Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều 21/4 tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran, chỉ vài giờ trước khi nó hết hiệu lực vào ngày 22/4. Truyền thông nhà nước Iran mô tả đây là “lệnh ngừng bắn đơn phương”, bởi các quan chức ở Tehran chưa đưa ra thông báo chính thức nào về điều này.
Trái với những lệnh ngừng bắn trước đây, ông Trump cho hay Mỹ sẽ ngừng giao tranh “cho đến khi Iran gửi đề xuất đàm phán và các cuộc thảo luận kết thúc”, đồng nghĩa nó không có hạn chót cụ thể. Ông cho biết Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif đã đề nghị Mỹ hoãn tấn công Iran “cho đến khi các lãnh đạo và đại diện Iran có thể đạt được đề xuất thống nhất”.
Động thái này gây bất ngờ, bởi chỉ vài giờ trước đó, ông Trump còn tuyên bố không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn hai tuần, cảnh báo Mỹ sẽ tấn công quy mô lớn vào hạ tầng Iran nếu hai bên không đạt thỏa thuận.
Tuyên bố gia hạn lần này thận trọng hơn so với những phát ngôn cứng rắn trước đây của Tổng thống Trump trên mạng xã hội về Iran. Điều này cho thấy ông dường như muốn sớm kết thúc cuộc chiến đã gây xáo trộn kinh tế toàn cầu, có thể làm suy yếu sự ủng hộ từ cử tri Mỹ cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới, theo Brian Katulis, nhà nghiên cứu tại Viện Trung Đông, trụ sở tại Washington.
“Tổng thống Trump giờ đây đối mặt câu hỏi ông sẽ ứng phó thế nào với những khó khăn về kinh tế mà người dân Mỹ đang phải chịu, cũng như áp lực chính trị từ chính cử tri ủng hộ”, ông Katulis nói với BBC. “Ông ấy vẫn chưa đưa ra được lời giải cho những vấn đề cốt lõi đang khiến cuộc khủng hoảng kéo dài”.
Mỹ và Iran từng đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc Iran chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, Iran không nhượng bộ, cáo buộc hành động của Mỹ là “vi phạm lệnh ngừng bắn”, dọa đánh chìm tàu của Washington trên eo biển Hormuz.
Trước tình hình có dấu hiệu căng thẳng trở lại, Pakistan tuần qua đã nỗ lực thúc đẩy để Mỹ – Iran tham gia vòng đàm phán thứ hai. Islamabad đã chuyển cho Tehran các đề xuất mới từ Washington, nhân chuyến thăm của ông Munir đến Iran giữa tuần trước. Iran ngày 18/4 xác nhận đã tiếp nhận và đang xem xét các đề xuất mới, nhưng “chưa đưa ra phản hồi”. Tehran nhấn mạnh “sẽ không đưa ra nhượng bộ nào, dù là nhỏ nhất”.
Iran trước đó yêu cầu ông Trump dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển làm điều kiện tiên quyết để Tehran tham gia vòng đàm phán mới. Tổng thống Mỹ bác bỏ, nói ông chỉ thực hiện khi hai bên đạt thỏa thuận cuối cùng.
Loạt diễn biến khiến kế hoạch tổ chức vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad rơi vào bất định. Kỳ vọng ban đầu cho thấy vòng đàm phán này có thể diễn ra sáng 22/4 tại Pakistan.
Đến chiều 21/4, Tổng thống Trump cùng đội ngũ cố vấn an ninh quốc gia tại Nhà Trắng đối mặt với một quyết định lớn: Làm gì tiếp theo với Iran.
Lệnh ngừng bắn hai tuần lúc đó sắp trôi qua, chuyên cơ Không lực Hai đã chờ sẵn trên đường băng căn cứ Andrews để chở Phó tổng thống Vance tới Pakistan. Nhưng phía Iran lúc đó hầu như im lặng hoàn toàn.
Các trợ lý hàng đầu của Tổng thống Trump cho rằng nguyên nhân chính khiến Tehran chưa phản hồi Washington là có sự rạn nứt trong tầng lớp lãnh đạo Iran hiện tại, CNN dẫn lời ba quan chức Mỹ.
Đánh giá này một phần dựa trên thông tin do phía Pakistan chuyển lại. Chính quyền Mỹ cho rằng phía Iran hiện chưa đạt được đồng thuận về lập trường, cũng như quyền hạn cho các nhà đàm phán trong những vấn đề then chốt như uranium.
Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran bác bỏ nhận định này, khẳng định sự đoàn kết giữa chính quyền, quốc hội Iran, IRGC cũng như mọi thành tố khác của hệ thống chính trị đất nước là “chưa từng có tiền lệ”. Theo Tasnim, thông tin về “sự rạn nứt” trong nội bộ Iran chỉ là ảo tưởng của phía Mỹ, dựa trên những nguồn tin “bịa đặt hoặc tự vẽ ra”.
Một yếu tố bất định nữa ảnh hưởng tới triển vọng đàm phán là chưa rõ Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei có đưa ra chỉ đạo rõ ràng cho cấp dưới hay không. Kể từ khi nhậm chức hồi đầu tháng 3, ông Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng lần nào và không đưa ra phản hồi chính thức về các đề xuất đàm phán của Mỹ.
Giữa bối cảnh đó, việc gia hạn lệnh ngừng bắn được coi là phương án phù hợp mà ông Trump có thể đưa ra để tránh nguy cơ xung đột tái bùng phát. Lựa chọn này còn giúp ông Trump không cần phải nhượng bộ Iran mà vẫn duy trì được khoảng lặng cho nỗ lực ngoại giao.
Theo Trita Parsi, đồng sáng lập Viện Quincy về Quản trị Nhà nước có trụ sở tại Mỹ, diễn biến này phản ánh đúng kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất là hai bên không quay lại chiến tranh, nhưng cũng chưa thể đạt thỏa thuận, khi Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, còn Mỹ duy trì phong tỏa cảng biển nước này.
“Với tình thế hiện tại, ông Trump coi như đã đạt mục tiêu lớn nhất là thoát khỏi cuộc chiến, còn Iran vẫn chưa có được điều họ cần nhất là được dỡ bỏ trừng phạt”, ông Parsi tiếp tục, cảnh báo tình thế này là “không ổn định”.
Barbara Slavin, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Stimson, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn của ông Trump là “một bước lùi” cần thiết để hai bên xác định đâu là điều có thể nhượng bộ trong tiến trình đàm phán.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 21/4 nói rằng Iran cần phải “vững bước chống lại bất công và các yêu cầu quá đáng” từ Mỹ, nhưng cũng chỉ ra rằng “việc kéo dài xung đột không mang lại lợi ích cho bất cứ ai, kể cả Iran lẫn đối thủ”.
Thủ tướng Sharif đã gửi lời cảm ơn Tổng thống Trump, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Giới chức Mỹ kỳ vọng việc gia hạn ngừng bắn sẽ mở đường cho các cuộc đàm phán chi tiết hơn trong những tuần tiếp theo để hoàn thiện các điều khoản cụ thể.
Gregory Brew, chuyên gia phân tích cấp cao về Iran và thị trường dầu mỏ tại Eurasia Group, cho rằng các bên nên “từ bỏ những yêu cầu tối đa” và đưa ra tín hiệu thiện chí nào đó để cho thấy họ nghiêm túc trong việc tìm kiếm giải pháp. “Đàm phán có thể còn mơ hồ, nhưng ít nhất giao tranh sẽ không bùng phát trở lại ngay lập tức”, ông viết trên mạng xã hội X.
Theo báo địa phương Hessenschau, luật sư bào chữa của Mohammad S. mở đầu phiên tòa ngày 29.6 bằng cách mô tả vụ tai nạn là một "thảm họa nhân đạo", không chỉ đối với các nạn nhân và gia đình họ, mà cả với thân chủ của bà.
Luật sư cho rằng Mohammad S. là "một người đàn ông hoàn toàn bình thường hiện vẫn ở trong tù". Luật sư lập luận rằng tại thời điểm xảy ra tai nạn, bị cáo không tỉnh táo mà rơi vào trạng thái rối loạn tâm lý nghiêm trọng.
Vụ tai nạn xảy ra tối 5.7.2025 tại đường Mainzer Landstraße, Frankfurt. Văn phòng công tố cáo buộc Mohammad S., đến từ Bad Kreuznach thuộc bang Rhineland-Palatinate (Đức), đã sử dụng khí cười cùng bạn bè bên bờ sông Main trước khi lái xe của cha mình về nhà.
Theo cáo trạng, bị cáo lái xe với tốc độ khoảng 75 km/giờ trên đoạn đường có giới hạn 50 km/giờ. Chiếc xe sau đó lao vào làn đường dành cho xe đạp và tông trúng 2 anh em song sinh người Việt 23 tuổi đang đi xe scooter điện. Một người tử vong tại hiện trường, người còn lại qua đời không lâu sau đó tại bệnh viện.
