Giữa những ngày nắng nóng, các chuyên gia cho biết, có nhiều phương pháp tiết kiệm điện có thể tự làm tại nhà, nhưng vẫn mang lại hiệu quả làm mát đáng kể. Một trong số đó là tự chế máy lạnh bằng những vật dụng quen thuộc trong nhà.
Ông Jordan Benjamin, chuyên gia kỹ thuật tại công ty sửa chữa điện nước Done Rite Services (Mỹ), hướng dẫn cách tạo ra thiết bị làm mát đơn giản có thể “chữa cháy” trong trường hợp điều hòa của gia đình gặp sự cố hay bị mất điện đột ngột.
Dù không thể thay thế điều hòa thực thụ, thiết bị này vẫn giúp không gian trở nên dễ chịu hơn, hữu ích khi điều hòa hỏng, phòng bí gió hoặc gia chủ muốn giảm thời gian sử dụng máy lạnh để tiết kiệm điện.
Các nguyên liệu cần chuẩn bị gồm một thùng xốp hoặc xô nhựa loại gần 20 lít có nắp, quạt mini cầm tay hoặc quạt nhỏ, ống nhựa PVC, chai nước đông đá.
Đầu tiên, người dùng khoét 2-3 lỗ ở một bên thùng xốp hoặc xô nhựa. Nếu dùng thùng xốp chỉ cần dao cắt là đủ. Với xô nhựa, bạn dùng khoan tạo lỗ để dễ thao tác hơn.
Sau đó, cắt các đoạn ống PVC dài khoảng 7-10cm rồi gắn vào các lỗ vừa tạo. Nếu không khít, có thể dùng băng dính hoặc keo cố định.
Tiếp theo, bạn đặt quạt lên nắp thùng và vẽ theo viền quạt để khoét lỗ tương ứng. Sau khi cắt xong, đặt quạt úp xuống lỗ này.
Cuối cùng, cho vài chai nước đá vào trong thùng, bật quạt và luồng gió mát sẽ được thổi ra ngoài qua các ống PVC.
Ông Benjamin cho biết, nhiều người còn sáng tạo thêm bằng cách dùng ống thông gió máy sấy hoặc cốc nhựa thay cho ống PVC. Một số người lót thêm xốp cách nhiệt bên trong xô để giữ đá lâu tan hơn.
“Xốp là chất cách nhiệt rất tốt, giúp các chai nước đông đá không tan quá nhanh”, ông nói.
Vậy điều hòa tự chế có thực sự hiệu quả?
Theo ông Brian White, Chủ tịch công ty dịch vụ điều hòa, sưởi ấm và ống nước Accurate Heating, Cooling & Plumbing tại bang Ohio (Mỹ), sự khác biệt lớn nhất giữa điều hòa tự chế và điều hòa cửa sổ nằm ở khả năng làm lạnh thực sự.
Máy điều hòa thông thường tiêu thụ khoảng 500-1.500W điện mỗi giờ nhưng có thể loại bỏ nhiệt và độ ẩm khỏi không khí.
Trong khi đó, điều hòa tự chế chỉ tiêu thụ khoảng 50-100W điện của quạt với chi phí rất thấp nhưng không hút ẩm và giảm nhiệt sâu như điều hòa thật.
“Ở những nơi nóng ẩm cao, các biện pháp này chỉ hỗ trợ phần nào”, ông Brian nói.
Những mẹo chống nóng gần như miễn phí
Ngoài “điều hòa tự chế”, các chuyên gia cũng chia sẻ nhiều giải pháp đơn giản giúp giảm nhiệt độ trong nhà mà không cần bật điều hòa liên tục.
Bịt kín khe hở
Các khe hở quanh cửa ra vào, cửa sổ hay ổ điện có thể khiến khí nóng lọt vào nhà cả ngày.
Dùng keo trám khe hoặc thay gioăng cao su ở cửa sẽ giúp giữ nhiệt độ trong nhà mát hơn đáng kể.
Dùng rèm vải dày chống nắng
Rèm cửa có tác dụng rất lớn nếu che kín toàn bộ cửa sổ và được kéo vào lúc trời nắng gắt.
