Những ngày cuối tháng 5/2026, thời tiết tại Hà Nội xuất hiện các đợt nắng nóng diện rộng với nền nhiệt ngoài trời liên tục duy trì ở mức cao. Nhiệt độ tăng mạnh khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện, tủ lạnh… tăng đáng kể, kéo theo sản lượng điện tiêu thụ trên địa bàn Thành phố liên tục gia tăng.
Đặc biệt, trong 2 ngày cuối tuần 23 và 24/5/2026, mặc dù nhiều cơ quan, công sở và trường học nghỉ hoạt động, Thủ đô Hà Nội vẫn ghi nhận mức tiêu thụ điện tăng cao do thời tiết nắng nóng gay gắt.
Theo thống kê của Tổng công ty Điện lực TP. Hà Nội (EVNHANOI), trong 5 ngày vừa qua, từ ngày 20/5 đến hết ngày 24/5/2026, sản lượng điện trên toàn địa bàn Hà Nội đạt hơn 509 triệu kWh, tăng 21,62% so với cùng kỳ năm 2025 (đạt hơn 419 triệu kWh). Trong đó, mức đỉnh ghi nhận vào ngày 24/5/2026 đạt xấp xỉ 109,9 triệu kWh, cao nhất từ đầu năm đến nay.
Đáng chú ý, ngày 23 – 24/5 là thời điểm cuối tuần, nhiều hoạt động sản xuất, văn phòng và cơ quan hành chính giảm tải hơn ngày thường. Tuy nhiên, sản lượng điện toàn Thành phố vẫn đạt gần 110 triệu kWh/ngày, cho thấy nhu cầu sử dụng điện cho sinh hoạt, làm mát, dịch vụ và thương mại trong điều kiện nắng nóng đang tăng rất mạnh.
Đỉnh phụ tải năm 2025 rơi vào tháng 8 thì năm nay sản lượng điện tiêu thụ đã tăng mạnh ngay từ đầu mùa nắng nóng. Điều này cho thấy áp lực lên hệ thống điện có thể đến sớm hơn, kéo dài hơn và khó dự báo hơn nếu thời tiết tiếp tục diễn biến cực đoan trong thời gian tới.
Trước tình hình đó, EVNHANOI khuyến cáo khách hàng chủ động theo dõi lượng điện tiêu thụ hằng ngày thông qua App EVNHANOI, website EVNHANOI và các kênh chăm sóc khách hàng trực tuyến khác để kịp thời điều chỉnh thói quen sử dụng điện.
Bên cạnh đó, EVNHANOI khuyến nghị khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả cùng thông điệp “Hai Bật Ba Tắt”. Theo đó, khách hàng nên bật điều hòa ở mức từ 26°C trở lên và kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả làm mát, đồng thời ưu tiên bật chế độ Eco (chế độ tối ưu năng lượng) trên các thiết bị điện khi sử dụng. Bên cạnh đó, cần tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, tắt giảm đồng thời các thiết bị công suất lớn trong cùng một thời điểm và tắt nguồn điện chờ, rút phích cắm các thiết bị khi không cần thiết.
Để sử dụng điều hoà hiệu quả và tiết kiệm, trao đổi với Sức khoẻ & Đời sống, GS.TS Nguyễn Đức Lợi, Hội Khoa học và Công nghệ Nhiệt lạnh cho biết thêm, về nguyên tắc thì trời càng nóng, điều hòa càng tốn điện. Thậm chí nắng nóng quá mức có thể khiến máy điều hòa gặp các vấn đề về hoạt động. Để vận hành máy lạnh đúng cách trong những ngày quá nắng nóng thì nên kết hợp với nhiều biện pháp làm mát khác nhau.
Đầu tiên, để tiết kiệm điện thì máy điều hòa phải được vệ sinh sạch sẽ dàn nóng và dàn lạnh. Trong phòng nên dùng thêm quạt điện. Có thể dùng máy phun sương phun vào dàn nóng để hạ nhiệt độ ngưng tụ, nâng cao hiệu suất của máy.
Các nhà sản xuất thường khuyến cáo mức nhiệt cài đặt của điều hòa chỉ nên thấp hơn 7-10 độ C so với nhiệt độ ngoài trời. Tuy nhiên, với mức nhiệt trên 40 độ C, người dùng nên để mức nhiệt độ nào là hợp lý?
GS.TS Nguyễn Đức Lợi, người dùng nên để điều hòa ở mức 26-28 độ C. Đây là mức phù hợp nhất để cân bằng giữa cảm nhận mát mẻ cho con người, công suất hoạt động của điều hòa.
