Trong đuối nước, điều cần làm sớm nhất là giúp trẻ có oxy trở lại. “5 nhịp thở vàng” để cứu trẻ đuối nước ra sao?
Trẻ biết bơi vẫn có thể đuối nước. Nhiều trường hợp đuối nước nếu được sơ cứu đúng ngay từ những phút đầu tiên, trẻ vẫn còn cơ hội sống.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng con đã học bơi thì sẽ an toàn. Nhưng bơi trong hồ bơi và bơi ở sông, ao, kênh rạch hay bơi biển là những chuyện rất khác nhau. Dưới lòng sông có thể có dòng chảy xiết, hố sâu, vùng nước xoáy hoặc khu vực sạt lở mà trẻ không nhận biết được.
Nước lạnh dễ gây chuột rút, đặc biệt khi trẻ hoảng loạn cố bơi ngược dòng để vào bờ sẽ nhanh chóng kiệt sức. Khi bị sặc nước và mất bình tĩnh, trẻ có thể chìm rất nhanh dù trước đó bơi khá giỏi.
Một sai lầm rất nguy hiểm hiện nay là nhiều người vẫn “xóc nước”, vác ngược trẻ chạy vòng vòng với hy vọng nước trong phổi chảy ra ngoài. Thực tế cách làm này không đúng theo hướng dẫn hồi sức hiện nay. Phần nước chảy ra chủ yếu là từ dạ dày chứ không phải từ phổi.
Việc xóc nước còn làm tăng nguy cơ trào ngược dịch vào đường thở khiến trẻ ngạt nặng hơn. Quan trọng nhất, nó làm mất “thời gian vàng” để cấp cứu hô hấp. Não thiếu oxy kéo dài chỉ vài phút đã có thể tổn thương nặng nề.
Trong đuối nước, điều cần làm sớm nhất là giúp trẻ có oxy trở lại. Đầu tiên phải thổi ngạt. Theo CDC và Hiệp hội Tim mạch Mỹ, cấp cứu đuối nước mới nhất, cùng với phác đồ 5 nhịp thở của của Hội đồng Hồi sức châu Âu đã đưa kỹ thuật thổi ngạt trở lại vị trí ưu tiên hàng đầu khi cấp cứu đuối nước, thay vì lạm dụng phác đồ “chỉ ép tim” vốn chỉ dành cho người bị đột quỵ tim thông thường.
Khác với nhiều trường hợp ngừng tim ở người lớn do bệnh tim, đuối nước là tình trạng cơ thể bị thiếu oxy trước rồi tim mới ngừng đập sau. Vì vậy trong hồi sức đuối nước, việc thổi ngạt sớm đóng vai trò rất quan trọng.
Ngay khi đưa trẻ lên bờ, hãy nhanh chóng gọi người hỗ trợ gọi cấp cứu 115, đồng thời bắt đầu sơ cứu ngay tại chỗ.
Kỹ thuật thổi ngạt “5 nhịp thở vàng” ban đầu trong đuối nước cần làm đúng và bình tĩnh. Gồm bốn bước:
Bước 1: Đặt trẻ nằm ngửa trên nền cứng, đầu và thân mình nằm thẳng.
Người cấp cứu quỳ bên cạnh đầu trẻ. Nếu quần áo ướt quá dày che kín ngực thì có thể nhanh chóng nới lỏng để dễ quan sát lồng ngực.
Bước 2: Khai thông đường thở.
Một tay đặt lên trán trẻ rồi nhẹ nhàng ngửa đầu ra sau. Tay còn lại dùng hai ngón nâng cằm lên. Động tác này giúp lưỡi không tụt ra phía sau bít kín khí quản. Không nên gập cổ trẻ về phía trước vì sẽ làm đường thở hẹp lại.
Nếu nhìn thấy bùn đất, rong rêu, thức ăn hoặc đờm nhớt trong miệng thì nhanh chóng lấy ra bằng ngón tay quấn khăn sạch. Không cố móc sâu nếu không nhìn thấy dị vật vì có thể làm tắc nghẽn nặng hơn.
Bước 3: Thổi ngạt.
Với trẻ trên 1 tuổi: Một tay vẫn giữ trán để đầu hơi ngửa ra sau. Dùng ngón cái và ngón trỏ của tay đó bịt kín hai lỗ mũi trẻ. Người cấp cứu hít một hơi bình thường, không cần quá sâu. Áp kín miệng mình phủ trọn miệng trẻ để không bị rò hơi ra ngoài.
Với trẻ dưới 1 tuổi: Không cần bịt mũi riêng. Miệng người cấp cứu sẽ bao trùm cùng lúc cả mũi và miệng trẻ vì khuôn mặt trẻ còn nhỏ.
