Đến 17h ngày 14-7, thí sinh phải hoàn tất đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học trên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Dù được điều chỉnh nguyện vọng không giới hạn số lần, nhiều thí sinh vẫn chưa thể đưa ra quyết định chọn ngành cuối cùng.
Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Tuổi Trẻ, nhiều thí sinh cho biết càng gần thời điểm khóa hệ thống đăng ký nguyện vọng, các em càng lo lắng vì chưa biết chọn ngành nào để vừa phù hợp với sở thích, vừa có cơ hội trúng tuyển.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), mục tiêu của việc đăng ký nguyện vọng không đơn thuần là đậu vào một trường đại học, mà là lựa chọn được ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp.
Ông lưu ý thí sinh không nên chỉ đặt câu hỏi “mình có đỗ trường này không”, mà cần tự hỏi “ngành học này có thực sự phù hợp với mình hay không”. Một quyết định đúng sẽ giúp người học có động lực theo đuổi trong suốt quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp sau này.
Theo các chuyên gia tuyển sinh, mỗi mùa tuyển sinh đều xuất hiện những ngành được nhiều người quan tâm vì được cho là có mức lương cao hoặc dễ xin việc. Tuy nhiên nhu cầu nhân lực luôn thay đổi theo thị trường lao động, vì vậy việc lựa chọn chỉ dựa vào xu hướng có thể khiến thí sinh gặp rủi ro trong tương lai.
Theo ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế – Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), ở thời điểm này, điều quan trọng nhất là bình tĩnh đánh giá lại bản thân, thay vì chạy theo ngành “hot” hay nghe theo số đông.
“Thí sinh nên dành thời gian tìm hiểu chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, cơ hội thực tập và việc làm của từng ngành thay vì chỉ nhìn vào tên ngành hoặc mức điểm chuẩn”, ông Tiến khuyến nghị.
Nhiều thí sinh muốn theo ngành “hot” nhưng lo ngại không trúng tuyển do điểm chuẩn các ngành này thường khá cao. Theo ông Tiến, tùy theo sức học của mình, đặc biệt tùy theo sở trường và đam mê của mình, thí sinh hoàn toàn có thể chọn chuyên ngành nào đó để theo học.
Cụ thể như trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng không nhất thiết phải chọn đúng tên gọi ngành này, thậm chí có thể chọn học kế toán, kiểm toán vẫn có thể làm việc trong ngân hàng. Vì những khối kiến thức chung, kiến thức cơ sở ngành đều dựa trên nền tảng giống nhau. Trong quá trình học tập và làm việc sau này có thể tìm hiểu, cập nhật kiến thức cho mình.
“Như vậy trước hết, các bạn cần tìm hiểu sở trường, tính cách của mình phù hợp với định hướng nghề nghiệp nào, từ đó tìm hiểu các ngành học lĩnh vực liên quan, hơn là đi vào một ngành cụ thể. Còn nếu cứ đua vào các ngành có tên “hot” thì điểm chuẩn thường rất cao, cơ hội trúng tuyển sẽ ít hơn”, ông Tiến nói.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, khuyến cáo thí sinh không nên quyết định dựa trên những thông tin lan truyền trên mạng xã hội như “ngành dễ kiếm việc”, “ngành lương cao” hay “ngành đang là xu hướng”.
“Một ngành học phù hợp cần được cân nhắc trên nhiều yếu tố như năng lực học tập, sở thích, tính cách, giá trị nghề nghiệp mong muốn và cơ hội việc làm trong dài hạn. Mỗi ngành đều có cơ hội phát triển nếu người học có năng lực và sự đầu tư nghiêm túc”, ông Nhân khẳng định.
Một lưu ý được các chuyên gia tuyển sinh nhiều lần nhấn mạnh là hệ thống xét tuyển sẽ xét theo thứ tự nguyện vọng từ trên xuống dưới.
Khi đã trúng tuyển ở một nguyện vọng, các nguyện vọng phía sau sẽ không còn được xét. Vì thế, thí sinh nên xếp nguyện vọng theo đúng mức độ mong muốn theo học, không phải theo khả năng trúng tuyển.
