Bà Amy Kant, 65 tuổi, sống ở ngoại ô Boston, độc thân và không có con. Từ 10 năm trước, bà muốn lập giấy ủy quyền hợp pháp nhưng đến nay chưa tìm được người phù hợp.
Việc chọn người đại diện đưa ra các quyết định tài chính chỉ là một trong nhiều vấn đề khi tuổi già ập đến. Hiện tại, bà Kant phải tự lo liệu việc chăm sóc sức khỏe, lên kế hoạch tài sản và tìm nơi ở. “Mọi thứ đều đổ dồn lên vai tôi”, bà nói.
Bà Kant từng duy trì thói quen tập yoga và đi bộ 8 km mỗi ngày. Tuy nhiên, các ca phẫu thuật lưng và thay van tim gần đây biến căn hộ của bà thành phòng hồi sức. Dù có tiền tiết kiệm hưu trí, bà lo lắng tài sản sẽ sụt giảm nếu thị trường chứng khoán biến động, trong khi chi phí chuyển vào các cơ sở dưỡng lão có thể lên tới hàng chục nghìn USD.
Kant là một trong hàng triệu người Mỹ đang đương đầu với tuổi già đơn độc. Phân tích dữ liệu điều tra dân số của tổ chức hưu trí AARP cho thấy, khoảng 10% trong số hơn 125 triệu người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên ở Mỹ không có vợ chồng hay con cái.
Nếu tính cả những người có con nhưng sống xa nhà, con số này cao hơn. Hiện có hơn 16 triệu người Mỹ từ 65 tuổi trở lên sống một mình, cao gấp ba lần so với năm 1950. Tuổi thọ tăng, tỷ lệ ly hôn cao và thực trạng con cái sống xa cha mẹ là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Bác sĩ Suzanne Salamon, trưởng khoa lâm sàng lão khoa tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess, kể từng chăm sóc một bệnh nhân gần 90 tuổi sống một mình và không có người thân. Lo ngại cho sự an toàn của bệnh nhân, bác sĩ Salamon phải nhờ một trung tâm hỗ trợ người cao tuổi địa phương giúp đỡ định kỳ. “Đó là một mối lo ngại lớn vì nhiều người đang sống một mình mà không có sự gắn kết nào với thế giới”, bà Salamon cho biết.
Theo chuyên gia này, sống một mình mang lại sự độc lập nhưng tiềm ẩn rủi ro khi sức khỏe suy giảm. Người lớn tuổi có thể duy trì thói quen ăn uống thiếu chất, quên tắt bếp, hoặc ngã gãy xương mà không ai hay biết.
Dù vậy, nhiều người chưa chuẩn bị cho tương lai. Khảo sát của AARP năm 2023 trên gần 1.100 người già neo đơn cho thấy 80% chưa có kế hoạch hỗ trợ sinh hoạt lâu dài; 25% có người để nhờ làm việc nhà khi cần, và 41% có di chúc hoặc chỉ thị chăm sóc y tế.
Khi bệnh tật ập đến, họ phải trông cậy vào mạng lưới anh chị em, hàng xóm hoặc tổ chức cộng đồng. Tuy nhiên, nhu cầu chăm sóc đang vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống.
Tại khu vực tây nam Virginia, tổ chức phi lợi nhuận Mountain Empire đang phục vụ khoảng 3.000 người từ 60 tuổi trở lên. Giám đốc điều hành Michael Wampler cho biết nguồn tài trợ hiện không theo kịp chi phí. Tổ chức luôn có một danh sách dài chờ người giúp việc nhà. “Hiện có những người lớn tuổi trong khu vực mà không ai có thể phục vụ”, ông Wampler nói.
