Tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Nga Rosatom cáo buộc hôm 30/5 rằng một UAV Ukraine đã tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia, nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, nhưng không gây hư hại cho các thiết bị quan trọng. Tuy nhiên, quân đội Ukraine đã bác bỏ cáo buộc này
Tổng giám đốc Rosatom, Alexei Likhachev, gọi vụ việc là một hành động “có chủ đích” và cho biết nó đã tạo ra một lỗ thủng trên bức tường của khu vực nhà tua-bin.
Ông Likhachev cho biết trong một tuyên bố: “Chiều nay, một UAV cảm tử tấn công của Ukraine đã tấn công tòa nhà chứa tua-bin Tổ máy số 6, dẫn đến một vụ nổ sau đó. Vụ nổ không gây hư hại cho các thiết bị chính, tuy nhiên đã xé toạc một lỗ trên bức tường của nhà tua-bin”.
Theo quan chức Nga, đây là lần đầu tiên các thiết bị trọng yếu của nhà máy điện hạt nhân này bị cố ý nhắm mục tiêu tấn công. Vũ khí được sử dụng là UAV điều khiển bằng cáp quang.
Quân đội Ukraine bác bỏ các cáo buộc của Nga, gọi đây là “chiêu trò” truyền thông từ phía Moscow. Quân đội Ukraine khẳng định lực lượng nước này không tấn công Tổ máy số 6 của Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhia.
“Binh sĩ Ukraine hành động hoàn toàn tuân thủ luật nhân đạo quốc tế và nhận thức đầy đủ hậu quả của bất kỳ hành động nào nhằm vào các cơ sở hạt nhân”, quân đội Ukraine cho biết trong một tuyên bố.
“Tại khu vực mặt trận liên quan, không có giao tranh diễn ra vào thời điểm xảy ra vụ việc và không có bất kỳ loại vũ khí nào được sử dụng”, tuyên bố viết.
Nga đã kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia từ tháng 3/2022 và cơ sở này hiện vẫn nằm gần tiền tuyến tại tỉnh Zaporizhia ở Đông Nam Ukraine.
Nhà máy này thỉnh thoảng hứng chịu hỏa lực trong suốt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân tại cơ sở này.
Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đã bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về “vụ việc được báo cáo” tại nhà máy, theo thông báo của tổ chức này.
Ông Grossi cảnh báo về các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân, mô tả những hành động như vậy là “đùa với lửa”. IAEA cũng cho biết cơ quan này đã yêu cầu được tiếp cận hiện trường “để trực tiếp kiểm tra tòa nhà đặt tua-bin bị ảnh hưởng”.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev vào ngày 30/5 cảnh báo, hành động phá hủy khu vực nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà lò phản ứng của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia có thể dẫn đến một thảm họa tương tự vụ việc xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl hàng chục năm trước.
“Tôi đã từng viết về điều này một lần, nhưng tôi sẽ lặp lại những lời cảnh báo nghiêm khắc ấy một lần nữa: rõ ràng rằng nếu xảy ra sự phá hủy thảm khốc đối với nhà đặt tua-bin hoặc tòa nhà đặt lò phản ứng của một nhà máy điện hạt nhân, một Chernobyl mới sẽ xuất hiện”, ông nói.
Theo Hãng tin Reuters, một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30-4 cho biết lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran từ đầu tháng 4 được xem là đã "chấm dứt" tình trạng thù địch giữa hai nước, qua đó có thể giúp Washington vượt qua mốc thời hạn theo Luật Quyền hạn chiến tranh của Quốc hội mà không cần thay đổi chiến lược hiện tại.
"Xét theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh, các hành động thù địch bắt đầu từ ngày 28-2 đã chấm dứt", ông nói, đồng thời nhấn mạnh không có cuộc giao tranh nào giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực hơn ba tuần qua.
