Và để từng bước ngăn chặn tình trạng này, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục mở đợt cao điểm mới rà soát tình hình, tập trung đấu tranh quyết liệt hơn đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, dù hệ thống XoilacTV tại Việt Nam đã bị cơ quan chức năng triệt hạ nhưng “vòi bạch tuộc” của hệ thống này vẫn ngang nhiên hoạt động trên mạng.
Chẳng hạn, trang web xoilacztu.tv (thường liên tục đổi đuôi tên miền như ztu, zccz, zzgzz… để qua mặt cơ quan chức năng) là một minh chứng điển hình và trực diện cho hành vi vi phạm bản quyền phát sóng thể thao đang diễn ra nhức nhối hiện nay.
Trong thời gian qua, trang web này vẫn tiếp tục phát sóng trực tiếp không phép các giải đấu bóng đá lớn có bản quyền thương mại trị giá hàng triệu USD như Ngoại hạng Anh (Premier League), UEFA Champions League, Serie A, La Liga cũng như các giải đấu của đội tuyển quốc gia.
Hệ thống này dùng kỹ thuật để “lấy trộm” luồng tín hiệu phát sóng trực tiếp từ các nhà đài chính thống trong nước và quốc tế để chiếu “lậu” trên web của mình. Người dùng chỉ cần truy cập vào trang web, tìm trận đấu muốn xem và có thể xem trực tiếp dễ dàng.
Không chỉ “ăn cắp” trắng trợn tín hiệu phát sóng, hệ thống này còn tự ý sử dụng logo, hình ảnh, bản thiết kế đồ họa độc quyền của các giải đấu và của các đài truyền hình chính thống để chèn vào giao diện phát sóng của mình mà không được sự chấp thuận của đơn vị sở hữu.
Trang web cũng tiếp tục được chèn dày đặc các banner, popup quảng cáo cho các trang web cá độ, đánh bạc trực tuyến, game bài lậu…
Tương tự như mạng lưới phát lậu bóng đá Xôi Lạc, hệ thống website phimmoichill (với các biến thể tên miền như phimmoichill.movie, phimmoichill.co, phimmoichillv.com…) là một trong những “ổ” vi phạm bản quyền điện ảnh và truyền hình có quy mô lớn nhất tại Việt Nam hiện nay.
Hoạt động vi phạm bản quyền của trang web này và các trang liên quan diễn ra một cách có hệ thống bằng cách sử dụng các công cụ tự động để quét và trích xuất nội dung video chất lượng cao từ các nền tảng phát trực tuyến có bản quyền (như Netflix, Disney+, Apple TV+, HBO Go, VieON, FPT Play).
Ngay khi một bộ phim độc quyền vừa được tải lên nền tảng chính thống, hoặc một bộ phim chiếu rạp “bom tấn” vừa xuất hiện bản kỹ thuật số, đội ngũ kỹ thuật của trang web sẽ tải về, đóng logo “Phimmoichill” lên video và phát sóng miễn phí công khai.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, trang web này không hoạt động độc lập mà thường nằm trong một mạng lưới chia sẻ chung kho dữ liệu với hàng chục trang web phim lậu khác như bình minh phim, phimmoi, motphim, fullphim…
Khi một tên miền bị các nhà mạng Việt Nam chặn, đội ngũ quản trị hệ thống chỉ mất vài phút để chuyển toàn bộ dữ liệu giao diện sang một tên miền mới (ví dụ: đổi đuôi sang .net, .site, .tv…). Hệ thống này sử dụng các fanpage lớn trên Facebook hoặc kênh Telegram để cập nhật địa chỉ mới cho “khán giả”.
Trong lĩnh vực âm nhạc, môi trường số khiến việc chia sẻ file âm thanh, video trở nên quá dễ dàng, dẫn đến việc lạm dụng khai thác thương mại mà không xin phép tác giả. Tình trạng sử dụng nhạc nền không xin phép diễn ra công khai trong các video ngắn trên TikTok, Facebook Reels, YouTube Shorts để bán hàng hoặc kiếm tiền từ quảng cáo.
Ngoài ra, việc tự ý “remix”, “lofi ver.” lại các ca khúc nổi tiếng mà không có sự đồng ý của ca sĩ, nhạc sĩ hay đơn vị nắm bản quyền diễn ra tràn lan…
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và Phát triển truyền thông (IPS), cho biết ngành công nghiệp nội dung số hiện nay chia ra nhiều mảng như sản xuất game, xuất bản nội dung trên mạng, tin tức báo chí, sách online…
Sự chuyển dịch các hoạt động từ không gian thực lên không gian mạng cũng làm cho tình trạng vi phạm bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ phổ biến hơn.