Sự thiếu hụt nhân sự ảnh hưởng trực tiếp đến những người như bà Johnny Mumpower, người mắc bệnh thận, phải tự lọc máu vào ban đêm. Dù được giao bữa ăn tận nhà, bà vẫn nằm trong danh sách chờ người giúp việc. “Rất khó để vừa đẩy máy hút bụi vừa dùng khung tập đi”, bà kể. Người thân ruột thịt duy nhất của bà sống cách đó 4 tiếng lái xe.
Bà Verna Gilbert, 84 tuổi, từng chăm sóc mẹ và người chồng qua đời cách đây gần 20 năm. Sống trong ngôi nhà của mình suốt 60 năm, bà không muốn rời đi. Những bữa ăn đông lạnh do nhân viên Mountain Empire giao tận nhà giúp bà duy trì sinh hoạt cơ bản.
Trở lại với Amy Kant, sau những đợt ốm, bà nhận ra việc ở căn hộ có cầu thang không còn an toàn và đang tìm hiểu các cộng đồng hưu trí dành cho người trên 55 tuổi. Kant đã nhờ một người bạn đại học làm người đại diện y tế và lập danh sách bạn bè sắp xếp đến thăm khi ốm đau.
Bà tự đặt thời hạn một năm để hoàn tất giấy tờ tài sản, bao gồm lập di chúc và làm việc với các quỹ tín thác nhằm tránh tranh chấp về sau.
Cánh đồng Chum ở Lào là địa điểm du lịch nổi tiếng, thu hút khách tham quan và đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa Thế giới. Tại địa điểm này có hàng ngàn chiếc chum khác nhau, được tạo ra từ các khối đá cổ, đa phần không có nắp đậy.
Trong suốt những thập kỷ qua, các nhà nghiên cứu cho rằng các chum đá này được dùng trong cách chôn cất của người tiền sử. Truyền thuyết của địa phương cho thấy một số trong các chum cao 3m được dùng để đựng đồ ăn, rượu, nước mưa và những thứ khác.
Mới đây, nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học Antiquity vào ngày 19/5 cho biết, khi nhóm khảo cổ làm việc tại khu vực cánh đồng Chum đã phát hiện hài cốt của ít nhất 37 người bên trong chiếc chum đá khổng lồ.
Điều này hé lộ thêm nhiều bằng chứng mới về nghi thức mai táng tại một trong những quần thể khảo cổ bí ẩn nhất Đông Nam Á.
Được biết, nghiên cứu tập trung vào một chum đá lớn nằm ở phía Đông Bắc thị trấn Phonsavan. Chiếc chum cao khoảng 1,3m, rộng hơn 2m. Khi khai quật bên trong, nhóm nghiên cứu phát hiện số lượng lớn xương và răng người được xếp dày đặc, thuộc về hàng chục cá thể khác nhau.
Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Nicholas Skopal thuộc Đại học James Cook (Singapore) và chuyên gia di sản Lào Souilya Bounxayhip dẫn đầu đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ đối với mẫu xương và răng thu được trong chum.
Kết quả cho thấy các hài cốt được đặt vào chum trong khoảng từ thế kỷ IX đến XII. Việc chôn cất không diễn ra cùng lúc mà chiếc chum này dường như được sử dụng liên tục suốt khoảng 270 năm.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng đây là hình thức mai táng thứ cấp. Thi thể người chết ban đầu được để phân hủy ở nơi khác. Sau đó, một số phần xương được lựa chọn và chuyển vào chum đá.
Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng các chum đá là nơi chôn cất cuối cùng có niên đại từ thời kỳ đồ sắt Đông Nam Á tức là khoảng năm 500 trước Công nguyên đến năm 500 sau Công nguyên.
Tuy nhiên, niên đại mới đã thách thức nhận định này.
Việc phát hiện hài cốt của nhiều người trong cùng một chum cũng cho thấy khả năng tồn tại truyền thống mai táng chung giữa các gia đình hoặc dòng tộc lớn. Theo nhóm nghiên cứu, những chiếc chum có thể đóng vai trò là địa điểm tổ chức nghi lễ thờ cúng tổ tiên kéo dài qua nhiều thế hệ.
