Tối 15/5, tại khu di tích lưu niệm Bác Hồ ở làng Dương Nỗ, phường Dương Nỗ, thành phố Huế nhân chứng và nghệ nhân đến từ vùng cao A Lưới đã tái hiện nghi lễ đồng bào các dân tộc thiểu số mang họ Hồ.
Chương trình nằm trong chuỗi hoạt động lễ hội làng Dương Nỗ năm 2026 nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890-2026), thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng của đồng bào miền Tây thành phố Huế dành cho Bác Hồ.
Các nhân chứng và nghệ nhân đã tái hiện nghi lễ vốn đã diễn ra trong thực tế khi đồng bào A Lưới nghe tin Bác Hồ qua đời năm 1969, đọc diễn văn tri ân công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì hạnh phúc nhân dân.
Đồng bào các dân tộc miền Tây thành phố Huế tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, dành những tình cảm thiêng liêng sâu nặng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nguyện suốt đời mang họ Hồ để ghi lòng tạc dạ công ơn trời biển của Người. Sau này, ai sinh con đẻ cái cũng tự nguyện lấy họ của Bác đặt cho con.
Giữa đại ngàn Trường Sơn, các già làng, trưởng bản cùng toàn thể đồng bào dân tộc cùng hướng ra miền Bắc, hướng về Bác Hồ muôn vàn kính yêu thề nguyện: “Ai ăn ở hai lòng sẽ bị Giàng phạt, trời bắt tội, tàn lụi như cây gỗ mục trong rừng, như dòng suối cạn khô, như cỏ cây cháy rụi…”.
Theo đại diện ban tổ chức, đến nay, các xã vùng cao A Lưới có gần 12.000 người mang họ Hồ, chiếm trên 40,3% dân số; các xã vùng Nam Đông cũ có hơn 2.600 người họ Hồ. Dân tộc Pa Cô có nhiều người mang họ của Bác nhất, với trên 7.000 người.
Nghệ nhân ưu tú, già làng Hồ Văn Hạnh (xã A Lưới 1) cho biết đồng bào dân tộc thiểu số miền núi thành phố Huế luôn tự hào khi được mang họ Hồ. Đây là sự đột phá vượt qua mọi khuôn khổ quy định của luật tục, bổ sung “những điều khoản mới” thiêng liêng vào hệ thống luật tục trong di sản văn hóa của dân tộc thiểu số ở Huế.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Bang (Hội Khoa học lịch sử thành phố Huế), việc đồng bào các dân tộc thiểu số ở thành phố Huế và tỉnh Quảng Trị mang họ Hồ của Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn ra trong các thời điểm lịch sử khác nhau.
Trong ngày 5/9/1969, tại dốc Cu Bồi già (nay thuộc tỉnh Xalavan, Lào), Khu ủy Trị – Thiên tổ chức lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau buổi lễ trang trọng và đầy xúc động, nhiều bản, làng người dân tộc, các đơn vị lực lượng vũ trang, cán bộ đã tự nguyện mang họ Bác Hồ.
Theo ông Bang, việc mang họ Hồ là hoàn toàn tự nguyện của đồng bào dân tộc miền cao xứ Huế, một hiện tượng độc đáo có tính cách mạng về văn hóa – xã hội cũng như chính trị, tư tưởng.
Không chỉ thử nghiệm một giống cây có giá trị, con đường đam mê với nông nghiệp công nghệ có giá trị cao mà anh đang theo đuổi dần tìm ra hướng đi tương đối khả quan.
Tốt nghiệp ĐH Kinh tế TP.HCM nhưng nếu không nói ai cũng nghĩ Nhân là kỹ sư nông nghiệp bởi con đường anh theo đuổi bấy lâu gắn với nông nghiệp công nghệ cao.
Trước khi bén duyên với xoài Miyazaki, anh đã có hành trình dài với mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng. Đâu chừng 15 năm trước khi dưa lưới còn là sản phẩm mới mẻ, Nhân đã dám đầu tư hệ thống nhà màng, kiểm soát dinh dưỡng và áp dụng quy trình canh tác hiện đại.
Không chỉ sản xuất, anh mang đến mô hình nông nghiệp trải nghiệm. Khách hàng có thể đặt một cây dưa, theo dõi quá trình sinh trưởng của cây tại hệ thống nhà màng của Nhân rồi trực tiếp thu hoạch sau đó.
Có thể nói mô hình góp phần thay đổi cách người tiêu dùng nhìn về nông nghiệp sạch, đồng thời giúp anh mạnh dạn tìm thêm những giống cây có giá trị cao, phù hợp mô hình canh tác kiểm soát.
Cơ duyên đến trong lần anh thưởng thức xoài Miyazaki vốn khá nổi tiếng ở Nhật và thường được mệnh danh là "trứng mặt trời" nhờ màu đỏ rực và giá trị kinh tế cao. Hương thơm và vị ngọt đặc trưng làm bật lên trong đầu anh câu hỏi "liệu có thể trồng xoài này tại Việt Nam?" và Nhân bắt đầu hiện thực ý tưởng ấy.
