Những hộp cơm trắng được nấu sẵn, chia phần rồi xếp gọn trong tủ lạnh đang trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người bận rộn. Chỉ cần vài phút hâm nóng, họ đã có bữa ăn nhanh gọn, tiết kiệm thời gian.
Trên mạng xã hội, thói quen này còn được lan truyền như một cách ăn uống “lành mạnh”, hỗ trợ giảm cân nhờ quá trình hình thành tinh bột kháng khi cơm được làm lạnh.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cơm sau khi nấu chín và để nguội, đặc biệt khi được làm lạnh trong khoảng 8 đến 12 giờ, có thể hình thành một phần tinh bột kháng.
Đây là loại tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống ruột già, trở thành nguồn thức ăn cho hệ vi sinh đường ruột. Nhờ đó, cơm để lạnh có thể giúp giảm chỉ số đường huyết so với cơm nóng, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và góp phần cải thiện sức khỏe tiêu hóa.
Tuy nhiên, BS Hoàng nhấn mạnh đây không phải là “thần dược” cho giảm cân hay kiểm soát đường huyết. Lợi ích chỉ có ý nghĩa khi người dùng ăn với lượng phù hợp, kết hợp chế độ ăn cân đối và bảo quản đúng cách.
Rủi ro lớn nhất không nằm ở việc cho cơm vào tủ lạnh, mà nằm ở quá trình xử lý trước và sau khi bảo quản.
Một trong những tác nhân đáng lo là vi khuẩn Bacillus cereus, thường tồn tại sẵn trong gạo. Khi cơm nấu xong bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn này có thể phát triển và sinh độc tố. Đáng chú ý, độc tố này có khả năng chịu nhiệt, nên việc hâm nóng lại không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Ngoài ra, cơm để quá lâu dễ mất nước, khô cứng, khó tiêu, đặc biệt không phù hợp với người có hệ tiêu hóa kém, người già hoặc trẻ nhỏ.
Nhiều người lo ngại cơm để lạnh sẽ mất hết dinh dưỡng. Theo các chuyên gia, tủ lạnh không phải là nguyên nhân chính. Cơm trắng vốn không chứa nhiều vitamin C hay vitamin A, nên sự thay đổi ở hai nhóm này không đáng kể. Thành phần dễ bị ảnh hưởng hơn là vitamin nhóm B như B1, B2, B3.
Tuy nhiên, phần lớn hao hụt đã xảy ra trong quá trình nấu. Việc bảo quản lạnh chỉ làm giảm nhẹ. Ngược lại, hâm nóng nhiều lần mới là yếu tố khiến vitamin suy giảm rõ hơn. Vitamin B1 có thể giảm 10 đến 30% nếu cơm bị hâm đi hâm lại nhiều lần.
Chuyên gia khuyến cáo, người dân có thể nấu cơm trước và bảo quản trong tủ lạnh, nhưng cần tuân thủ nguyên tắc an toàn thực phẩm. Không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ sau khi nấu. Tốt nhất, nên làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh trong vòng 1 giờ.
Cơm cần được đựng trong hộp kín hoặc túi zip, tránh để lẫn với thực phẩm sống. Nhiệt độ tủ lạnh nên duy trì dưới 5 độ C. Thời gian sử dụng phù hợp là trong vòng 24 đến 48 giờ, không nên kéo dài nhiều ngày.
Trước khi ăn, cơm cần được hâm nóng kỹ, đạt trên 75 độ C. Không nên hâm đi hâm lại nhiều lần. Nếu cơm có mùi chua, nhớt, đổi màu hoặc có dấu hiệu bất thường, cần bỏ ngay thay vì tiếc rẻ sử dụng.
Dâu tây có vị ngọt tự nhiên nhưng chứa ít calo, giàu vitamin và nhiều chất chống oxy hóa. Loại quả này còn có hàm lượng chất xơ cao nên giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu, đồng thời tạo cảm giác no lâu hơn, theo trang OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Ông Manoj Chawla, chuyên gia tiểu đường tại Bệnh viện Hinduja và MRC Khar (Ấn Độ), cho biết dâu tây có chỉ số đường huyết thấp, khoảng 40. Nhờ vậy, loại quả này giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn so với các loại trái cây có chỉ số đường huyết cao.
Dâu tây còn chứa anthocyanin - hợp chất thực vật có lợi cho quá trình trao đổi chất. Bên cạnh đó, tải lượng đường huyết của dâu tây cũng thấp nên hỗ trợ giảm tình trạng tăng đường huyết sau bữa ăn.
Theo ông Chawla, dâu tây là lựa chọn tốt cho người tiểu đường nếu ăn với lượng vừa phải và đúng cách.
