Trẻ mới nghỉ hè mấy ngày mà nhiều nhà đã đảo lộn sinh hoạt. Nhiều phụ huynh đang phải xoay xở toát mồ hôi, hoặc gửi con tới những khóa bán trú ngắn hạn, hoặc buộc phải đưa con đi làm cùng.
Tuy nhiên phụ huynh cũng gặp thách thức khi nhiều khóa bán trú hè chi phí quá cao, có khóa lên tới 17 triệu đồng/6 tuần, vượt quá khả năng tài chính, hoặc giờ nhận và giao trẻ không thuận lợi.
“Tôi đang đi tìm chỗ học bán trú hè cho con mà chưa có chỗ nào phù hợp. Mang con lên văn phòng lâu dài không ổn. Tâm trạng phụ huynh khó có thể đáp ứng vẹn toàn cả công việc và trông con, không ảnh hưởng những người xung quanh”, chị Hoàng Thanh Hoài, nhân viên kế toán, làm việc tại P.Bình Đông, TP.HCM, cho biết.
Chị Vũ Minh Ngọc, là freelancer (người làm tự do) trong lĩnh vực thiết kế nội thất ở P.Phú Thuận, TP.HCM, có 2 con 7 tuổi và 5 tuổi, cho biết điều khó nhất là vừa cân đối được thời gian làm việc của mình vừa chăm sóc, quán xuyến việc ăn – ngủ – nghỉ, học tập của “khối nghỉ hè”. Trước ngày con nghỉ hè, chị Ngọc đã thiết kế thời gian biểu chi tiết, cụ thể cho cả 9 tuần. Mỗi tuần là một chủ đề khác nhau, như “đại dương”, “khủng long”, “vũ trụ”, “thực vật”, “côn trùng”, “Việt Nam”… Tương ứng với mỗi chủ đề là các hoạt động vẽ tranh, đọc truyện, làm toán, học tiếng Anh, viết sáng tạo, trồng cây, ra ngoài khám phá, thăm bảo tàng vào cuối tuần. Trong ngày có các hoạt động cố định như tập thể dục, làm toán, viết sáng tạo, cùng mẹ nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa; thời gian cả nhà tự học; cả nhà cùng xem ti vi; cùng trò chuyện trước khi đi ngủ…
Là người làm việc tự do, không phải đến văn phòng nhưng chị Ngọc thừa nhận vừa làm việc trực tuyến, vừa chăm sóc con là cực khó. Khó nhất là cân đối thời gian giữa công việc và chăm sóc con, nên dễ xảy ra tình trạng ở trường con được chăm sóc, nuôi dưỡng, dạy học rất khoa học, ở nhà thì lại “lệch pha”.
“Thời gian biểu đã rõ ràng, nhưng qua 4 ngày đầu tiên nghỉ hè cả nhà chỉ tuân thủ được tối đa 60%”, chị Ngọc nói.
Cô Lê Thị Ngọc Giàu, giáo viên (GV) Trường mầm non Tân Phong, P.Tân Hưng, TP.HCM, cho biết trong thời đại công nghệ, đặc biệt là vào mùa hè, khó có thể không cho trẻ tiếp xúc hoàn toàn với các thiết bị, ứng dụng công nghệ, nhưng cha mẹ có thể đồng hành, hướng dẫn trẻ sử dụng an toàn, phục vụ việc học hoặc giải trí có chủ đích.
Cần lưu ý, phụ huynh không nên để ti vi, điện thoại thông minh “trông con” giúp mình. Ví dụ, cha mẹ có thể quy định mỗi ngày cho con xem YouTube 30 phút, hoặc 60 phút, nếu con hoàn thành bài học tiếng Anh, bài tập vẽ hoặc đọc xong bao nhiêu trang sách…
Cô Nguyễn Thị Cẩm Hồng, GV Trường mầm non Bình Hưng, xã Bình Hưng, cho hay phụ huynh có thể ứng dụng công nghệ, công cụ AI để cùng con tạo ra những bài tập, câu đố vui trong mùa hè. Như các GV mầm non thường dùng các ứng dụng Kahoot, Wordwall… để tạo các bài tập trắc nghiệm, câu đố, trò chơi, vòng quay may mắn… thú vị, hấp dẫn. Từ đó, cha mẹ và con có thể cùng học, cùng chơi.