Chuyên gia điện lạnh Glenn Gault – Giám đốc điều hành công ty dịch vụ làm mát Gault Heating & Cooling (Mỹ) – cho biết, rèm cản sáng thông thường có thể giúp nhiệt độ trong nhà giảm khoảng 2-5 độ C. Với rèm cách nhiệt chuyên dụng, mức giảm có thể lên tới 5-10 độ C.
Mở cửa sổ đúng cách
Nếu không muốn dùng rèm dày, người dùng có thể tận dụng thông gió tự nhiên.
Mở các cửa sổ đối diện nhau sẽ tạo luồng gió chéo, đẩy khí nóng ra ngoài và hút không khí mát vào trong.
Hạn chế dùng thiết bị tỏa nhiệt ban ngày
Lò nướng, máy sấy quần áo hay máy rửa bát đều tạo thêm nhiệt cho căn nhà.
Lisa Shavers, quản lý công ty Oncourse Home Solutions ở bang Illinois (Mỹ), khuyên người nội trợ nên nấu ăn vào sáng sớm hoặc buổi tối, ưu tiên dùng bếp từ, lò vi sóng hoặc nướng ngoài trời.
Việc giặt giũ và rửa bát cũng nên chuyển sang buổi tối để giảm nhiệt trong nhà và tiết kiệm điện.
Hội nghị mang chủ đề “Tiếng nói của thanh niên về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero)”, của vòng chung kết cuộc thi Hùng biện tiếng Anh, thuộc Ngày hội Sinh viên với ngoại ngữ lần thứ 11 năm 2026, diễn ra sáng 10-5 tại Nhà Văn hóa sinh viên TP.HCM.
Bạn Chướng Mỹ Linh (Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM), nhập vai đại diện Indonesia, đề xuất sáng kiến quan hệ đối tác niken xanh ASEAN.
Theo đó, niken là nguyên liệu quan trọng cho pin, xe điện và ngành năng lượng sạch, mở ra tiềm năng tăng trưởng lớn cho ASEAN. Tuy nhiên quá trình khai thác và chế biến cũng có thể gây ô nhiễm và phát thải CO₂ cao, ảnh hưởng đến các cam kết khí hậu.
Vì vậy ASEAN cần phát triển nguồn niken sạch, minh bạch nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững để cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.
Mỹ Linh cho rằng “tiêu chuẩn vàng” cho niken bền vững trong ASEAN cần giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng sạch trong khai thác và chế biến, phục hồi môi trường sau khai thác, bảo đảm quyền lợi người lao động và cộng đồng địa phương, đồng thời xây dựng hệ thống tái chế rõ ràng.
“Cần một cơ chế tài chính dùng vốn công và viện trợ để giảm rủi ro cho các dự án niken xanh. Quỹ sẽ hỗ trợ nghiên cứu khả thi, đánh giá ESG, truy xuất nguồn gốc, nâng cấp công nghệ sạch, bảo lãnh rủi ro, hỗ trợ kỹ thuật và thí điểm tái chế, với vốn khởi động khoảng 500 triệu - 1 tỉ USD”, Linh nói.
Bạn Phạm Linh Dung (Trường đại học Công nghệ kỹ thuật TP.HCM), nhập vai đại diện Brunei Darussalam, cho biết Brunei đang đối mặt với thách thức từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng 5 - 5,5mm/năm gây nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng hạ tầng và đa dạng sinh học tại vịnh Brunei.
Nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dầu khí (khoảng 50% GDP và hơn 90% xuất khẩu) khiến quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch gặp nhiều khó khăn và đòi hỏi nguồn lực lớn để tăng khả năng chống chịu khí hậu.
Dung đề xuất giải pháp dựa vào thiên nhiên như phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ rừng (che phủ khoảng 70%) và phát triển các chương trình “carbon xanh” nhằm bảo vệ bờ biển và hấp thụ carbon.
Bạn Huỳnh Ngọc Minh Khuê (Đại học Kinh tế TP.HCM), vào vai đại diện Myanmar, đề xuất chiến lược khí hậu với 4 trụ cột chính.