Cách thổi: Thổi chậm và đều trong khoảng 1 giây cho mỗi hơi. Không thổi quá mạnh. Mắt phải nhìn vào lồng ngực trẻ. Dấu hiệu quan trọng nhất cho thấy thổi đúng là lồng ngực trẻ nhô lên nhẹ nhàng theo hơi thổi.
Nếu lồng ngực không nhô lên: Bà con mình cần chỉnh lại tư thế ngửa đầu nâng cằm, kiểm tra miệng có dị vật không rồi thổi lại.
Sau mỗi hơi: Nhấc miệng ra, thả tay bịt mũi (nếu là trẻ lớn), để lồng ngực tự xẹp xuống rồi mới tiếp tục hơi kế tiếp.
Người cấp cứu lặp lại đủ năm lần thổi ngạt liên tục như vậy.
Điều cần tránh: Không xóc nước. Không ép bụng. Không thổi quá mạnh hoặc quá nhanh. Không mất thời gian tìm cách “làm nước chảy ra”.
Chỉ cần thổi vừa đủ để lồng ngực nhô lên là đạt yêu cầu.
Sau năm nhịp thở đầu tiên: Nếu trẻ bắt đầu ho, tự thở hoặc cử động, tiếp tục theo dõi và nhanh chóng đưa đến bệnh viện.
Bước 4: Ép tim.
Nếu trẻ vẫn bất tỉnh, không tự thở, bắt đầu ép tim ngoài lồng ngực theo chu kỳ 30 ép tim + 2 thổi ngạt và gọi 115 càng sớm càng tốt.
Điều quan trọng nhất trong cấp cứu đuối nước là oxy phải đưa đến não càng sớm càng tốt. Nhiều trường hợp chỉ nhờ vài hơi thở đúng cách trong những phút đầu mà trẻ có thể giữ lại được sự sống.
Cần kiên trì thực hiện liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến nơi hoặc trẻ có dấu hiệu hồi phục.
Ngay cả khi trẻ đã tỉnh lại sau đuối nước, vẫn phải đưa đến cơ sở y tế để theo dõi vì có thể xuất hiện suy hô hấp hoặc phù phổi muộn sau đó.
Cụ thể, đối tượng lạ tiếp xúc với phụ huynh các bệnh nhi khai thác thông tin, sử dụng hình ảnh đăng tải trên các trang mạng xã hội để kêu gọi từ thiện.
Đáng chú ý, những trường hợp bị nhắm đến hầu hết là người dân tộc thiểu số, người sống ở vùng nông thôn, người hiền lành, cả tin, thiếu cảnh giác... Có trường hợp bệnh nhi và gia đình được "người lạ" cho 700.000 đồng hoặc nhu yếu phẩm để lấy thông tin cá nhân.
Nhằm ngăn chặn tình trạng này và kịp thời bảo vệ các bệnh nhi, không để tình trạng trục lợi các tấm lòng hảo tâm diễn ra, Bệnh viện Nhi đồng 2 đề nghị phụ huynh bệnh nhi nâng cao cảnh giác, không tự ý cung cấp thông tin cá nhân, hồ sơ bệnh án, hình ảnh hoặc hoàn cảnh gia đình cho người lạ.
Khi không có nhân viên y tế bệnh viện, thân nhân bệnh nhi không cho phép người chưa rõ danh tính tiếp cận. Khi có người tiếp cận với mục đích đăng tải thông tin kêu gọi thiện nguyện, phụ huynh nên thông báo ngay với nhân viên y tế để được hỗ trợ phù hợp.
Nếu phát hiện cá nhân có dấu hiệu lợi dụng hoạt động thiện nguyện, tự ý tiếp cận bệnh nhi hoặc giả danh người nhà để ra vào nơi điều trị, bệnh nhân và thân nhân cần báo ngay cho y bác sĩ hoặc nhân viên bảo vệ bệnh viện.
Với bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, vui lòng thông báo với nhân viên y tế để được hướng dẫn thực hiện các thủ tục theo đúng quy định.
"Bệnh viện có phòng Công tác xã hội là cầu nối trong việc gắn kết các nhà hảo tâm với bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, đã được xác minh đúng sự thật.
Quý nhà hảo tâm có nhu cầu, xin liên hệ tổ trợ giúp bệnh nhân nghèo của Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Nhi đồng 2 qua số điện thoại (028)38295723, số nội bộ 295.
Chúng tôi lưu ý quý nhà hảo tâm hãy hết sức cảnh giác, thận trọng tìm hiểu thông tin trước khi thực hiện việc quyên góp, tránh việc hỗ trợ đến các trường hợp không phù hợp, vô tình tiếp tay cho kẻ xấu lợi dụng lòng tốt để trục lợi", đại diện Bệnh viện Nhi đồng 2 khuyến cáo.
