Bà Amy Kant, 65 tuổi, sống ở ngoại ô Boston, độc thân và không có con. Từ 10 năm trước, bà muốn lập giấy ủy quyền hợp pháp nhưng đến nay chưa tìm được người phù hợp.
Việc chọn người đại diện đưa ra các quyết định tài chính chỉ là một trong nhiều vấn đề khi tuổi già ập đến. Hiện tại, bà Kant phải tự lo liệu việc chăm sóc sức khỏe, lên kế hoạch tài sản và tìm nơi ở. “Mọi thứ đều đổ dồn lên vai tôi”, bà nói.
Bà Kant từng duy trì thói quen tập yoga và đi bộ 8 km mỗi ngày. Tuy nhiên, các ca phẫu thuật lưng và thay van tim gần đây biến căn hộ của bà thành phòng hồi sức. Dù có tiền tiết kiệm hưu trí, bà lo lắng tài sản sẽ sụt giảm nếu thị trường chứng khoán biến động, trong khi chi phí chuyển vào các cơ sở dưỡng lão có thể lên tới hàng chục nghìn USD.
Kant là một trong hàng triệu người Mỹ đang đương đầu với tuổi già đơn độc. Phân tích dữ liệu điều tra dân số của tổ chức hưu trí AARP cho thấy, khoảng 10% trong số hơn 125 triệu người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên ở Mỹ không có vợ chồng hay con cái.
Nếu tính cả những người có con nhưng sống xa nhà, con số này cao hơn. Hiện có hơn 16 triệu người Mỹ từ 65 tuổi trở lên sống một mình, cao gấp ba lần so với năm 1950. Tuổi thọ tăng, tỷ lệ ly hôn cao và thực trạng con cái sống xa cha mẹ là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Bác sĩ Suzanne Salamon, trưởng khoa lâm sàng lão khoa tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess, kể từng chăm sóc một bệnh nhân gần 90 tuổi sống một mình và không có người thân. Lo ngại cho sự an toàn của bệnh nhân, bác sĩ Salamon phải nhờ một trung tâm hỗ trợ người cao tuổi địa phương giúp đỡ định kỳ. “Đó là một mối lo ngại lớn vì nhiều người đang sống một mình mà không có sự gắn kết nào với thế giới”, bà Salamon cho biết.
Theo chuyên gia này, sống một mình mang lại sự độc lập nhưng tiềm ẩn rủi ro khi sức khỏe suy giảm. Người lớn tuổi có thể duy trì thói quen ăn uống thiếu chất, quên tắt bếp, hoặc ngã gãy xương mà không ai hay biết.
Dù vậy, nhiều người chưa chuẩn bị cho tương lai. Khảo sát của AARP năm 2023 trên gần 1.100 người già neo đơn cho thấy 80% chưa có kế hoạch hỗ trợ sinh hoạt lâu dài; 25% có người để nhờ làm việc nhà khi cần, và 41% có di chúc hoặc chỉ thị chăm sóc y tế.
Khi bệnh tật ập đến, họ phải trông cậy vào mạng lưới anh chị em, hàng xóm hoặc tổ chức cộng đồng. Tuy nhiên, nhu cầu chăm sóc đang vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống.
Tại khu vực tây nam Virginia, tổ chức phi lợi nhuận Mountain Empire đang phục vụ khoảng 3.000 người từ 60 tuổi trở lên. Giám đốc điều hành Michael Wampler cho biết nguồn tài trợ hiện không theo kịp chi phí. Tổ chức luôn có một danh sách dài chờ người giúp việc nhà. “Hiện có những người lớn tuổi trong khu vực mà không ai có thể phục vụ”, ông Wampler nói.
Sự thiếu hụt nhân sự ảnh hưởng trực tiếp đến những người như bà Johnny Mumpower, người mắc bệnh thận, phải tự lọc máu vào ban đêm. Dù được giao bữa ăn tận nhà, bà vẫn nằm trong danh sách chờ người giúp việc. “Rất khó để vừa đẩy máy hút bụi vừa dùng khung tập đi”, bà kể. Người thân ruột thịt duy nhất của bà sống cách đó 4 tiếng lái xe.