Thứ nhất, ưu tiên nông nghiệp thông minh với khí hậu và quản lý nước, hỗ trợ giống cây trồng chống hạn - lũ lụt, cải thiện hệ thống tưới tiêu, lưu trữ nước và đào tạo nông dân nhằm bảo đảm an ninh lương thực và sinh kế.
“Cần tăng cường các giải pháp như phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ lưu vực sông, đất ngập nước và rừng, kết hợp với đê kè, rào chắn lũ và hệ thống cảnh báo sớm để giảm thiệt hại thiên tai”, Khuê nói.
Ngoài ra cần thúc đẩy mở rộng năng lượng tái tạo phân tán, đặc biệt ở khu vực nông thôn như điện mặt trời, lưới điện và thủy điện nhỏ, giúp cải thiện tiếp cận điện năng, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và giảm khai thác củi.
Khuê nói thêm cần đảm bảo nguồn lực được phân bổ đến chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, phụ nữ, nông dân và các cộng đồng dân tộc, nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó và không bỏ ai lại phía sau.
Vào vai đại diện Lào, Nguyễn Hoàng Phương Linh (Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM) đề xuất thành lập quỹ thích ứng khí hậu địa phương để hỗ trợ thông qua việc tài trợ nhà ở chống lũ và hệ thống bể chứa nước mưa.
Đồng thời số hóa công tác ứng phó thiên tai bằng hệ thống cảnh báo sớm qua điện thoại di động, kết nối dữ liệu vệ tinh giúp người dân phản ứng nhanh hơn.
Ở cấp khu vực, Linh đề xuất tăng cường hợp tác trong lưu vực sông Mekong thông qua chia sẻ dữ liệu minh bạch trong khuôn khổ Ủy hội sông Mekong quốc tế (MRC) nhằm quản lý hiệu quả rủi ro nguồn nước xuyên biên giới.
Đồng thời cũng đề xuất sáng kiến “Green Visa” trong Liên minh Du lịch sinh thái ASEAN, tận dụng lợi thế rừng chiếm gần 70% diện tích và hệ sinh thái Mekong để phát triển du lịch bền vững, giảm áp lực môi trường và tăng nguồn thu xanh.
Nghiên cứu của Đại học Sydney (Australia) chỉ ra phụ nữ độc thân trên 45 tuổi, không có con là nhóm có khả năng cao nhất phải chăm sóc cha mẹ già hoặc người thân bệnh tật.
"Nhiều phụ nữ cho biết gia đình họ tồn tại một kỳ vọng: vì không vướng bận con cái, họ là người rảnh rỗi và linh hoạt nhất để hỗ trợ", Phó giáo sư Myra Hamilton, trưởng nhóm nghiên cứu, nói.
Tuy nhiên, hệ lụy mà nhóm phụ nữ này phải đối mặt không chỉ là thời gian, mà còn là gánh nặng tài chính và áp lực tinh thần.
Định kiến "không vướng bận"
Bà Hamilton cho biết, việc mặc định người độc thân phải chăm sóc cha mẹ xuất phát từ hai định kiến: chăm sóc là việc của phụ nữ và không con sẽ rảnh rỗi hơn người đã lập gia đình. "Những phụ nữ này không trốn tránh trách nhiệm, họ muốn phụng dưỡng cha mẹ. Nhưng chính cảm giác bị áp đặt khiến họ không thoải mái", chuyên gia nói.
Chuyên gia tư vấn tâm lý Judy Graham cho biết nhiều khách hàng của bà đang gánh vác việc chăm sóc cha mẹ một mình, hoặc đối mặt với các mối quan hệ anh chị em phức tạp. "Khách hàng thường kể về những câu nói trong gia đình kiểu như: Cô không có con, nên có thể tạm dừng công việc để đưa mẹ đi khám bệnh được không?", bà Graham nói.
Theo bà, quan niệm này bắt nguồn từ tâm lý coi trọng việc sinh sản của xã hội. Họ phải đối mặt với căng thẳng tâm lý, thể chất và tài chính giống mọi người nhưng thường phải gánh chịu một mình.
