không và cần chăm sóc theo dõi như thế nào sau điều trị… mà chỉ tin vào những quảng cáo làm một lần sẽ đẹp", bác sĩ dẫn chứng.
Cũng theo bác sĩ Đào, hiện nay có nhiều người cho rằng thiết bị hiện đại thì việc điều trị sẽ an toàn và hiệu quả. Quan điểm này đúng nhưng chưa đủ, vì máy móc chỉ là công cụ.
Trong khi đó, hiệu quả và mức độ an toàn điều trị phụ thuộc rất nhiều vào kiến thức của bác sĩ trong việc chẩn đoán đúng bệnh, nắm rõ về tương tác giữa thiết bị và da, kinh nghiệm vận hành hay khả năng xử trí biến chứng.
Chính vì lý do trên, phần lớn các danh mục kỹ thuật về thực hành các công nghệ phải là nhân viên y tế đã được đào tạo bài bản về laser ánh sáng.
Bác sĩ cảnh báo, người dân trước khi quyết định thực hiện các dịch vụ thẩm mỹ nói chung và các thiết bị năng lượng nói riêng cần lưu ý lựa chọn cơ sở chuyên khoa, được khám trực tiếp bởi bác sĩ.
Song song đó, cần khai báo đầy đủ thuốc đang dùng, tiền sử sẹo lồi, tiền sử bệnh nhiễm trùng da, tình trạng rám nắng... cũng như được tư vấn kỹ để hiểu rõ thời gian hồi phục, nguy cơ biến chứng của các thủ thuật.
Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau điều trị bằng các thiết bị phát năng lượng như bỏng, phồng rộp, tăng sắc tố hoặc sẹo… người dân không nên tự xử trí bằng thuốc không rõ nguồn gốc mà cần đến bệnh viện chuyên khoa sớm để được thăm khám, chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Ngày 29.4, Ngân hàng HD Bank tổ chức lễ trao tặng 2 xe thị giác lưu động cùng các trang thiết bị chuyên dụng phục vụ khám, sàng lọc và chăm sóc mắt cho Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu để phục vụ công tác chăm sóc mắt cộng đồng và phòng chống mù lòa.
Ngân hàng HD Bank còn tài trợ phẫu thuật miễn phí 50 ca đục thủy tinh thể bằng phương pháp Phaco cho bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn; trao tặng 207 cặp kính đeo mắt cho học sinh bị tật khúc xạ.
Thấy thuốc nhân dân, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Giáp, Giám đốc Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết xe thị giác lưu động là một giải pháp thiết thực nhằm đưa dịch vụ chăm sóc mắt chất lượng đến gần hơn với người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế, người cao tuổi, người khuyết tật, học sinh, người dân vùng khó khăn, hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế.
Bác sĩ Giáp chia sẻ, hơn 20 năm qua, hành trình xây dựng và phát triển Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu là một hành trình không ngừng nỗ lực vì ánh sáng của người dân.
"Mỗi năm, bệnh viện khám cho hàng trăm ngàn lượt bệnh nhân, thực hiện hàng ngàn ca phẫu thuật, mang lại sức khỏe, ánh sáng và niềm tin cho rất nhiều người. Nhưng điều mà chúng tôi tự hào hơn cả, không chỉ là những con số mà là hành trình phòng chống mù lòa và chăm sóc mắt cộng đồng", bác sĩ Giáp nói thêm.
Phát biểu tại buổi lễ, bác sĩ Trần Ngọc Triệu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM khẳng định, việc triển khai mô hình xe thị giác lưu động là một giải pháp rất đúng hướng, rất kịp thời và hết sức nhân văn.
Trong hơn 20 năm qua, Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu đã có những bước phát triển rất đáng tự hào. Không chỉ làm tốt công tác khám chữa bệnh, bệnh viện còn là điểm sáng của cả nước trong hoạt động chăm sóc mắt cộng đồng. Những kết quả đó đã góp phần quan trọng vào công tác an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân trên địa bàn.
Bác sĩ Triệu đề nghị Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu xây dựng kế hoạch triển khai sử dụng tài trợ một cách cụ thể, khoa học; ưu tiên các khu vực khó khăn, đối tượng yếu thế; kết hợp tốt giữa khám sàng lọc - điều trị - theo dõi lâu dài và tăng cường phối hợp với y tế cơ sở, trường học, chính quyền địa phương đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức chăm sóc mắt cho người dân.
