Tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Nga Rosatom cáo buộc hôm 30/5 rằng một UAV Ukraine đã tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia, nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, nhưng không gây hư hại cho các thiết bị quan trọng. Tuy nhiên, quân đội Ukraine đã bác bỏ cáo buộc này
Tổng giám đốc Rosatom, Alexei Likhachev, gọi vụ việc là một hành động “có chủ đích” và cho biết nó đã tạo ra một lỗ thủng trên bức tường của khu vực nhà tua-bin.
Ông Likhachev cho biết trong một tuyên bố: “Chiều nay, một UAV cảm tử tấn công của Ukraine đã tấn công tòa nhà chứa tua-bin Tổ máy số 6, dẫn đến một vụ nổ sau đó. Vụ nổ không gây hư hại cho các thiết bị chính, tuy nhiên đã xé toạc một lỗ trên bức tường của nhà tua-bin”.
Theo quan chức Nga, đây là lần đầu tiên các thiết bị trọng yếu của nhà máy điện hạt nhân này bị cố ý nhắm mục tiêu tấn công. Vũ khí được sử dụng là UAV điều khiển bằng cáp quang.
Quân đội Ukraine bác bỏ các cáo buộc của Nga, gọi đây là “chiêu trò” truyền thông từ phía Moscow. Quân đội Ukraine khẳng định lực lượng nước này không tấn công Tổ máy số 6 của Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhia.
“Binh sĩ Ukraine hành động hoàn toàn tuân thủ luật nhân đạo quốc tế và nhận thức đầy đủ hậu quả của bất kỳ hành động nào nhằm vào các cơ sở hạt nhân”, quân đội Ukraine cho biết trong một tuyên bố.
“Tại khu vực mặt trận liên quan, không có giao tranh diễn ra vào thời điểm xảy ra vụ việc và không có bất kỳ loại vũ khí nào được sử dụng”, tuyên bố viết.
Nga đã kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia từ tháng 3/2022 và cơ sở này hiện vẫn nằm gần tiền tuyến tại tỉnh Zaporizhia ở Đông Nam Ukraine.
Nhà máy này thỉnh thoảng hứng chịu hỏa lực trong suốt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân tại cơ sở này.
Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đã bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về “vụ việc được báo cáo” tại nhà máy, theo thông báo của tổ chức này.
Ông Grossi cảnh báo về các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân, mô tả những hành động như vậy là “đùa với lửa”. IAEA cũng cho biết cơ quan này đã yêu cầu được tiếp cận hiện trường “để trực tiếp kiểm tra tòa nhà đặt tua-bin bị ảnh hưởng”.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev vào ngày 30/5 cảnh báo, hành động phá hủy khu vực nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia có thể dẫn đến một thảm họa tương tự vụ việc xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl hàng chục năm trước.
“Tôi đã từng viết về điều này một lần, nhưng tôi sẽ lặp lại những lời cảnh báo nghiêm khắc ấy một lần nữa: rõ ràng rằng nếu xảy ra sự phá hủy thảm khốc đối với nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà đặt lò phản ứng của một nhà máy điện hạt nhân, một Chernobyl mới sẽ xuất hiện”, ông nói.
Đơn vị Tình báo Kinh tế (EIU) của tạp chí Economist vừa công bố bảng xếp hạng 173 thành phố trên khắp thế giới dựa trên một số yếu tố khác nhau, bao gồm giáo dục, sự ổn định, y tế, cơ sở hạ tầng và văn hóa.
Thủ đô Copenhagen của Đan Mạch đã giành vị trí số 1 trong danh sách của EIU năm thứ hai liên tiếp, với điểm số “hoàn hảo” ở 3 hạng mục, bao gồm sự ổn định, cơ sở hạ tầng và giáo dục.
Thành công bền bỉ của Copenhagen ở vị trí dẫn đầu là nhờ "sự kết hợp chiến thắng giữa điểm số xuất sắc về sự ổn định và cơ sở hạ tầng, văn hóa và môi trường tuyệt vời cùng chất lượng dịch vụ công cao", một phát ngôn viên của EIU cho biết.
Thủ đô Vienna của Áo, thành phố từng có 3 năm liên tiếp đứng đầu, hiện đứng ở vị trí thứ hai, tiếp đến là Melbourne, Sydney (Australia), Zurich, Geneva (Thụy Sĩ), Osaka (Nhật Bản), Adelaide (Australia), Vancouver (Canada), Tokyo (Nhật Bản).
Trong khi đó, những tác động từ cuộc chiến với Iran đã được phản ánh vào bảng xếp hạng của các thành phố thuộc khu vực Vùng Vịnh, nơi chứng kiến sự sụt giảm điểm số ở hạng mục sự ổn định.
