Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ký ban hành Thông tư số 49 năm 2026 quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/8.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên Bộ quy định cụ thể các hành vi vi phạm khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học.
Theo Điều 10 của Thông tư, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm các nguyên tắc trung thực, khách quan, minh bạch; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; phản ánh đúng năng lực của người học và kết quả nghiên cứu; bảo đảm khả năng kiểm chứng, giải trình và không làm sai lệch kết quả.
Thông tư cũng nêu rõ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm học thuật của người học, nhà giáo và nhà nghiên cứu.
Quy định này đồng nghĩa sinh viên, học viên hay giảng viên có thể sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ học tập, nghiên cứu, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, độ chính xác và kết quả của sản phẩm học thuật.
Thông tư cũng đã liệt kê cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số.
Thứ nhất, sử dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học.
Thứ hai, sao chép, đạo văn hoặc sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu.
Thứ ba, giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập.
Thứ tư, nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay các nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu.
Thứ năm, không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu theo quy định nội bộ của cơ sở giáo dục và pháp luật của Nhà nước.
Thứ sáu, các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục.
Không chỉ quy định đối với người học, thông tư còn đặt ra trách nhiệm đối với các cơ sở giáo dục. Theo đó, các trường phải ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, trong đó xác định rõ các hành vi vi phạm, biện pháp phòng ngừa, quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên liên quan; đồng thời tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp phù hợp để phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.
Ngoài ra, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu mỗi cơ sở giáo dục xây dựng quy định hoặc bộ quy tắc ứng xử về sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ.
Thông tư xác định việc ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học bao gồm sử dụng công nghệ số, AI và các công nghệ liên quan nhằm hỗ trợ hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ trong các cơ sở giáo dục.
Bộ GD&ĐT cho phép các trường đại học được ứng dụng AI trong nhiều hoạt động như tổ chức giảng dạy, học tập, kiểm tra đánh giá, đào tạo trực tuyến, đào tạo kết hợp và đặc biệt là đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
Thực tế hiện nay, AI đã trở thành công cụ quen thuộc của nhiều sinh viên trong học tập và nghiên cứu. Người học sử dụng AI để tìm kiếm thông tin, tổng hợp tài liệu, phân tích dữ liệu, hỗ trợ lập trình, viết nội dung, dịch thuật, lên ý tưởng và thực hiện nhiều yêu cầu chuyên môn khác.
Sự kiện trải nghiệm TOEFL Experience Day mang tính tương tác và học tập thực tiễn nhằm nâng cao kiến thức, sự tự tin và khả năng tư vấn cho giáo viên, cố vấn học tập, học sinh, sinh viên. Từ đó hướng đến việc giới thiệu trải nghiệm TOEFL iBT cải tiến theo cách thực tế, bao gồm các cập nhật như thang điểm mới từ 1–6, thiết kế bài thi thích ứng (adaptive test design), các kỹ năng giao tiếp học thuật.
Tại sự kiện, các thành viên tham dự đã tương tác tại các trạm trải nghiệm học tập dựa trên mô hình FAST gồm: Fair - tính công bằng (giá trị, độ tin cậy và khả năng tiếp cận), Agile - tính linh hoạt (thiết kế hiện đại, thích ứng với thời gian trả kết quả nhanh hơn), Smart - tính thông minh (các kỹ năng giao tiếp sẵn sàng cho tương lai), Tailored - tính cá nhân hóa (trải nghiệm kiểm tra tập trung hơn vào học viên).
Trao đổi với Thanh Niên, ông Chương Nguyễn, Giám đốc chiến lược và và phát triển TOEFL iBT khu vực Đông Nam Á của ETS, cho biết với những đổi mới từ bài thi TOEFL iBT, hiện nay học sinh, sinh viên Việt Nam có khá nhiều cách để trải nghiệm và làm quen với TOEFL iBT trước khi đăng ký thi chính thức.
