Dữ liệu phân tích mới nhất tại khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á chỉ ra gánh nặng lớn từ virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới 5 tuổi. Cụ thể, Việt Nam có tỷ lệ trẻ nhiễm RSV trong số các ca bệnh nhiễm trùng hô hấp chiếm 35,5%, đứng sau Myanmar và New Zealand. Loại mầm bệnh này lưu hành liên tục quanh năm tại nước ta thay vì chỉ bùng phát theo mùa.
Thảo luận tại hội nghị khoa học “Hành trình miễn dịch trọn đời” vừa diễn ra tại Quy Nhơn với sự tham gia của hơn 400 chuyên gia y tế trong nước và quốc tế, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, cảnh báo RSV là tác nhân hô hấp rất phổ biến ở trẻ nhũ nhi, có thể gây ra các di chứng như hen suyễn và thở khò khè với tỷ lệ nhập viện cao hơn 5-16 lần so với cúm.
Mỗi năm có hàng chục triệu ca mắc RSV trên toàn cầu, với nguy cơ tử vong cao ở trẻ nhỏ, nhất là những bé có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Bệnh thường khởi phát giống cảm lạnh nhưng có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi và suy hô hấp.
Thực tế cho thấy phần lớn các ca nhập viện rơi vào nhóm trẻ từ sơ sinh đến 6 tháng tuổi. Đây đa số là những em bé sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước khi mắc bệnh. Tình trạng này không chỉ đe dọa sức khỏe của trẻ mà còn vắt kiệt tài chính của nhiều gia đình và tạo áp lực lên hệ thống y tế. Vì vậy, giáo sư Tiến nhấn mạnh tầm quan trọng của nhận diện nguy cơ sớm, trao đổi thông tin với nhân viên y tế một cách liên tục, bao gồm cả giai đoạn thai kỳ cho đến sau khi trẻ chào đời.
Bên cạnh trẻ nhỏ, các chuyên gia tại hội nghị cũng cảnh báo về rào cản dự phòng ở chiều ngược lại của vòng đời, tức nhóm người cao tuổi và người có bệnh nền. PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, nhận định quá trình lão hóa khiến hệ miễn dịch suy giảm nhanh. Người từ 65 tuổi rất dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp thể nặng. Đặc biệt, tình trạng đồng nhiễm cả virus và vi khuẩn có thể khiến bệnh tình chuyển biến xấu chớp nhoáng và đẩy nguy cơ tử vong lên mức cao.
Mặc dù rủi ro lớn, tỷ lệ người dân chủ động bảo vệ sức khỏe lại thấp. Khảo sát thực tế năm 2024 tại một cơ sở y tế ở Hà Nội cho thấy chỉ có 11,5% người lớn tiêm phòng phế cầu khuẩn. Thậm chí, theo khảo sát của Bộ Y tế năm 2023, chưa đến 6% người cao tuổi chủ động phòng ngừa cúm hàng năm.
Giáo sư Jana Shaw, Đại học Upstate, Mỹ, lý giải tỷ lệ dự phòng thấp không hẳn do thiếu dịch vụ y tế. Nguyên nhân đến từ tâm lý chần chừ và phân vân của người dân. Nhiều người trì hoãn việc phòng bệnh do chưa nhận thức đủ độ nguy hiểm của các loại virus, lo ngại về tính an toàn hoặc gặp rào cản về chi phí.
Để giải quyết bài toán này, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh ngành y tế cần chuyển dịch sang chiến lược “miễn dịch trọn đời”. Khái niệm này đòi hỏi tiếp cận dự phòng theo vòng đời – tức xem xét rủi ro và nhu cầu bảo vệ sức khỏe theo từng giai đoạn phát triển, theo từng lứa tuổi và nhóm nguy cơ – thay vì chỉ nhìn theo từng bệnh riêng lẻ.
Thủ dâm là nhu cầu sinh lý bình thường, có thể giải tỏa stress, mang lại cảm xúc tích cực. Quá trình phóng tinh phụ thuộc vào sự hoạt động của hệ sinh dục. Còn thận thuộc hệ tiết niệu, chức năng chính là lọc máu, đào thải chất độc qua nước tiểu, cân bằng điện giải và điều hòa huyết áp. Hệ tiết niệu này không tham gia vào quá trình sản xuất tinh trùng hay điều khiển chức năng sinh dục. Do đó, thủ dâm không gây hại thận.
Tuy nhiên, lạm dụng thủ dâm có thể gây những hậu quả lâu dài tới sức khỏe thể chất, tinh thần và sức khỏe sinh sản. Theo các nghiên cứu, tần suất thủ dâm thường xuất hiện nam giới có thể căn cứ theo độ tuổi. Nam dưới 30 tuổi có thể thủ dâm từ hai đến ba lần/tuần. Từ 30-45 tuổi, tần suất phù hợp là từ một đến hai lần/tuần. Trên 45 tuổi, nam giới chỉ nên thủ dâm một lần/tuần hoặc một lần/hai tuần.
Ngoài ra, tần suất thủ dâm còn tùy theo tình trạng sức khỏe, tâm lý của nam giới. Mỗi cá nhân tự điều chỉnh tần suất để phù hợp với bản thân mình.
Nghiện thủ dâm có thể làm giảm sự nhạy cảm với các kích thích ở dương vật, gây khó khăn khi quan hệ thực tế. Nhiều người lén lút thủ dâm có thể dẫn đến tâm lý căng thẳng hoặc lo sợ bị phát hiện. Thủ dâm quá nhiều khiến nam giới mệt mỏi, uể oải, mất tập trung trong công việc và học tập, suy giảm trí nhớ, thậm chí mất hứng thú với việc quan hệ tình dục cùng đối tác. Nhiều người bị xuất tinh sớm, rối loạn cương dương khi quan hệ với đối tác thật.
Do đó, nam giới cần kiểm soát và sinh hoạt điều độ. Khi thủ dâm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, bạn cần đi khám để xác định nguyên nhân và tư vấn cách điều trị cụ thể.
Tăng cường bổ sung các chất dinh dưỡng, thực phẩm giàu vitamin E, hoa quả. Từ bỏ thói quen hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích bia, rượu. Tập luyện thể dục thể thao hàng ngày để nâng cao sức khỏe, giải tỏa căng thẳng, stress. Lên kế hoạch làm việc, nghỉ ngơi hợp lý.
Điều này là do cơ thể sau tuổi 35 đã bắt đầu giảm khối cơ, giảm mật độ xương và khả năng phục hồi chậm hơn. Đây là những thay đổi tự nhiên do ảnh hưởng của tuổi tác, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Bên cạnh đó, khả năng phối hợp giữa hệ thần kinh và cơ bắp không còn linh hoạt như trước, khiến việc giữ thăng bằng khó hơn. Những yếu tố này kết hợp lại làm tăng nguy cơ đau cơ, bong gân hoặc té ngã khi tập luyện, đặc biệt là khi thực hiện các động tác nhanh hoặc phức tạp.
Để giảm nguy cơ chấn thương khi tập luyện, người sau tuổi 35 cần lưu ý những điều sau:
Sau 35 tuổi, nhiều người bắt đầu gặp các vấn đề sức khỏe như đau khớp, tim mạch hoặc loãng xương. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động và làm tăng nguy cơ chấn thương nếu tập không phù hợp.
Vì vậy, không nên áp dụng một chương trình tập luyện giống nhau cho tất cả mọi người. Việc lựa chọn bài tập cần dựa trên tình trạng sức khỏe cá nhân. Thậm chí, trong một số trường hợp, nên tham khảo ý kiến chuyên gia để đảm bảo an toàn.
Khởi động là bước rất quan trọng, đặc biệt với người trên 35 tuổi. Lúc này, cơ và gân không còn đàn hồi tốt như trước. Bắt đầu tập luyện một cách đột ngột mà bỏ qua khởi động có thể dẫn đến căng cơ hoặc rách cơ.
Khởi động giúp tăng lưu lượng máu đến các nhóm cơ, làm nóng khớp và chuẩn bị cơ thể cho vận động. Thay vì chỉ kéo giãn cơ nhẹ thì nên ưu tiên các động tác khởi động như xoay khớp, đi bộ nhanh hoặc các bài kích hoạt cơ nhẹ. Cách này giúp cơ thể vào guồng vận động một cách an toàn trước khi bước vào bài tập chính.
Khi tập luyện, kỹ thuật đúng luôn quan trọng hơn việc nâng nặng hay tập nhiều. Một động tác sai có thể gây áp lực lớn lên khớp và cơ, dẫn đến chấn thương.
Ngoài ra, lắng nghe cơ thể cũng rất cần thiết. Nếu xuất hiện cơn đau bất thường, đặc biệt là đau nhói hoặc kéo dài, thì nên dừng tập và điều chỉnh lại. Cố gắng chịu đau để tập tiếp có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn.
Tập luyện đều đặn với cường độ vừa phải thường mang lại hiệu quả tốt hơn so với tập rất nặng nhưng không thường xuyên. Các nghiên cứu cho thấy duy trì thói quen vận động ổn định giúp giảm nguy cơ té ngã và chấn thương rõ rệt.
Môi trường tập luyện cũng ảnh hưởng lớn đến nguy cơ chấn thương. Sàn trơn, không gian chật hoặc giày không phù hợp đều có thể làm tăng nguy cơ té ngã hoặc chấn thương cổ chân. Đặc biệt, khi khả năng giữ thăng bằng giảm theo tuổi tác, những yếu tố này càng trở nên quan trọng, theo Healthline.