Ngoài ra, cuộc khai quật còn đem lại một phát hiện bất ngờ khác. Các chuỗi hạt tìm thấy bên trong chum sau khi được phân tích hóa học cho thấy nguồn gốc từ Nam Ấn Độ và khu vực Mesopotamia cổ đại.
Phát hiện này cho thấy vùng cao nguyên của Lào từng có mối liên kết thương mại với nhiều khu vực xa xôi ở châu Á và Tây Á trong cùng giai đoạn chiếc chum được sử dụng cho hoạt động mai táng.
Niên đại này trùng với thời kỳ thương mại khu vực phát triển mạnh trên khắp châu Á. Các đế chế lớn như triều đại nhà Tống ở Trung Quốc hay đế chế Khmer tại Campuchia đã thúc đẩy mạng lưới giao thương rộng khắp lục địa.
Những hạt chuỗi nhập khẩu được tìm thấy trong chum trở thành bằng chứng vật chất cho thấy các cộng đồng sinh sống tại vùng núi hẻo lánh của Lào từng kết nối với các tuyến thương mại rộng lớn thời bấy giờ.
Các nhà nghiên cứu cho biết tình trạng bảo tồn gần như nguyên vẹn của địa điểm khảo cổ đóng vai trò rất quan trọng đối với phát hiện lần này. Không giống nhiều di chỉ khác bị ảnh hưởng bởi phát triển đô thị hoặc nạn đào trộm cổ vật, chiếc chum cùng toàn bộ hiện vật bên trong gần như không bị xáo trộn.
Nhờ vậy, nhóm khảo cổ có thể ghi chép chi tiết hiếm có về các nghi thức mai táng cổ xưa.
Có thể nói, phát hiện mới tiếp tục bổ sung thêm nhiều lớp bí ẩn quanh cánh đồng Chum. Đến nay, giới khảo cổ vẫn chưa xác định được chính xác ai là người tạo ra các chum đá khổng lồ, cũng như cách cư dân cổ đại vận chuyển chúng tới vùng núi hiểm trở này từ hàng trăm năm trước.
Tuy nhiên, cuộc khai quật mới cho thấy những chiếc chum từng giữ vai trò quan trọng trong đời sống tín ngưỡng và nghi lễ của cộng đồng địa phương trong suốt nhiều thế kỷ sau khi chúng được dựng lên.
Các nhà nghiên cứu tin rằng tại Lào vẫn có thể còn nhiều địa điểm nguyên vẹn chưa được khám phá. Những cuộc khai quật tiếp theo ở cánh đồng Chum có thể giúp làm sáng tỏ cách các cộng đồng cổ đại sinh sống, giao thương và tưởng nhớ người đã khuất suốt hàng trăm năm.
Cánh đồng Chum nổi tiếng với hàng trăm chum đá khổng lồ nằm rải rác trên vùng cao nguyên phía bắc Lào. Nhiều chiếc nặng tới vài tấn. Dù đã được nghiên cứu trong nhiều thập niên, nguồn gốc và mục đích thực sự của các chum đá này đến nay vẫn còn là bí ẩn.
Vài năm trở lại đây, "Race-cation" - hình thức du lịch kết hợp tham gia giải chạy đang trở nên phổ biến. Không chỉ là thành tích hay những con số trên đồng hồ định vị, các giải chạy bắt nhịp xu hướng này mang đến cho runner trải nghiệm trọn vẹn, vừa rèn luyện sức khoẻ vừa khám phá địa phương theo một cách rất riêng.
Đón đầu làn sóng "Race-cation", Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail 2026 - giải chạy thuộc chuỗi sự kiện City Trail Series do Vietnam MTB Series tổ chức đang thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách lẫn người dân địa phương. Với cung đường chạy kết hợp giữa đường trường (road) và đường mòn tự nhiên (trail) dưới sự che chở của Núi Cô Tiên, giải chạy mở ra hành trình giàu cảm hứng để người mới bắt đầu cũng có thể tự tin nhập cuộc.
