Gần 50 người nghi ngộ độc sau khi ăn cơm gà ở Cam Ranh, Khánh Hòa

Thông tin này được PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nêu tại hội thảo về vai trò của dinh dưỡng thực vật trong phòng chống bệnh không lây nhiễm ngày 26/6.

Ông Dương chỉ ra nghịch lý trong khi rau quả dồi dào, phần lớn người dân lại bỏ qua nhóm thực phẩm này, đồng thời tiêu thụ lượng muối trung bình 8,1 g mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Thói quen ăn uống mất cân bằng kết hợp với việc hơn 30% người trưởng thành lười vận động đang khiến mô hình bệnh tật tại Việt Nam dịch chuyển theo hướng bất lợi.

Số liệu từ Viện Dinh dưỡng cho thấy các bệnh không lây nhiễm gồm tim mạch, đột quỵ, ung thư và đái tháo đường đang chiếm đến 80% tổng số ca tử vong cả nước, vượt mức trung bình 74% của toàn cầu.

Hiện toàn quốc có khoảng 12 triệu người mắc tăng huyết áp, tỷ lệ đái tháo đường ở người trưởng thành chạm ngưỡng 7% và ung thư vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu.

Hệ thống y tế đang phải gánh chịu áp lực điều trị khổng lồ từ nhóm bệnh này, trong bối cảnh đất nước đối mặt với gánh nặng kép khi vừa phải chống suy dinh dưỡng ở vùng sâu, vừa phải kiểm soát tốc độ gia tăng nhanh chóng của nạn thừa cân béo phì tại các đô thị.

Lý giải về nghịch lý này, PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nhận định cấu trúc bữa ăn của người Việt đã thay đổi sâu sắc dưới tác động của quá trình đô thị hóa. Khẩu phần truyền thống vốn nhiều ngũ cốc và rau xanh đang dần bị thay thế bởi đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và sự tiện lợi của các dịch vụ giao hàng tận nơi. Xu hướng chuộng sự tiện lợi khiến người dân nạp vào cơ thể nhiều muối, đường và chất béo có hại hơn, trực tiếp phá vỡ sự cân bằng dinh dưỡng.

Theo bà Mai, khoa học dinh dưỡng hiện đại chú trọng đặc biệt đến chất lượng thực phẩm và tác động dài hạn của chúng đối với cơ thể, thay vì chỉ dừng lại ở việc ăn đủ no. Các nghiên cứu lâm sàng chứng minh việc duy trì từ 400 đến 800 g rau quả mỗi ngày giúp giảm 20-32% nguy cơ mắc bệnh tim mạch, trong khi việc bổ sung ngũ cốc nguyên hạt giúp giảm 30% nguy cơ đái tháo đường tuýp 2.

Các chuyên gia cũng đánh giá cao các loại hạt, đậu nành, yến mạch nhờ hàm lượng chất xơ, acid béo chưa bão hòa và các hợp chất prebiotic giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, cải thiện hệ vi sinh đường ruột và kiểm soát mỡ máu.

Để chủ động phòng bệnh và giảm tải cho hệ thống y tế, các chuyên gia khuyến nghị người dân cần thay đổi tư duy từ "ăn no" sang "ăn chất lượng" bằng cách thiết lập lại lối sống lành mạnh.

Việc tăng cường rau xanh, bổ sung đạm thực vật từ các loại hạt, giảm muối, hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, kết hợp với hoạt động thể chất thường xuyên chính là giải pháp can thiệp sớm, ít tốn kém nhưng mang lại hiệu quả bền vững nhất cho sức khỏe.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo đó tính từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm đã ghi nhận tại TP.HCM có 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 3 ca so với cùng kỳ năm 2025.

Trước thực trạng đó, bệnh dại trở thành mối nguy cơ đáng quan tâm trong cộng đồng khi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, với tỉ lệ tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh. Tình hình bệnh dại hiện nay cần được đặc biệt lưu ý tại các khu vực còn tồn tại tình trạng chó, mèo chưa được tiêm phòng dại đầy đủ, chó thả rông, không đeo rọ mõm khi ra nơi công cộng.

Sở Y tế TP.HCM đã ban hành công văn về tăng cường công tác phòng, chống bệnh dại trên địa bàn TP.HCM.

Nội dung tập trung vào việc chủ động giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nguy cơ, xử lý kịp thời ổ dịch dại, tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế và thú y; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu đúng về mức độ nguy hiểm của bệnh dại và các biện pháp phòng ngừa.

