Năm 1991, Mỹ có mặt trong chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất. 12 năm sau, Washington tới Trung Đông để lật đổ Tổng thống Iraq Saddam Hussein.
Giờ đây, lịch sử dường như đang lặp lại. Nhiều chuyên gia mô tả chiến dịch “Epic Fury” đang manh nha trở thành cuộc chiến vùng Vịnh lần thứ ba và dần lộ rõ bản chất của một cuộc chiến “không lối thoát”.
Tờ Financial Times nhận định những đề xuất mới “không nhượng bộ” từ phía Iran đã phơi bày sự “không lối thoát” này.
Theo đó, Iran yêu cầu Mỹ dỡ phong tỏa, đổi lại sẽ mở eo biển Hormuz – còn vấn đề hạt nhân sẽ tính sau. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất, tuy nhiên Washington lại chưa đưa ra được đề nghị nào khác để đàm phán tiến triển.
Các chuyên gia cho rằng Iran đưa ra những đề xuất này vì thực tế cho thấy họ tính toán được lợi khi kéo dài xung đột.
Tehran không cần thắng, họ chỉ cần không thua. Nước Cộng hòa Hồi giáo tin rằng mỗi ngày eo biển Hormuz còn bị phong tỏa là thêm một ngày Washington có một “bài học”.
Ngoài ra trong xung đột lần này, chính ông Trump cũng từng tiết lộ Washington có mục tiêu mở lại tuyến hàng hải huyết mạch – càng làm tăng thêm sự “tự tin” của Tehran khi nắm trong tay quân bài chiến lược.
Thứ hai, dù hứng chịu sự tấn công khốc liệt từ Mỹ, Iran cho thấy họ vẫn đang đứng vững và có khả năng chịu đựng tốt.
Ông Fawaz Gerges, giáo sư quan hệ quốc tế tại Trường Kinh tế London, nói với tờ Deutsche Welle (DW): “Giới lãnh đạo Iran đã có thời gian để lên kế hoạch và phối hợp hành động. Tôi nghĩ họ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến lâu dài”.
Tehran cũng liên tục “dây dưa” vì khó lòng đặt niềm tin vào Washington – khi ông chủ Nhà Trắng lúc thì hứa hẹn, lúc thì đe dọa.
Báo SCMP dẫn lời chuyên gia Niu Xinchun, Phó hiệu trưởng Đại học Ninh Hạ, cho rằng thế bế tắc này xuất phát từ “sự tự tin của cả hai phía”.
Các nhà phân tích giả sử nếu hai bên đạt được một thỏa thuận tạm thời, kịch bản tiếp theo vẫn là thế cân bằng mong manh: mỗi bên nắm một lá bài tẩy, sẵn sàng rút ra nếu đàm phán hạt nhân đổ vỡ.
Phía Mỹ, Washington có thể sẽ dùng lợi thế kinh tế và quân sự nối lại các cuộc không kích, nhắm vào cơ sở hạ tầng huyết mạch – cầu đường, nhà máy điện, thậm chí cả cơ sở khử muối nước biển. Còn Iran sẵn sàng đóng cửa Hormuz một lần nữa.
Tiếp tục giả sử, nếu ngay cả khi thỏa thuận hạt nhân được ký kết trọn vẹn, vẫn còn hai vấn đề gai góc khác tồn tại: chương trình tên lửa Iran và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm khu vực.
Chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump dường như đã xem nhẹ hai mục tiêu này trên bàn đàm phán. Dù chưa được truyền thông phương Tây chú ý, những mục tiêu này lại là điều mà các nước vùng Vịnh theo dõi sát sao.
Với Saudi Arabia hay UAE, việc Iran từ bỏ tên lửa cần thiết không kém việc họ từ bỏ uranium làm giàu. Mô hình kinh tế dựa trên lao động nhập cư của các quốc gia này đứng vững hay sụp đổ cũng phụ thuộc phần nhiều vào việc chấm dứt mối đe dọa tiềm tàng từ tên lửa và máy bay không người lái Iran.