Bà Verna Gilbert, 84 tuổi, từng chăm sóc mẹ và người chồng qua đời cách đây gần 20 năm. Sống trong ngôi nhà của mình suốt 60 năm, bà không muốn rời đi. Những bữa ăn đông lạnh do nhân viên Mountain Empire giao tận nhà giúp bà duy trì sinh hoạt cơ bản.
Trở lại với Amy Kant, sau những đợt ốm, bà nhận ra việc ở căn hộ có cầu thang không còn an toàn và đang tìm hiểu các cộng đồng hưu trí dành cho người trên 55 tuổi. Kant đã nhờ một người bạn đại học làm người đại diện y tế và lập danh sách bạn bè sắp xếp đến thăm khi ốm đau.
Giá cả "leo thang" khiến nhiều gia đình tìm mọi cách cắt giảm chi tiêu. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, có những khoản tiền tuyệt đối không nên tiết kiệm, trong đó có dầu ăn.
Bác sĩ ung bướu Liêu Kế Đỉnh (Trung Quốc) mới đây chia sẻ ông từng điều trị cho một người đàn ông ngoài 50 tuổi, nổi tiếng tiết kiệm trong sinh hoạt hằng ngày.
Người này có thói quen giữ lại dầu ăn đã chiên rán thực phẩm để tái sử dụng. Thói quen này kéo dài nhiều năm. Cuối cùng, người đàn ông nhận chẩn đoán mắc ung thư gan.
Theo China Times, dầu ăn khi bị đun nóng liên tục sẽ sinh ra nhiều chất có hại cho cơ thể, trong đó có axit béo chuyển hóa và các sản phẩm oxy hóa của dầu mỡ. Những chất này khi đi vào cơ thể sẽ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, về lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư.
Sau khi biết mình mắc ung thư, người đàn ông vô cùng hối hận và tự trách. Ông than thở rằng nếu trước đây không quá tiết kiệm tiền dầu ăn thì có lẽ giờ đây đã không phải chịu đựng đau đớn như vậy.
Dù nguyên nhân gây ung thư gan rất phức tạp và không thể quy hoàn toàn cho một yếu tố nhưng việc sử dụng lâu dài dầu chiên lại chứa các chất độc hại được xem là một nguy cơ đáng lưu ý.
Theo bác sĩ Liêu, trường hợp trên không hề hiếm gặp. Trong suốt 30 năm khám chữa bệnh, ông đã chứng kiến rất nhiều ca bệnh xuất phát từ thói quen "tiết kiệm quá mức" như vậy.
Ngộ độc là một trong những tác hại đầu tiên đối với sức khoẻ nếu tái sử dụng chiên dầu quá nhiều lần. Theo các chuyên gia sức khoẻ, trường hợp này sẽ xảy ra nếu các bà nội trợ không sử dụng cũng như bảo quản dầu ăn đúng cách.
Đặc biệt khi các mảng bám thức ăn còn sót lại trong dầu ăn sẽ khiến vi khuẩn phát triển. Trong số đó, nguy hiểm nhất là Clostridium Botulium được xem là "sát thủ vô hình" khiến người dùng rất dễ bị ngộ độc nặng, hoặc nhẹ hơn là bị đau bụng kéo dài.
Tăng cholesterol LDL, tiết dịch acid dạ dày
Theo các chuyên gia chăm sóc sức khoẻ, thực phẩm được nấu bằng dầu ăn đã qua sử dụng (hoặc tái sử dụng nhiều lần) sẽ có nguy cơ tăng mức Cholesterol LDL. Đây là Cholesterol xấu và cũng là một trong những nguyên nhân mắc các bệnh về tim mạch, đột quỵ...
Chưa kể, việc ăn thực phẩm được chiên bằng dầu tái sử dụng sẽ tạo cảm giác nóng trong dạ dày và cổ họng. Đây là hiện tượng cho thấy tiết dịch acid dạ dày tăng cao bất thường trong cơ thể. Nếu gặp tình trạng này, nên nhanh chóng từ bỏ thói quen không tốt khi dùng dầu ăn chiên đi chiên lại.
Một trong những tác hại nguy hiểm nhất khi ăn những món tái sử dụng dầu. Lý do là bởi dầu ăn đã qua sử dụng sẽ làm mất các chất dinh dưỡng, giải phóng các gốc tự do. Dần dần, những gốc tự do trên có thể gây ảnh hưởng sức khoẻ nếu để lâu dài, đồng thời giảm đi sức đề kháng hoặc nặng hơn là có nguy cơ mắc ung thư.