Những thành phố có mức sụt giảm lớn nhất là thủ đô Muscat của Oman, tụt 14 bậc xuống vị trí 123, và thành phố Kuwait, tụt 12 bậc xuống vị trí 105.
Vương quốc Anh đã hồi phục trở lại sau khi bị giảm điểm vào năm ngoái do một giai đoạn bạo loạn và bất ổn. Manchester dẫn đầu với tư cách là thành phố có thứ hạng cao nhất của nước này lần thứ hai, ở vị trí thứ 52, đánh bại London ở vị trí 54, cũng như Edinburgh ở vị trí 64.
Mặc dù Tây Âu được xếp hạng là khu vực có tính đáng sống mạnh nhất, điểm số trung bình 91,7 của khu vực này vẫn thấp hơn một chút so với năm 2025, trong khi điểm số của châu Á tăng 0,3 lên 73,9, phần lớn nhờ vào điểm số y tế mạnh mẽ hơn, đặc biệt là ở các thành phố Trung Quốc như Phúc Châu, nằm ở phía đông nam nước này, thành phố đã leo 7 bậc lên vị trí thứ 93.
"Chúng tôi đã nâng cấp điểm số y tế trên diện rộng cho các thành phố Trung Quốc, phản ánh những cải thiện mang tính quốc gia đối với các chương trình tài trợ và đầu tư”, một phát ngôn viên của EIU nói thêm, đồng thời chỉ ra hệ thống bảo hiểm chăm sóc dài hạn mới tại quốc gia này cũng như việc cải thiện việc cung cấp dịch vụ y tế.
“Điểm số đáng sống trung bình trên toàn cầu vẫn tương đương năm ngoái, bởi vì sự sụt giảm về tính ổn định (ở Trung Đông) và những cải thiện về y tế (ở châu Á) đã bù trừ cho nhau trên khắp 173 thành phố. Sự gia tăng điểm số ở châu Á đồng nghĩa với việc hiện tại có 9 thành phố châu Á nằm trong top 20, bên cạnh 7 thành phố châu Âu”, bà Ana Nicholls, giám đốc ngành hàng tại EIU cho biết.
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh EU hôm 18/6, ông Zelensky cho rằng tương lai của châu Âu đang được định hình bởi cuộc chiến bảo vệ Ukraine và sự bảo đảm tốt nhất cho tương lai là trao cho Kiev lộ trình gia nhập EU theo thủ tục rút gọn.
Trong đoạn video được đăng trên nền tảng X, ông Zelensky nói với các nhà lãnh đạo rằng mọi quốc gia dân chủ ở châu Âu đều xứng đáng trở thành thành viên EU, và “Ukraine xứng đáng với điều đó vì đã phải trả giá nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác liên quan tới quyền được tự do, độc lập và thuộc về châu Âu”.
Tuần trước, các đại sứ EU đã nhất trí thúc đẩy tiến trình đàm phán gia nhập với cả Ukraine và Moldova, 2 quốc gia Liên Xô cũ. Các cuộc thảo luận sẽ bắt đầu với cụm nội dung đầu tiên trong số 6 cụm đàm phán nhằm điều chỉnh luật pháp và các tiêu chuẩn của hai nước cho phù hợp với EU.
“Tương lai của châu Âu, tự do, đoàn kết và tất nhiên là hòa bình, đang được quyết định trong cuộc chiến bảo vệ của chúng tôi. Điều đó cho thấy tình thế của chúng tôi đặc biệt đến mức nào", ông Zelensky nói.
Ông thừa nhận rằng không phải tất cả các quốc gia thành viên đều ủng hộ việc đẩy nhanh tiến trình kết nạp.
“Bước đi quan trọng nhất như vậy, tôi biết không phải ai cũng thích điều này, có thể là một con đường gia nhập EU theo thủ tục rút gọn dành cho Ukraine", ông nói.
Ông Zelensky cũng cho rằng an ninh của châu Âu phụ thuộc vào việc bảo đảm nguồn tài chính cho quân đội Ukraine, đồng thời EU và “liên minh tự nguyện” các quốc gia ủng hộ Kiev có thể xây dựng các công cụ tài chính để bảo đảm điều đó.
Trong tuyên bố được Hội đồng châu Âu công bố sau hội nghị, EU hoan nghênh việc khởi động các cuộc đàm phán gia nhập với Ukraine và cho biết khối này “mong chờ việc mở các cụm đàm phán còn lại”.
Trong thông điệp phát đi sau hội nghị và cuộc họp trước đó của nhóm “Ramstein” về hỗ trợ quân sự cho Ukraine, ông Zelensky nhắc lại rằng Kiev sẵn sàng đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tìm giải pháp cho cuộc xung đột đã kéo dài hơn 4 năm.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết cuộc họp Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine tại Brussels hôm 18/5 có thể dẫn tới một "cánh cửa cơ hội" cho Ukraine, đồng thời nhấn mạnh làn sóng cam kết viện trợ quân sự mới từ các nước đồng minh.