Khi thời tiết quá nóng, việc đặt nhiệt độ thấp hơn từ 16-20 độ khiến điều hòa phải chạy liên tục ở công suất cao nhất, không có thời gian nghỉ khiến hệ thống dễ bị quá tải, hỏng hóc. Theo các chuyên gia, với các điều hòa dân dụng và điều kiện lắp đặt phổ biến ở Việt Nam, đa số các loại điều hòa không thể đạt được mức nhiệt khoảng 20 độ C cho căn phòng khi nhiệt độ ngoài trời khoảng trên 40 độ C. Ngoài ra, việc bật nhiệt độ 26-28 độ C cũng giúp hạn chế tình trạng sốc nhiệt khi ra vào nhà và ngoài trời với mức chênh quá cao.
Với nhiệt độ ngoài trời trên 40 độ C, quạt là vật dụng cần thiết để giảm áp lực cho điều hòa. Trước khi bật thiết bị, người dùng có thể mở cửa phòng, bật quạt trước khoảng 15 phút cho thông thoáng. Sau đó, duy trì bật quạt trong suốt quá trình bật điều hòa nhưng có thể với tốc độ gió thấp hơn, nhằm phân tán khí lạnh nhanh hơn trong phòng.
GS.TS Nguyễn Đức Lợi lưu ý không nên bật điều hòa 24/24 dù trời có nắng nóng gay gắt, vừa bảo vệ sức khỏe, vừa để bảo vệ thiết bị. Dù nhu cầu sử dụng là thường xuyên, người dùng vẫn nên cho điều hòa “nghỉ ngơi” sau mỗi 4-6 tiếng hoạt động, đặc biệt với những ngày nắng gắt. Có thể tắt tạm điều hòa trong khoảng một tiếng, mở cửa cho thông thoáng trước khi bật lại, giúp máy bền bỉ hơn.
GS Nguyễn Đức Lợi cho biết, có thể tự bảo dưỡng điều hòa tại nhà bằng cách tắt hết nguồn điện cung cấp cho điều hòa, tiến hành kiểm tra cục nóng và lạnh bên trong/ ngoài nhà để đảm bảo không có vật cản nào bên trong máy (bọ hoặc côn trùng chết…). Vệ sinh lưới lọc bụi cho cả dàn nóng và lạnh theo các bước tháo mở trong sách hướng dẫn. Đôi khi điều hòa hoạt động kém hiệu quả cũng có thể bắt nguồn từ các lưới lọc bụi bị bít kín. Tháo lớp vỏ dàn lạnh, sẽ bắt gặp ngay hệ thống lưới lọc bụi, bạn dễ dàng gỡ lớp màng này ra, rũ sạch và có thể giặt phơi khô do được làm bằng nhựa hoặc loại sợi đặc biệt nên có thể chịu được nước và xà phòng.
Với dàn nóng bên ngoài cũng vậy, bên ngoài quạt và lốc máy là hệ thống lưới bảo vệ, tuy thưa những cũng nên được làm sạch thường xuyên, tránh những vật cản không mong muốn, làm giảm công suất của máy.
Cuối cùng đóng aptomat nguồn, bật máy chạy thử. Nếu phát hiện có tiếng động lạ thì cần ngắt điện để tìm rõ nguyên nhân. Nếu không thể tự giải quyết, bạn nên nhờ đến sự giúp đỡ của thợ kỹ thuật có chuyên môn.Điều hòa sau một thời gian dài hoạt động, sẽ có những hao mòn nhất định. Vì vậy trước mỗi mùa sử dụng cao điểm, chúng nên được bảo dưỡng để đảm bảo công suất hoạt động và tránh hao phí điện năng trong quá trình sử dụng.
Theo Bộ Y tế, ung thư hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Dẫn số liệu từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Bộ Y tế cho biết căn bệnh này đã cướp đi khoảng 10 triệu sinh mạng trong năm 2022. Số ca mắc mới được dự báo tiếp tục gia tăng trong những năm tới do quá trình già hóa dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn uống không lành mạnh và tình trạng ít vận động.
Trong bối cảnh đó, dinh dưỡng được xem là một phần quan trọng trong quá trình điều trị và chăm sóc người bệnh ung thư. Bộ Y tế nhấn mạnh việc bảo đảm đầy đủ năng lượng và dưỡng chất có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì thể trạng, nâng cao khả năng đáp ứng điều trị cũng như cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
Những tiến bộ trong phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch đã cải thiện đáng kể tỉ lệ sống của người bệnh. Tuy nhiên, các phương pháp điều trị này cũng gây nhiều tác dụng phụ, đặc biệt trên hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng ăn uống, tăng nhu cầu chuyển hóa và dẫn đến suy dinh dưỡng, suy mòn.