Giám sát người phơi nhiễm bệnh dại dựa vào điểm tiêm vắc xin ngừa dại. Khi tiếp nhận các trường hợp chó cắn 2 người trở lên trong 10 ngày, chó ốm, chết trong 10 ngày, chó, mèo có biểu hiện nghi dại khác, theo nhận định của bác sĩ khám sàng lọc tại điểm tiêm vắc xin ngừa dại sẽ được ghi nhận thông tin, đánh giá yếu tố nguy cơ.

Từ đó chuyển thông tin đến y tế cơ sở, cơ quan thú y để phối hợp điều tra, giám sát, phát hiện sớm động vật nghi dại hoặc ổ dịch dại trong cộng đồng.

Phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM trong việc chia sẻ thông tin về các trường hợp người bị chó, mèo cắn, các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh dại, cũng như phối hợp điều tra, xử lý khi phát hiện ổ dịch dại trên động vật.

Tổ chức tập huấn giám sát bệnh dại cho các trạm y tế xã, phường, đặc khu trên địa bàn. Phối hợp Bệnh viện Bệnh nhiệt đới tập huấn các cơ sở tiêm chủng có tiêm vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại cập nhật hướng dẫn chuyên môn, thực hiện đúng phác đồ điều trị dự phòng sau phơi nhiễm, tư vấn đầy đủ cho người dân khi bị chó, mèo cắn, cào. Đồng thời thực hiện báo cáo, chia sẻ thông tin ca phơi nhiễm theo quy định. Xử lý vết thương sau phơi nhiễm.

Nhắc nhở người dân về trách nhiệm tiêm phòng cho vật nuôi, hướng dẫn người dân xử trí đúng vết thương khi bị chó, mèo cắn, cào, khuyến cáo đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại khi có chỉ định. Tuyệt đối không tự điều trị, không lấy nọc, không đắp lá hoặc sử dụng các biện pháp dân gian.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất trong cơ thể, có chức năng thải độc, sản xuất mật cho quá trình tiêu hóa và lưu trữ các chất dinh dưỡng thiết yếu. Tuy nhiên, khi các tế bào gan bị viêm hoặc tổn thương, chúng không còn có thể thực hiện hiệu quả các chức năng quan trọng này.

Các nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan bao gồm:

- Uống rượu quá mức.

- Nhiễm virus (viêm gan A, B, C).

- Bệnh gan nhiễm mỡ (do rượu và không do rượu).

- Một số loại thuốc và độc tố.

- Bệnh tự miễn.

- Béo phì và rối loạn chuyển hóa

Dưới đây là 14 dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan bạn không nên bỏ qua:

Mệt mỏi và suy nhược kéo dài

Theo thông tin từ website của Bệnh viện Horizon Prime (Ấn Độ), cảm thấy mệt mỏi, suy nhược mà không rõ lý do thường là một trong những dấu hiệu sớm nhất của tổn thương gan. Khi gan không thể lọc độc tố đúng cách, các chất này sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến mệt mỏi liên tục và thiếu năng lượng.

Vàng da và vàng mắt

Vàng da xảy ra khi bilirubin, một sắc tố được tạo ra trong quá trình phân hủy tự nhiên của các tế bào hồng cầu trong cơ thể, tích tụ trong máu do chức năng gan không hoạt động đúng cách. Nó khiến da, mắt và thậm chí cả lưỡi chuyển sang màu vàng. Đây là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất của các vấn đề về gan.

Nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu

Nước tiểu sẫm màu (ngay cả khi đã uống đủ nước) và phân màu đất sét có thể là dấu hiệu của sự suy giảm sản xuất hoặc lưu thông mật, cho thấy chức năng gan bị rối loạn.

Đau bụng và chướng bụng

Đau, khó chịu ở phía trên bên phải bụng là dấu hiệu phổ biến của gan bị viêm hoặc phình to. Trong trường hợp nặng, dịch có thể tích tụ trong bụng, dẫn đến sưng tấy được gọi là cổ trướng.

Buồn nôn và nôn mửa

Khi gan phải hoạt động để lọc độc tố, các vấn đề về tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa và chán ăn trở nên phổ biến. Buồn nôn kéo dài không nên bị bỏ qua, vì nó có thể cho thấy gan đang bị căng thẳng đáng kể.