Hai nạn nhân là anh Nguyễn Duy Quang và anh Nguyễn Quang Minh. Vụ việc trên đã từng gây chấn động cộng đồng người Việt tại Đức.
Chỉ vài giây sau, bị cáo Mohammad S. tiếp tục tông vào một người điều khiển xe điện khác là anh Hoàng Trung Hiếu (27 tuổi), hay còn được biết đến là TikToker Bốp. Theo cáo trạng, nạn nhân bị hất văng lên kính chắn gió, nằm trên nắp ca-pô khoảng 70 m trước khi rơi xuống đường ray xe điện, theo báo Bild của Đức.
Anh Hiếu bị thương đặc biệt nghiêm trọng. Một phần chân dưới của anh sau đó phải bị cắt bỏ. Anh cũng bị tổn thương nặng ở não và các cơ quan nội tạng.
Luật sư của anh Hiếu cho biết hậu quả vụ tai nạn đến nay vẫn "thảm khốc". Đại diện pháp lý của nguyên đơn yêu cầu ít nhất 300.000 euro (tương đương khoảng 9 tỉ đồng) tiền bồi thường thiệt hại về tinh thần và thể chất, cùng một khoản trợ cấp suốt đời.
Theo thẩm phán, anh Hiếu hiện chưa đủ sức khỏe để ra tòa làm chứng. Bạn gái của một trong 2 anh em song sinh, người sống sót sau vụ tai nạn và không bị thương về thể chất, cũng chưa thể làm chứng do chấn thương tâm lý.
Sau khi tông anh Hiếu, Mohammad S. bị cáo buộc bỏ trốn khỏi hiện trường. Khoảng 4 km từ hiện trường, bị cáo bỏ lại chiếc xe hư hỏng nặng và tháo biển số. Sau khi gọi điện cho cha của mình, Mohammad S. quay lại hiện trường khoảng 2 giờ sau và tự thú với cảnh sát.
Văn phòng công tố truy tố Mohammad S. tội mưu sát trong vụ tông trúng anh Hoàng Trung Hiếu, với lập luận rằng bị cáo muốn che giấu vụ tai nạn chết người xảy ra trước đó. Đối với cái chết của 2 anh em song sinh, bị cáo bị truy tố tội ngộ sát do sơ suất.
Theo kế hoạch của tòa, phiên xét xử dự kiến kéo dài đến giữa tháng 9.
Ba nghị sĩ Nghị viện châu Âu (EP) gồm Lara Wolters, Niels Fuglsang và Barry Andrews từ ba nước Hà Lan, Đan Mạch và Ireland ngày 8/7 đã vận động các đồng nghiệp ký vào thư kiến nghị FIFA điều tra các hành động dẫn đến quyết định hủy án treo giò của tiền đạo đội tuyển Mỹ Folarin Balogun cũng như vai trò của Chủ tịch Gianni Infantino.
Trong thư, các nghị sĩ kêu gọi 27 liên đoàn bóng đá thuộc Liên minh châu Âu (EU) cùng đề nghị FIFA xem xét quy trình ra quyết định trong sự việc Balogun được FIFA đình chỉ án treo giò để được ra sân trong trận gặp tuyển Bỉ hôm 6/7, dù tiền đạo này đã nhận một thẻ đỏ trong trận đấu trước đó.
Sau một ngày vận động, lá thư nhận được 72 chữ ký của các nghị sĩ đến từ sáu nhóm chính trị trong EP, trở thành kiến nghị nhận được mức ủng hộ cao nhất trong những văn bản mà các thành viên EP gửi đến FIFA thời gian qua.
Trước đó, một thư ngỏ do 50 nghị sĩ EP ký đã đề nghị điều tra ông Infantino vì nghi vi phạm quy định về trung lập chính trị khi trao Giải thưởng Hòa bình FIFA cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi một thư khác với 44 chữ ký phản đối quyết định cho phép các đội tuyển Nga tham dự World Cup U-15 vào tháng 10.
"Rất ít chủ đề tại nghị trường có thể nhận được mức ủng hộ từ nhiều nhóm chính trị đến vậy", Andrews nhận định. EP hiện có tổng cộng 720 nghị sĩ đến từ các quốc gia thành viên EU.
Liên đoàn bóng đá của 27 quốc gia thành viên EU chưa lên tiếng về thư kiến nghị này. FIFA cũng chưa phản hồi yêu cầu bình luận, nhưng ông Infantino trước đó khẳng định ông không tác động tới quyết định của Ủy ban Kỷ luật FIFA và cơ quan này hoạt động hoàn toàn độc lập.