Lập luận này cho phép Nhà Trắng duy trì hiện trạng quân sự mà không cần sự phê chuẩn mới từ Quốc hội, vì họ cho rằng lệnh ngừng bắn đã "ngắt quãng" trạng thái xung đột.
Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh ông Trump đối mặt hạn chót ngày 1-5 để chấm dứt chiến sự, hoặc phải trình bày trước Quốc hội về việc gia hạn. Tuy nhiên nhiều khả năng mốc thời gian này sẽ trôi qua mà không làm thay đổi hướng đi của cuộc chiến.
Trước đó giới phân tích và các trợ lý Quốc hội dự đoán chính quyền Mỹ có thể thông báo gia hạn thêm 30 ngày hoặc phớt lờ thời hạn, với lập luận rằng lệnh ngừng bắn đồng nghĩa xung đột đã kết thúc.
Theo luật năm 1973, Tổng thống Mỹ được phép tiến hành hành động quân sự trong vòng 60 ngày trước khi phải chấm dứt, xin phép Quốc hội hoặc đề nghị gia hạn thêm 30 ngày vì "nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi".
Trong khi đó, cuộc chiến với Iran bắt đầu từ ngày 28-2 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Hai ngày sau, ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội, kích hoạt thời hạn 60 ngày kết thúc vào ngày 1-5.
Đồng thời tại phiên điều trần Thượng viện hôm 30-4, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng cho rằng "đồng hồ 60 ngày" đã dừng lại trong thời gian ngừng bắn. Tuy nhiên phe Dân chủ phản đối quan điểm này, khẳng định không có quy định pháp lý nào cho phép điều này.
Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội có quyền tuyên chiến, nhưng quy định này thường không áp dụng với các chiến dịch quân sự ngắn hạn hoặc nhằm đối phó mối đe dọa khẩn cấp.
Hiện Đảng Cộng hòa của ông Trump đang nắm đa số sít sao tại Quốc hội. Các nỗ lực của phe Dân chủ nhằm buộc Nhà Trắng rút quân hoặc xin phép Quốc hội từ khi xung đột nổ ra đều đã bị bác bỏ.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội hôm 28/5, Đại sứ Danny Danon thông báo Liên Hợp Quốc (LHQ) đã đưa Israel và nhóm vũ trang Hamas vào danh sách "các bên có hành vi bạo lực tình dục trong xung đột", khẳng định động thái này là "không thể chấp nhận được".
"Cáo buộc chúng tôi sử dụng bạo lực tình dục như vũ khí trong chiến sự là quyết định quá đáng. Chúng tôi đã mời đại diện của LHQ đến Israel để kiểm chứng những cáo buộc đó, song họ chọn không tới. Israel không còn dính dáng gì với Tổng thư ký này nữa", ông Danon cho hay.
Phái bộ Israel tại LHQ tuyên bố sẽ không liên lạc với Văn phòng Tổng thư ký LHQ chừng nào ông Guterres còn giữ cương vị người đứng đầu tổ chức.
Stephane Dujarric, phát ngôn viên của Tổng thư ký LHQ, sau đó nói rằng cơ quan này "đã biết" về phát biểu của Đại sứ Danon. "Về phía chúng tôi, cánh cửa của Tổng thư ký vẫn mở", bà nói.
LHQ chưa công bố báo cáo về danh sách này. Theo thông lệ, báo cáo thường niên của Tổng thư ký LHQ về bạo lực tình dục trong xung đột sẽ được gửi đến các bên liên quan để xem xét trước khi công bố.
Trong báo cáo năm ngoái, Israel bị cảnh báo rằng nước này có thể bị đưa vào danh sách các bên bị nghi hoặc chịu trách nhiệm về hành vi bạo lực tình dục trong xung đột vũ trang. Lực lượng Hamas tại Dải Gaza cũng xuất hiện trong danh sách.
Vào thời điểm đó, LHQ cho biết đã có "thông tin đáng tin cậy" về hành vi bạo lực tình dục được cho là do lực lượng an ninh Israel gây ra đối với tù nhân Palestine, thêm rằng thanh sát viên LHQ đã bị từ chối tiếp cận các cơ sở này.