Vào cuối năm 2025, Bệnh viện Nhi đồng 2 cũng phát cảnh báo "nóng" về những hoàn cảnh không đúng sự thật trên mạng xã hội. Trong đó, có trường hợp cháu bé tên A. (sinh năm 2022, ngụ tỉnh Lâm Đồng) mắc bệnh viêm ruột mạn tính, bị nhiều đối tượng đăng hình ảnh và nội dung khó khăn để liên tục quyên góp viện phí.
Tuy nhiên theo BSCKII Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Trưởng khoa Tiêu hóa của Bệnh viện Nhi đồng 2, bệnh nhi trên đã điều trị nhiều lần tại khoa và có sử dụng bảo hiểm y tế, nên chi phí điều trị hoàn toàn không cao như các bài đăng xin tiền.
Ngay trong những ngày đầu hoạt động, các bác sĩ của Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã liên tiếp cấp cứu thành công hai bệnh nhân nhồi máu não cấp bằng các kỹ thuật tái thông mạch hiện đại.
Trường hợp đầu tiên là nam bệnh nhân 72 tuổi, trú tại Đồng Văn, Ninh Bình. Người bệnh đột ngột xuất hiện nói khó, liệt nửa người, được gia đình đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
Ngay khi tiếp nhận, bác sĩ Vương Xuân Trung (Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình) cùng ê kíp nhanh chóng kích hoạt quy trình báo động đột quỵ, đánh giá lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Kết quả xác định người bệnh bị nhồi máu não cấp do tắc động mạch não giữa trái.
Nhận định đây là trường hợp cần tái thông mạch khẩn cấp, bác sĩ Trung cùng ê kíp điều trị lập tức chỉ định truyền thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Chỉ 25 phút sau khi nhập viện, thuốc đã được sử dụng.
Đồng thời, Trung tâm Đột quỵ phối hợp với Trung tâm Điện quang can thiệp tiến hành lấy huyết khối cơ học, với thời gian từ khi vào viện đến khi chọc động mạch đùi chỉ 40 phút.
Sau can thiệp, người bệnh cải thiện rõ rệt về thần kinh, giảm liệt và giảm tình trạng thất ngôn so với thời điểm nhập viện.
Trường hợp khác là bệnh nhân nam 65 tuổi, trú tại xã Liêm Hà, Ninh Bình. Sau khi ngủ dậy, người bệnh xuất hiện nói khó và yếu nửa người.
Tiếp nhận người bệnh, bác sĩ trung nhận định đây là trường hợp đột quỵ khi thức giấc, là tình huống khó khăn trong việc xác định thời điểm khởi phát.
Để đánh giá khả năng điều trị tái tưới máu, ê kíp đã chỉ định chụp cộng hưởng từ sọ não và áp dụng tiêu chuẩn bất tương xứng DWI/FLAIR trên phim cộng hưởng từ. Kết quả xác định bệnh nhân bị nhồi máu não bán cầu phải và vẫn còn chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết.
Chỉ 25 phút sau khi nhập viện, người bệnh được truyền thuốc tiêu sợi huyết. Sau điều trị, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ, khả năng vận động và ngôn ngữ tiến triển tích cực.
Về hai ca bệnh trên, bác sĩ Trung cho biết, các bệnh nhân đều được người nhà đưa đến bệnh viện rất sớm sau khi xuất hiện triệu chứng.
"Trong điều trị đột quỵ, mỗi phút trôi qua đều có hàng triệu tế bào não bị tổn thương. Việc người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm giúp chúng tôi có đủ thời gian để đánh giá, chỉ định đúng phương pháp điều trị và triển khai tái thông mạch trong "thời gian vàng". Đó là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng hồi phục của người bệnh", bác sĩ Trung chia sẻ.
PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đánh giá, với ca bệnh đột quỵ, mỗi phút đều có ý nghĩa sống còn. Khi người bệnh được tiếp cận trung tâm đột quỵ trong thời gian ngắn nhất, được chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời, cơ hội hồi phục sẽ tăng lên rất nhiều.
Trước đó, ngày 26.6, ngay khi chính thức vào hoạt động, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình thực hiện ca mổ đầu tiên lúc 22 giờ 30. Ca mổ kịp thời cứu người đàn ông cứu người đàn ông bị chấn thương cột sống nặng, có nguy cơ liệt hai chân sau tai nạn ngã từ độ cao khoảng 2 m.
Bệnh nhân là ông C.M.Q (51 tuổi, trú tại P.Nam Định, tỉnh Ninh Bình), nhập viện chỉ khoảng 1 giờ sau tai nạn.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ khẩn trương thăm khám, thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Kết quả xác định người bệnh bị vỡ thân đốt sống thắt lưng L3 mất vững, chèn ép thần kinh, gây liệt hai chi dưới - một tổn thương đặc biệt nghiêm trọng, có nguy cơ để lại di chứng liệt vĩnh viễn nếu không được can thiệp kịp thời.