Đánh thức 5 giác quan, khám phá một Nha Trang rất khác trên cung đường chạy
Xuất phát từ Nhà hát Đó (thuộc Dự án Vega City - Khu vực Bãi Tiên, phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa), băng qua đèo Lương Sơn và núi Cô Tiên, Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail 2026 giúp người chạy khám phá đa dạng địa hình, từ đường nhựa cho đến lối mòn sỏi đá, từ phố biển cho đến đỉnh núi linh thiêng. Đó cũng là cách giải chạy dẫn dắt runner đến với hành trình khơi dậy 5 giác quan, biến mỗi bước chạy là một lần đánh thức vẻ đẹp nguyên bản của "Hòn ngọc biển Đông".
Thu trọn toàn cảnh Nha Trang khi đứng trên đỉnh núi Cô Tiên.
Về thị giác, từ đỉnh núi Cô Tiên, runner sẽ bắt trọn toàn cảnh Nha Trang hiện ra trọn vẹn trong tầm mắt – với bãi biển cong mềm được vỗ về bởi làn nước xanh biếc, cạnh bên là phố thị hiện đại với những tòa nhà sừng sững. Từ đó tiếp tục đắm chìm với sắc xanh trong biển trời và bình minh rạng rỡ trải dài trên vịnh.
Về thính giác, hành trình mang đến những thanh âm nguyên bản và thuần khiết. Tiếng sóng vỗ vào vách đá bãi Tiên, tiếng gió lùa qua triền núi hòa cùng nhịp thở và tiếng bước chân trên từng con dốc tạo nên một "bản giao hưởng" tự nhiên, giúp runner kết nối sâu sắc hơn với thiên nhiên và chính mình.
Chưa dừng lại ở đó, khứu giác cũng sẽ được lấp đầy bởi mùi muối biển nồng nàn và mùi cỏ dại vương sương sớm. Đó là cảm giác trong lành, khó tìm thấy ở những cung đường chạy thông thường.
Ở điểm chạm xúc giác, ngoài làn gió mơn man hay những giọt mồ hôi thấm đẫm trên áo, runner dễ dàng cảm nhận được sự chuyển đổi địa hình từ mặt đường nhựa bằng phẳng sang những lối mòn gồ ghề và sườn dốc. Chính sự chuyển mình từ đô thị sang thiên nhiên, từ êm ái sang nhấp nhô ấy khiến từng va chạm trở nên sâu sắc và sống động hơn. Đây cũng là điểm khác biệt đầy thu hút của mô hình City Trail và của Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail.
Cuối cùng, sau loạt nỗ lực không ngừng nghỉ, trải nghiệm vị giác sẽ trở thành "phần thưởng" xứng đáng cho runner. Đó là vị ngọt mát của nước dừa bản địa tại trạm tiếp sức hay xa hơn là hành trình thưởng thức đặc sản địa phương như bún cá, nem nướng,... sau khi hoàn thành chặng đua.
Sự cảm nhận bằng cả 5 giác quan giúp runner khám phá một Nha Trang rất riêng trên cung đường chạy. Ở đó, mỗi bước chân không chỉ đưa họ tiến về đích mà còn mở ra những lát cắt mới mẻ về phố biển, nơi cảnh sắc, âm thanh và cảm xúc hòa quyện thành một hành trình trải nghiệm trọn vẹn.
Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail 2026 mang đến hệ cự ly đa dạng. Với 5km và 12km, đây là lựa chọn lý tưởng cho một buổi vận động nhẹ nhàng cuối tuần cùng gia đình, bạn bè để tận hưởng không khí trong lành. Địa hình đa phần là đường nhựa và những con dốc vừa phải, phù hợp cho những người mới bắt đầu. Runner sẽ khám phá nhà hát Đó được lấy cảm hứng từ chiếc đó - một ngư cụ đánh bắt cá dân gian của người Việt và đường Phạm Văn Đồng - cung đường đẹp nhất phố biển Nha Trang.