Trước hết, ETS cung cấp rất nhiều tài nguyên học tập và luyện thi miễn phí thông qua trang chuẩn bị TOEFL chính thức: https://www.ets.org/toefl/test-takers/ibt/prepare.html. Tại đây, người học có thể tiếp cận bài thi mẫu, câu hỏi thực hành, hướng dẫn làm bài và các tài nguyên giúp hiểu rõ cấu trúc bài thi mới.
Bên cạnh đó, ứng viên cũng có thể tham gia các chương trình TOEFL Mock Test hoặc các sự kiện trải nghiệm do ETS và đối tác tổ chức để làm quen với giao diện và trải nghiệm thực tế của bài thi.
Tại Việt Nam, thông qua hệ sinh thái đối tác của IIG Việt Nam, học sinh có thể tìm hiểu và học tập tại các đối tác đào tạo chính thức của TOEFL như TAEC, Summit Education, Sunwah Education, English Guide, SIU CLT cũng như các đơn vị uy tín khác như SEAMEO. Các đơn vị này thường tổ chức workshop, lớp học, bài thi thử và các hoạt động trải nghiệm giúp người học tiếp cận TOEFL theo hướng thực tế hơn.
Ngoài ra, người học cũng có thể tiếp cận các nền tảng học tập trực tuyến ứng dụng AI như Santa AI: https://ai.aitutorsanta.com/.
"Điều quan trọng là người học ngày nay không cần chờ đến lúc đăng ký thi mới bắt đầu làm quen với TOEFL, các bạn học sinh, sinh viên hoàn toàn có thể trải nghiệm trước, hiểu bài thi trước và chuẩn bị sớm hơn rất nhiều", ông Chương Nguyễn nhấn mạnh.
Rời phòng thi ở trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM lúc hơn 11h, Thành Công, học sinh trường THPT Bình Chiểu, lập tức tìm nhóm bạn bàn về câu hỏi niêm luật (quy tắc về thanh điệu, gieo vần) trong khổ thơ Đường.
"Em chưa từng gặp câu hỏi này nên khoanh may rủi, xác định mất điểm", Thành Công nói.
Nam sinh nói đề dài 16 trang, cấu trúc tương tự đề minh họa. 30 câu hỏi Tiếng Việt trong phần Sử dụng ngôn ngữ khiến em bất ngờ vì độ khó cao hơn nhiều so các đề từng luyện. Câu hỏi dài với ngữ liệu chủ yếu là thơ văn trung đại khiến nam sinh mất thời gian đọc.
Ngoài ra, phần Toán học thách thức vì một số câu cho nhiều ẩn để "chống" bấm máy tính. Tổng quan, em đánh giá đề thi đánh giá năng lực khó gấp rưỡi so với đề minh họa của Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh ước chừng đạt hơn 700/1200 điểm, chưa an toàn nên sẽ tiếp tục thi lần hai vào cuối tháng 5.
Đồng tình, Thùy Dương, THPT Nguyễn Hữu Huân, nói câu hỏi Tiếng Việt dài và đáp án gây nhiễu, "na ná nhau". Bù lại, Dương giải quyết tốt phần Tiếng Anh và Tư duy khoa học. Nữ sinh kỳ vọng đạt 900 điểm trở lên để đăng ký xét vào Đại học Kinh tế TP HCM và trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
"Đề khó gấp rưỡi, đặc biệt phần Tiếng Việt, nhiều câu em không hiểu đề", Dương nói.
Anh Thư, THPT Thủ Đức, rầu rĩ vì mất nhiều thời gian cho các câu hỏi Tiếng Việt. Nữ sinh dự định dành 30 phút nhưng cuối cùng mất 45 phút vẫn không chắc chắn toàn bộ đáp án cho phần này. Điều này cũng khiến em không kịp đọc kỹ những câu cuối, ước chừng 30 câu phải khoanh đáp án một cách may rủi.
"Lẽ ra em nên phân phối thời gian hợp lý hơn", Thư tiếc nuối và cho biết sẽ dự thi đợt sau để cải thiện kết quả.