ThS Lê Văn Hiển, phụ trách phòng đào tạo Trường đại học Luật TP.HCM, khuyên: “Thí sinh cần tham khảo điểm chuẩn các năm trước để xây dựng danh sách nguyện vọng có tính phân tầng, gồm nhóm nguyện vọng mơ ước, nhóm phù hợp với mức điểm hiện có và nhóm an toàn. Đồng thời cũng cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, lưu ý các điều kiện xét tuyển, tiêu chí phụ, phương thức quy đổi điểm nếu có”.
TS Phạm Tấn Hạ, Giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho rằng thí sinh cần cân bằng giữa bốn yếu tố: năng lực học tập, sở thích, điều kiện gia đình và triển vọng nghề nghiệp. Nếu chỉ quan tâm đến một yếu tố, quyết định lựa chọn ngành học sẽ thiếu bền vững.
Nếu vẫn còn băn khoăn, thí sinh nên liên hệ trực tiếp bộ phận tuyển sinh của các trường đại học hoặc tham gia các kênh tư vấn chính thức để được giải đáp về chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, học phí, học bổng và cơ hội việc làm.
Điều cần thiết nhất lúc này là mỗi thí sinh đưa ra lựa chọn dựa trên sự hiểu biết về bản thân và thông tin tuyển sinh chính thống, thay vì tâm lý đám đông hay áp lực từ bạn bè, gia đình.
Sự việc xảy ra ở lớp 10A9, trường Cao đẳng nghề Việt Xô số 1, phường Xuân Hòa, chiều 19/5.
Theo báo cáo của phường, mâu thuẫn được cho là do nạn nhân thường nói xấu sau khi bị lớp trưởng ghi lỗi vi phạm. Vì thế, lớp trưởng rủ thêm ba nữ sinh khác, cùng khối 10, đánh bạn trong nhà vệ sinh tầng 8.
Trong video lan truyền trên mạng xã hội, các nữ sinh liên tiếp tát, giật tóc, đá vào đầu và kéo lê em này trên nền nhà vệ sinh. Vừa đánh, bốn nữ sinh vừa chửi bới, trong khi nạn nhân ôm mặt khóc, không phản kháng.
Khi phát hiện sự việc vào sáng 20/5, trường Cao đẳng nghề Việt Xô đã bàn giao bốn nữ sinh đánh bạn cho cơ quan công an; đồng thời thăm hỏi học sinh bị đánh. Nạn nhân đang điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Hà Nội, sức khỏe ổn định.
UBND phường Xuân Hòa cho hay yêu cầu cơ quan chức năng giám định sức khỏe cho nạn nhân, đánh giá các nguy cơ để có kế hoạch hỗ trợ can thiệp. Phường cũng đề nghị trường Việt Xô rà soát phương pháp, quy trình quản lý học sinh và làm rõ trách nhiệm của ban giám hiệu.
Hiện, các trường trung cấp, cao đẳng được phối hợp trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tổ chức dạy văn hóa cho học sinh sau THCS. Các em cũng có thể vừa học song song để vừa lấy bằng trung cấp nghề, vừa tốt nghiệp THPT.
Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mức kỷ luật cao nhất với học sinh bậc này là viết bản tự kiểm điểm.
Việc phải vào đại học bằng mọi giá khi năng lực chưa phù hợp có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải, thậm chí bỏ dở giữa chừng. Ngược lại, các chương trình học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp với thời gian đào tạo ngắn, chú trọng thực hành sẽ giúp người học sớm thích nghi với môi trường làm việc.
Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại Ngày hội tuyển sinh do Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 tổ chức mới đây tại Đồng Nai. Tại đây, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sau khi tốt nghiệp cao đẳng, đặc biệt sau khi đã đi làm và muốn phát triển lên các vị trí cao hơn, người học có thể liên thông đại học nếu có nhu cầu.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cho rằng với những học sinh cảm thấy năng lực học tập chưa thật sự nổi bật để thi vào các trường đại học, các em có thể cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng để có hướng phát triển phù hợp hơn với khả năng.
Ông Nhân cho biết hiện nay chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít phụ huynh và học sinh e ngại việc học nghề, khiến lựa chọn này chưa thực sự phổ biến.