Qua theo dõi thực tế bằng thiết bị đo đường huyết liên tục, ông nhận thấy bệnh nhân có mức đường huyết ổn định hơn khi ăn dâu tây tươi nguyên quả.
Trong khi đó, nước ép, sinh tố hoặc món tráng miệng từ dâu tây có thêm đường lại dễ làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Dâu tây thường làm tăng đường huyết ít hơn các loại trái cây có chỉ số đường huyết cao. Tuy nhiên, người mắc tiểu đường loại 1 vẫn cần tính lượng carbohydrate khi sử dụng insulin hoặc máy theo dõi đường huyết liên tục.
Một nghiên cứu công bố trên Journal of Nutrition vào năm 2025 đã theo dõi người tiền tiểu đường trong 28 tuần. Kết quả cho thấy ăn dâu tây mỗi ngày giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn, giảm viêm và tăng mức chất chống oxy hóa trong cơ thể.
Người mắc tiểu đường nên ưu tiên ăn dâu tây tươi nguyên quả thay vì uống nước ép hoặc dùng sản phẩm có thêm đường.
Dâu tây có thể ăn cùng sữa chua, hạt hoặc các loại hạt dinh dưỡng để giúp đường huyết ổn định hơn. Loại quả này cũng phù hợp cho bữa phụ hoặc dùng trước khi tập luyện.
Khẩu phần vẫn rất quan trọng. Khoảng 120 - 150 g dâu tây được xem là lượng phù hợp cho người trưởng thành mắc tiểu đường.
Khẩu phần này cung cấp khoảng 7 - 9 g carbohydrate cùng lượng chất xơ giúp hạn chế tăng đường huyết và giảm cảm giác thèm đồ ngọt chế biến sẵn.
Nam thanh niên được bạn trai cũ đưa đến khám khi thấy cơ thể mệt mỏi, sốt âm ỉ và nổi hạch vùng bẹn. Ban đầu, cả hai chỉ nghĩ đến một bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, khi bác sĩ chỉ định làm các xét nghiệm tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục, kết quả cho thấy bệnh nhân nhiễm HIV, đồng thời mắc viêm gan B.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, điều gây trăn trở không chỉ là độ tuổi quá trẻ mà còn là tâm lý người bệnh. Chàng trai sống kín đáo, giấu xu hướng tính dục, gần như suy sụp khi nhận kết quả và rơi vào trạng thái hoang mang kéo dài. "Đây không chỉ là câu chuyện của virus, mà còn là câu chuyện của cô độc và thiếu chỗ dựa tâm lý", bác sĩ nói.
Không chỉ trường hợp này, phòng khám thường xuyên ghi nhận các ca phát hiện HIV rất "tình cờ". Mới đây, hai nam nhân viên văn phòng sau một đêm karaoke và massage đến khám vì lo mắc "bệnh xã hội". Một người có biểu hiện viêm niệu đạo, người còn lại gần như không có triệu chứng đáng kể. Tuy nhiên, khi làm xét nghiệm đầy đủ, một người cho kết quả dương tính với HIV, nhiều khả năng đã nhiễm từ vài tháng trước. Cả hai đều sốc, hoang mang và gần như không tin chuyện xảy ra với mình.
Theo bác sĩ Duy, HIV không còn là câu chuyện xa lạ. Điểm chung ở nhiều ca bệnh là không hề nghĩ mình có nguy cơ. Họ đến khám vì tiểu buốt, nổi sùi, đau họng, viêm hậu môn, hoặc chỉ vì "thấy cơ thể hơi lạ", rồi bất ngờ nhận kết quả HIV.
"Nhiều người trẻ nghĩ rằng không có triệu chứng thì đồng nghĩa an toàn, trong khi thực tế HIV có thể tồn tại trong cơ thể một thời gian dài mà không biểu hiện rõ ràng", bác sĩ phân tích. Có người vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn hẹn hò và nghĩ mình ổn, cho đến khi đi khám một bệnh khác mới phát hiện.
Tại TP HCM, HIV hiện tập trung chủ yếu ở nhóm người trẻ, với hàng nghìn ca nhiễm mới mỗi năm. Thống kê năm 2025 cho thấy nhóm 15-29 tuổi chiếm 42% số ca nhiễm mới, cao hơn các nhóm tuổi còn lại. Đáng chú ý, 81% ca nhiễm mới lây qua quan hệ tình dục không an toàn, thay thế đường lây chủ đạo trước đây là tiêm chích ma túy. Trong các nhóm nguy cơ cao chiếm khoảng 90% tổng số ca mới, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ lớn nhất với 54%.
