Một nhân viên gửi nhầm tệp khách hàng cho đối tác. Một bảng tính chứa số điện thoại, địa chỉ, số căn cước công dân được sao chép vào máy cá nhân để “làm việc cho tiện”. Một tài liệu nội bộ được tải lên tài khoản lưu trữ đám mây chưa được cấp phép.
Những tình huống này thoạt nhìn có vẻ là lỗi nhỏ trong vận hành hằng ngày. Tuy nhiên, trong môi trường số, đó có thể là điểm khởi đầu của một sự cố rò rỉ dữ liệu, kéo theo thiệt hại tài chính, rủi ro pháp lý và tổn hại nghiêm trọng đến niềm tin của khách hàng.
Theo ông Hoàng Tuấn Anh, Giám đốc một công ty công nghệ tại Việt Nam, rò rỉ dữ liệu hiện không còn là “chuyện nhà người ta”. Khi doanh nghiệp thu thập, lưu trữ và xử lý ngày càng nhiều dữ liệu nhạy cảm, nguy cơ mất an toàn thông tin cũng tăng tương ứng.
Ông cho rằng, điều đáng lo không chỉ nằm ở các cuộc tấn công từ bên ngoài. Nhiều rủi ro lại xuất phát từ bên trong doanh nghiệp, bao gồm cả hành vi cố ý trục lợi lẫn sự bất cẩn của nhân viên trong quá trình làm việc.
Dữ liệu càng nhiều, rủi ro càng lớn
Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp vận hành nhanh hơn, tiếp cận khách hàng tốt hơn và mở rộng quy mô kinh doanh. Tuy nhiên, quá trình này cũng khiến lượng dữ liệu được tạo ra và lưu trữ tăng mạnh.
Thông tin khách hàng, hợp đồng, hồ sơ nhân sự, dữ liệu tài chính, kế hoạch kinh doanh hay tài liệu nội bộ đều có thể trở thành mục tiêu bị đánh cắp, mua bán hoặc khai thác trái phép.
Theo ông Tuấn Anh, nhiều doanh nghiệp phát triển nhanh nhưng hệ thống bảo vệ dữ liệu không theo kịp. Doanh nghiệp mở thêm kênh bán hàng, dùng nhiều phần mềm quản trị, cho nhân viên truy cập dữ liệu từ nhiều thiết bị, nhưng lại thiếu cơ chế kiểm soát đầy đủ.
“Bạn không thể bảo vệ thứ mà mình không biết đang nằm ở đâu, ai đang dùng và dùng vào việc gì”, chuyên gia bảo mật dữ liệu này nhấn mạnh.
Rủi ro có thể đến từ chính nhân viên
Trong các sự cố rò rỉ dữ liệu, doanh nghiệp thường nghĩ ngay đến hacker hoặc các cuộc tấn công từ bên ngoài. Tuy nhiên, theo chuyên gia, mối đe dọa nội bộ cũng là vấn đề rất đáng chú ý.
Đó có thể là nhân viên cố tình trích xuất dữ liệu khách hàng để bán ra ngoài. Nhưng cũng có thể chỉ là một thao tác vô ý: gửi nhầm email, dùng USB cá nhân, tải tài liệu mật lên nền tảng đám mây không được phê duyệt hoặc chia sẻ tài khoản nội bộ cho người khác.
Điểm nguy hiểm là những hành vi này nhiều khi diễn ra âm thầm, khó phát hiện nếu doanh nghiệp không có công cụ giám sát và quy trình quản trị dữ liệu rõ ràng.
Theo ông Tuấn Anh, trong 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 56 vụ án mua bán dữ liệu cá nhân trái phép, liên quan đến hơn 110 triệu hồ sơ dữ liệu. Con số này cho thấy dữ liệu cá nhân không chỉ là tài sản của doanh nghiệp, mà còn là “hàng hóa” trên thị trường ngầm.
5 lưu ý để doanh nghiệp tự bảo vệ mình
Cần phân loại dữ liệu
Không phải dữ liệu nào cũng có mức độ nhạy cảm như nhau. Doanh nghiệp cần xác định đâu là dữ liệu khách hàng, đâu là dữ liệu tài chính, đâu là tài liệu nội bộ, đâu là thông tin có thể công khai.
“Việc phân loại giúp doanh nghiệp biết dữ liệu quan trọng đang nằm ở đâu, bộ phận nào được quyền sử dụng, mức độ bảo vệ cần thiết ra sao. Đây là bước nền tảng trước khi triển khai các biện pháp kỹ thuật phức tạp hơn”, ông Tuấn Anh phân tích.
Chỉ cấp quyền truy cập cho người thật sự cần
Một lỗi phổ biến trong doanh nghiệp là cấp quyền quá rộng. Nhân viên ở nhiều bộ phận có thể truy cập vào dữ liệu không liên quan trực tiếp đến công việc. Khi nhân sự chuyển vị trí hoặc nghỉ việc, quyền truy cập cũ không được thu hồi kịp thời.
Theo chuyên gia, doanh nghiệp nên định kỳ rà soát quyền truy cập, đặc biệt với các nhóm dữ liệu nhạy cảm. Quyền tạm thời không nên trở thành quyền vĩnh viễn. Càng nhiều người có quyền xem, tải, sao chép dữ liệu, nguy cơ rò rỉ càng cao.
Đào tạo nhân viên về an toàn thông tin
Công nghệ không thể thay thế hoàn toàn ý thức của con người. Một hệ thống bảo mật tốt vẫn có thể bị phá vỡ bởi một nhân viên nhấp vào đường link giả mạo, dùng mật khẩu yếu hoặc gửi nhầm tài liệu quan trọng.
Doanh nghiệp cần tổ chức đào tạo định kỳ về nhận diện email lừa đảo, cách đặt mật khẩu mạnh, quy tắc chia sẻ tài liệu, sử dụng thiết bị cá nhân và lưu trữ dữ liệu trên nền tảng đám mây.
Những nội dung này không nên chỉ nằm trong quy chế nội bộ, mà cần trở thành thói quen làm việc hằng ngày.
Minh bạch khi xảy ra sự cố
Theo ông Tuấn Anh, khi rò rỉ dữ liệu xảy ra, phản ứng chậm hoặc che giấu có thể khiến thiệt hại nghiêm trọng hơn. Theo chuyên gia, doanh nghiệp cần có kịch bản ứng phó rõ ràng: xác định phạm vi sự cố, thông báo cho cơ quan có thẩm quyền, chủ động liên hệ với khách hàng bị ảnh hưởng và đưa ra hướng dẫn tự bảo vệ.
Minh bạch không có nghĩa là công bố thiếu kiểm soát. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải thể hiện trách nhiệm, cung cấp thông tin cần thiết và hành động kịp thời để hạn chế hậu quả.
Triển khai công cụ ngăn chặn thất thoát dữ liệu.
Bên cạnh quy trình và đào tạo, doanh nghiệp cần các giải pháp kỹ thuật để phát hiện sớm hành vi bất thường. Hệ thống ngăn chặn thất thoát dữ liệu, thường gọi là DLP, có thể giúp kiểm soát dữ liệu khi được gửi qua email, sao chép vào USB, tải lên đám mây hoặc truyền qua các kênh phổ biến khác.
Các công cụ này không chỉ hỗ trợ ngăn rò rỉ vô ý, như gửi nhầm tài liệu mật, mà còn giúp phát hiện dấu hiệu cố tình lấy cắp thông tin.
Tin Gốc: Dân Trí