Xu hướng dịch chuyển đã diễn ra hơn 10 năm nay và tình trạng vi phạm bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ gây thiệt hại lớn cho nhà sản xuất, đơn vị sở hữu bản quyền, tác giả. Chẳng hạn tình trạng phim lậu trên các trang như phimmoi.net, vi phạm bản quyền thể thao của kênh xoilac, vi phạm bản quyền tác phẩm của vnthuquan, rồi vi phạm bản quyền trên nền tảng podcast khi chuyển thành sách nói…
“Có thể thấy tình trạng vi phạm bản quyền đã nhức nhối nhiều năm qua cùng với sự bùng nổ của công nghệ số”, ông Đồng nhấn mạnh.
Về mặt pháp lý, theo ông Đồng, Luật Sở hữu trí tuệ được ban hành khá sớm và đã có nhiều lần sửa đổi; lần sửa đổi gần nhất vào năm 2025 đã cập nhật, thích ứng với xu thế mới. Hành lang pháp lý từ luật, nghị định đến thông tư đã đi theo xu hướng của thế giới, nhưng điểm yếu của Việt Nam là thực thi các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ còn yếu.
Thời gian qua nhiều hành vi ăn cắp trắng trợn bản quyền giải bóng đá Ngoại hạng Anh như kênh xoilac đã bị cơ quan công an xử lý hình sự.
Ngoài trường hợp này, nhiều kênh phim lậu hiện nay cũng có dấu hiệu ăn cắp bản quyền của nhà sản xuất để thu lợi bất chính. Dòng tiền để nuôi sống các kênh lậu này là nhiều dịch vụ kinh doanh bất hợp pháp bao gồm cá độ bóng đá, lừa đảo, cho vay nặng lãi, web đen.
Tuy nhiên, theo ông Đồng, dù chúng ta xử lý hành vi vi phạm bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính hay hình sự thì cũng cần bảo đảm việc bồi thường thiệt hại cá nhân, tổ chức bị đánh cắp bản quyền. Biện pháp hình sự sẽ tăng tính răn đe với cá nhân và tổ chức vi phạm, còn biện pháp hành chính thì tiền phạt thường nộp cho Nhà nước.
Còn theo ông Võ Xuân Hoài – Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC, Bộ Tài chính), tình trạng vi phạm bản quyền, đặc biệt vi phạm bản quyền trên không gian số, thời gian qua một phần do thiếu một khung pháp lý đầy đủ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh đó, việc thực thi pháp lý về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ chưa nghiêm cũng là nguyên nhân.
“Ví dụ như nhiều người chưa quen dùng phần mền Word có bản quyền trên máy tính, nhiều khi có tâm lý cho qua để mọi người cùng dùng. Nhưng giai đoạn sắp tới, khi chúng ta hội nhập sâu hơn, mọi người sẽ phải làm quen với việc dùng phần mềm có bản quyền. Để bảo vệ bản quyền, các quốc gia có cam kết chung với nhau về sở hữu trí tuệ trên môi trường số”, ông Hoài nói.
Để làm tốt vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian số, ông Hoài cho rằng cần nghiên cứu bổ sung các cơ chế, chế tài về tài chính đủ sức răn đe với cá nhân và tổ chức có hành vi sao chép, phán tán trái phép nội dung số để thu lợi.
Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan thực thi như Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an và doanh nghiệp sở hữu các nền tảng số để xử lý nhanh vi phạm bản quyền trên không gian mạng.
Thứ hai là cần ứng dụng công nghệ để bảo vệ bản quyền, áp dụng công nghệ nhận diện nội dung số vi phạm bản quyền, đặc biệt ứng dụng AI để phát hiện các vi phạm bản quyền trên không gian mạng.
AI có thể phát hiện rất nhanh các vi phạm bản quyền từ các video, hình ảnh, nội dung chữ viết cắt ghép, vi phạm bản quyền trên không gian mạng. Hơn nữa, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cần ứng dụng công nghệ blockchain để xác nhận bản quyền trên không gian mạng.
Thứ ba, cần quy trách nhiệm mạnh hơn cho các nền tảng số như YouTube, Facebook, TikTok… Theo đó, phải bổ sung quy định yêu cầu các nền tảng này chủ động phát hiện, phối hợp với cơ quan chức năng, chủ động xử lý các hành vi vi phạm bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ thay vì chỉ phản ứng khi có khiếu nại.