Khảo sát 10 thí sinh tại điểm trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, có 8 em nhận định phần Tiếng Việt dài và khó. Đặc biệt, câu hỏi niêm luật khiến nhiều em nhăn mặt vì ít phổ biến nên không để ý trong quá trình học.
Đề thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM gồm 120 câu, thời gian làm bài 150 phút. Phần Tư duy khoa học có 30 câu gồm Logic - Phân tích số liệu và Suy luận khoa học. Phần Sử dụng ngôn ngữ gồm Tiếng Việt và Tiếng Anh với 60 câu. Cuối cùng là Toán học với 30 câu.
Câu hỏi được xây dựng theo hướng cung cấp thông tin, số liệu, dữ kiện, từ đó yêu cầu thí sinh vận dụng, xác định kết quả thực nghiệm, dự đoán quy luật...
Theo thống kê của Đại học Quốc gia TP HCM, gần 133.500 thí sinh tham gia thi đánh giá năng lực sáng 5/4, tỷ lệ 98%. Công tác coi thi đúng quy chế, chưa ghi nhận trường hợp sai sót, sự cố. Kết quả sẽ được công bố vào ngày 17/4.
Đợt hai của kỳ thi sẽ diễn ra ngày 24/5. Kết quả kỳ thi được 118 trường đại học, cao đẳng dùng để xét đầu vào. Năm ngoái, em Mai Quang Minh Trí vượt qua 152.000 thí sinh giành vị trí thủ khoa với 1.122/1200 điểm.
Kiên định với tầm nhìn dài hạn và chủ trương đúng đắn, ngành giáo dục TP hôm nay đang bước vào giai đoạn tăng tốc và bước đầu đã gặt hái được những kết quả khả quan.
Tiết dạy môn khoa học ở lớp 5/4 Trường tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TP.HCM) của cô Nguyễn Thị Hòa vào ngày 22-4 thật đặc biệt. Phòng học không chỉ có tivi thông minh đã tích hợp AI mà trên bàn học của học sinh đã được trang bị sẵn máy tính, iPad cùng bảng con, bút màu, phiếu học tập...
Sau phần khởi động vui vẻ, học sinh háo hức bước vào bài học "Các giai đoạn phát triển của con người". Ngay ở hoạt động đầu tiên, các em đã rất thành thạo dùng iPad để quét mã QR, vào link Google AI studio để tham gia trò chơi tìm hiểu về bài học.
Tiếp theo đó, cô Hòa liên tục tổ chức các hoạt động có sử dụng công cụ số để học sinh thực hiện theo nhóm. Từng nhóm một di chuyển đến các góc, tìm hiểu tài liệu và ghi chép thông tin vào phiếu học tập cá nhân.
Các em đọc sách điện tử (flipbook) ở góc đọc, xem phim về đặc điểm nổi bật của giai đoạn tuổi ấu thơ ở góc xem phim, nối hình ảnh phù hợp qua trò chơi trực tuyến ở góc trải nghiệm, hỏi trợ lý ảo môn khoa học ở góc chuyên gia...
Cuối cùng, học sinh quay về bàn học của mình để thảo luận nhóm và thực hiện phiếu bài tập của nhóm mình rồi lên thuyết trình cho cả lớp nghe.
Trong suốt quá trình đó, cô Hòa thường xuyên tương tác với học sinh đồng thời tạo điều kiện để các học sinh tương tác với nhau, bởi như cô nói: "AI là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc dạy và học.
Các em học sinh rất hào hứng khi được sử dụng công cụ số trong quá trình học tập. Nhưng AI không thể làm thay công việc của giáo viên. Vì thế, người giáo viên không chỉ tổ chức, dẫn dắt các hoạt động mà cần sâu sát, quan tâm, kết nối trực tiếp với học sinh để giúp các em phát triển năng lực của mình".