Nếu dưa lưới cho thu hoạch nhanh thì xoài lại là câu chuyện hoàn toàn khác. Xoài Miyazaki chưa có tiền lệ trồng tại Việt Nam, Nhân phải dò dẫm làm khi hầu như không có tài liệu hay mô hình thực tế để tham khảo.
Tại Nhật Bản, nơi giống xoài này phát triển có khí hậu khác biệt đáng kể so với môi trường nóng ẩm tại Củ Chi. Điều này đồng nghĩa toàn bộ quy trình từ chọn giống, chăm sóc đến xử lý ra hoa đều cần được thử nghiệm lại.
Giai đoạn đầu, anh thử nghiệm sáu loại giống khác nhau và theo dõi kỹ sức sinh trưởng, khả năng thích nghi, tỉ lệ ra hoa, đậu trái và chất lượng quả. Sàng lọc nhiều lần, anh chọn ra hai loại có tiềm năng và phù hợp nhất điều kiện trồng tại quê hương đất thép.
"Vườn đầu tiên ghi nhận tỉ lệ hao hụt cây giống đến 30-40%. Nhưng những vườn sau đó giảm còn 5-10% nhờ tích lũy kinh nghiệm và điều chỉnh kỹ thuật. Với cây lâu năm như xoài, mỗi sai sót đều phải trả giá bằng thời gian", anh Nhân nói.
Sau khoảng bốn năm, những cây xoài Miyazaki đầu tiên trồng tại Củ Chi đã cho lứa trái bói với gần 400 trái. Hiện công ty có khoảng 1.500 gốc. Kết quả ban đầu cho tín hiệu khả quan. Hương vị trái khá ổn nhưng chính anh Nhân thừa nhận để đạt được chuẩn mực của Nhật Bản vẫn là chặng đường dài.
Điển hình như xoài này trồng tại Nhật nổi bật với màu đỏ đồng đều, quả dáng đẹp nhưng trồng tại Củ Chi nói như anh Nhân, là "chất lượng ăn đã tốt nhưng phần nhìn chưa đã, cần hoàn thiện thêm". Đó cũng là lý do để công ty chuyển mạnh sang mô hình nông nghiệp công nghệ cao nhằm rút ngắn khoảng cách này.
Cây trồng trong hệ thống nhà màng để kiểm soát môi trường, hạn chế tác động của mưa gió và sâu bệnh. Song song đó là hệ thống tưới nhỏ giọt giúp điều chỉnh chính xác lượng nước và dinh dưỡng cho từng giai đoạn phát triển của cây.
Ngoài kinh nghiệm thực tế, anh tham khảo các tài liệu kỹ thuật quốc tế, đặc biệt từ Israel vốn nổi tiếng về nông nghiệp công nghệ cao để xây dựng quy trình phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Sau nhiều năm lăn lộn với giống xoài này, anh nói yếu tố quan trọng nhất là phải theo dõi liên tục, quan sát từ lá, đọt non, hoa đến trái non và cả quá trình chín. Bởi chỉ cần một giai đoạn chăm sóc chưa đúng, chất lượng trái sẽ bị ảnh hưởng.
Những trái xoài đỏ rực giống Nhật trên đất Củ Chi gửi đi tín hiệu vui khi nông nghiệp đô thị hoàn toàn có thể vươn tầm nếu đi đúng hướng. Thay vì mở rộng diện tích, công ty hiện tập trung hoàn thiện mô hình xoài Miyazaki từ kỹ thuật canh tác, chất lượng trái đến khâu đóng gói và xây dựng thương hiệu. "Chúng tôi muốn mô hình này ổn định trước khi tiếp tục thử nghiệm thêm các giống cây khác", anh Nhân nói.
Trên thị trường hiện nay phổ biến hai loại màng bọc thực phẩm là nhựa PVC và nhựa PE. Dù có vẻ ngoài giống nhau, bản chất hóa học và mức độ an toàn của hai loại vật liệu này hoàn toàn khác biệt. Việc thiếu hiểu biết trong quá trình sử dụng có thể biến vật dụng tiện ích này thành tác nhân gây hại cho sức khỏe.
Nguy cơ thôi nhiễm từ nhựa PVC
Nhựa PVC nguyên bản là một loại vật liệu cứng. Để tạo ra những cuộn màng mỏng, dẻo và có độ bám dính cao, nhà sản xuất phải sử dụng thêm chất phụ gia làm dẻo như DEHA hoặc DEHP.
Theo đặc tính hóa học, các chất làm dẻo này không liên kết chặt chẽ với màng nhựa. Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao trong lò vi sóng hoặc thức ăn chứa nhiều dầu mỡ, phụ gia dễ dàng tách ra và hòa tan vào thực phẩm. Việc dung nạp các hóa chất này trong thời gian dài tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến hệ sinh sản và sự phát triển của trẻ nhỏ.