Theo Ukrinform, một số đồng minh, bao gồm Đức, Hà Lan, Latvia, Na Uy, Lithuania, Đan Mạch, Luxembourg, Croatia, Thụy Điển và Iceland, đã cam kết đóng góp hàng trăm triệu USD vào chương trình Danh sách Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), cơ chế tài trợ cho việc mua sắm trang bị quân sự do Mỹ sản xuất cho Ukraine.
Ông Rutte cho biết khoảng 1/3 thành viên NATO đã đóng góp cho nhu cầu chiến trường của Ukraine thông qua chương trình PURL, “cùng với đối tác Australia, điều đó rất quan trọng”.
Tổng thư ký NATO cũng nhấn mạnh các cam kết hỗ trợ mới từ từng quốc gia, cảm ơn Anh vì quyết định cung cấp số lượng lớn UAV và tên lửa cho Ukraine; Tây Ban Nha vì bổ sung các hệ thống phòng không; Đức và Hà Lan vì tiếp tục hỗ trợ trang thiết bị; và Canada vì cung cấp các phương tiện quân sự.
Theo Hãng tin AP ngày 31-5, phát biểu tại một hội nghị của lực lượng đặc nhiệm Mỹ ở bang Florida, Đô đốc Frank Bradley - Tư lệnh Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt Mỹ (SOCOM) - cho biết quân đội phải "rất thận trọng" khi đưa AI vào các hoạt động quân sự.
Ông Bradley nói trong tương lai AI có thể hỗ trợ xác định mục tiêu tấn công, nhưng con người vẫn phải bảo đảm công nghệ này chỉ được sử dụng đúng mục đích và không gây thiệt hại ngoài dự kiến.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đang thúc đẩy quân đội đẩy nhanh việc ứng dụng AI.
Ông Hegseth cho rằng Lầu Năm Góc cần được phép sử dụng AI cho mọi mục đích quân sự hợp pháp và không nên bị giới hạn bởi các rào cản mang tính ý thức hệ.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh Mỹ cần duy trì vị thế dẫn đầu thế giới về AI, đặc biệt trước sự cạnh tranh với Trung Quốc.
Theo một quan chức Lầu Năm Góc, AI đang được phát triển để hỗ trợ binh sĩ tìm kiếm, xác định và lựa chọn mục tiêu nhanh hơn, từ đó rút ngắn thời gian triển khai các đòn tấn công.
Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo thuộc Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt Mỹ cho biết họ xem AI chủ yếu là công cụ hỗ trợ con người thay vì thay thế con người.
Ông Andrew Krogman, cố vấn hạ sĩ quan cấp cao của SOCOM, cho rằng AI có thể đảm nhận các công việc hành chính để binh sĩ tập trung hơn vào nhiệm vụ tác chiến.
Bà Melissa Johnson, quan chức phát triển và trang bị công nghệ của SOCOM, cũng cho biết AI có thể giúp giảm bớt các công việc lặp đi lặp lại, qua đó hỗ trợ quá trình ra quyết định của quân nhân.
Theo bà Helen Toner thuộc Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi của Đại học Georgetown (thủ đô Washington), AI hiện được quân đội Mỹ nghiên cứu cho nhiều mục đích khác nhau, từ xử lý dữ liệu đến hỗ trợ hoạt động trên chiến trường.
Bà cho biết con người vẫn là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng AI đang giúp quân đội hoạt động với tốc độ và quy mô lớn hơn trước.
Việc ứng dụng AI trong quân đội cũng làm dấy lên tranh cãi giữa Lầu Năm Góc và công ty phát triển AI Anthropic.
Anthropic bày tỏ lo ngại về các nguy cơ như máy bay không người lái tự động hoàn toàn hoặc hệ thống giám sát quy mô lớn được hỗ trợ bởi AI.
Sau bất đồng liên quan đến việc sử dụng chatbot Claude trong các mạng lưới quân sự bí mật, Bộ Chiến tranh Mỹ đã chấm dứt hợp đồng trị giá 200 triệu USD với Anthropic và đưa công ty này vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng.
Anthropic sau đó khởi kiện, cho rằng quyết định trên là hành động trả đũa.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc cho biết đang tăng cường hợp tác với các công ty công nghệ khác như Google, OpenAI và SpaceX để phát triển các hệ thống AI phục vụ quân đội.
Theo bà Toner, dù muốn tận dụng sức mạnh của AI, các chỉ huy quân sự Mỹ vẫn đặc biệt quan tâm đến việc tránh những sai sót như xác định nhầm mục tiêu, gây thương vong cho dân thường hoặc bắn nhầm lực lượng đồng minh.