Tuy nhiên, trong thư kiến nghị, các nghị sĩ EP lập luận rằng nếu FIFA yêu cầu các liên đoàn thành viên tuân thủ bộ quy tắc đạo đức của tổ chức, thì chính các liên đoàn cũng có nghĩa vụ yêu cầu các quan chức cấp cao của FIFA chịu trách nhiệm nếu có dấu hiệu vi phạm quy định về tính trung lập chính trị.
"Quyết định của FIFA về việc thay đổi quy định treo giò vì thẻ đỏ ngay giữa giải đấu là điều đáng xấu hổ và bóp méo công lý", Andrews, một trong ba nghị sĩ khởi xướng thư kiến nghị, cho biết. "Một lần nữa, chúng ta lại chứng kiến ông Infantino và FIFA khuất phục trước yêu cầu từ chính quyền Tổng thống Trump".
Do FIFA là tổ chức độc lập, họ hoàn toàn có quyền từ chối yêu cầu điều tra từ các nghị sĩ EP. Ủy ban Đạo đức FIFA là cơ quan nội bộ độc lập duy nhất có thẩm quyền để điều tra, đình chỉ chức vụ hoặc kỷ luật Chủ tịch Infantino nếu có bằng chứng ông vi phạm quy tắc trung lập.
Dù vậy, việc 72 nghị sĩ EP cùng ký vào thư kiến nghị có thể tạo nên sức ép chính trị để các liên đoàn bóng đá châu Âu hành động quyết liệt hơn trong sự việc.
Tổng thống Trump hôm 5/7 thừa nhận đã gọi ba cuộc điện thoại trao đổi với ông Infantino sau khi Balogun nhận thẻ đỏ ở vòng 1/16. "Tôi không biết thẻ đỏ trong bóng đá nghĩa là gì, cho đến khi phát hiện ra cầu thủ bị rút thẻ sẽ bị treo giò", ông Trump nói.
Ông cho rằng quyết định truất quyền thi đấu với Balogun là không công bằng, đề nghị FIFA xem xét lại quyết định của trọng tài, nhưng khẳng định không trực tiếp yêu cầu tổ chức này phải làm gì.
Dưới cái nắng gay gắt tại một vùng ngoại ô Bangkok vào cuối tháng 5, tiếng còi vang lên cùng tiếng la hét náo nhiệt khi hàng chục người mua sắm lao vào một nhà kho treo biển "Cửa hàng đồ cũ Nhật Bản".
"Cái túi đó! Cái túi đó kìa!", một người hét lớn khi lao nhanh qua nhà kho chứa đầy mọi thứ, từ những món đồ chơi rực rỡ sắc màu cho đến bát gốm, vòng cổ đính hạt, thậm chí cả ô đã qua sử dụng.
"Những gì được coi là rác đối với họ vẫn có thể hữu ích ở Thái Lan", Lookpoo Sathitpanyapon, 36 tuổi, chủ một cửa hàng trên Facebook chuyên bán móc khóa đồ chơi, chia sẻ.
Từ túi xách, xe đạp cho đến ván lướt sóng và vali, thị trường đồ cũ Nhật Bản đang bùng nổ mạnh mẽ. Những người mua coi trọng chất lượng tại các quốc gia châu Á ngoài Nhật Bản đang tiếp cận nhiều hơn với xu hướng kinh tế tuần hoàn.
Khái niệm về "kinh tế tuần hoàn" bao gồm tái chế và tái sử dụng các sản phẩm hiện có, ngày càng phổ biến trong những năm gần đây. Theo Quỹ Kinh tế Tuần hoàn (CEF), tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Amsterdam, đây được coi là một "xu hướng lớn" trong báo cáo năm 2024.
Tại Nhật Bản, thị trường hàng đã qua sử dụng đang phát triển mạnh và đã tăng gấp đôi giá trị kể từ năm 2010, theo công ty nghiên cứu thị trường Kadence International. Nhiều công ty tái sử dụng của Nhật Bản đang mở rộng quy mô ra khắp châu Á.
Treasure Factory, doanh nghiệp vận hành chuỗi cửa hàng đồ cũ có trụ sở tại Tokyo, hiện có 6 cửa hàng tại Thái Lan và ba cửa hàng tại Đài Loan.