Những năm gần đây, nồi chiên không dầu trở thành một "cơn sốt" mới trong gian bếp và được coi là cứu cánh cho những người mới tập nấu ăn với niềm tin có thể chiên rán mọi thứ. Tuy nhiên, những thông tin lan truyền trên mạng gần đây cho rằng "thực phẩm nấu bằng nồi chiên không dầu có thể gây ung thư" đang khiến không ít người tiêu dùng hoang mang.
Giải đáp vấn đề này trên CCTV News, giáo sư Phạm Chí Hồng từ Học viện Khoa học Thực phẩm và Kỹ thuật Dinh dưỡng thuộc Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, cho biết các chất gây ung thư hoặc nghi ngờ gây ung thư mà mọi người lo ngại thực tế chỉ phát sinh khi thực phẩm bị đun nóng đến một mức nhiệt nhất định, chứ không phải do việc dùng nồi thường, lò nướng hay nồi chiên không dầu.
Các chuyên gia khẳng định không phải mọi thực phẩm nấu ở nhiệt độ cao đều gây ung thư và người dùng không cần quá lo lắng nếu lượng tiêu thụ thấp. Tuy nhiên, việc ăn thực phẩm bị nướng quá cháy hoặc có màu nâu đậm trong thời gian dài chắc chắn sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Về bản chất, nồi chiên không dầu hoạt động như một chiếc lò nướng mini có quạt đối lưu; dòng khí nóng liên tục sẽ lấy đi hơi ẩm trên bề mặt thực phẩm, giúp món ăn có lớp vỏ khô và giòn tan. Vì vậy, so với phương pháp chiên ngập dầu truyền thống, nồi chiên không dầu chỉ cần rất ít hoặc thậm chí không cần dùng đến dầu ăn mà vẫn làm chín được thực phẩm. Nhờ đó, món ăn từ nồi chiên không dầu thường có hàm lượng chất béo thấp hơn, ít tạo ra khói dầu và lượng chất gây ung thư trong khói cũng giảm đi đáng kể.
Giáo sư Phạm cho hay với những thực phẩm vốn đã có sẵn dầu, quá trình nướng bằng nhiệt sẽ giúp loại bỏ bớt một phần lượng dầu mỡ này. Do đó, nếu xét từ góc độ hạn chế chất béo nạp vào cơ thể, nồi chiên không dầu rõ ràng có những ưu thế vượt trội.
Để giảm thiểu tối đa việc phát sinh các chất độc hại khi nấu nướng, các chuyên gia khuyên vệ sinh sạch sẽ các cặn thức ăn thừa trong nồi trước khi sử dụng, không nên cắt thực phẩm quá nhỏ, đồng thời chọn mức nhiệt độ và thời gian ngắn hơn một chút so với hướng dẫn mặc định.
Ngoài ra, vì thực phẩm càng cháy thì càng sinh ra nhiều chất có hại, người dùng nên chú ý quan sát màu sắc của món ăn để kiểm soát thời gian nấu sao cho phù hợp nhất. Thực phẩm nên được nấu đến khi đạt trạng thái vàng đều. Ở độ chín này, hương vị món ăn đã bắt đầu dậy mùi thơm đặc trưng nhưng vẫn chưa chuyển sang sắc vàng cháy.
Bên cạnh độ an toàn của thực phẩm, nhiều người còn lo ngại về việc liệu lớp phủ bên trong nồi có giải phóng chất độc hại hay không, đặc biệt là khi lớp phủ này bị bong tróc. Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Thiết bị Điện gia dụng Trung Quốc giải thích hầu hết loại nồi chiên đạt chuẩn hiện nay đều sử dụng lớp chống dính Teflon (PTFE), một vật liệu có tính ổn định hóa học và chịu nhiệt tốt.
Dữ liệu thử nghiệm cho thấy lớp phủ này chỉ có nguy cơ phân hủy tạo ra chất độc hại khi nhiệt độ chạm mức 260°C, trong khi mức nhiệt của nồi chiên thường chỉ dưới 200°C, hoàn toàn nằm trong phạm vi an toàn. Dù vậy, người dùng cần đặc biệt lưu ý tránh để nồi hoạt động khi không có thực phẩm bên trong hoặc sử dụng ở nhiệt độ quá cao trong thời gian quá dài.
Các chuyên gia cũng cảnh báo lớp phủ Teflon thường nằm trên đế bằng nhôm; nếu lớp phủ bị bong tróc, phần cốt nhôm sẽ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Khi đó, việc nấu các loại thực phẩm có tính axit như cà chua, chanh hay giấm có thể khiến nhôm bị thôi nhiễm vào thức ăn, gây ra những rủi ro nhất định cho sức khỏe nếu tiêu thụ lâu dài.