Với Israel, việc Iran chấm dứt hậu thuẫn các nhóm vũ trang như Hezbollah cũng rất quan trọng. Chỉ cần Tel Aviv quyết định nối lại giao tranh với Hezbollah, và Iran trả đũa, mọi thỏa thuận đạt được có thể sụp đổ trong chớp mắt.
Theo Financial Times, đây là những gì Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từng gay gắt chỉ trích trong thỏa thuận hạt nhân Mỹ – Iran của Tổng thống Obama năm 2015.
Và giờ, dường như ông Trump đang chuẩn bị đi lại vết xe đổ này.
Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine Mstyslav Banik phát biểu tại kỳ họp của Hội đồng Nghị viện NATO rằng ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine sở hữu tiềm năng sản xuất rất lớn và kêu gọi các đối tác tăng cường tài trợ cũng như hỗ trợ các chương trình quân sự trọng điểm, theo Bộ Quốc phòng Ukraine.
Ông Banik cho biết ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine trong tương lai có tiềm năng sản xuất tới 20 triệu UAV mỗi năm, cùng hàng nghìn tên lửa thuộc nhiều chủng loại khác nhau, bao gồm cả vũ khí tấn công tầm xa và tên lửa cho các hệ thống phòng không.
Kỳ họp của Hội đồng Nghị viện NATO năm nay diễn ra tại Lithuania với sự tham dự của gần 250 nghị sĩ từ các nước thành viên NATO và các quốc gia đối tác khác.
Ông Banik nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường hỗ trợ quốc tế và đầu tư vào ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, đồng thời kêu gọi các đồng minh nâng tổng mức hỗ trợ cho Ukraine lên 60 tỷ USD trong năm nay.
Theo quan chức Bộ Quốc phòng Ukraine, Kiev cần những quyết định khẩn cấp để có thể nhanh chóng tăng cường năng lực phòng thủ trong thời gian tới. Các ưu tiên gồm: Hệ thống phòng không và tên lửa cho các tổ hợp Patriot; đạn pháo cỡ nòng 155mm;
Ngoài ra, Ukraine muốn thúc đẩy nhanh chóng các khoản tài trợ cho các đợt cung cấp vũ khí thông qua cơ chế PURL (châu Âu mua vũ khí Mỹ rồi chuyển cho Ukraine). Thêm vào đó, Ukraine mong muốn nhận được các khoản đầu tư trực tiếp từ phương Tây vào ngành sản xuất UAV và tên lửa của nước này.
Ông Banik nhấn mạnh rằng với nguồn tài chính ổn định, các nhà sản xuất Ukraine có thể nhanh chóng mở rộng năng lực sản xuất và cung cấp cho tiền tuyến lượng vũ khí cần thiết chỉ trong vòng một năm.
Theo Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine, nước này đã góp phần thay đổi bản chất của tác chiến hiện đại theo hướng công nghệ hóa và tiết kiệm chi phí hơn.
Đặc biệt, việc sử dụng các UAV tấn công tầm trung cho phép thực hiện hàng nghìn cuộc tấn công mỗi tháng, đồng thời gây tác động tới mạng lưới hậu cần của đối phương sâu bên trong các khu vực do Nga kiểm soát.
Ông cũng nhấn mạnh những tiến bộ trong phát triển UAV FPV và các giải pháp số, giúp thực hiện trinh sát, phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.
Ông Banik khẳng định Ukraine sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu, công nghệ và dữ liệu thu được trong thời chiến với các đồng minh. Theo ông, điều này sẽ giúp tăng cường năng lực quốc phòng của các nước NATO cũng như thúc đẩy phát triển các giải pháp công nghệ chung.
Ông nhấn mạnh Ukraine coi hợp tác với NATO là một mối quan hệ đối tác lâu dài, cùng có lợi, dựa trên việc trao đổi kinh nghiệm và tích hợp các năng lực quốc phòng.
Trước đó, trong đêm 2/6, Nga đã tiến hành một trong những đợt tập kích hiệp đồng lớn nhất nhằm vào Ukraine, sử dụng đồng thời hàng trăm phương tiện tấn công đường không. Kiev là mục tiêu chính của chiến dịch này. Tổng cộng Ukraine phát hiện 729 mục tiêu trên không, gồm 73 tên lửa và 656 UAV các loại.
"Văn phòng thông tấn quân sự cho biết một cường kích A-10 Mỹ đã bị hệ thống phòng không Iran bắn rơi ở vùng biển phía nam và rơi xuống khu vực thuộc vịnh Ba Tư", hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin hôm nay.
Báo New York Times trước đó dẫn lời hai quan chức Mỹ giấu tên cho biết một cường kích A-10 rơi tại vịnh Ba Tư và phi công đã được giải cứu. Các quan chức này không cung cấp thêm thông tin chi tiết về vụ cường kích A-10 trúng đạn, như diễn biến và địa điểm cụ thể, mà chỉ tiết lộ sự việc xảy ra cùng thời điểm tiêm kích hạng nặng F-15E bị bắn rơi trên không phận Iran.
Một quan chức Mỹ xác nhận với CNN rằng chiếc A-10 bị Iran bắn trúng. "Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay ra khỏi không phận đối phương trước khi phóng ghế thoát hiểm", người này cho hay.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Cain hồi giữa tháng 3 thông báo phi đội cường kích A-10 đã "bắt đầu tham chiến và đang săn tìm xuồng các tấn công nhanh trên eo biển Hormuz".
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 26/3 tuyên bố năng lực phòng thủ bờ biển của Iran "đã bị hạn chế tối đa", tới mức cường kích A-10 cùng trực thăng AH-64 Apache có thể "bay tự do khắp không phận Iran", trong đó có cả eo biển Hormuz.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.
Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.
Đến rạng sáng nay (28.4), lực lượng cứu nạn vẫn tích cực làm việc tại hiện trường. AFP dẫn lời một quan chức cho biết vẫn còn 4 người bị mắc kẹt trong đống đổ nát trong vụ 2 xe lửa đâm nhau gần Jakarta.
Một người sống sót kể lại khoảnh khắc kinh hoàng sau khi một xe lửa đường dài lao vào xe lửa chở khách đang đứng yên trên đường ray, khiến nhiều hành khách bị mắc kẹt bên trong các toa tàu bị biến dạng.
"Tôi tưởng mình sắp chết", AFP dẫn lời nữ hành khách Sausan Sarifah (29) trong lúc được điều trị tại bệnh viện vì bị gãy tay và một vết thương sâu trên đùi.
Cô có mặt trên xe lửa chở khách và đang trên đường về nhà từ nơi làm việc thì tàu dừng tại ga Bekasi Timur, cách Jakarta khoảng 25 km.
"Mọi thứ diễn ra quá nhanh, chỉ trong tích tắc", cô Sausan nhớ lại.
"Trên tàu phát 2 thông báo. Mọi người đã sẵn sàng rời tàu, và đột nhiên tiếng đầu máy xe lửa vang lên inh ỏi", cô cho biết.
"Chẳng còn thời gian để thoát ra ngoài, và mọi người bị dồn lại bên trong, người này nằm chồng lên người kia. Tôi không biết người bên dưới mình hiện giờ ra sao", cô nói. Khi đó ai cũng lo sợ bị chết ngạt, nhất là những người bị đè bên dưới. Cô Sausan nằm trên nên nhanh chóng được giải cứu ra ngoài.
Ngay trước 4 giờ sáng 28.4, bà Anne Purba, người phát ngôn công ty đường sắt KAI, cập nhật thông tin đã có 7 người chết và 81 người bị thương.
Theo bà Purba, toàn bộ nạn nhân đều ở trên tàu chở khách, trong khi hơn 240 hành khách trên đoàn tàu còn lại đã được sơ tán an toàn.
Công tác cứu hộ vẫn tiếp tục được triển khai và lực lượng chức cho rằng còn 4 nạn nhân chưa rõ tình trạng vẫn mắc kẹt bên trong những toa tàu rúm ró.
Một người phát ngôn khác của KAI là ông Franoto Wibowo cho biết một chiếc taxi dường như đã va chạm với tàu chở khách tại điểm giao, buộc xe lửa phải dừng lại trên đường ray và bị đoàn tàu đường dài đâm phải.