Vào tháng 4, Bookoff, ông lớn dẫn đầu trong ngành đồ cũ, đã hợp tác với FamilyMart để đặt thùng thu nhận đồ cũ tại các cửa hàng tiện lợi trên khắp Nhật Bản. Số hàng này sau đó sẽ được xuất khẩu để bày bán tại một trong 26 chi nhánh của Bookoff ở Malaysia hoặc Kazakhstan.
Các doanh nghiệp nhỏ hơn cũng đang ăn nên làm ra.
Tại một buổi đấu giá gần Tokyo, thương nhân người Thái Kangyapat Yoosanong ra giá cho một lô thú nhồi bông. Đây là mặt hàng chủ lực giúp cô kiếm bộn tiền nhờ việc kinh doanh hàng bãi Nhật tại quê nhà.
"Mọi thứ đã qua sử dụng ở Nhật Bản đều rất được ưa chuộng ở nước ngoài", người phụ nữ 35 tuổi cho biết sau khi bỏ ra 340.000 yen (khoảng 2.100 USD) để mua 100 kg thú nhồi bông.
Số thú bông này, cùng với số túi xách và đồ chơi còn lại mà cô thu gom được, sẽ sớm có mặt tại nhà kho ở Bangkok.
Theo Hamaya, công ty tổ chức đấu giá hàng tuần tại Saitama, phía bắc Tokyo, phần lớn hàng hóa được bán hết vào cuối ngày, trong đó người nước ngoài chiếm khoảng một phần ba số người tham gia đấu giá.
"Rất khó để bán đồ cũ ở Nhật Bản nếu chúng đã có tuổi đời hơn 7 năm", Chủ tịch Hamaya, ông Ippei Kobayashi, chia sẻ. "Nhưng chúng vẫn rất được ưa chuộng ở thị trường nước ngoài".
Tại nhà kho ở ngoại ô Nonthaburi của Bangkok, tiếng người lục lọi tìm đồ và tiếng rổ nhựa va loảng xoảng vào xe đẩy mua sắm vang vọng khắp tòa nhà. Một số mặt hàng trông như mới tinh, vẫn còn nguyên lớp màng bọc nilon ban đầu.
"Đây là trò chơi của kẻ chiến thắng", bà Wanna Promthep, 70 tuổi, người đã xếp hàng từ sớm trước giờ mở cửa cùng con gái và con rể, cho biết.
"Ai tinh mắt nhận ra hàng chất lượng tốt sẽ có được những sản phẩm tốt nhất", bà nói khi đang đứng canh một đống túi xách lớn.
Kinh tế tuần hoàn
Không chỉ gấu bông và quần áo cũ của Nhật Bản được săn đón vì chất lượng cao; năm ngoái, 1,7 triệu chiếc xe đã qua sử dụng được xuất khẩu trên khắp thế giới, đến mọi nơi từ Trung Đông cho đến châu Phi và châu Âu.
Bất chấp xu hướng này, tính tuần hoàn toàn cầu vẫn đang suy giảm, CEF lưu ý trong báo cáo năm 2024. Báo cáo cho biết nền kinh tế thế giới đã tiêu thụ lượng nguyên vật liệu trong 6 năm qua gần bằng lượng tiêu thụ của toàn bộ thế kỷ 20.
Tại Nhật Bản, theo một nghiên cứu của Bộ Môi trường, khoảng 70% trong số 820.000 tấn quần áo mới do người tiêu dùng mua mỗi năm cuối cùng đều bị đem đi thiêu hủy.
Để giảm thiểu rác thải, các nhà phân tích và lãnh đạo ngành nhận thấy tiềm năng to lớn trong việc luân chuyển các mặt hàng đã qua sử dụng sang các nước khác.
Ông Masashi Matsuyama thuộc tập đoàn thương mại lớn Itochu Corp, đơn vị sở hữu chuỗi FamilyMart đang hợp tác với Bookoff, cho biết "nhận thức ngày càng cao về tiêu dùng đạo đức" kết hợp với tình trạng lạm phát gia tăng đang đẩy người dân hướng tới các sản phẩm tái chế có "giá cả hợp lý".
Hai công ty hy vọng dự án thí điểm của họ tại Tokyo - cho phép người dân bỏ đồ không dùng nữa vào các thùng thu gom bên trong cửa hàng FamilyMart - sẽ giúp người dân Nhật Bản hình thành thói quen tái chế.
Nhà nghiên cứu Yutaka Oguchi thuộc Viện Nghiên cứu NLI nhận định rằng sáng kiến này là "vô cùng quan trọng".
"Để thu hút được phần lớn người dân tham gia, bạn phải hạ thấp rào cản", Oguchi nói.