Trong khi đó, cự ly 21km và 35km lại mở ra hành trình thử thách hơn, đưa runner băng qua địa hình từ phố thị đến đường đèo và núi đồi. Xuất phát từ tinh mơ để cảm nhận cái mát mẻ của buổi sáng sớm, để rồi vỡ òa khi chạm đỉnh Cô Tiên và thu trọn khung cảnh vịnh Nha Trang vào tầm mắt.
Không chỉ là một giải chạy, đây còn là hành trình trải nghiệm đa giác quan để chạm vào vô vàn những vẻ đẹp nguyên sơ ẩn mình giữa lòng phố biển.
Đó là khả năng học hỏi, thích nghi, hoàn thành tốt công việc và tạo ra giá trị ở bất kỳ môi trường nào dựa vào năng lực.
Ngọc Thảo (27 tuổi, TP.HCM) nói thực lực không chỉ nằm ở bằng cấp hay số năm kinh nghiệm, mà còn là khả năng thích nghi nhanh với môi trường mới, liên tục học hỏi và bắt kịp những thay đổi của thị trường lao động.
Khi có năng lực và tinh thần cầu tiến, người lao động sẽ không quá phụ thuộc vào một vị trí hay một công ty cụ thể.
"Điều quan trọng là mình không sợ mất công việc hiện tại, vì biết rằng nếu không còn phù hợp ở đây thì vẫn có thể tìm được cơ hội khác. Sự tự tin ấy cũng đến từ kỹ năng, kinh nghiệm và khả năng thích nghi, chứ không phải ổn định", Thảo chia sẻ.
Còn Trọng Minh (27 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) cho rằng khái niệm "công việc ổn định" đang dần được định nghĩa lại trong thời đại công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng.
Sự bùng nổ của AI khiến nhiều vị trí công việc có thể bị thay thế hoặc thay đổi theo những cách khó lường. Vì vậy, thay vì chỉ tìm kiếm một công việc ổn định, người lao động cần đặt câu hỏi làm thế nào để trở thành người có giá trị bằng chính năng lực của mình.
"Để làm được điều đó, mỗi người cần không ngừng học hỏi, nâng cao năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng với những thay đổi mới. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng được giá trị cốt lõi của bản thân như nhân cách, lòng yêu thương, sự tử tế và trách nhiệm. Đó là những điều mà AI có thể hỗ trợ nhưng rất khó thay thế hoàn toàn", Minh chia sẻ.
Vương Khánh (28 tuổi, TP.HCM) cho biết điều anh lo ngại nhất không phải là công việc khó hay áp lực, mà là mình đánh mất khả năng làm việc và phát triển.
Khánh nói không muốn phụ thuộc vào bất kỳ ai mà luôn cố gắng xây dựng năng lực tự thân.
Những thử thách trong công việc ở giai đoạn đầu có thể khiến nhiều người cảm thấy áp lực, nhưng điều quan trọng là giữ được tâm lý vững vàng, sẵn sàng nhận nhiệm vụ và nỗ lực hết mình để vượt qua.
"Ban đầu có thể thấy khó thật, nhưng không sao cả. Chỉ cần mình dám làm, dám học và kiên trì theo đuổi thì sẽ tiến bộ từng ngày", Khánh nói.
Anh cũng cho rằng tuổi trẻ là giai đoạn thích hợp nhất để trải nghiệm và thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Những va vấp hay sai lầm ở thời điểm này đều có thể trở thành bài học quý giá cho tương lai.
"Khi còn trẻ, hãy mạnh dạn thử những điều mới vì sau này. Khi có nhiều trách nhiệm hơn, không phải lúc nào mình cũng có cơ hội hoặc được phép mắc sai lầm như trước", anh nói.