Đó là một tiết dạy trong nhiều tiết dạy thể hiện sự chuyển đổi số mạnh mẽ trong các trường phổ thông ở TP.HCM hiện nay. Trong đó, việc ứng dụng AI, đưa AI vào chương trình giảng dạy cho học sinh không chỉ thực hiện ở các trường THCS, THPT mà nhiều trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM cũng đã thực hiện từ năm học 2024 - 2025. Thế nên, học sinh tiểu học TP.HCM sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật số cũng là điều dễ hiểu.
Những năm gần đây, xã hội bắt đầu chú ý đến TP.HCM khi học sinh TP tám năm liền dẫn đầu cả nước về điểm trung bình môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT; 5 năm liên tục TP có học sinh đạt điểm toán cao nhất thế giới cấp tiểu học khi thi toán bằng tiếng Anh (do hội đồng khảo thí Pearson Edexcel, Anh Quốc tổ chức); số lượng học sinh đoạt giải cao trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh tăng lên hằng năm...
Ngoài những con số biết nói ấy là thực tế nhiều học sinh phổ thông ở TP.HCM giao tiếp thành thạo bằng tiếng Anh, đặc biệt là trong các tình huống liên quan đến học thuật và khoa học.
Tuy nhiên, ít ai biết được rằng để có được thành quả như hôm nay TP.HCM đã có những bước đi táo bạo, bắt nguồn từ tầm nhìn xa của lãnh đạo TP cũng như lãnh đạo ngành GD-ĐT TP.
Năm 1998, trong khi chương trình giáo dục quốc gia mới chỉ dạy tiếng Anh cho học sinh bắt đầu từ lớp 6 thì TP.HCM đã tiên phong thí điểm dạy tiếng Anh cho học sinh bắt đầu từ lớp 1.
Năm 2014, Sở GD-ĐT TP tiếp tục tham mưu và được UBND TP phê duyệt cho triển khai đề án 5695 ở 18 trường phổ thông. Đây là chương trình dạy - học các môn toán, khoa học và tiếng Anh - tích hợp chương trình Anh và Việt Nam, bắt đầu cho học sinh lớp 1 (gọi tắt là chương trình tiếng Anh tích hợp).
Đến nay, TP.HCM đã có hơn 30.000 học sinh thuộc 160 trường phổ thông công lập theo học chương trình tiếng Anh theo đề án 5695. Riêng chương trình tăng cường tiếng Anh đã được nhân rộng đến hầu hết các trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM (trước sáp nhập).
Không những thế, hiện tại TP có gần 70% trường mầm non đã tổ chức chương trình cho trẻ mẫu giáo làm quen với tiếng Anh từ 3 - 6 tuổi.
Từ thành quả trên, hiện TP.HCM đang xây dựng đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045". Đề án này được xem là "cú hích" không chỉ cho sự phát triển của ngành GD-ĐT TP. HCM mà còn tạo động lực, chia sẻ kinh nghiệm và làm hình mẫu cho các địa phương khác trên cả nước, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho hay dự kiến sở sẽ đề xuất với UBND TP về lộ trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học gồm ba giai đoạn như sau:
Giai đoạn 1 (2025 - 2030) là giai đoạn xây dựng nền tảng và chuẩn hóa, triển khai có trọng điểm. Đây là thời kỳ đặt nền móng vững chắc để tiếng Anh được sử dụng thường xuyên, tạo nhu cầu giao tiếp và thói quen sử dụng tiếng Anh trong trường học. Chuẩn hóa chương trình, đội ngũ, hạ tầng và xây dựng mô hình thí điểm chất lượng cao.
Giai đoạn 2 (2030 - 2040) sẽ mở rộng và tăng cường, hình thành hệ sinh thái tiếng Anh. Đây là thời gian mở rộng quy mô sử dụng tiếng Anh trong dạy học và hoạt động giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng, phong phú trong hệ thống giáo dục.
Giai đoạn 3 (2040 - 2045) sẽ hoàn thiện và nâng cao, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong môi trường giáo dục tại TP.HCM. Giai đoạn này tiếng Anh được sử dụng một cách tự nhiên, phổ biến và trở thành một phần trong văn hóa học đường.