Thiệt thòi tài chính, sự nghiệp
Việc chăm sóc người già ảnh hưởng lớn đến việc làm và thu nhập của phụ nữ không con. Nếu phụ nữ có con thường bị gián đoạn sự nghiệp ở giai đoạn đầu, nhóm không con lại bị ảnh hưởng ở giai đoạn muộn hơn khi phải chăm sóc thành viên lớn tuổi.
Bà Hamilton cho biết sự gián đoạn này ảnh hưởng đến cơ hội thăng tiến và làm giảm mức tích lũy hưu trí của phụ nữ. Bà Graham cũng nói nhiều người phải làm việc bán thời gian hoặc tạm dừng kinh doanh để chăm sóc người thân.
Môi trường công sở chưa có sự ghi nhận tương xứng. Nhiều phụ nữ cho biết người sử dụng lao động không công nhận nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ già giống như việc nuôi con nhỏ. "Các chủ lao động đặt ra kỳ vọng cao hơn, yêu cầu làm thêm ca hoặc sắp xếp kỳ nghỉ trùng với kỳ nghỉ học của con cái đồng nghiệp", bà Hamilton nói. Nữ chuyên gia cho rằng việc cân bằng giữa trách nhiệm chăm sóc gia đình và công việc là khó khăn chung của tất cả phụ nữ.
Nguy cơ bị cô lập
Phụ nữ không con còn đối mặt với nguy cơ bị cô lập trong gia đình. Họ có thể bị gạt ra khỏi các sự kiện với lý do "Chúng tôi phải tổ chức tiệc sinh nhật cho con, vì vậy cô hãy đến bệnh viện vì cô không vướng bận".
Theo bà Graham, mỗi câu nói mang tính đùn đẩy như "Tôi không thể đưa mẹ đi khám vì phải đón con" trở thành lời nhắc nhở về hoàn cảnh cá nhân của họ.
"Sự chăm sóc lẽ ra dành cho con cái giờ được chuyển sang phụng dưỡng người già. Đó là phần mất mát mà những phụ nữ không có con phải trải qua", bà Graham nói.
Thiệt thòi kép về tài chính và sự nghiệp
Bên cạnh những tác động về mặt tài chính, việc chăm sóc người già cũng ảnh hưởng lớn đến việc làm và thu nhập của phụ nữ không con.
Bà Hamilton chỉ ra, nếu phụ nữ có con thường bị gián đoạn sự nghiệp ở giai đoạn đầu, thì phụ nữ không con lại bị ảnh hưởng ở giai đoạn muộn hơn – thời điểm họ phải tập trung chăm sóc các thành viên lớn tuổi trong gia đình.
"Sự gián đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến số giờ làm việc, cơ hội thăng tiến, đào tạo và các cơ hội nghề nghiệp khác. Nghiên cứu của chúng tôi chứng minh điều này dẫn đến hệ lụy rõ rệt: Giảm mức tích lũy hưu trí của nhiều phụ nữ", Phó giáo sư Hamilton nhấn mạnh.
Bà Graham cho biết nhiều phụ nữ không con đã phải chuyển sang làm việc bán thời gian hoặc tạm dừng việc kinh doanh riêng để chăm sóc người thân. Tương lai tài chính của họ vì thế trở nên không chắc chắn.
Đáng chú ý, môi trường công sở hiện nay chưa có sự ghi nhận tương xứng đối với trách nhiệm này. Nhiều phụ nữ phản ánh rằng người sử dụng lao động không công nhận nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ già giống như cách họ nhìn nhận việc nuôi con nhỏ.
"Các chủ lao động đối xử như thể họ là những người hoàn toàn không có trách nhiệm gia đình. Họ đặt ra kỳ vọng cao hơn tại nơi làm việc, chẳng hạn như yêu cầu làm thêm ca hoặc sắp xếp kỳ nghỉ hàng năm trùng với các kỳ nghỉ học của con cái đồng nghiệp", bà Hamilton nói.
Bà thừa nhận việc cân bằng giữa công việc và nuôi dạy con cái là thách thức lớn, nhưng "đây không phải là vấn đề so sánh giữa người có con và người không có con''. Việc cân bằng giữa trách nhiệm chăm sóc gia đình và công việc là khó khăn với tất cả phụ nữ.