Ngày 7/6, Nguyễn Thị Tường Vi bước vào lễ đường trong chiếc váy cưới thắt eo tinh tế. Ở tuổi 26, cô sở hữu vóc dáng thon gọn với chiều cao 1m64 và cân nặng 60 kg.
Ba năm trước, thói quen ăn uống mất kiểm soát đẩy cân nặng tăng 15 kg chỉ trong ba tháng, lên gần 80 kg. Cơ thể phản ứng tức thì với các dấu hiệu gan nhiễm mỡ, kinh nguyệt rối loạn, cả ngày chỉ muốn ăn và ngủ.
"Trọng lượng dồn nhiều vào vùng đùi khiến dáng đi của tôi bị lệch. Suốt hai năm sống chung với cơ thể quá khổ, tôi luôn trong trạng thái mệt mỏi, uể oải", Vi nhớ lại.
Hệ quả không dừng ở sức khỏe. Vi liên tục bị từ chối việc làm vì ngoại hình. Các nhà tuyển dụng nói thẳng họ ưu tiên ứng viên có ngoại hình ưa nhìn. Rồi một lần đi chơi, nhìn vào tấm ảnh chụp chung, cô nhận ra vóc dáng mình to gấp 4 lần bạn bè. Cùng lúc, bác sĩ phụ khoa cảnh báo nếu không thay đổi, béo phì kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản.
Tháng 5/2025, cô bước vào hành trình thay đổi không thuốc, không phương pháp cực đoan. Vi chọn thâm hụt calo kết hợp tập luyện, một nguyên tắc được củng cố bởi hơn 30 nghiên cứu tổng hợp từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH).
Thâm hụt calo (calorie deficit) là trạng thái cơ thể tiêu hao nhiều calo hơn lượng calo nạp vào từ thức ăn và đồ uống trong một ngày. Ví dụ nếu cơ thể bạn đốt 2.000 calo mỗi ngày nhưng bạn chỉ ăn 1.500 calo, bạn đang thâm hụt 500 calo. Cơ thể sẽ lấy phần thiếu hụt đó từ mỡ dự trữ, dẫn đến giảm cân. Đây là nguyên lý cốt lõi và được khoa học chứng minh rộng rãi nhất trong giảm cân, thường được gọi tắt là "calories in, calories out". Các nghiên cứi cho thấy duy trì mức thâm hụt 500 calo mỗi ngày giúp giảm từ 0,2 đến 0,9 kg mỗi tuần một cách bền vững.
Theo phương pháp này, từ thứ Hai đến thứ Bảy, Vi tập kháng lực, tạ, cardio, bơi lội và đi bộ. Bữa sáng là khoai lang hoặc ngô luộc. Bữa chính gồm ức gà, hải sản, thịt bò và rau xanh. Đồ chiên xào, đồ ăn vặt và gia vị bị loại khỏi thực đơn hoàn toàn.
Tháng đầu tiên, Vi giảm 7 kg. Nhưng những tháng sau mới là thử thách thật sự. Cô nhớ những buổi sáng bước lên cân mà kim không nhúc nhích, những cơn thèm ăn từ bữa kiêng nhạt nhẽo. Để không bỏ cuộc, cô áp dụng "cheat day" một đến hai ngày mỗi tháng và ghi chép cân nặng mỗi ngày.
"Chỉ cần giảm được một lạng thôi cũng là động lực rất lớn để tôi đi tiếp", Vi nói. Khi có hẹn với bạn bè, cô chủ động xếp lịch vào ngày ăn xả. Khi đi cà phê, cô gọi nước ép không đường hoặc nước lọc.
Đến tháng 1/2026, sau 8 tháng, Vi về 60 kg. Nghiên cứu từ Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Mỹ chỉ ra rằng kết hợp kiểm soát calo và vận động đều đặn giúp tăng hiệu quả giảm cân hơn 20% so với chỉ ăn kiêng đơn thuần. Với Vi, con số trên bàn cân chỉ là một phần của sự thay đổi. Kinh nguyệt đều đặn trở lại. Gan nhiễm mỡ được kiểm soát. Cô ăn ngon, ngủ ngon và bước đi thẳng.
"Khi tôi thay đổi, thế giới xung quanh cũng thay đổi theo. Mọi người nhìn tôi bằng ánh mắt thiện cảm hơn, không còn những lời xì xầm hay ánh nhìn ái ngại như xưa nữa", Vi nói.
Hiện Vi vẫn tập đều đặn và muốn giảm thêm vài kg. Nhưng thứ đã thay đổi nhiều hơn là tư duy. Cô không còn đếm từng calo trong mỗi bữa ăn hay từ chối mọi buổi hẹn với bạn bè. Cô đã học được cách làm chủ cơ thể mà không để nó làm chủ mình.