Hầu hết các nội dung vi phạm trên các nền tảng này hiện nay chỉ được xử lý khi có khiếu nại, trong khi các nền tảng này hoàn toàn đủ khả năng phát hiện ngay lập tức những vi phạm bản quyền.
Và cuối cùng, theo ông Hoài, bản quyền cũng cần được mua bán ở mức giá hợp lý để khuyến khích số đông người dân và doanh nghiệp tiếp cận được.
Phi hành đoàn Thần Châu 23, cất cánh từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền ngày 24/5 và bước vào trạm Thiên Cung lúc 5h13 sáng nay theo giờ Bắc Kinh (4h13 giờ Hà Nội), sẽ tiếp quản công việc từ Thần Châu 21. Việc một phi hành gia của Thần Châu 23 ở lại một năm trên trạm chưa từng có tiền lệ.
Thử nghiệm quan trọng này nhằm nghiên cứu tác động của việc sống dài hạn trong môi trường vi trọng lực, giúp Trung Quốc chuẩn bị cho những nhiệm vụ đến Mặt Trăng, thậm chí Sao Hỏa, trong tương lai. Người phát ngôn của Cơ quan vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA) cho biết, phi hành gia được chọn cho thử nghiệm sẽ được công bố sau, tùy theo tiến độ của nhiệm vụ Thần Châu 23.
Đến nay, đa số phi hành đoàn đều làm việc 6 tháng trên trạm Thiên Cung trước khi bàn giao công việc cho nhóm tiếp theo để trở về Trái Đất. Phi hành đoàn hiện tại, Thần Châu 21, đã ở trên quỹ đạo lâu hơn một tháng để thực hiện nhiệm vụ.
Phi hành đoàn Thần Châu 23 gồm chỉ huy Zhu Yangzhu cùng hai phi hành gia Zhang Zhiyuan và Lai Ka-ying - người Hong Kong đầu tiên bay lên vũ trụ. Tàu chở người tiếp theo, Thần Châu 24, dự kiến phóng cuối năm nay, sẽ đưa một phi hành gia người Pakistan tới trạm Thiên Cung. Tuy nhiên, vị khách quốc tế đầu tiên đến trạm chỉ ở lại ngắn ngày, sau đó thế chỗ một phi hành gia trên tàu Thần Châu 23 ban đầu để trở về Trái Đất. Trong khi đó, phi hành gia bị thế chỗ sẽ tiếp tục ở lại trạm, nâng tổng thời gian sống trên quỹ đạo dự kiến lên thành một năm.
Theo nhà vật lý thiên văn Richard de Grijs, giáo sư tại Đại học Macquarie (Australia), những vấn đề chính với cơ thể người khi sống dài hạn ngoài vũ trụ gồm giảm mật độ xương, teo cơ bắp, phơi nhiễm bức xạ, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi về hành vi và tâm lý. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của các hệ thống tái chế nước, không khí, cũng như khả năng xử lý tình huống y tế khẩn cấp khi ở xa Trái Đất.
Grijs nhận xét, Trung Quốc đang tích lũy dần kinh nghiệm vận hành để duy trì sự hiện diện của con người trên trạm Thiên Cung và các nhiệm vụ kéo dài một năm là bước tiến quan trọng hướng tới tham vọng khám phá Mặt Trăng, thậm chí không gian sâu trong tương lai. "Một năm trên quỹ đạo sẽ đưa cả thiết bị lẫn con người vào chế độ hoạt động khác so với các nhiệm vụ Thần Châu ngắn hơn của giai đoạn trước đó", ông nói với AFP.
Thần Châu 23 là nhiệm vụ có người lái thứ 11 đến Thiên Cung - trạm nghiên cứu dài hạn và lớn nhất có người sinh sống trong chương trình vũ trụ của Trung Quốc. Phần đầu tiên của trạm, module lõi Thiên Hòa, bay lên không gian tháng 4/2021. Hai tháng sau, tàu Thần Châu 12 chở ba phi hành gia lên Thiên Cung, đánh dấu lần đầu tiên người Trung Quốc bước vào trạm vũ trụ riêng của nước này. Năm 2022, module phòng thí nghiệm Vấn Thiên và Mộng Thiên phóng lên không gian, ghép nối với Thiên Hòa, tạo thành cấu trúc chữ T cơ bản của trạm vũ trụ. Từ đó đến nay, trạm luôn đón các phi hành đoàn luân phiên tới thực hiện nhiệm vụ khoa học và có thể mở rộng thêm trong tương lai.