Vì thế, các chuyên gia sức khoẻ khuyến cáo rằng, các bà nội trợ nên chuẩn bị 2 loại dầu ăn. Một loại dầu ăn có thể để chế biến ở nhiệt đồ vừa phải như dầu olive, dầu hạnh nhân... Còn loại dầu khác như dầu đậu nành, dầu quả bơ... sẽ có sức chịu mức nhiệt cao hơn.
Tại phiên họp thứ nhất Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, ông Nguyễn Xuân Hùng - Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam - đã trình bày báo cáo về sửa đổi, bổ sung Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
Theo ông Hùng, dự thảo Điều lệ Công đoàn khóa XIV có nhiều điều chỉnh quan trọng về tài chính nhằm phù hợp với chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Trong đó, có đề xuất sửa đổi tỉ lệ đóng đoàn phí.
Cụ thể, dự thảo đề xuất giảm mức đóng đoàn phí từ 1% xuống còn 0,5% mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Công đoàn cũng đề xuất sửa đổi đối tượng đóng 2% kinh phí công đoàn để đảm bảo đồng bộ, thống nhất với Luật Công đoàn năm 2024.
Cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung quy định "Hằng năm, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam báo cáo Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam dự toán và quyết toán tài chính công đoàn của Công đoàn Việt Nam" để phù hợp với quy định của pháp luật.
Theo báo cáo của Tổng liên đoàn, dự thảo Điều lệ Công đoàn khóa XIV được thiết kế tinh gọn, bố cục gồm 9 chương và 31 điều (giảm 2 chương và 14 điều so với khóa XIII).
Dự thảo cũng bổ sung 2 điều mới quy định về các mô hình tổ chức đặc thù, bao gồm: Công đoàn tập đoàn kinh tế, tổng công ty trực thuộc Tổng liên đoàn; Công đoàn xã, phường, đặc khu, công đoàn liên xã, phường.
Ngoài ra còn có Công đoàn các khu công nghiệp; Công đoàn đơn vị sự nghiệp trung ương; Công đoàn đại học quốc gia, đại học vùng, đại học khác; Nghiệp đoàn Nghề cá Việt Nam và Công đoàn tập đoàn kinh tế, tổng công ty trực thuộc công đoàn cấp trên cơ sở.
Cũng tại đại hội, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam - cho hay nhiệm vụ của Công đoàn rất nặng nề, phải trực tiếp đại diện chăm lo, bảo vệ quyền lợi của người lao động. Đặc biệt khi số công đoàn viên lên tới 10 triệu người.
Thực tế, theo ông Hiểu, Công đoàn là tổ chức đầu tiên được người lao động tìm đến khi gặp khó khăn như tiền lương, bảo hiểm xã hội... Do đó trong bối cảnh mới, các cán bộ Công đoàn cần nêu cao phẩm chất, không chỉ động viên về tài chính mà còn cần có "trái tim ấm áp" để chia sẻ với người lao động.
Theo ông Hiểu, Đại hội cũng xác định phong trào thi đua mới mang tên "Lao động giỏi, Năng suất cao, Thu nhập tốt" được xây dựng trên cơ sở phong trào "Lao động giỏi, Lao động sáng tạo". Ở đây, "Lao động giỏi" đã bao gồm "Lao động sáng tạo" nhưng phải có tính hướng đích - có nghĩa tạo được năng suất cao để người lao động có thu nhập tốt để họ thấy được lợi ích, phấn đấu, đóng góp cho phong trào.
Móng tay thường bị xem nhẹ trong việc theo dõi sức khỏe, nhưng thực tế đây lại là một "tấm gương" phản ánh khá rõ những thay đổi bên trong cơ thể. Từ những rãnh nhỏ, đốm trắng cho đến sự đổi màu hay giòn yếu bất thường, tất cả đều có thể mang theo những thông điệp sức khỏe mà chúng ta dễ dàng bỏ qua nếu không chú ý đúng mức.
Những đường lõm chạy ngang trên móng tay hoặc móng chân, còn gọi là đường Beau, có thể xuất hiện ở một hoặc nhiều móng, phổ biến nhất là ngón cái và ngón chân cái. Sự xuất hiện của các rãnh này thường phản ánh quá trình phát triển của móng đã bị gián đoạn do những tác động bất thường từ bên trong cơ thể hoặc từ bên ngoài.