Quan hệ giữa Israel và LHQ đang căng thẳng, đã xuống đến mức thấp nhất kể từ ngày 7/10/2023, thời điểm Hamas phát động cuộc tấn công nhằm vào miền nam Israel, khiến Tel Aviv mở chiến dịch đáp trả tại Dải Gaza.
Giới chức Israel đã chỉ trích Tổng thư ký Guterres và các quan chức LHQ vì họ phê phán chiến dịch của Tel Aviv. Ông Guterres bị tuyên bố là "người không được hoan nghênh" ở Israel từ năm 2024.
Theo Hãng tin Reuters, hôm 2-6, Trợ lý Tổng thống Nga phụ trách chính sách đối ngoại Yury Ushakov thông báo phái đoàn Mỹ sẽ tham dự Diễn đàn Kinh tế quốc tế St. Petersburg (SPIEF) tại Nga trong tuần này và tiến hành các cuộc trao đổi với giới chức Nga.
Ông Ushakov cho biết đây sẽ là lần đầu tiên các đại diện Mỹ tham dự sự kiện thường niên này kể từ giai đoạn 2017-2018. Phái đoàn do ông Rodney Cook, người đứng đầu Ủy ban Mỹ thuật của chính quyền Mỹ, dẫn đầu.
Ông Cook sẽ phát biểu tại phiên chuyên đề "Nga - Mỹ: Đối thoại về các nền văn hóa", cùng với các diễn giả khác. Trong đó có ông Valery Gergiev, Giám đốc Nhà hát Bolshoi và Mariinsky, và ông Mikhail Piotrovsky, Tổng giám đốc Bảo tàng Hermitage.
"Đương nhiên các đại diện Mỹ sẽ trao đổi với các đại diện chính thức của chúng tôi, các quan chức và nhân vật nghệ thuật. Dự kiến sẽ có cuộc thảo luận về nhiều vấn đề trong chương trình nghị sự văn hóa Mỹ - Nga" - ông Ushakov nói.
Theo TTXVN, ông Ushakov thông tin khoảng 20.000 đại biểu đến từ hơn 100 quốc gia sẽ tham dự SPIEF 2026, dự kiến khai mạc ngày 3-6.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Matxcơva, ông Ushakov nhấn mạnh các đại diện cấp cao, gồm quan chức chính phủ và chính trị gia từ khoảng 76 quốc gia, sẽ tham gia các hoạt động của diễn đàn.
Trong khi đó, các quốc gia thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG) dự kiến tiếp tục duy trì sự hiện diện mạnh mẽ như truyền thống.
Ngoài ra, Saudi Arabia là quốc gia khách mời danh dự của SPIEF 2026, với phái đoàn do Bộ trưởng Năng lượng, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman Al Saud dẫn đầu.
Về chương trình làm việc của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Ushakov cho biết ngày 4-6 ông Putin sẽ mở đầu diễn đàn bằng cuộc gặp với lãnh đạo các hãng thông tấn quốc tế để thảo luận các vấn đề chính trị và kinh tế quan trọng trong và ngoài nước.
Tổng thống Putin cũng sẽ hội đàm với người đồng cấp Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev, và cùng nhau tham dự lễ khởi công xây dựng tổ máy đầu tiên của nhà máy điện hạt nhân tích hợp tại Uzbekistan qua hình thức trực tuyến.
Phiên họp toàn thể chính của diễn đàn dự kiến diễn ra vào ngày 5-6, với bài phát biểu quan trọng của Tổng thống Putin, tiếp theo là phiên thảo luận và trả lời câu hỏi.
Tiếp đó, vào ngày 6-6, ông Putin dự kiến có cuộc gặp riêng với Phó chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính (Han Zheng) để thảo luận kết quả chuyến thăm Trung Quốc và triển vọng phát triển quan hệ song phương.