Cô Trần Thị Linh, Trưởng bộ phận chuyên môn từ Gia sư eTeacher, thừa nhận “mùa hè đang là một khoảng trống quá dài và áp lực với cha mẹ, nếu không có trường lớp quản lý, người hướng dẫn, con rất dễ dán mắt cả ngày vào điện thoại, iPad”. Cô Linh gợi ý, thay vì cấm đoán, cha mẹ có thể chọn cách định hướng và đồng hành cùng con, như biến những giờ chơi điện thoại, iPad thành phần thưởng. Con muốn chơi điện thoại thì cần làm những việc có ích như phụ mẹ quét nhà, rửa chén thì được “đổi” thành 1 giờ chơi. Buổi sáng, con dậy sớm đi bộ tập thể dục cùng cha mẹ thì được thêm 1 giờ chơi nữa. Cách này giúp con hiểu chơi điện thoại là phần thưởng cho sự nỗ lực, không phải việc hiển nhiên.
Cách thứ hai, cô Linh gợi ý, cha mẹ có thể kéo con ra khỏi thế giới ảo bằng những trò chơi thực tế, như rủ con cùng chơi các trò dân gian hoặc board game phù hợp độ tuổi như cờ tỉ phú, ma sói…, vừa giúp con tăng tương tác vừa gắn kết tình cảm gia đình. Điều quan trọng nhất, theo cô Linh vẫn là dành thời gian chất lượng để trò chuyện với con. Cha mẹ nên tận dụng khoảng thời gian trước khi đi ngủ hoặc buổi sáng cuối tuần để tâm sự, lắng nghe những chuyện vui buồn của con.
Đặc biệt, theo cô Linh, thay vì né tránh hay cấm tuyệt đối công nghệ, cha mẹ chủ động chỉ cho con cách dùng các ứng dụng AI (như ChatGPT, Gemini) sao cho đúng đắn, phục vụ cho việc học hỏi thay vì những trò vô bổ. Như vậy, cha mẹ đang chủ động “vẽ đường cho hươu chạy đúng”, còn hơn là cấm để rồi con tự mày mò, lén lút, lạm dụng AI mất kiểm soát.
Cơ quan Giáo dục New Zealand (ENZ) hôm 13.5 công bố dữ liệu mới nhất về số sinh viên quốc tế tại New Zealand trong năm 2025, ghi nhận có 92.580 du học sinh từ các quốc gia đến học vào năm ngoái. Con số này tăng 11% so với 2024 và đạt 80% so với mức đỉnh trước dịch Covid-19. Trong đó, người Việt chiếm khoảng 3% với 2.200 người, lần đầu tiên vượt mốc 2.000 kể từ năm 2021.
Thống kê mới từ ENZ chỉ ra đà tăng trưởng số lượng du học sinh Việt Nam tại New Zealand vẫn đang tiếp diễn từ 2022 tới nay. Con số hiện tại cũng đạt 72% so với mức đỉnh từng ghi nhận ở 2019 và tương đương với mức 9 năm trước. Kết quả trên là "trái ngọt" sau khi ENZ hồi năm 2024 cho biết sẽ tập trung đầu tư vào một số thị trường có "tiềm năng tăng trưởng", bao gồm Việt Nam, kéo theo đó là hàng loạt động thái mới.
Một số dấu ấn có thể kể tới là nước này đã thiết kế 2 chương trình học bổng chính phủ dành riêng cho học sinh Việt, bao gồm bậc trung học (NZSS) và ĐH (NZUA), bên cạnh bậc sau ĐH (Manaaki) vốn đã duy trì nhiều thập niên qua. ENZ thời gian qua còn thúc đẩy các trường ĐH và học viện "rộng cửa" tuyển du học sinh Việt thông qua điều chỉnh chính sách tuyển sinh và học bổng, đồng thời đưa nhiều đoàn giáo dục tới làm việc tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, New Zealand vài năm trở lại đây cũng ban hành các chính sách mở rộng quyền làm việc cho du học sinh, mới đây nhất là với nhóm sinh viên nghề.
Cũng theo thống kê, người Việt du học New Zealand quan tâm nhiều nhất đến bậc ĐH khi các trường nước này ghi nhận có 1.335 du học sinh Việt vào 2025, tăng liên tục từ 2021 tới nay và lập kỷ lục cao nhất về số lượng trong hơn một thập kỷ qua. Điều này diễn ra sau khi cả 8 ĐH của New Zealand hồi năm 2024 công bố tuyển thẳng học sinh Việt Nam bằng kết quả học bạ thay vì yêu cầu học dự bị như trước.