Theo các chuyên gia da liễu, đường Beau có thể là "dấu vết" còn lại sau một giai đoạn sức khỏe bị ảnh hưởng. Việc điều trị nguyên nhân gốc sẽ giúp móng dần phục hồi và mọc lại bình thường, mịn màng hơn theo thời gian.
Các rãnh ngang này hình thành khi:
Cơ thể trải qua bệnh lý hoặc căng thẳng nghiêm trọng, khiến quá trình nuôi dưỡng móng bị tạm thời gián đoạn do năng lượng được ưu tiên cho các chức năng sống còn.
Chấn thương vùng nền móng khu vực khởi phát sự phát triển của móng làm ảnh hưởng đến cấu trúc móng.
Các bệnh lý mạn tính gây cản trở lưu thông máu đến nền móng, làm suy giảm dinh dưỡng nuôi móng.
Một số bệnh da liễu nặng gây tổn thương trực tiếp đến cấu trúc móng.
Thiếu hụt vitamin và khoáng chất khiến quá trình tạo móng bị rối loạn.
TS. Anita Takwale, chuyên gia tư vấn da liễu và rối loạn móng tại Stratum Clinics, cho biết đường Beau có thể xuất hiện sau nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, bao gồm: nhồi máu cơ tim, sốt cao, sởi, quai bị, viêm phổi và nhiễm liên cầu khuẩn.
Sự xuất hiện của các rãnh ngang trên móng vì vậy không nên xem nhẹ, đặc biệt khi đi kèm những thay đổi bất thường khác về sức khỏe.
Móng tay Terry là tình trạng phần lớn bề mặt móng chuyển trắng đục, mờ như thủy tinh, chỉ còn một dải nhỏ màu nâu hoặc hồng ở đầu móng, đồng thời vùng bán nguyệt ở chân móng thường mờ hoặc không rõ. Đây có thể là thay đổi do tuổi tác, nhưng cũng có liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng như xơ gan, suy tim sung huyết, tiểu đường, suy thận hoặc viêm gan virus. Khi xuất hiện dấu hiệu này, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị theo bệnh nền dưới hướng dẫn của bác sĩ.
Các đốm trắng nhỏ trên móng tay thường không nguy hiểm nếu xuất hiện rải rác. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là hậu quả của va chạm nhẹ và sẽ biến mất khi móng mọc dài. Tuy nhiên, chúng cũng có thể liên quan đến tác động hóa chất, chấn thương nhẹ, tác dụng phụ của thuốc hoặc rối loạn sức khỏe tiềm ẩn nếu đi kèm triệu chứng khác. Nếu tình trạng kéo dài hoặc lan rộng, nên đi khám để được kiểm tra chính xác.
Theo bác sĩ Paul Ettlinger (Bệnh viện Đa khoa London), móng tay giòn có thể là dấu hiệu tự nhiên của lão hóa nhưng cũng phản ánh nhiều vấn đề sức khỏe khác. Nguyên nhân thường gặp gồm thiếu sắt, thiếu vitamin nhóm B hoặc chế độ ăn thiếu cân bằng; rối loạn ăn uống kéo dài; hội chứng Raynaud (tình trạng co thắt tạm thời các mạch máu nhỏ ở đầu ngón tay, ngón chân) làm giảm lưu lượng máu đến đầu chi; các bệnh viêm da như vảy nến, lichen phẳng; và rối loạn tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp. Những yếu tố này khiến móng yếu, dễ tách lớp và gãy.
Nếu móng tay vàng kèm tình trạng giòn có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý tiềm ẩn. Nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm nấm móng hoặc bệnh tiểu đường do rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng đến cấu trúc collagen của móng. Đây là dấu hiệu cần được theo dõi sớm để tránh biến chứng hoặc tiến triển nặng hơn.
Thông thường các đường gờ chạy dọc móng tay khác với đường Beau (chạy ngang) và thường xuất hiện do chấn thương nhẹ quanh vùng móng. Theo chuyên gia da liễu, tình trạng này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý như viêm da cơ địa (chàm), vảy nến hoặc viêm, nhiễm trùng quanh móng. Những dấu hiệu này phản ánh sự bất thường trong quá trình tái tạo tế bào da và móng.