Ngược lại, nhựa PE sở hữu cấu trúc dẻo dai tự nhiên, quá trình sản xuất cần rất ít hoặc không cần phụ gia làm dẻo. Do đó, màng bọc PE trơ hơn về mặt hóa học, chịu nhiệt tốt hơn và ít có nguy cơ thôi nhiễm chất độc, được đánh giá là an toàn hơn cho nhu cầu bảo quản thực phẩm gia đình.
Cách phân biệt màng bọc PE và PVC
Người tiêu dùng có thể nhận biết hai loại màng bọc này qua các đặc điểm vật lý cơ bản:
Màu sắc và độ trong: Màng PVC thường có màu vàng ngà và độ trong suốt rất cao. Trong khi đó, màng PE có màu trắng ngà và đục hơn.
Độ bám dính: PVC có tính kết dính mạnh, dễ dính bết vào tay hoặc bát đĩa. Màng PE ít dính hơn, bề mặt trơn láng và dễ dàng bóc tách.
Phản ứng với nhiệt: Khi bị đốt cháy, màng PVC phát ra mùi khét hắc của clo, ngọn lửa cháy yếu và dễ tắt. Ngược lại, PE cháy nhanh, nhỏ giọt như sáp và có mùi thơm nhẹ đặc trưng của nến (paraffin).
Để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, người nội trợ tuyệt đối không để nilon tiếp xúc trực tiếp với bề mặt thức ăn, đặc biệt là món chứa nhiều dầu mỡ. Nhiệt độ của mỡ sôi có thể lên tới 150-200 độ C, vượt ngưỡng chịu đựng và làm nóng chảy màng bọc. Cách đúng là bọc kín miệng bát, giữ khoảng cách ít nhất 2-3 cm so với thức ăn và chọc vài lỗ nhỏ để thoát hơi nước.
Bạn có thể sử dụng màng bọc sáp ong vì thân thiện với môi trường, thích hợp để bọc phô mai, rau củ quả dở dang. Tuy nhiên, chất liệu này không được dùng cho thịt cá sống do khó tiệt trùng và tuyệt đối không đưa vào lò vi sóng vì sáp sẽ tan chảy.
Với nhiều người lớn lên ở vùng quê miền Tây hay miền Bắc, cá rô đồng từng là loại cá quen thuộc xuất hiện rất nhiều sau những cơn mưa lớn. Chỉ cần nước ngập đồng, người dân có thể dễ dàng đi bắt cá bằng rổ, lưới hay thậm chí dùng tay không. Thế nhưng hiện nay, loại cá dân dã này ngày càng hiếm, muốn ăn nhiều khi phải đặt trước hoặc chờ đúng mùa mới có.
Cá rô đồng sống tự nhiên ở ruộng lúa, ao hồ và những vùng ngập nước. Loại cá này không quá to nhưng thịt chắc, thơm và đặc biệt ít tanh hơn nhiều loại cá nuôi công nghiệp. Với người dân quê, cá rô đồng không chỉ là món ăn mà còn gắn liền với ký ức tuổi thơ mỗi mùa mưa về.
Ngày trước, cá rô đồng không bao giờ thiếu vắng trong các cánh đồng lúa nước và từ lâu đã là là loại thực phẩm tạo nên món ăn dân dã mà hấp dẫn lạ lùng.
Cá rô có thể chế biến thành nhiều món khác nhau. (Ảnh minh họa)
Ngoài những món truyền thống như: Cá rô kho tộ, cá rô rán giòn, cá rô nướng, miến cá rô, lẩu cá rô đồng… Trong đó, món cá rô đồng kho tiêu ăn cùng cơm nóng vẫn được nhiều người xem là "chuẩn vị quê nhà". Và còn có thể tìm thấy một hương vị ngọt ngào từ món canh cải bẹ xanh nấu cá rô (cá rô nấu canh rau cải).
Trước đây, sau những cơn mưa đầu mùa, cá rô thường xuất hiện dày đặc ngoài đồng. Tuy nhiên vài năm trở lại đây, cá rô đồng tự nhiên ngày càng ít. Nhiều người cho rằng nguyên nhân đến từ việc môi trường sống thay đổi, thuốc bảo vệ thực vật sử dụng nhiều hơn và diện tích ruộng đồng tự nhiên dần thu hẹp. Chính vì vậy, nguồn cá rô đồng tự nhiên không còn dồi dào như trước.
Hiện nay tại nhiều nơi, cá rô đồng tự nhiên được xem là đặc sản. Vào mùa mưa, nhiều quán ăn hoặc thương lái phải nhận đặt trước vì số lượng không nhiều. Giá cá rô đồng tự nhiên cũng cao hơn đáng kể so với cá nuôi thông thường nhưng vẫn được nhiều người tìm mua vì hương vị đặc trưng khó thay thế.
Không ít người cho rằng điều khiến cá rô đồng trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở vị ngon mà còn ở cảm giác hoài niệm. Đó là hương vị của những ngày mưa, của cánh đồng quê và ký ức giản dị mà nhiều người nay khó tìm lại được giữa cuộc sống hiện đại.