Việc cơ thể không được nạp đủ lượng protein cần thiết vào bữa sáng có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng thèm ăn vô độ và mất kiểm soát trong suốt thời gian còn lại của ngày. Bác sĩ Wei Shih-hang, Giám đốc Phòng khám Hsinchu Chu-Ri, dẫn một nghiên cứu từ Đại học Sydney cho biết tỷ lệ protein trong bữa ăn đầu tiên đóng vai trò quyết định đối với mức độ kiểm soát lượng calo tiêu thụ hàng ngày. Nếu tỷ lệ này thấp hơn 15%, cơ thể sẽ ăn nhiều hơn một cách vô thức vào các bữa tiếp theo để bù đắp lượng thiếu hụt, từ đó tạo thành một vòng lặp ăn uống vô độ tai hại.
Qua quá trình theo dõi và phân tích nhật ký ăn uống của các bệnh nhân trong thời gian dài, bác sĩ Wei Shih-hang phát hiện một hiện tượng đáng chú ý. Nhiều người kiểm soát chế độ ăn vào bữa trưa và bữa tối rất tốt theo đúng thực đơn nhưng đến bữa sáng là lại thất bại. Họ thường than phiền rằng bản thân hoàn toàn bất lực trong việc kiềm chế cảm giác thèm ăn khi bắt đầu ngày mới.
Tuy nhiên, nghiên cứu từ Đại học Sydney đã đưa ra những bằng chứng khoa học không thể phủ nhận về mối liên hệ giữa tỷ lệ protein trong bữa sáng và tổng lượng calo tiêu thụ cả ngày. Nhóm nghiên cứu đã chia hàm lượng protein nạp vào trong bữa ăn đầu tiên thành 3 nhóm gồm dưới mức khuyến nghị (dưới 15%), trong mức khuyến nghị (từ 15% đến 25%) và trên mức khuyến nghị (trên 25%). Dữ liệu thực tế cho thấy những người khởi đầu ngày mới với bữa sáng có tỷ lệ protein từ 15% trở lên đã giảm được đáng kể tổng lượng calo nạp vào cơ thể trong ngày hôm đó.
Dưới góc độ sinh lý học, hiện tượng này có thể được hiểu như một phản ứng chuỗi của việc "mắc nợ dinh dưỡng ngay từ vạch xuất phát". Bác sĩ chuyên khoa điều trị béo phì giải thích nếu hàm lượng protein trong bữa ăn đầu tiên quá thấp, theo hiệu ứng đòn bẩy protein, cơ thể sẽ tự động tìm cách bù đắp bằng việc thúc đẩy người ăn tiêu thụ nhiều thực phẩm hơn ở các bữa sau. Tuy nhiên, cơ chế bù đắp mang tính chất "khắc phục hậu quả" này thường diễn ra trong trạng thái dở dang và mất kiểm soát. Trong quá trình cơ thể chật vật tìm kiếm protein để bù vào, lượng carbohydrate (tinh bột/đường) và chất béo lại vô tình được nạp vào trước tiên một cách quá mức, dẫn đến tình trạng "nợ protein" vẫn chưa trả xong mà lượng calo tích tụ đã vượt ngưỡng cho phép.
Đáng báo động hơn, việc thiếu hụt protein trong bữa ăn đầu tiên còn có thể làm suy giảm trực tiếp chất lượng dinh dưỡng của toàn bộ các bữa ăn còn lại trong ngày. Bác sĩ Wei Shih-hang chỉ ra rằng các nghiên cứu đã chứng minh khi tỷ lệ protein ở bữa sáng ở mức thấp, những người tham gia thử nghiệm có xu hướng phụ thuộc rõ rệt vào các loại "thực phẩm chế biến sẵn" trong các bữa ăn tiếp theo, đồng thời cắt giảm lượng thịt tự nhiên cũng như các loại thực phẩm nguyên phần lành mạnh khác.
Việc điều chỉnh bữa ăn đầu tiên không đồng nghĩa với việc phải đảo lộn hoàn toàn lối sống hay bỏ bữa sáng hoàn toàn. Thay vào đó, mục tiêu là ưu tiên xóa bỏ "khoản nợ protein" ngay trong thói quen sinh hoạt sẵn có. Bác sĩ Wei Shih-hang giải thích một khi cán cân protein được giữ ở mức ổn định ngay từ khi bắt đầu ngày mới, việc quản lý cảm giác thèm ăn và lựa chọn thực phẩm ở các bữa tiếp theo sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
Đối với những người thực sự không có thời gian chuẩn bị, thay vì vội vã ăn một chiếc bánh mì, hãy thử thay thế bằng hai quả trứng luộc cùng một hộp sữa đậu nành không đường. Một khi cơ thể đã được giải tỏa cơn khát protein, cảm giác thèm ăn vặt vào buổi chiều sẽ tự động biến mất do não bộ đã được thỏa mãn thực sự bằng nguồn dinh dưỡng chất lượng, chứ không phải bằng lượng calo rỗng thiếu chất.