Theo PhoneArena, mặc dù vẫn chưa thể áp dụng công nghệ pin silicon-carbon như các đối thủ Trung Quốc, Apple được cho là sẽ mang đến iPhone 18 Pro Max thỏi pin có dung lượng lớn nhất từ trước đến nay, thậm chí vượt xa phiên bản tiền nhiệm.
Hiện tại, iPhone 17 Pro Max phiên bản nano-SIM đi kèm pin dung lượng 4.823 mAh, trong khi phiên bản eSIM đi kèm pin dung lượng 5.088 mAh. Tuy nhiên, phiên bản iPhone 18 Pro Max sắp tới được cho là sẽ tăng dung lượng pin lên mức tương ứng là 5.391 mAh và 5.567 mAh.
Ngay cả mức dung lượng này không cao bằng các đối thủ đến từ Trung Quốc, chuyên gia rò rỉ Ice Universe cho rằng iPhone 18 Pro Max sẽ cung cấp thời lượng pin tương đương với một thiết bị có pin 7.000 mAh nhờ vào hiệu suất tốt hơn.
iPhone 18 Pro Max được cho là sẽ trang bị chip A20 Pro, được sản xuất trên quy trình 2 nm của TSMC với hứa hẹn tiết kiệm năng lượng hơn 30%.
Chipset này sẽ sử dụng kiến trúc đóng gói Wafer-Level Multi-Chip Module (WMCM) giúp cải thiện khả năng tản nhiệt. iOS 26 hiện tại đã đi kèm với nhiều tính năng cải thiện thời lượng pin, vì vậy không bất ngờ khi iOS 27 thậm chí tiến xa hơn nữa.
iPhone 18 Pro Max có thể sở hữu thiết kế dày hơn so với mẫu tiền nhiệm, với độ dày dự kiến từ 9,9 đến 10,9 mm, với nguyên nhân vì các linh kiện camera và viên pin lớn hơn. Tuy nhiên, do trọng lượng có thể tăng từ 233 lên 240 gram, iPhone 18 Pro Max có thể trở nên khó sử dụng đối với người dùng thông thường, mặc dù một viên pin lớn hơn có thể thu hút người dùng chuyên nghiệp.
Do vẫn chưa vội vàng chuyển sang công nghệ silicon-carbon nên việc cải thiện hiệu quả được xem là bước đi quan trọng để Apple cạnh tranh với các đối thủ Android.
Một buổi tối cuối tuần, Quang Trung (22 tuổi) ngồi cà phê cùng nhóm bạn. Trong lúc trò chuyện, Trung kể rằng chiếc điện thoại hiện tại đã bắt đầu chậm, pin xuống cấp và đang cân nhắc lên đời một chiếc mới.
Cuộc nói chuyện diễn ra hoàn toàn trực tiếp, không ai tìm kiếm sản phẩm trên mạng hay mở các trang thương mại điện tử.
“Tôi chỉ ngồi nói chuyện trực tiếp với bạn bè. Nhưng đêm hôm đó mở Facebook và TikTok lên thì thấy liên tục quảng cáo điện thoại, từ các mẫu máy đang cân nhắc đến các chương trình trả góp”, Trung kể lại.
Điều khiến nam thanh niên bất ngờ là những quảng cáo xuất hiện ngay sau khi anh vừa kể cho bạn bè nghe dự định.
Sự xuất hiện liên tiếp của các quảng cáo dẫn Trung đến sự nghi hoặc rằng thiết bị của mình đang nghe lén các cuộc trò chuyện.
Không riêng trường hợp của Trung, trên các nền tảng mạng xã hội, câu chuyện tương tự xuất hiện khá thường xuyên.
Có người vừa bàn về máy lọc không khí thì thấy quảng cáo máy lọc không khí. Có người nhắc đến chuyến du lịch sắp tới thì ngay sau đó liên tục nhận được quảng cáo khách sạn, vé máy bay hay bảo hiểm du lịch.
Những sự trùng hợp này khiến giả thuyết “điện thoại nghe lén người dùng” tồn tại suốt nhiều năm qua.
Thực tế, cảm giác bị theo dõi không phải là điều khó hiểu. Khi một quảng cáo xuất hiện đúng thời điểm và đúng nhu cầu đến mức đáng kinh ngạc, phản ứng tự nhiên của nhiều người là nghĩ rằng thiết bị đã nghe được cuộc trò chuyện của mình.
Điện thoại có thực sự nghe lén?
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), chuyên gia an ninh mạng, nhận định rằng hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy các nền tảng lớn hoặc chính chiếc điện thoại của người dùng đang âm thầm ghi âm mọi cuộc trò chuyện để phục vụ quảng cáo.