Chán ăn và sụt cân

Khi chức năng gan suy giảm, nó ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và sự thèm ăn. Sụt cân không rõ nguyên nhân và mất hứng thú với thức ăn có thể là dấu hiệu của bệnh gan.

Sưng ở chân và mắt cá chân (phù nề)

Giữ nước là một dấu hiệu khác của các vấn đề về gan. Việc gan không sản xuất đủ albumin, một loại protein ngăn ngừa rò rỉ dịch, dẫn đến phù ở chân, mắt cá chân và bàn chân.

Theo Mayo Clinic, xơ gan làm chậm lưu lượng máu qua gan và làm tăng áp lực trong tĩnh mạch đưa máu qua cơ quan này. Áp lực trong tĩnh mạch cửa có thể khiến chất lỏng tích tụ ở chân (gây phù nề) và ở bụng (gây cổ trướng). Phù nề và cổ trướng cũng có thể xảy ra nếu gan không thể tạo ra đủ một số protein máu nhất định, chẳng hạn như albumin.

Ngứa da

Sự tích tụ muối mật dưới da có thể gây ngứa dai dẳng, đặc biệt là vào ban đêm. Đây có thể là một dấu hiệu tinh tế nhưng quan trọng của tổn thương gan.

Dễ bị bầm tím và chảy máu

Khi gan bị tổn thương, nó sản xuất ít các protein mà máu cần để đông lại hơn. Điều này dẫn đến người bệnh dễ bị bầm tím, chảy máu cam hoặc chảy máu nướu răng, ngay cả từ những vết thương nhỏ.

Lú lẫn và các vấn đề về trí nhớ

Gan suy yếu có thể cho phép các chất độc như amoniac tích tụ trong máu và đến não, gây ra lú lẫn, khó tập trung, thậm chí thay đổi tính cách. Trong trường hợp nghiêm trọng, nó có thể dẫn đến hôn mê gan.

Gan sưng hoặc to

Gan to (gan phì đại) có thể được phát hiện thông qua chẩn đoán hình ảnh hoặc trong quá trình khám sức khỏe. Nguyên nhân thường là do bệnh gan nhiễm mỡ, viêm gan hoặc uống quá nhiều rượu.

Các mạch máu hình mạng nhện trên da

Các tĩnh mạch hình mạng nhện màu đỏ hoặc tím có thể nhìn thấy ở ngực trên và cánh tay, được gọi là u mạch máu hình mạng nhện, có thể xuất hiện do sự mất cân bằng nội tiết tố gây ra bởi rối loạn chức năng gan.

Hơi thở hôi và vị kim loại trong miệng

Gan bị tổn thương có thể gây ra hơi thở hôi hoặc vị kim loại dai dẳng do sự tích tụ độc tố trong cơ thể.

Rối loạn kinh nguyệt, rối loạn chức năng tình dục

Ở phụ nữ, tổn thương gan có thể gây ra kinh nguyệt không đều, mất kinh. Ở nam giới, nó có thể dẫn đến giảm ham muốn tình dục hoặc liệt dương, vì chức năng gan ảnh hưởng đến sự điều hòa hormone.

Phát hiện sớm trong giai đoạn viêm hoặc xơ hóa mang lại cơ hội phục hồi tốt nhất.

Nếu bạn nhận thấy hai hoặc nhiều hơn trong số 14 dấu hiệu tổn thương gan, hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức. Bỏ qua các triệu chứng ban đầu có thể dẫn đến tổn thương không thể phục hồi.

Việc điều trị tổn thương gan phụ thuộc vào nguyên nhân và giai đoạn của bệnh. Trước hết, bạn cần thay đổi lối sống như ngừng uống rượu, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh (bao gồm rau lá xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc), tập ​​thể dục thường xuyên (giúp giảm tích tụ mỡ và cải thiện quá trình trao đổi chất), tránh dùng thuốc không cần thiết.

Phòng ngừa tổn thương gan

Bảo vệ gan của bạn bắt đầu bằng những lựa chọn lành mạnh hàng ngày. Dưới đây là cách giữ cho gan khỏe mạnh:

- Ăn một chế độ ăn uống cân bằng giàu chất chống oxy hóa và chất xơ, tránh rượu bia và thuốc lá.

- Tập ​​thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.

- Tiêm phòng viêm gan A và B.

- Uống nhiều nước để giúp đào thải độc tố.

- Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại.

- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và lượng đường nạp vào cơ thể.

- Theo dõi chặt chẽ các loại thuốc có thể gây hại cho gan.

Tin Gốc: Dân Trí