Xếp sau đó là nhóm trường trung học với 370 người và nhóm cơ sở đào tạo tư thục với 295 người - tất cả đều có xu hướng tăng trong 4 năm trở lại đây, tuy nhiên vẫn còn kém xa mức đỉnh từng được thiết lập ở giai đoạn 2018-2019. Xếp cuối là các học viện công nghệ và kỹ thuật (110 người) với trường dạy tiếng Anh (100) - duy trì đà tăng trưởng khiêm tốn từ sau Covid-19 tới nay.
Tiến sĩ Linda Sissons, quyền Giám đốc điều hành ENZ, thông tin kết quả tăng trưởng chung phản ánh sự tăng trưởng ổn định của toàn ngành giáo dục quốc tế. Khảo sát ra mắt mới đây của ENZ về độ nhận diện và sức khỏe thương hiệu toàn cầu chỉ ra thêm rằng 22% học sinh, sinh viên quốc tế tiềm năng xếp New Zealand vào top 3 điểm đến du học hàng đầu.
"Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, chất lượng đào tạo cao, trải nghiệm học tập tốt và kết quả tốt nghiệp nhiều triển vọng của New Zealand là các yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định lựa chọn của du học sinh", tiến sĩ Sissons lý giải.
Theo trang Study in New Zealand do ENZ vận hành, học phí ĐH ở New Zealand dao động trong khoảng 35.000-55.000 NZD/năm (542-852 triệu đồng) ở bậc cử nhân, 20.000-45.000 NZD/năm (309-697 triệu đồng) ở bậc sau ĐH. Tuy nhiên nếu học tiến sĩ, sinh viên quốc tế chỉ cần đóng phí bằng sinh viên bản địa ở mức 6.500-7.500 NZD/năm (100-116 triệu đồng).
Về sinh hoạt phí, mức chi sẽ tùy thuộc vào khu vực. Với Auckland hay Wellington, hai nơi thu hút đông du học sinh Việt nhất, nhì với lần lượt 920, 355 người vào 2025, sinh hoạt phí rơi vào khoảng 20.000-27.000 NZD/năm (309-417 triệu đồng). Còn ở Otago, nơi có ít sinh viên quốc tế hơn, mức này sẽ dao động từ 18.000-21.000 NZD/năm (278-325 triệu đồng).
Hôm qua 31.5, hơn 123.000 thí sinh Hà Nội kết thúc kỳ thi vào lớp 10. Với đề thi cả 3 môn, giáo viên (GV) và học sinh (HS) đều nhận ra những thay đổi theo hướng tích cực hơn dù có thể thí sinh phải mất thêm thời gian làm quen.
Cô Nguyễn Thị Hứa, nhóm trưởng chuyên môn tổ toán THCS, Trường phổ thông liên cấp Phenikaa, nhận định so với năm 2025, phần hình học năm 2026 có mức độ vận dụng và tính liên kết cao hơn, ít gợi mở hơn, qua đó phân loại hiệu quả HS ở nhóm điểm 9 - 10.
Ở bài toán thực tiễn tối ưu, mặc dù chỉ chiếm 0,5 điểm nhưng cô Hứa nhìn nhận đây là câu hỏi thể hiện rõ tinh thần đổi mới của chương trình. HS phải mô hình hóa bài toán thực tế thành bài toán toán học, thiết lập mối liên hệ giữa số công nhân, thời gian hoàn thành và chi phí để tìm phương án tối ưu. Cách ra đề gần gũi với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và phù hợp với định hướng phát triển năng lực giải quyết vấn đề; tăng cường yêu cầu vận dụng kiến thức vào thực tế.
Thầy Đỗ Văn Bảo, GV Trường phổ thông liên cấp Vinschool (Hà Nội), cũng nhận xét nếu đề năm 2025 được đánh giá là bước chuyển mạnh từ kiểm tra kỹ thuật sang đánh giá năng lực vận dụng thì đề năm nay tiếp tục củng cố xu hướng đó.
Các bài toán thực tế xuất hiện ở nhiều vị trí trong đề, như: thống kê chiều cao HS, xác suất rút bóng đánh số, bài toán sản xuất áo theo kế hoạch, bài toán mua hoa, bài toán thể tích bể nước và xô đựng nước, bài toán tối ưu chi phí nhân công và thuê kho xưởng… Phần lớn các bài toán thực tế không chỉ dừng ở việc "đọc hiểu ngữ cảnh" mà yêu cầu HS thiết lập mô hình toán học, lựa chọn công cụ phù hợp rồi giải quyết vấn đề.
Điểm đáng ghi nhận, theo thầy Bảo là đề không yêu cầu những kỹ thuật cực trị phức tạp mà tập trung đánh giá năng lực mô hình hóa toán học từ tình huống thực tế. Đây là hướng ra đề hiện đại và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay.
Theo thầy Bảo, về khả năng phân loại, HS nắm chắc kiến thức cơ bản có thể đạt từ 6,5 - 7,5 điểm. HS khá có thể đạt 8 điểm trở lên; điểm 9 và điểm 10 chủ yếu phụ thuộc khả năng giải quyết các ý khó của bài hình học tổng hợp và bài toán thực tiễn cuối đề. Số lượng bài đạt điểm tuyệt đối không nhiều, nhưng đề thi vẫn bảo đảm tính công bằng, khách quan và phù hợp mục tiêu tuyển sinh cũng như định hướng đổi mới giáo dục hiện nay.
Cô Hương Giang, GV ngữ văn Trường THCS Archimedes (Hà Nội), nhận xét: Hệ thống câu hỏi có tính phân hóa rõ rệt. Ở các câu hỏi nhận biết, HS dễ dàng chiếm lĩnh điểm số tối đa nếu nắm vững kiến thức nền tảng về thể thơ và từ vựng. Tuy nhiên, đề thi đòi hỏi HS phải thấu hiểu được ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh "trăng", chiều sâu tâm sự của tác giả, và đặc biệt là biết kết nối giá trị của bài thơ với những vấn đề của thời đại hôm nay. Đặc biệt, câu 5 ở phần đọc hiểu là một điểm nhấn, đặt HS trước sự lựa chọn giữa "bằng lòng với thực tại" hay "dấn thân khám phá những chân trời mới" đã trao quyền cho người học, kích hoạt tư duy phản biện của mỗi em.
Bài thi không dừng lại ở một đề thi chuyển cấp mà đặt ra một dấu hỏi cho HS trong thời gian tới. Từ cách ra đề năm nay, cô Giang cho rằng HS lớp 9 năm học tới sẽ phải tiếp tục thay đổi cách học văn. Theo cô, với đề thi này, HS viết xuất sắc sẽ đạt mức điểm từ 8,5 - 9,5 điểm; HS viết trung bình đạt từ 5 - 6 điểm.
Nhiều GV nhận xét hướng ra đề hiện tại triệt tiêu hoàn toàn nạn học vẹt, học tủ, học thuộc văn của thầy cô một cách máy móc, thụ động. Việc này cũng khơi dậy khả năng tư duy độc lập, HS được tự do thể hiện cảm nhận và suy nghĩ mang tính cá nhân.
Muốn vậy, HS sẽ phải luyện tập, thực hành nhiều thì mới có nền tảng kiến thức, kỹ năng để xử lý các đề bài hoàn toàn mới mẻ. GV cũng phải dày công tự nghiên cứu cách truyền đạt kiến thức và kỹ năng để giúp HS thực hiện được các yêu cầu. Về lâu dài, điều này tạo ra những thế hệ HS biết tư duy độc lập, có chính kiến và sử dụng tiếng Việt một cách linh hoạt, sáng tạo.
Dù vậy, cũng có GV băn khoăn nếu đi theo hướng này, việc dạy văn trên lớp sẽ không đi sâu vào tìm hiểu, phân tích văn bản nữa, nhất là các văn bản nghệ thuật chỉ còn mang tính chất minh họa cho thể loại. HS sẽ không còn cơ hội cảm thụ cái hay cái đẹp của văn chương như những thế hệ trước.
Về đề thi môn tiếng Anh, cô Mai Linh, GV tiếng Anh Trường THCS - THPT Marie Curie (Hà Nội), nhận xét: "Đề thi chính thức vào lớp 10 môn tiếng Anh năm nay giữ nguyên cấu trúc so với các năm trước nhưng có một vài điều chỉnh tinh tế về độ khó và dạng câu hỏi, phản ánh rõ định hướng của Chương trình GDPT 2018 là tăng cường năng lực giao tiếp, tư duy ngôn ngữ và ứng dụng thực tiễn".
Sự thay đổi nổi bật, theo cô Mai Linh, là một số câu hỏi có ngữ cảnh thực tế hơn, gần gũi với đời sống HS (ví dụ phần viết lại câu hoặc đọc hiểu). Các câu hỏi yêu cầu HS có khả năng từ vựng tương đối tốt. Điều này phù hợp với Chương trình GDPT 2018.
Đề thi hướng tới kiểm tra năng lực ngôn ngữ toàn diện, không đơn thuần là học thuộc. Ví dụ, phần phát âm - trọng âm, vẫn là dạng quen thuộc nhưng có câu yêu cầu phân biệt tinh tế, tránh học tủ; xuất hiện mẫu hội thoại hằng ngày thực tế, yêu cầu HS hiểu ngữ cảnh và chọn đúng sắc thái.
Đề sát thực tế khi nhiều câu hỏi liên hệ đến đời sống HS: lựa chọn nghề nghiệp, quản lý thời gian cá nhân, tăng tính suy luận. Đặc biệt ở phần đọc hiểu và sắp xếp câu hoàn thành đoạn văn, yêu cầu HS tư duy và vận dụng, không chỉ học thuộc.
Phần đọc hiểu được xây dựng sát thực tế với các chủ đề như đời sống, công việc… Các câu hỏi trong bài kiểm tra khả năng thí sinh trong vận dụng chủ điểm ngữ pháp cơ bản, sắp xếp trật tự từ.
Một số GV cũng chỉ ra rằng nếu năm 2025, các câu hỏi từ vựng - ngữ pháp chủ yếu xuất hiện dưới dạng kiểm tra kiến thức riêng lẻ thì năm nay nhiều câu được đặt trong ngữ cảnh cụ thể hơn, yêu cầu HS hiểu nội dung câu thay vì chỉ áp dụng công thức. Điều này cho thấy xu hướng chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ đang ngày càng rõ nét.
Đánh giá đề thi có độ phân hóa tốt, cô Mai Linh cho rằng HS trung bình có thể đạt 5 - 6 điểm nếu nắm chắc kiến thức cơ bản. HS khá có thể đạt 7 - 8 điểm. HS giỏi cần cẩn trọng ở phần đọc hiểu và hoàn thành đoạn văn để đạt điểm 9 - 10.
Cũng có ý kiến cho rằng số lượng bài thi đạt từ 8 điểm trở lên sẽ giảm nhẹ so với năm trước. Điểm 9 trở lên vẫn xuất hiện nhưng đòi hỏi HS phải có khả năng đọc hiểu tốt và hạn chế tối đa sai sót ở các câu vận dụng. Điểm 10 sẽ không nhiều do HS dễ mất điểm ở các câu hỏi suy luận, từ vựng ngữ cảnh và bài tập liên kết văn bản.
- Dấu hiệu: số chữ trong các dòng thơ không đều nhau, nhịp thơ ngắt linh hoạt,...
Hai từ ngữ chỉ thiên nhiên trong khổ đầu: biển, trăng.
- Biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong hình ảnh: "gương mặt dịu lành".
- Tác dụng:
+ Làm cho hình ảnh trăng trở nên gần gũi, sinh động, có tâm hồn như một con người.
+ Thể hiện vẻ đẹp hiền hòa, thân thiện của ánh trăng đối với những đứa trẻ nơi rừng núi.
+ Qua đó bộc lộ tình yêu thiên nhiên.
Lời gọi trăng "Trăng tròn ơi xuống đây chơi" trong khổ thơ cuối mang ý nghĩa:
- Thể hiện tâm hồn ngây thơ, trong sáng và khát khao kết bạn, vui chơi với tự nhiên của những đứa trẻ nơi rừng già.
- Biểu thị niềm khao khát cháy bỏng về một thế giới rộng lớn, trọn vẹn và tươi đẹp hơn.
Học simh nêu lựa chọn cá nhân và có lý giải phù hợp. Sau đây là gợi ý.
- Lựa chọn dấn thân để khám phá những chân trời mới.
- Vì: Bởi vì mỗi trải nghiệm mới đều giúp con người mở rộng hiểu biết, học hỏi thêm nhiều điều bổ ích và trưởng thành hơn. Nếu chỉ bằng lòng với cuộc sống hiện tại, chúng ta có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội để phát triển bản thân.
Tuy nhiên, việc khám phá cần đi đôi với sự chuẩn bị và trách nhiệm. Khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, con người sẽ tích lũy được kinh nghiệm quý giá và làm cho cuộc sống trở nên phong phú, ý nghĩa hơn.