Nếu một nền tảng thực hiện việc nghe lén hàng loạt thông qua microphone, họ sẽ phải đối mặt với rủi ro pháp lý rất lớn, đồng thời tiêu tốn lượng tài nguyên khổng lồ để lưu trữ và xử lý dữ liệu âm thanh.
Trên thực tế, bản thân các nền tảng thường có nhiều cách hiệu quả hơn để hiểu người dùng mà không cần nghe lén.
Theo ông Hiếu, thứ giúp các nền tảng quảng cáo hoạt động chính xác không phải microphone mà là dữ liệu hành vi.
Mỗi ngày, người dùng để lại vô số dấu vết trên môi trường trực tuyến: lịch sử tìm kiếm, video đã xem, website đã truy cập, bài viết đã tương tác, vị trí, ứng dụng đã cài đặt hay sản phẩm từng xem trên các sàn thương mại điện tử.
Những dữ liệu tưởng chừng rời rạc này được hệ thống tổng hợp, phân tích và xây dựng thành một hồ sơ hành vi tương đối chi tiết.
Ví dụ, một người thường xuyên xem video đánh giá điện thoại, đọc tin công nghệ, truy cập website bán lẻ điện tử hoặc tìm kiếm thông tin về pin, camera, hiệu năng có thể được hệ thống đánh giá là đang có nhu cầu đổi thiết bị.
Ngay cả khi người đó chưa từng gõ từ khóa “mua điện thoại”, thuật toán vẫn có thể dự đoán khả năng quan tâm đến sản phẩm này.
Ngoài ra, các hệ thống quảng cáo hiện đại còn tận dụng khá tốt dữ liệu từ đối tác quảng cáo để hiểu người dùng hơn.
Đó là lý do đôi khi người dùng có cảm giác như quảng cáo “đọc được suy nghĩ”.
Ngoài nguyên nhân do khả năng dự đoán của thuật toán ngày càng chính xác, trong nhiều trường hợp, lý do còn nằm ở cách con người ghi nhớ những thông tin trùng khớp với mối quan tâm của mình.
Có hàng trăm quảng cáo xuất hiện mỗi ngày nhưng chúng ta thường chỉ nhớ những quảng cáo trùng khớp với điều vừa nhắc đến. Những trường hợp đó khiến nhiều người tin rằng thiết bị đang nghe lén mình.
Mối quan tâm lớn hơn không phải là nghe lén
Thay vì quá tập trung vào câu hỏi liệu điện thoại có nghe lén hay không, người dùng nên quan tâm nhiều hơn đến lượng dữ liệu cá nhân đang được thu thập mỗi ngày.
“Nhiều người bấm “Đồng ý” khi cài đặt ứng dụng mà không đọc kỹ các điều khoản về quyền truy cập, cookie hay chia sẻ dữ liệu với bên thứ ba. Sau nhiều năm sử dụng Internet, lượng dữ liệu tích lũy có thể rất lớn”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu cho biết.
Để hạn chế việc thu thập dữ liệu không cần thiết, người dùng nên thường xuyên kiểm tra quyền truy cập của các ứng dụng đối với microphone, camera và vị trí.
Những ứng dụng không có nhu cầu sử dụng các tính năng này nên bị thu hồi quyền truy cập.
Bên cạnh đó, người dùng có thể tắt hoặc hạn chế tính năng quảng cáo cá nhân hóa trên Google, Facebook và các nền tảng khác. Dù không loại bỏ hoàn toàn quảng cáo, việc này giúp giảm lượng quảng cáo được nhắm mục tiêu dựa trên hồ sơ hành vi.
Chẳng hạn trên iPhone, người dùng có thể truy cập vào mục Theo dõi và tắt đi tính năng “Cho phép ứng dụng yêu cầu theo dõi”.
Một biện pháp khác là định kỳ rà soát các ứng dụng đã cài đặt và gỡ bỏ những ứng dụng không còn sử dụng.
Người dùng cũng nên xem lại lịch sử hoạt động trên các dịch vụ như Google, YouTube, Google Maps hoặc các mạng xã hội để hiểu mình đang chia sẻ những dữ liệu nào với nền tảng.
Đồng thời, nhiều ứng dụng trong cùng hệ sinh thái thường chia sẻ dữ liệu để nâng cao hiệu quả quảng cáo. Người dùng nên kiểm tra các cài đặt quyền riêng tư, liên kết tài khoản và giới hạn việc theo dõi chéo giữa các ứng dụng.