Theo Bộ Y tế, mối quan hệ giữa ung thư và dinh dưỡng là hai chiều. Bản thân khối u và quá trình điều trị có thể gây suy dinh dưỡng, trong khi tình trạng dinh dưỡng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều trị, mức độ dung nạp hóa trị, xạ trị cũng như tiên lượng sống của người bệnh.
Điều đáng nói, tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể lên tới 80% tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người mắc ung thư đường tiêu hóa, gan mật tụy và vùng đầu cổ.
Do đó, hướng dẫn mới nhấn mạnh việc sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng và đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ thời điểm chẩn đoán, đồng thời theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị. Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sụt cân, cải thiện suy dinh dưỡng, tăng khả năng đáp ứng điều trị, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bộ Y tế khuyến cáo người bệnh ung thư cần được cung cấp khoảng 25-30 kcal/kg cân nặng/ngày và tối thiểu 1,2g protein/kg/ngày. Ở người suy dinh dưỡng nặng hoặc mất nhiều khối cơ, lượng protein có thể tăng lên 1,5g/kg/ngày.
Lipid nên chiếm dưới 30% tổng năng lượng khẩu phần, ưu tiên chất béo không bão hòa và hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa.
Vitamin và khoáng chất được bổ sung theo nhu cầu khuyến nghị của người bình thường; chỉ sử dụng liều cao khi có bằng chứng thiếu hụt cụ thể, không tự ý dùng các chế phẩm vi chất liều cao.
Hướng dẫn mới cũng khuyến cáo không áp dụng các chế độ ăn kiêng nghèo năng lượng, bao gồm chế độ ăn keto cho người bệnh ung thư.
Theo Bộ Y tế, hiện chưa có bằng chứng chứng minh các chế độ ăn này mang lại hiệu quả điều trị, trong khi có thể gây nguy hiểm, đặc biệt ở những người bệnh ung thư đã suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng.
Trong khẩu phần theo chế độ ăn keto, tinh bột chỉ cung cấp 5% tổng lượng calorie, trong khi chất béo chiếm 75% và 20% đến từ protein.
Bộ Y tế cũng khuyến cáo không sử dụng đơn lẻ các dưỡng chất dạng đơn chất như gói đạm, viên dầu cá hay HMB cho người bệnh suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng khi nhu cầu năng lượng, protein và các dưỡng chất thiết yếu vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.
Vệc bổ sung riêng lẻ một số dưỡng chất trong khi khẩu phần ăn tổng thể chưa cân đối không chỉ làm gia tăng nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng mà còn có thể dẫn đến các rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng bất lợi đến quá trình điều trị và phục hồi của người bệnh.
Bộ Y tế nhấn mạnh, chăm sóc dinh dưỡng cần được xem là một cấu phần không thể thiếu trong điều trị ung thư. Việc sàng lọc sớm nguy cơ suy dinh dưỡng, can thiệp dinh dưỡng kịp thời và tăng cường phối hợp giữa bác sĩ điều trị với bác sĩ dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh.
Theo tiến sĩ tâm lý Christopher Willard, Đại học Y Harvard (Harvard Medical School), người càng thông minh và thành đạt đôi khi càng khó thấu hiểu người khác, đặc biệt là với những người thân thiết. Ông cho biết đây không phải khuyết điểm tính cách mà là cơ chế hoạt động của thần kinh.
Cái bẫy của trí thông minh
Trong giao tiếp, bộ não của người thông minh xử lý thông tin nhanh. Họ nhận diện quy luật, đưa ra kết luận và chuẩn bị phản hồi ngay khi đối phương chưa kết thúc câu nói.
Tiến sĩ Willard cho biết, đây là lợi thế trong công việc nhưng lại là điểm yếu trong giao tiếp. Khi đối phương đang nói, người thông minh có xu hướng ngừng chú ý để tập trung chuẩn bị cho câu trả lời. Thay vì dùng sự tập trung để cảm nhận giọng điệu, ngôn ngữ cơ thể và ẩn ý của người nói, họ lại mải bảo vệ luận điểm cá nhân. Những người làm công việc sáng tạo cũng dễ bị xao nhãng bởi các ý tưởng nảy sinh giữa chừng.
Rào cản từ địa vị
Theo lý thuyết tâm trí, địa vị càng cao thường đi đôi với khả năng thấu cảm và lắng nghe càng giảm. Khi ở vị trí quản lý, họ hiếm khi nghe được những ý kiến trái chiều do cấp dưới thường tự kiểm duyệt hoặc điều chỉnh quan điểm.
Các đặc điểm giúp họ thành công như sự quyết đoán, khả năng phán đoán nhanh và tự tin lại phản tác dụng trong những cuộc trò chuyện cần sự cởi mở. Việc phải chờ đợi để nghe hết suy nghĩ của người khác thường khiến một bộ não quen hoạt động với hiệu suất cao cảm thấy mất thời gian.
Nhà nghiên cứu Nick Epley từ Đại học Chicago gọi hiện tượng này là "thiên kiến giao tiếp do thân thiết". Mọi người thường lắng nghe kém hơn đối với bạn đời, đồng nghiệp lâu năm hoặc bạn thân.
Do đã quen thuộc, não bộ tự xây dựng một mô hình dự đoán. Người nghe cho rằng họ biết đối phương định nói gì. Thay vì tiếp nhận thông tin mới, họ chỉ so khớp dữ liệu với những định kiến có sẵn.
Cách cải thiện
Để khắc phục, tiến sĩ Willard gợi ý một số phương pháp:
Với người thông minh: Cần tạm gác câu trả lời đang hình thành trong đầu và tập trung nghe hết câu chuyện để có phản hồi phù hợp.
Với người thành đạt: Định kỳ nhớ lại thời điểm mới vào nghề khi chưa có địa vị. Sự khiêm tốn giúp kích hoạt sự tò mò và tập trung.
Với các mối quan hệ thân thiết: Không mặc định bản thân đã biết tất cả. Chủ động đặt các câu hỏi mở như: "Có điều gì về bạn mà tôi chưa biết?" hoặc "Dạo này bạn có băn khoăn điều gì không?".
Nghiên cứu của Đại học Harvard cho thấy tâm trí con người thường đi lang thang khoảng 48% thời gian trong các cuộc hội thoại. "Luyện tập lắng nghe là quá trình nhận ra sự xao nhãng và chủ động quay trở lại. Mỗi lần bạn chọn lắng nghe là một hành động thể hiện sự tôn trọng đối với người đối diện", ông Willard nói.
Một khối u âm thầm phát triển trong ổ bụng, tưởng chừng vô hại vì không gây đau rõ rệt, đã khiến một người đàn ông ở Tp.HCM rơi vào tình trạng xuất huyết nội nguy kịch, suýt mất mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Ngày 19/5, đại diện Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, Tp.HCM cho biết các bác sĩ tại đây vừa phẫu thuật thành công, cứu sống bệnh nhân T.X.T. 45 tuổi, ngụ Tp.HCM trong tình trạng sốc mất máu do khối u ổ bụng bị vỡ.
Theo thông tin từ bệnh viện, sáng 10/5, ông T. phát hiện một khối gồ bất thường ở vùng bụng dưới nhưng không đau nên chủ quan, chưa đi khám ngay. Dù được khuyến cáo cần chuyển tuyến kiểm tra, người bệnh vẫn tạm về nhà để sắp xếp công việc.
Đến chiều hôm sau, tình trạng đau bụng tăng dần, bụng chướng nhanh khiến bệnh nhân phải nhập viện cấp cứu. Tại đây, các bác sĩ nhanh chóng thăm khám, làm xét nghiệm và theo dõi sát diễn biến.
Chỉ sau hơn một giờ, bệnh nhân xuất hiện dấu hiệu nguy kịch như da tái, vã mồ hôi, đau bụng dữ dội và bụng căng nhanh. Kết quả chụp CT cho thấy tình trạng xuất huyết ổ bụng ồ ạt do vỡ khối u mạc treo đoạn hồi kết tràng, nghi ngờ liên quan đến giả phình động mạch mạc treo tràng trên.
Ngay lập tức, ê-kíp trực kích hoạt báo động đỏ nội viện, tiến hành hồi sức tích cực bằng truyền dịch và truyền máu, đồng thời đưa bệnh nhân vào phòng mổ khẩn cấp.
Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ ghi nhận khoảng 2,1 lít máu đã tràn trong ổ bụng tương đương gần một nửa lượng máu cơ thể người trưởng thành. Khối u kích thước khoảng 20x18 cm, được ví như quả dưa lưới, nằm ở mạc treo ruột thừa đã bị vỡ, gây chảy máu ồ ạt.
Ê-kíp phẫu thuật nhanh chóng kiểm soát mạch máu và cắt bỏ hoàn toàn khối u, đồng thời truyền nhiều đơn vị máu để bù lại lượng máu đã mất.
Sau hơn một giờ can thiệp, bệnh nhân qua cơn nguy kịch. Đến sáng 12/5, ông T. tỉnh táo, sinh hiệu ổn định, ăn uống được và bắt đầu tập vận động nhẹ.
Các bác sĩ cảnh báo người dân không nên chủ quan với những dấu hiệu bất thường của cơ thể, kể cả khi triệu chứng ban đầu không rõ ràng hay không gây đau. Việc thăm khám sớm có vai trò quan trọng trong việc phát hiện và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ đe dọa tính mạng.