"Thực tế mỗi năm vẫn có không ít sinh viên bị buộc thôi học do không đáp ứng được yêu cầu đào tạo, vì vậy một hướng đi phù hợp, chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn", ông Nhân nhấn mạnh.
Điều này cũng phần nào phản ánh qua số liệu của Cục Thống kê trong quý 3 năm nay, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 - 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, tăng khoảng 250.000 người so với quý trước.
Theo ông Nhân, môi trường cao đẳng hay học nghề là lựa chọn vừa sức với chương trình đào tạo ngắn, nhiều trường chú trọng thực hành giúp người học nhanh chóng nâng cao kỹ năng tay nghề và sớm có cơ hội việc làm sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, nếu trong quá trình học nếu các em cảm thấy mình tiếp thu tốt và có nhu cầu nâng cao trình độ, hoàn toàn có thể liên thông lên đại học.
"Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực của các em, vì vậy nên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giúp các em lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu", ông Nhân nhấn mạnh.
Theo TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình liên thông thường tập trung vào tư duy và phương pháp nên nhẹ nhàng hơn, điều này phù hợp với người đã có nền tảng nghề nghiệp.
Hiện nay điều kiện liên thông đã dễ hơn rất nhiều. Sinh viên chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng là có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp có thể sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
"Việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập, trong khi chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn, sẽ giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển. Ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe, phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh, quản lý đều không quá khắt khe", ông Nhân nói.
Đặc biệt, nhiều chương trình liên thông hiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến, lịch học thậm chí có thể dồn vào cuối tuần, tạo điều kiện để người học cân bằng giữa công việc và việc học.
Về giá trị bằng cấp, không có sự phân biệt giữa hệ liên thông và chính quy. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được cấp bằng cử nhân hoặc kỹ sư tùy theo chương trình đào tạo, có giá trị tương đương.
Học phí liên thông hiện nay cũng được đánh giá là phù hợp, thường chỉ khoảng 2/3 so với hệ đại học chính quy. Các trường thường hướng đến mục tiêu hỗ trợ người học nâng cao trình độ, nên vẫn tổ chức lớp ngay cả khi số lượng sinh viên không lớn, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động và quyết tâm học tập của mỗi người.
"Không chỉ dừng lại ở bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông lại tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chỉ thực sự phát huy năng lực khi được học đúng ngành nghề yêu thích, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật như điện, cơ khí hay điều khiển", ông Nhân nhấn mạnh.
Thông tin từ Trường Phổ thông Năng khiếu, năm nay có hơn 4.700 thí sinh đăng ký dự thi lớp 10 vào trường, tăng hơn 1.000 thí sinh so với năm ngoái.
Tổng chỉ tiêu năm nay của trường là 595 học sinh, tỷ lệ cạnh tranh ở mức tương đương 1 “chọi” 8.
Năm 2025, có hơn 3.500 thí sinh dự thi vào trường, tỷ lệ chọi trung bình là 1/6. Điểm chuẩn lớp chuyên toán dẫn đầu với 33,75 điểm, còn các lớp còn lại ở mức 24,4 đến 33 điểm.
Kỳ thi vào lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu năm nay được tổ chức vào ngày 23-24/5.
Để vào trường, thí sinh sẽ thi ít nhất 4 môn toán, văn, tiếng Anh và môn chuyên. Các em có thể thi tối đa 2 môn, miễn không trùng lịch.
Đề thi môn không chuyên có 2 phần tự luận và trắc nghiệm. Với môn chuyên, đề chỉ có tự luận, trừ môn tiếng Anh.
Điểm xét tuyển lớp 10 là tổng điểm 4 bài thi, môn chuyên nhân hệ số 2, không bài thi nào dưới 2 điểm.
Với các lớp chuyên tuyển bằng 2 tổ hợp, căn cứ kết quả thi và số lượng nguyện vọng, trường sẽ quyết định điểm xét tuyển với từng nhóm.
Thí sinh được đăng ký nhiều nguyện vọng vào các lớp chuyên, xếp theo thứ tự ưu tiên. Các em được xét theo kết quả thi, không phân biệt thứ tự nguyện vọng nhưng chỉ trúng tuyển 1 nguyện vọng cao nhất.