Áp lực tâm lý và sự cô lập
Không chỉ chịu thiệt thòi về kinh tế, phụ nữ không con còn đối mặt với nguy cơ bị cô lập trong chính gia đình.
Họ có thể bị gạt ra khỏi các sự kiện gia đình với lý do: 'Chúng tôi phải tổ chức tiệc sinh nhật cho các con, vì vậy cô hãy đến bệnh viện vì cô không có con'.
Đối với những phụ nữ không có con ngoài ý muốn, những tình huống này càng tạo ra áp lực tâm lý lớn hơn.
Theo bà Graham, mỗi câu nói mang tính đùn đẩy như "Tôi không thể đưa mẹ đi khám vì phải đón con" trở thành một lời nhắc nhở về hoàn cảnh cá nhân của họ.
"Sự chăm sóc lẽ ra dành cho con cái giờ đây được chuyển sang việc phụng dưỡng người già. Đó là một phần của sự mất mát mà những người phụ nữ không có con phải trải qua trong cuộc đời", bà Graham kết luận.
Gần 22h đêm 4-5, anh Nguyễn Quốc Hùng (ngụ xã Vĩnh Lộc) trên đường trở về từ Long An (cũ) sau chuyến giao hàng, đi qua đường Dương Công Khi (xã Bà Điểm) thì xe bị xẹp lốp. Trong lúc loay hoay tìm chỗ vá, anh tình cờ gặp nhóm thanh niên đội SOS Bà Điểm.
Anh Phạm Thanh Quang - chủ nhiệm đội SOS Bà Điểm - cùng các thành viên nhanh chóng lấy thùng đồ nghề sửa xe, rọi đèn, vá lốp và bơm hơi. Sau ít phút, chiếc xe của anh Hùng đã được vá xong. Anh Hùng bày tỏ: "Em rất biết ơn các anh đã giúp đỡ. Chứ giờ khuya thế này trên đường rất khó tìm tiệm sửa xe".
Gần 23h khuya, ông Ngô Trọng Tường (quê Phú Yên cũ) đang dừng xe máy bên đường Phan Văn Hớn, gần ngã ba Giồng (xã Bà Điểm) để lắp dây xích bị tuột thì được nhóm thanh niên đội SOS Bà Điểm hỗ trợ kịp thời. Nhóm này trong lúc kéo xe hút đinh qua đường đã dừng lại giúp ông tăng chỉnh dây xích.
Ông Tường cho biết ông đi bán trái cây ở Long An (cũ), trên đường về phường Bình Tân (TP.HCM) thì xe bị tuột xích. "Giờ khuya quá đâu có tiệm sửa. Nhờ các bạn giúp, tôi mới về nhà suôn sẻ, cảm ơn các bạn", ông nói.
Anh Phạm Thanh Quang cho biết vào ngày 22-4, đội SOS Bà Điểm trực thuộc Hội Liên hiệp Thanh niên xã Bà Điểm chính thức thành lập.
Trước đó, từ năm 2023, anh và một số thành viên từng tham gia câu lạc bộ SOS Xuân Thới Thượng (thuộc Đoàn Thanh niên xã Xuân Thới Thượng).
Hiện đội có 6 thành viên, trong đó anh Quang làm công nhân cơ khí, một số thành viên còn lại gồm tài xế công nghệ, học sinh và một số người phụ gia đình buôn bán.
Đội hoạt động từ 21h đến 24h hằng đêm, hỗ trợ miễn phí vá xe, thay ruột xe, sửa xe, sơ cứu ban đầu cho người bị té ngã và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất nếu cần. Ngoài khung giờ trên, nếu có người liên hệ, đội sẽ sắp xếp hỗ trợ theo khả năng.
"Niềm vui lớn nhất của đội là được bà con ủng hộ, giúp những người gặp sự cố ban đêm được về nhà an toàn. Mỗi nụ cười và lời cảm ơn từ người được giúp là động lực để anh em tiếp tục cố gắng", anh nói.