Bác sĩ cho rằng người trẻ dễ đối mặt nguy cơ cao do nhiều yếu tố quan hệ tình dục sớm nhưng thiếu kỹ năng bảo vệ, việc tìm bạn tình qua app nhanh và kín khiến các cuộc gặp thiếu thông tin, ít kiểm soát nguy cơ. Việc kết nối qua các ứng dụng hẹn hò ngày càng dễ dàng, nhưng kiến thức tự bảo vệ lại không theo kịp.
Bên cạnh đó, không ít người vẫn ngại sử dụng bao cao su, ngại xét nghiệm, ngại tìm hiểu về các biện pháp dự phòng như PrEP, trong khi lại quá tin vào cảm giác "nhìn người này chắc an toàn". Ngoài ra, kỳ thị cũng là rào cản lớn. Nhiều người trẻ vừa phải giấu bản thân, vừa sợ bị đánh giá nên trì hoãn việc đi khám, xét nghiệm, khiến bệnh thường được phát hiện muộn.
Theo bác sĩ Duy, HIV ngày nay không còn là "án tử" nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, nhưng vẫn là bệnh mạn tính cần theo dõi lâu dài. Phòng ngừa HIV không quá phức tạp, chỉ cần sử dụng bao cao su đúng cách, xét nghiệm định kỳ và cân nhắc PrEP nếu có nguy cơ lặp lại. Trường hợp vừa có hành vi nguy cơ cao như quan hệ không bảo vệ hoặc rách bao, cần nghĩ đến PEP và sử dụng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 72 giờ.
Ngoài ra, không nên chỉ xét nghiệm HIV khi có triệu chứng. Người có nguy cơ nên tầm soát định kỳ, đồng thời kiểm tra thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B, viêm gan C, bởi HIV thường đi kèm các bệnh này.
Bác sĩ Sudhir Kumar, đang công tác tại Bệnh viện Apollo (Ấn Độ) đã chia sẻ về lượng vận động lý tưởng để đạt được lợi ích sức khỏe tối đa, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Theo bác sĩ Sudhir, lợi ích lớn nhất đối với sức khỏe đến từ việc chuyển từ “không vận động” sang “có vận động”. Một người ít vận động nếu bắt đầu đi bộ 10 - 15 phút mỗi ngày đã có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và tử vong.
Ông nhấn mạnh rằng những phút vận động đầu tiên mang lại lợi ích sức khỏe lớn nhất. Việc tăng thời gian tập từ 0 lên 30 phút/ngày có lợi nhiều hơn rất nhiều so với việc tăng từ 90 lên 120 phút/ngày.
Đi bộ: Mức lý tưởng của đi bộ được bác sĩ khuyến khích là 30 - 60 phút mỗi ngày, hoặc 150 - 300 phút mỗi tuần. Theo bác sĩ Sudhir, nên đi bộ nhanh, với tốc độ khoảng 100 - 130 bước/phút, tương đương khoảng 5 - 6,5 km/giờ.
Chạy bộ: Bác sĩ Sudhir cho biết chỉ cần chạy 5 - 10 phút mỗi ngày cũng giúp giảm nguy cơ tử vong so với những người không chạy. Đối với đa số người chạy bộ để rèn luyện sức khỏe, mức tập lý tưởng là 20 - 45 phút mỗi buổi; 3 - 5 buổi mỗi tuần.
Bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng không cần chạy quá nhanh. Chạy với cường độ vừa phải, đủ để có thể trò chuyện ngắn trong lúc chạy, đã mang lại phần lớn lợi ích cho sức khỏe và tuổi thọ.
Đạp xe: Nên hướng tới 150 - 300 phút/tuần với cường độ vừa; hoặc 75 - 150 phút/tuần với cường độ mạnh.
Tập sức mạnh: Theo bác sĩ Sudhir, tập sức mạnh có thể giúp giảm nguy cơ tử vong sớm, tiểu đường, té ngã, loãng xương… Khuyến nghị của bác sĩ là 2 - 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài 30 - 60 phút. Nên tập đầy đủ các nhóm cơ lớn trên cơ thể và tổng thời gian tập sức mạnh nên đạt khoảng 60 - 150 phút mỗi tuần.
“Chất lượng buổi tập quan trọng hơn việc dành quá nhiều giờ trong phòng gym. Nên tập theo nguyên tắc tăng dần cường độ hoặc khối lượng tập luyện, kết hợp với thời gian phục hồi đầy đủ, thay vì kéo dài các buổi tập liên tục”, ông Sudhir nói.
Bác sĩ Sudhir cho hay, tập luyện giúp tạo ra kích thích để cơ thể thích nghi, nhưng quá trình hồi phục mới là lúc thể lực thực sự được cải thiện. Do đó, một chương trình tập luyện hiệu quả không chỉ gồm các buổi tập mà còn cần:
